Srinivas

AP State Syllabus AP Board 8th Class Telugu Textbook Solutions Chapter 3 నీతి పరిమళాలు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Telugu Solutions 3rd Lesson నీతి పరిమళాలు

8th Class Telugu 3rd Lesson నీతి పరిమళాలు Textbook Questions and Answers

చదవండి – ఆలోచించండి – చెప్పండి

1. మీకు తెలిసిన నీతి వాక్యా లు తెలపండి.
2. నీతులు ఏ ఏ రూపాల్లో ఉంటాయి?
3. వందకుపైగా పద్యాలుండే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
4. మకుటం అంటే ఏమిటి?
5. మకుటం ఏ రకంగా ఉండవచ్చు?
6. మీకు తెలిసిన నీతిశతకాల పేర్లు చెప్పండి.
7. మీకు తెలిసిన శతక కవుల పేర్లు చెప్పండి.
8. శతకాలలో కేవలం నీతిని బోధించేలే ఉంటాయా? వివరించండి.
9. ఇంతవరకు మీరు కంఠస్థం చేసిన పద్యాల్లో ఏయే శతకాల పద్యాలున్నాయి?

ప్రశ్నలు జవాబులు

ప్రశ్న 1.
మీకు తెలిసిన నీతివాక్యాలు తెల్పండి.
జవాబు:
1) ఖలునకు నిలువెల్ల విషము ఉంటుంది.
2) విద్యలేనివాడు వింతపశువు.
3) కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగదు.
4) సదౌష్టియె పాపములను చెఱచును.
5) పడతులు మర్యాదలేటిగి బ్రతుకవలెను.
6) చేరి మూర్ఖుల మనసు రంజింపరాదు.
7) ఆలస్యంగా తింటే అమృతం కూడా విషం అవుతుంది.
8) ఇంటి దొంగను ఈశ్వరుడైనా పట్టలేడు.

ప్రశ్న 2.
నీతులు ఏ ఏ రూపాల్లో ఉంటాయి?
జవాబు:
నీతులను భర్తృహరి పది రకాలుగా విభజించారు –
1) మూర్ఖ పద్ధతి
2) విద్వత్పద్ధతి
3) మానశౌర్య పద్ధతి
4) అర్థ పద్ధతి
5) దుర్జన పద్ధతి
6) సుజన పద్ధతి
7) పరోపకార పద్ధతి
8) ధైర్య పద్ధతి
9) దైవ పద్ధతి
10) కర్మ పద్ధతి.

ప్రశ్న 3.
వందకు పైగా పద్యాలుండే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
జవాబు:
వందకు పైగా పద్యాలుండే ప్రక్రియను శతకం అంటారు.

ప్రశ్న 4.
మకుటం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
మకుటం అనగా పద్యం చివర ఉండేది. ఇది పదంగా కాని, అర్ధపాదంగా కాని, పాదంగా కాని, పాద ద్వయంగా కాని ఉండవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
మకుటం ఏ రకంగా ఉండవచ్చు?
జవాబు:
మకుటం పద్యరూపంలోగాని, గద్యరూపంలోగాని ఏ రకంగానైనా ఉండవచ్చు.

ప్రశ్న 6.
మీకు తెలిసిన నీతిశతకాల పేర్లు చెప్పండి.
జవాబు:
తెలుగులో పెక్కు నీతిశతకాలు ఉన్నాయి. తెలుగులో మొదటి నీతి శతకం బద్దెన రచించిన సుమతి శతకం. మారద వెంకయ్య రచించిన భాస్కర శతకం చక్కని నీతి శతకం. అట్లే వేమన రచించిన ‘వేమన శతకం’ చక్కని నీతి పద్యాల సంకలనం. ఏనుగు లక్ష్మణకవి రచించిన సుభాషిత రత్నావళిలో చక్కని నీతిపద్యాలున్నాయి. ఇంకా ఫక్కి అప్పల నరసయ్య రచించిన కుమారీ శతకం, కుమార శతకం, జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రిగారి తెలుగుబాల పద్యాలు, నార్లవారి పద్యాలు, నాళం కృష్ణారావుగారి పద్యాలు మొదలైన అనేక నీతి శతకాలు తెలుగులో వచ్చాయి.

ప్రశ్న 7.
మీకు తెలిసిన శతక కవుల పేర్లు చెప్పండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 8.
శతకాలలో కేవలం నీతిని బోధించేవే ఉంటాయా? వివరించండి.
జవాబు:
శతకాలలో కేవలం నీతిని బోధించేవే కాకుండా భక్తిని బోధించేవి, వైరాగ్యాన్ని బోధించేవి, ధర్మాలను బోధించేవి, శృంగారాన్ని తెలిపేవి కూడా ఉంటాయి. తత్త్వ శతకాలు, అధిక్షేప శతకాలు, వ్యాజోక్తి శతకాలు మొదలైనవి కూడా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 9.
ఇంతవరకు మీరు కంఠస్థం చేసిన పద్యాల్లో ఏయే శతకాల పద్యాలున్నాయి?
జవాబు:

1. గువ్వల చెన్న శతకం
2. కుమార శతకం
3. తెలుగు పూలు శతకం
4. వేమన శతకం
5. సుమతి శతకం
6. నరసింహ శతకం
7. కృష్ణ శతకం
8. దాశరథీ శతకం
9. కాళహస్తీశ్వర శతకం
10. సుభాషిత రత్నావళి.

ఇవి చేయండి

I. వినడం – మాట్లాడడం

ప్రశ్న 1.
పాఠంలోని పద్యాలను అర్థవంతంగా, రాగయుక్తంగా చదవండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యము.

ప్రశ్న 2.
పద్యాల్లోని నీతిని సొంతమాటల్లో చెప్పండి.
జవాబు:
1. గుణవంతుడు లోకానికి మేలు చేకూర్చే కార్యము ఎంత భారమైనా చేయడానికి సిద్ధపడతాడు.
2. ఉప్పులేని వంటలూ, రసజ్ఞత లేని చదువు వ్యర్థం.
3. సంస్కారవంతమైన మాటయే మనిషికి నిజమైన అలంకారం.
4. మానవుణ్ణి ఇంద్రియ చాపల్యం నుండి భగవంతుడే కాపాడాలి.
5. ఓర్పు కలవారు అన్ని పనుల్లోనూ సమర్థులు అవుతారు.
6. మానవులు రాజును ఆశ్రయించడం వ్యర్థం.
7. ఎదుటి వాడి బలాన్ని గుర్తించకుండా పోరాటం చేసేవాడు అవివేకి.
8. జీర్ణం కాని చదువు, తిండి చెరుపు చేస్తాయి.

ప్రశ్న 3.
‘చదువు జీర్ణం’ కావటాన్ని మీరు ఎలా అర్థం చేసుకున్నారో చెప్పండి.
జవాబు:
చదువు జీర్ణం అవడం అంటే చదివిన దాన్ని గ్రహించి ఆచరణలో పెట్టగలగడం. చదివిన విషయాన్ని ఆధారంగా చేసికొని దాని తరువాత విషయాలను నేర్చుకోగలగడం, చదివిన విషయం జ్ఞప్తిలో ఉంచుకోవడం – అని అర్థం చేసుకున్నాను.

II చదవడం, అవగాహన చేసుకోవడం

1. పాఠంలోని పదాల ఆధారంగా కింద తెలిపిన వాటిని వేటితో పోల్చారో రాయండి.
అ) రసజ్ఞత ఆ) అవివేకం ఇ) వాక్కు
జవాబు:
అ) రసజ్ఞత : కూరలో వేసే ‘ఉప్పు’ తో పోల్చారు.
ఆ) అవివేకం : ఎదుటివాడి బలం తెలియకుండా యుద్ధానికి దిగడం ‘అవివేకం’ అని చెప్పారు.
ఇ) వాక్కు : సంస్కారవంతమైన మాటను అలంకారంతో పోల్చారు.

2. కింద ఇచ్చిన భావానికి తగిన పద్యపాదం గుర్తించి రాయండి.
అ) గొప్పవారు లోకానికి మేలు జరిగే పనులను ఎంత కష్టమైనా చేస్తారు.
జవాబు:
ఘనగుణశాలి లోకహితకార్యము మిక్కిలి భారమైన మేలనుకొని పూను

ఆ) పొట్టేలు కొండతో ఢీకొంటే, దాని తల పగులుతుంది.
జవాబు:
కొండతోఁ దగరు ఢీకొని యెంత తాఁకినఁ దల ప్రక్కలగుఁగాక దాని కేమి

ఇ) తిన్నతిండి జీర్ణమైతే బలం కలుగుతుంది.
జవాబు:
తిండి జీర్ణమైన నిండు బలము

ఈ) రసజ్ఞత లేకపోతే గొప్పవాళ్ళు మెచ్చుకోరు.
జవాబు:
రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న నా చదువు నిరర్థకంబు గుణసంయుతులెవ్వరు మెచ్చరు.

3. సభారంజన శతకం’లో క్షమ అనే పదాన్ని ప్రతి పాదంలోనూ వాడటం కనిపిస్తున్నది కదా ! క్షమను ఏ ఏ అర్థాలలో ఉపయోగించారో చెప్పండి.
జవాబు:
మొదటి పాదంలో క్షమను “ఓరిమి” అనే అర్థంలోను,
రెండవ పాదంలో క్షమను “భూమి” అనే అర్థంలోను,
మూడవ పాదంలో క్షమను “సహనం” అనే అర్థంలోను
నాలుగవ పాదంలో క్షమను “సమర్థత” అనే అర్థంలోను వాడారు.

4. పాఠంలోని పద్యాలు ఆధారంగా తప్పు-ఒప్పులు గుర్తించండి.
అ) రత్నహారాలు మనిషికి నిజమైన అలంకారం. (తప్పు)
ఆ) ఉప్పులేని కూరైనా రుచిగా ఉంటుంది. (తప్పు)
ఇ) సూర్యుని పైకి దుమ్ము ఎత్తి పోస్తే అది పోసినవాడి మీదే పడుతుంది. (ఒప్పు)
ఈ) తిండి జీర్ణం కాకపోతే మనకు ఆరోగ్యం. (తప్పు)

5. పాఠం ఆధారంగా జవాబులు రాయండి.

అ) గొప్పవారి వల్ల ప్రజలకు కలిగే మేలు ఏమిటి?
జవాబు:
గొప్పవారు ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేసేటందుకే ప్రయత్నం చేస్తారు. ఎదుటివారి నుండి ఎటువంటి లాభాలను ఆశించరు. లోకానికి మేలు కలిగించే పని ఎంతటి భారమైనప్పటికీ చేయడానికి పూనుకుంటారు.

ఆ) రాజులను ఎందుకు ఆశ్రయించకూడదని కవి భావించాడు?
జవాబు:
రాజులను ఆశ్రయించవలసిన పనిలేదని ధూర్జటి కవి, తన శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకంలో ఇలా చెప్పాడు
1) తినడానికి తిండి కావాలని అడిగితే ఎవరైనా భిక్షం పెడతారు.
2) నివసించడానికి కావలసివస్తే గుహలు ఉన్నాయి.
3) వస్త్రాలు కావాలంటే వీధుల్లో దొరుకుతాయి.
4) త్రాగడానికి నదుల్లో తియ్యని నీరు ఉంది.

కాబట్టి రాజులను కూటికీ, ఇంటికీ, బట్టకూ ఆశ్రయించనక్కరలేదని కవి చెప్పాడు.

ఇ) “ఎలాంటి చదువు వ్యర్థమని” మీరు తెలుసుకున్నారు?
జవాబు:
ఎంత చదువు చదివినా దానిలోని అంతరార్థాన్ని, రసజ్ఞతను గ్రహించలేని చదువు వ్యర్థమని తెలుసుకున్నాను.

ఈ) ఏవేవి అవివేకమైన పనులని ఈ పాఠం ద్వారా తెలుసుకున్నారు? వీటివల్ల కలిగే ఫలితాలు ఏమిటి?
జవాబు:
సూర్యుని మీద దుమ్మెత్తి పోయడం, పొట్టేలు కొండతో ఢీకొనడం, మిడతలు మంటపైకి ఎగిసిపడడం, వలలో చిక్కుకున్న చేప పొరలాడడం, అలాగే ఎదుటివాడి బలం తెలియకుండా వాడితో యుద్ధానికి దిగడం – అనే పనులు అవివేకమైన పనులని నేను తెలిసికొన్నాను.

వీటి వల్ల కలిగే ఫలితాలు :
సూర్యుడి మీద దుమ్మెత్తి పోస్తే, పోసినవాడి నెత్తిమీదే పడుతుంది. పొట్టేలు కొండతో ఢీకొంటే పొట్టేలు తల బద్దలౌతుంది. మిడతలు మంటపైకి దూకితో అవే మాడిపోతాయి. వలలో చిక్కిన చేప పొరలాడితే అది మరింతగా బందీ అవుతుంది. ఎదుటివాడి బలం తెలియకుండా పోరాటానికి దిగితే దిగినవాడే ఓడిపోతాడు.

ఉ) నిజమైన అలంకారం ఏది?
జవాబు:
బంగారు హారాలు ధరించడం, సిగలో పువ్వులు అలంకరించుకోవడం, సుగంధ ద్రవ్యాలు వాడటం, పన్నీటి ‘స్నానం, మొదలైనవి మానవుడికి అలంకారాలు కావు. సంస్కారవంతమైన మాటయే, పురుషుడికి నిజమైన అలంకారం.

ఊ) ఏ ఏ బలహీనతల వల్ల ఏవేవి ఎలా నశిస్తాయి?
జవాబు:
మానవుడు ఎన్నో బలహీనతలకు లోను అవుతున్నాడు. ఏనుగు తన దురదను పోగొట్టుకొనడానికి, చేప నోటి రుచిని ఆశించి, పాము రాగానికి వశపడి, జింక అందానికి బానిస అయి, తుమ్మెదలు పూల వాసనలకు మైమరచి బందీలవుతున్నాయి. ఇలా ఒక్కొక్క ప్రాణి ఒక్కొక్క బలహీనత వల్ల నశించిపోతున్నాయి.

III. స్వీయరచన

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో సమాధానాలు రాయండి.

అ) గొప్పవాళ్ళే లోకహితమైన కార్యాలు ఎందుకు చేస్తారో మీరు ఊహించి రాయండి.
జవాబు:
‘పరోపకారార్థం ఇదం శరీరం’ అనగా ఇతరులకు మేలు చేయడం కోసమే ఈ శరీరం అని అర్థం. గొప్పవాళ్ళు అంటే, స్వార్థం విడిచి ఇతరులకు మేలు చేసేవారు. గొప్పవాళ్ళు కీర్తిని కోరుకుంటారు. స్వలాభాన్ని ఆశించరు. అటువంటి గొప్పవారు లోకానికి మేలు కలిగించే పని, అది ఎంత భారమైనా చేయడానికి పూనుకుంటారు. ఆదిశేషుడు తాను గాలిని మాత్రమే పీలుస్తాడు. కానీ తన వేయిపడగల మీద పెద్ద భూభారాన్ని ఏ మాత్రం కదలకుండా మోస్తాడు. స్వార్థ రాహిత్యం , కీర్తికాంక్ష కారణంగా, గొప్పవాళ్ళు లోకహిత కార్యాలు చేస్తారు.

ఆ) వాక్కు మనిషికి నిజమైన అలంకారమని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
సంస్కారవంతమైన వాక్కే, మనిషికి నిజమైన అలంకారం. బంగారు హారాలు ధరించడం, సిగలో పూలు పెట్టుకోవడం, సుగంధ ద్రవ్యాలు ఉపయోగించడం, పన్నీటితో స్నానం చెయ్యడం మొదలైన పనులు, మానవుడికి అలంకారాలు కావు. ఒక్క పవిత్రమైన వాక్కే, మానవుని అలంకరిస్తుంది. వాక్కు అనే అలంకారమే నిజమైన మంచి అలంకారము. మిగిలిన కేయూరములు వంటి భూషణాలు అన్నీ నశించేవే.

ఇ) సమర్థులు అంటే ఎవరు ? సామర్థ్యం ఎలా వస్తుంది?
జవాబు:
ఎవరైతే ఓర్పుతో, సహనంతో అన్ని పనులను తమంత తాము నిర్వర్తించగలుగుతారో వారిని “సమర్థులు” అంటారు. ఎవరు ప్రయత్నం చేసి ఓరిమిని కాపాడుకుంటారో, వారే భూమిని కాపాడగలరు. అంటే క్షమాగుణం గల ప్రభువులే, రాజ్యమును రక్షింపగలరు. ఎవరిలో సహనగుణం నిశ్చలంగా ఉంటుందో వారే అన్ని పనుల్లోనూ సమర్థులై ఉంటారు. క్షమాగుణం గలవారే సమర్థులు. క్షమాగుణం వల్లనే సామర్థ్యం వస్తుంది.

ఈ) చదువును మంచికూరతో కవి ఎందుకు పోల్చాడు?
జవాబు:
చాలామంది చదువుకుంటారు. ఎంతో పాండిత్యాన్ని సంపాదిస్తారు. ఎంత చదువు చదివినా వారిలో కొంచెం రసజ్ఞత లేకపోతే ఆ చదువు వ్యర్థం. చదువును మంచికూరతో కవి పోల్చాడు. కూరలో తక్కిన దినుసులు అన్నీ వేసి చక్కగా నలభీమపాకం చేసినా, అందులో కొంచెం ఉప్పు వేయకపోతే ఆ కూర రుచిగా ఉండదు. అందుకే రసజ్ఞత లేని చదువుకు దృష్టాంతంగా ఉప్పులేని కూరను, కవి చెప్పాడు.

2. కింది ప్రశ్నలకు పదేసి వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

అ) మంచితనమంటే ఏమిటి? కొంతమందిలో మీరు గమనించిన మంచితనాన్ని గూర్చి రాయండి.
జవాబు:
ఎదుటివారిని నొప్పించకుండా, బాధ పెట్టకుండా, ఇతరులకు తన చేతనైన సహాయం చేస్తూ, సమాజంలో ఒక గొప్ప వ్యక్తిగా జీవించటాన్నే ‘మంచితనం’ అంటారు.

భారతంలో “సక్తుప్రస్థుడి” కథ ఉంది. కురుక్షేత్రంలో ‘సక్తుప్రస్థుడు’ అనే గృహస్థుడు ఉండేవాడు. ఆయనకు భార్య, కొడుకు, కోడలు ఉండేవారు. వారు ఆ పరిసరాల్లోని చేలల్లో తిరిగి, అక్కడ రాలిన ధాన్యం గింజలను ఏరి తెచ్చుకొని, వాటిని దంచి పిండి చేసికొని, దాన్ని వండుకొని సమంగా పంచుకొని తినేవారు.

ఒక రోజు వాళ్ళు తినడానికి సిద్ధంగా ఉండగా, ఒక ముసలివాడు ఆకలి అంటూ వచ్చాడు. వారు తమకు ఉన్నదంతా ఆ ముసలివాడికి తృప్తిగా పెట్టారు. ఆ వృద్దుడు సంతోషించాడు. సక్తుప్రస్తుడి కుటుంబం ఆకలితో ఉన్నా అతిథి ఆకలి తీర్చడమే ముఖ్యమని వారు భావించారు. అదే మంచితనం అని నా అభిప్రాయం.

ప్రస్తుత సమాజంలో నేను చాలా మందిలో ఈ మంచితనాన్ని గమనించాను. కొందరు తమ మంచితనంతో ఎదుటివారికి ధనరూపంలో సాయం చేస్తారు, వస్తురూపంలో సాయం చేస్తారు. కొందరు అనాథలైన పిల్లలను చేరదీసి వారి కోసం ఒక ట్రస్టును ఏర్పాటుచేసి దానికి ఆర్థిక సాయం చేస్తున్నారు. కొందరు వృద్ధులకు, పెద్దవారికి ఆశ్రమాలను ఏర్పాటు చేసి వారిని చేరదీస్తున్నారు. ఇంకా అనేక మంది తమ మంచితనంతో పలు ప్రజాహిత కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ ఆదర్శప్రాయమైన జీవనం సాగిస్తున్నారు.

ఆ) ‘సమర్థులకు క్షమ అవసరం’ వివరించండి.
జవాబు:
సమర్థులకు ‘ఓర్పు’ చాలా అవసరం. దీనికి భారత కథలో ధర్మరాజు చక్కని ఉదాహరణ. ధర్మరాజు గొప్ప పరాక్రమం గలవాడు. ఆయనకు కోపం వస్తే సప్త సముద్రాలూ ఏకం అవుతాయని కృష్ణుడు చెప్పాడు. ధర్మరాజుకు భీమార్జునుల వంటి తమ్ముళ్ళు ఉన్నారు. దుర్యోధనుడు ధర్మరాజుకు ఎన్నో ఆపదలు కల్గించాడు. ద్రౌపదిని అవమానించాడు. పాండవులను లక్క ఇంటిలో పెట్టి దహనం చేయాలని చూశాడు. వారిని అడవులకు పంపాడు. ఘోషయాత్ర పేరుతో వారిని అవమానించాలని చూశాడు. పాండవుల అజ్ఞాతవాసాన్ని భంగం చేయాలని విరాటుడి గోవులను పట్టించాడు. ఇన్ని చేసినా ధర్మరాజు క్షమాగుణంతో సహించాడు. కృష్ణుణ్ణి రాయబారిగా పంపాడు. విధిలేక యుద్ధం చేశాడు. జయించాడు. ఏకచ్ఛత్రాధిపతిగా రాజ్యం పాలించాడు.

దీనంతటికీ ధర్మరాజు క్షమాగుణమే కారణం.

IV. పదజాలం

1. కింది వాక్యాల్లో సమానమైన అర్థాన్నిచ్చే పదాలున్నాయి. వాటిని గుర్తించి, వాటి కింద గీతలు గీయండి.

అ) హృదయం మంచిదైతే అతడు మంచి మనిషి. అతని డెందములో అందరి పట్ల అభిమానమే ఉంటుంది. ఎదలో కల్మషం లేకుండా మాట్లాడితే అందరి చిత్రాలు సంతోషిస్తాయి.
జవాబు:
హృదయం మంచిదైతే అతడు మంచి మనిషి. అతని డెందములో అందరి పట్ల అభిమానమే ఉంటుంది. ఎదలో కల్మషం లేకుండా మాట్లాడిన అతని మాటలకి అందరి చిత్తాలు సంతోషిస్తాయి.
హృదయం, డెందము, ఎద, చిత్తము

ఆ) మిడుతలు చిచ్చుపైకి ఎగిసిపడ్డాయి. అడవిలో వహ్ని రగులుకొన్నది. అగ్నిలో చేయిపెడితే కాలుతుంది.
జవాబు:
మిడుతలు చిచ్చు పైకి ఎగిసిపడ్డాయి. అడవిలో వహ్ని రగులుకొన్నది. అగ్నిలో చేయిపెడితే కాలుతుంది.
చిచ్చు, వహ్ని, అగ్ని

2. కింది పదాలకు వ్యతిరేకార్థకం రాసి, ఈ రెండు పదాలతోనూ సొంతవాక్యాలు రాయండి.
ఉదా :
కీర్తి – అపకీర్తి
మంచిపనులు చేస్తే కీర్తి వస్తుంది. చెడ్డపనులు చేస్తే అపకీర్తి వస్తుంది.

అ) అహితం – హితం
అహితం చేకూర్చే మాటలు వినకూడదు. హితం చేకూర్చే మాటలే వినాలి.

ఆ) బాగుపడు – చెడిపోవు
కొందరు బాగా చదువుకొని బాగుపడతారు. మరికొందరు పెద్దల మాటలు వినకుండా చెడిపోతున్నారు.

ఇ) నిస్సారం – సారం
నా సారం గల మాటలు, నీకు నిస్సారంగా తోచాయి.

ఈ) ఫలం – నిష్ఫలం
మంచివానికి నీతి చెపితే ఫలం ఉంటుంది. కాని మూర్ఖునికి ఎన్ని నీతులు ఉపదేశించినా అది నిష్ఫలం అవుతుంది.

3. కింది పదాలు చదవండి. ఏవైనా రెండేసి పదాలను ఉపయోగిస్తూ సొంతవాక్యాలు రాయండి.
అ) చదువు
ఆ) చెడిపోవు
ఇ) హారాలు
ఈ) ధనం
ఉ) దుష్టుడు
ఊ) బలం
ఎ) మార్గం
ఏ) చంచల స్వభావం
ఉదా :
చదువు జీవితానికి మార్గం చూపుతుంది.
జవాబు:

1. చదువు మనకు మార్గం చూపుతుంది.
2. ధనం చంచల స్వభావం కలది.
3. దుష్టుడు చెడిపోవుట తథ్యము.
4. మనిషికి చదువు ధనంతో సమానం.
5. దుష్టుడు మంచి మార్గంలో సంచరించడు.
6. హారాలు, ధనం ఎప్పటికైనా పోయేవే.
7. దుష్టుడు చంచల స్వభావం కలవాడు.
8. ధనం, బలం ఉన్నవాడికి గర్వం వస్తుంది.

V. సృజనాత్మకత

* పాఠశాలలో పిల్లలకు ‘పద్యాలతోరణం’ అనే పోటీ పెట్టారు. ఈ పోటీలో పిల్లలందరూ పాల్గొనాలని తెలియజేయడానికి ప్రకటన రాయండి. ప్రకటనలో నిర్వహించే తేదీ, స్థలం, సమయం మొదలగు వివరాలు ఉండాలి.
జవాబు:

VI. ప్రశంస

* పాఠంలోని పద్యాలలో మీ మనసుకు హత్తుకున్న పద్యాలను గురించి, మీ మిత్రులతో చర్చించండి. మీరు చర్చించిన విషయాలు పది వాక్యాల్లో రాయండి.
జవాబు:
నేను, నా మిత్రులతో నేను చదివిన పద్యాలలో నుంచి కొన్నింటిని గూర్చి చర్చించాను. నాకు ‘చదువది ఎంత గలిగిన ….’ అనే పద్యంలోని విషయాలు, నీతి బాగా నచ్చాయని చెప్పాను. అలాగే ‘క్షమను కడఁక …..’ అనే పద్య సారము కూడా నాకు బాగా నచ్చిందని చెప్పాను. నా మిత్రుడు సాయి తనకు ‘ఊరూరం జనులెల్ల ….’ అనే పద్యం, దాని భావం బాగా నచ్చిందని చెప్పాడు. ఇంకొక మిత్రుడు ‘వనకరి చిక్కె ….’ అను పద్యసారం, ‘చదువు జీర్ణమైన …’ అను పద్యసారం బాగా నచ్చాయని చెప్పాడు. మేము ముగ్గురము ఈ పద్యాలలోని సారాన్ని, నీతిని ఎప్పటికీ మరువకుండా పాటించాలని నిర్ణయించుకున్నాము.

నాకు నచ్చిన పద్యములో చదువుకున్న విషయంలో ‘చదువది యెంతగల్గిన’ పద్యం ఎందుకు నచ్చిందంటే కవి చదువుకు వున్న ప్రాధాన్యతను చక్కగా చెప్పారు.

నా స్నేహితుడు సాయి తనకు ఊరూరం జనులెల్ల పద్యంలో కవి చెప్పిన నీతివాక్యాలు బాగా నచ్చాయని, ఎవరికి ఏ అవసరం వచ్చినా తీర్చడానికి భగవంతుడు ఉన్నాడని చెప్పిన మాటలు బాగా నచ్చాయని చెప్పాడు.

ఇలా ఒక్కొక్కరం ఒక్కొక్క పద్యాన్ని గురించి వివరంగా ‘చర్చించుకున్నాము.

(లేదా)

* చక్కని నీతులు చెప్పిన శతకకవుల గొప్పతనాన్ని వర్ణిస్తూ ఒక వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
‘శతకం’ అంటే నూరు పద్యాల చిన్న గ్రంథం. శతక పద్యాలకు సామాన్యంగా చివర మకుటం ఉంటుంది. శతకాలలో సుమతీ శతకం, వేమన శతకం, భాస్కర శతకం, దాశరథీ శతకం, శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం, కృష్ణ శతకం మొదలయిన శతకాలున్నాయి.

శతకకవులు నీతిని, భక్తిని, వైరాగ్యాన్ని ప్రబోధిస్తూ గొప్ప శతకాలు రాశారు. వేమన శతకం, సుమతీ శతకాలలోని పద్యాలు రాని, తెలుగువాడుండడు. వేమన చెప్పిన “గంగిగోవుపాలు”, ‘ఉప్పు కప్పురంబు’, “తల్లిదండ్రి మీద దయలేని పుత్రుడు”, “నిక్కమైన మంచి నీలమొక్కటి చాలు” వంటి పద్యాలు, గొప్ప జ్ఞానాన్ని బోధిస్తాయి. ఇక సుమతీ శతకకారుడు బద్దెన చెప్పిన ‘కనకపు సింహాసనమున’, “తన కోపమె తన శత్రువు”, “ఎప్పుడు సంపద కలిగిన”, “వినదగు నెవ్వరు సెప్పిన” మొదలైన కంద పద్యాలు, జీవితం అంతా గుర్తుంచుకోదగినవి. కృష్ణ శతకం, దాశరథీ శతకం, శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం భక్తిని ప్రబోధించి వైరాగ్యాన్ని కల్గిస్తాయి. శేషప్పకవి రచించిన నరసింహ శతకం కూడా భక్తినీ, నీతిని బోధిస్తుంది. కుమార కుమారీ శతకాలు బాలబాలికలకు చక్కని నీతులనూ, ధర్మాలనూ, కర్తవ్యాన్ని బోధిస్తాయి. ఏనుగు లక్ష్మణకవి భర్తృహరి సుభాషితాలను అనువదించి, మూడు గొప్ప శతకాలను తెలుగువారికి అందించాడు.

మన తెలుగు శతకకర్తలు మన తెలుగువారికీ తెలుగుభాషకూ మహోన్నతమైన సేవచేసి ధన్యులయ్యారు.

ప్రాజెక్టు పని

* శతకపద్యాలలో చెప్పిన నీతులకు సరిపోయే కథలను సేకరించి, వాటికి నీతిపద్యాలను జోడించి ఆల్బమ్ తయారుచేయండి.
జవాబు:
ఉదా :
(నీతిపద్యాలు – కథలు)
1. సీ. దుష్టు సూర్యుని దెస దుమ్మెత్తి జల్లినఁ
దనపైనె పడుఁగాక దానికేమి
కొండతోఁ దగరు ఢీకొని యెంత తాఁకినఁ
దల ప్రక్కలగుఁగాక దాని కేమి
మిడతలు చిచ్చుపై వడి నెంతయెగసినఁ
దామె పొక్కెడుఁ గాక దానికేమి
వలఁ బడ్డ మీ నెంత వడి దాఁక బొరలిన
దనుఁజుట్టు కొనుఁగాక దానికేమి

తే.గీ. యెదిరి సత్త్వంబు తన సత్త్వమెఱుఁగలేక
పోరువాఁడెందున వివేకబుద్ధి యండ్రు
కలిత లక్ష్మీశ, సర్వజగన్నివేశ
విమల రవికోటిసంకాశ వేంకటేశ ! (వేంకటేశ శతకం)

2. బలవంతులకు గుణపాఠం

అనగనగా ఒక అడవి ఉన్నది. ఆ అడవిలో చాలా చీమలు నివసిస్తూ ఉండేవి. వాటిల్లో కొన్ని చీమలు కలిసి పెద్ద పుట్టను నిర్మించుకున్నాయి. అందులోనే జీవించసాగాయి. కొన్నాళ్ళకు ఆ పుట్టలో పెద్దపాము ప్రవేశించింది. దానితో చీమలకు కష్టాలు ప్రారంభమయ్యాయి. చీమలు కష్టపడి ఆహారాన్ని సంపాదించుకుని ఆ పుట్టలో దాచి పెట్టుకున్నాయి. అదంతా ఆ పామువలన పాడైపోతున్నది. తనకు బలం ఉన్నది గదా ! అని పాము గర్వంతో ప్రవర్తిస్తున్నది.

చీమలు ఆలోచించాయి. “తాము కలిసికట్టుగా దాడిచేస్తే పాము ఏమీ చేయలేదు” అని అనుకున్నాయి. ఎక్కడెక్కడో ఉన్న తమతోటి చీమలకు తమ బాధను తెలుపుకున్నాయి. దానితో అవి అన్నీ కలసి వచ్చాయి. పెద్ద దండు తయారయ్యింది. అదను చూసి అన్నీ కలిసి పాము మీద దాడి చేశాయి. చీమల గుంపులో పాము కూరుకుపోయింది. ఏమీ చేయలేని నిస్సహాయురాలయ్యింది పాము. ఊపిరాడక కొంత సేపటికి ప్రాణాలు కోల్పోయింది. చీమలకు పాము పీడ విరగడయ్యింది.

నీతి : బలహీనులు అందరూ కలిస్తే బలవంతుల గర్వం అణగక తప్పదు.

VII. భాషను గురించి తెలుసుకుందాం!

1) కింది పదాలను విడదీసి, సంధి పేర్లు రాయండి.
అ) చాలకున్న = చాలక + ఉన్న – (అ + ఉ) – (ఉత్వసంధి)
ఆ) అదేమిటి = అది + ఏమిటి – (ఇ + ఏ) – (ఇత్వసంధి)
ఇ) వెళ్ళాలని = వెళ్ళాలి + అని – (ఇ + అ) – (ఇత్వసంధి)
ఈ) ఒకింత = ఒక + ఇంత -(అ + ఇ) – (అత్వసంధి)

2) కింది పదాలు చదవండి. పదంలోని చివరి అక్షరం కింద గీత గీయండి.
పూచెను, వచ్చెను, తినెను, చూచెన్, ఉండెన్

పై పదాలను గమనిస్తే, పదాల చివర ‘ను’, ‘న్’లు కనిపిస్తాయి. అంటే పదాల చివర నకారం ఉన్నది.

ఈ ‘న’ కారాన్ని ద్రుతం అంటారు. ఈ చివరన ‘న’ కారం గల పదాలను ద్రుతప్రకృతికాలు అంటారు. పూచేను, వచ్చెను, చూచెన్ మొదలైనవి ద్రుతప్రకృతికాలే.

మరికొన్ని ద్రుతప్రకృతికాలను రాయండి.
కాచెను, వ్రాసెను, తినెను, త్రాగెన్, చదివెన్ మొదలగునవి.

3) కింది వాటిని గమనించండి.
ఉదా :
అ) పూచెన్ + కలువలు = పూచెన్ + గలువలు
ఆ) దెసన్ + చూచి = దెసన్ + జూచి
ఇ) చేసెన్ + టక్కు = చేసెన్ + డక్కు

అభ్యాసం :
పైన తెల్పిన ఉదాహరణల్లాగా కింది వాటిని వివరించండి.
1) చేసెను + తల్లీ : చేసెను + దల్లీ
2) దెసను + చూసి = దెసను + జూసి

గమనిక :
మొదటి ఉదాహరణలో ద్రుత ప్రకృతికానికి ‘క’ పరమైతే, దానికి ఆదేశం (దాని స్థానంలో) ‘గ’ వచ్చింది.

రెండవ ఉదాహరణలో ద్రుత ప్రకృతికానికి ‘చూ’ పరమైతే దానికి ఆదేశంగా ‘జూ’ వచ్చింది. అలాగే ‘ట’ కు ‘డ’, ‘క’ కు ‘గ’, ‘చ’ కు ‘జ’ ఆదేశంగా వచ్చా యి.
అంటే
‘క’ కు – గ ; ‘చ’ కు + జ ; ‘ట’ కు – డ;

గమనిక :
1) ‘క, చ, ట, త, ప’ లకు ‘పరుషాలు’ అని పేరు.
2) ‘గ, జ, డ, ద, బ, లకు ‘సరళాలు ‘ అని పేరు.
పై ఉదాహరణలలోని భావాన్ని బట్టి సూత్రీకరిస్తే, ద్రుత ప్రకృతిక సంధి లేక సరళాదేశ సంధి సూత్రం ఇలా ఉండాలి.

1. సూత్రం :
ద్రుత ప్రకృతికాలకు పరుషాలు పరమైతే సరళాలు ఆదేశంగా వస్తాయి.
గమనిక :
కింది ఉదాహరణలు చూడండి.

పూచెఁగలువలు – ద్రుతం అరసున్న (C) గా మారింది.
ఉదా :
పూచెను + కలువలు
1) పూచెంగలువలు – ద్రుతం పూర్ణబిందువుగా (0) గా మారింది.
2) పూచెన్గలువలు – ద్రుతం సంశ్లేషగా మారింది అంటే ద్రుతం మీది హల్లుతో కలిసింది.
3) పూచెనుగలువలు – ద్రుతం ఏ మార్పూ చెందకుండా ఉంది.

పై ఉదాహరణల ఆధారంగా, ద్రుత ప్రకృతిక సంధి జరిగిన తీరును సూత్రీకరిస్తే ఇలా ఉంటుంది.

2. సూత్రం :
ఆదేశ సరళానికి ముందున్న ద్రుతానికి బిందు సంశ్లేషలు విభాషగా వస్తాయి. అనగా ఒక్కోసారి బిందువు వస్తుంది. ఒక్కోసారి సంశ్లేష వస్తుంది.

ఛందస్సు :

1) ఒకే అక్షర గణాలు :
ఒకే అక్షరం గణంగా ఏర్పడితే అది ఏకాక్షర గణం. ఈ గణంలో ఒక గురువు లేదా ఒక లఘువు ఒక్కొక్కటే గణంగా ఉంటాయి.

2) రెండు అక్షరాల గణాలు :
రెండేసి అక్షరాలు కలిసి గణాలుగా ఏర్పడతాయి. వీటిలోనూ గురువు, లఘువులుంటాయి. ఇవి నాలుగు రకాలు
అ) ఒక గురువు ఒక లఘువు కలిసి గణంగా ఏర్పడితే ఆ గణాన్ని ‘గలం’ లేదా ‘హ’ గణం అని అంటారు.

ఆ) ఒక లఘువు, ఒక గురువు కలిసి గణంగా ఏర్పడితే, అది ‘లగం’ లేదా ‘వ’ గణం అని అంటారు.

ఇ) రెండూ గురువులే గల గణాన్ని – ‘గగము’ అంటారు.

ఈ) రెండూ లఘువులే గల గణాన్ని – ‘లలము’ అంటారు.

అభ్యాసం :
రెండక్షరాల గణాలు నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి కదా ! ఒక్కొక్క దానికి 4 పదాల చొప్పున రాయండి.

3) మూడు అక్షరాల గణాలు :
మూడేసి అక్షరాలు గల గణాలు ఎనిమిది. పట్టికలో చూడండి, మరికొన్ని పదాలు రాయండి.

వ్యాకరణంపై అదనపు సమాచారం

పర్యాయపదాలు

కరి : ఏనుగు, హస్తి, గజము, ఇభము
భూరి : బంగారం, హేమం, సువర్ణం
మిత్రుడు : స్నేహితుడు, సఖుడు, చెలికాడు
పుష్పము : పూవు, సుమము, కుసుమము
ధనము : సంపద, ఐశ్వర్యము, డబ్బు
కొండ : అద్రి, పర్వతం, నగము
భాస్కరుడు : రవి, సూర్యుడు, ప్రభాకరుడు
మర్త్యుడు : మానవుడు, నరుడు
వాణి : వాక్కు మాట
జలము : నీరు, వారి, ఉదకము
లక్ష్మి : శ్రీ, రమ, కమలాలయ

వ్యుత్పత్యర్థాలు

కేశము – శిరస్సున ఉండేది. (వెంట్రుక)
ధరణి – సమస్తాన్ని ధరించునది (భూమి)
భాస్కరుడు – కాంతిని కలుగజేయువాడు (సూర్యుడు)
కరి – తొండము గలది (ఏనుగు)
దాశరథి – దశరథుని కుమారుడు (శ్రీరాముడు)
మిత్రుడు – సర్వప్రాణులందు సమభావన కలవాడు (సూర్యుడు)
మర్త్యుడు – మరమున (భూ లోకమున) పుట్టినవాడు (నరుడు)

నానార్థాలు

ఎద = హృదయం, భయం
ఫలము = పండు, ప్రయోజనం
గుణము = స్వభావము, అల్లెత్రాడు
అమృతం = పాలు, నీరు, సుధ
మిత్రుడు = సూర్యుడు, స్నేహితుడు
సుధ = అమృతం, పాలు, నీరు
చీరము = వస్త్రము, గోచి, రేఖ
రాజు = ప్రభువు, చంద్రుడు
శ్రీ = సంపద, లక్ష్మి, సాలెపురుగు
సత్త్వము = బలము, సామర్థ్యము, శక్యము
ఇనుడు = సూర్యుడు, ప్రభువు, పోషకుడు
కోటి = సమూహం, వందలక్షలు, అగ్రభాగం
చవి = రుచి, సౌఖ్యము, దీవి

సంధులు

సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రం : అ, ఇ, ఉ, ఋ లకు అవే (సవర్ణ) అచ్చులు పరమైనప్పుడు వానికి దీర్ఘములు ఏకదేశమగును.
భూరిమయాంగద = భూరిమయ + అంగద – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
లక్ష్మీశ = లక్ష్మి + ఈశ – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జలాభిషేకం = జల + అభిషేకం – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
శీతామృత = శీత + అమృత – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
కాళహస్తిశ్వర = కాళహస్తి + ఈశ్వర – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
చీరానీకం = చీర + నీకం – సవర్ణదీర్ఘ సంధి

గుణసంధి
సూత్రం : అకారమునకు ఇ, ఉ, ఋ లు పరమగునపుడు క్రమముగా ఏ, ఓ, అర్లు ఆదేశమగును.
వేంకటేశ = వేంకట + ఈశ – గుణసంధి
వీధులందు = వీధులు + అందు -గుణసంధి

ఉత్వసంధి
సూత్రం : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధి.
సంయుతులెవ్వరు = సంయుతులు + ఎవ్వరు – ఉత్వసంధి
భారమైన = భారము + ఐన – ఉత్వసంధి
జనులెల్ల = జనులు + ఎల్ల – ఉత్వసంధి

సరళాదేశ సంధి
సూత్రం :1) ద్రుతప్రకృతికము మీది పరుషములకు, సరళములగు.
2) ఆదేశ సరళములకు ముందున్న ద్రుతమునకు బిందుసంశ్లేషలు విభాషనగు.
తనఁజుట్టు = తనన్ + చుట్టు – సరళాదేశ సంధి
కీర్తిఁగోరు = కీర్తిన్ + గోరు – సరళాదేశ సంధి

ఆమ్రేడిత సంధి
సూత్రం : అచ్చునకు ఆమ్రేడితం పరమైతే తరచుగా సంధి అవుతుంది.
ఊరూర = ఊరు + ఊరు – ఆమ్రేడిత సంధి

అత్వసంధి
సూత్రం : అత్తునకు సంధి బహుళంబుగానగు.
చాలకున్న = చాలక + ఉన్న – అత్వసంధి

సమాసాలు

ప్రకృతి – వికృతులు

పుష్పం – పూవు
కార్యం – కర్జం
శ్రీ – సిరి
లక్ష్మి – లచ్చి
రాజు – రాట్టు
కార్యం – కర్జము
గుణము – గొనము
చరిత్ర – చరిత
గౌరవం – గారవం
ముఖం – మొగము
వీధి – వీది
కీర్తి – కీరితి

శతక కవుల పరిచయం

పద్యాలు – ప్రతి పదార్థాలు – భావాలు

1వ పద్యము (కంఠస్థ పద్యం)

*చ. తనకు ఫలంబు లేదని యెదం దలపోయఁడు కీర్తిఁ గోరు నా
ఘనగుణశాలి లోకహితకార్యము మిక్కిలి భారమైన మే
లనుకొని పూను శేషుఁడు సహస్రముఖంబుల గాలి గ్రోలి తా
ననిశము మోవఁడే మణి మహాభరమైన ధరిత్రి భాస్కరా !
(భాస్కర శతకం)
ప్రతిపదార్థాలు:
భాస్క రా = సూర్య భగవానుడా !
కీర్తిన్ = యశమును
కోరు = అపేక్షించునట్టి
ఆ ఘనగుణశాలి = ఆ గొప్ప గుణములచే ఒప్పువాడు
తనకున్ = తనకు
ఫలంబు = లాభము
లేదు + అని = లేదని
ఎదన్ = మనస్సులో
తలపోయడు = ఆలోచింపడు
లోకహిత కార్యము; లోక = లోకమునకు
హిత = మేలయిన
కార్యము = పని
మిక్కిలి భారము + ఐనన్ = చాలా కష్టమైనా
మేలు = మంచిది అని
అనుకొని = భావించి
పూనున్ = ప్రయత్నిస్తాడు
శేషుడు = ఆదిశేషుడు
సహస్రముఖంబులన్ = (తన) వేయినోళ్ళతోనూ
గాలి = గాలిని
క్రోలి = పీల్చి (మేసి)
తాన్ = తాను
మహాభరము = మిక్కిలి బరువు
ఐన = అయిన
ధరిత్రిన్ = భూమిని
అనిశమున్ = ఎల్ల కాలమును
మోవడే (మోవడు + ఏ) : మోయడం లేదా ! (మోస్తున్నాడు)

భావం :
భాస్కరా ! ఎంత చదువు చదివినా, అందులోని అంతరార్థాన్ని, మనోజ్ఞతను గ్రహించే శక్తి లేనప్పుడు ఆ చదువు వ్యర్ధము. దాన్ని గుణవంతులు ఎవరూ మెచ్చుకోరు. ఎన్ని పదార్థాలు వేసి నలపాకంగా వంట చేసినా దానిలో తగినంత ఉప్పు లేకపోతే అది రుచించదు కదా !

నీతి : గుణవంతుడు ఎపుడూ లోకానికి మేలు జరిగే పనులు చేస్తాడు.

2వ పద్యము – (కంఠస్థ పద్యం)

*చ. చదువది యెంతగల్గిన రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న నా
చదువు నిరర్థకంబు గుణసంయుతులెవ్వరు మెచ్చ రెచ్చటం
బదనుగ మంచి కూర నలపాకము చేసిననైన నందు నిం
పొదవెడు నుప్పులేక రుచి పుట్టఁగ నేర్చునటయ్య భాస్కరా!
(భాస్కర శతకం)
ప్రతిపదార్థాలు:
భాస్కరా = ఓ సూర్య భగవానుడా !
చదువు = చదువు
అది = అది
ఎంత కల్గినన్ = ఎంత ఉన్నప్పటికీ
రసజ్ఞత = అందులోని సారాన్నీ, మనోజ్ఞతనూ గ్రహించే నేర్పు
ఇంచుక = కొంచెము
చాలకున్నన్ (చాలక + ఉన్నన్) : లేకపోతే
ఆ చదువు = ఆ పాండిత్యము
నిరర్ధకంబు = పనికిమాలినది అవుతుంది
ఎచ్చటన్ = ఎక్కడైనా
గుణసంయుతులు = మంచి గుణములు గలవారు
ఎవ్వరు = ఎవరూ
మెచ్చరు = ఆ చదువును మెచ్చుకోరు
(ఎట్లన) = (అదెలా గంటే)
మంచికూరన్ = మంచి కూరను
నలపాకము = నల చక్రవర్తి చేసే పాకము వంటి పాకమును
చేసినన్ = చేసినప్పటికీ
అందున్ = ఆ కూరలో
ఇంపు + ఒదవెడు = చక్కని రుచిని పుట్టించే
ఉప్పు లేక = ఉప్పు లేకపోతే
రుచి = (ఆ కూరకు) రుచి
పుట్టగన్ + నేర్చును + అటయ్య = కలుగుతుందా ? (కలుగదు)

భావం :
భాస్కరా ! కీర్తిని కోరే గుణవంతుడు తనకు ఎలాంటి లాభాలు కావాలని ఆశించడు. లోకానికి మేలు జరిగే పని ఎంత భారమైనా ఆ పనిని చేయడానికి పూనుకుంటాడు. సర్పరాజయిన ఆదిశేషుడు తన వేయి పడగల మీద ఈ పెద్ద భూభారాన్ని ఎప్పుడూ మోస్తున్నాడు కదా !

3వ పద్యము (కంఠస్థ పద్యం)

*ఉ. భూషలు గావు మర్త్యులకు భూరిమయాంగద తారహారముల్
భూషిత కేశపాశ మృదుపుష్ప సుగంధజలాభిషేకముల్
భూషలు గావు పూరుషుని భూషితుఁ జేయుఁ బవిత్రవాణి, వా
గ్భూషణమే సుభూషణము, భూషణముల్ నశియించు నన్నియున్
(సుభాషిత రత్నావళి)
ప్రతిపదార్థాలు:
మర్త్యులకున్ = మానవులకు
భూరిమయాంగద తారహారముల్ ; భూరిమయ = బంగారు వికారమైన
అంగద = కేయూరములునూ
తారహారముల్ = ముత్యాల హారాలునూ
భూషలు + కావు = అలంకారములు కావు
భూషిత కేశపాశ ………. జలాభిషేకముల్; భూషిత = అలంకరింపబడిన
కేశపాశ = వెంట్రుకల సమూహమునూ
మృదుపుష్ప = మంచి పుష్పములునూ
సుగంధ, జల + అభిషేకముల్ సుగంధ జల = మంచి వాసనగల నీటితో (పన్నీటితో)
అభిషేకముల్ = స్నానములునూ
భూషలు + గావు = అలంకారములు కావు
పూరుషునిన్ = మనుష్యుని
పవిత్రవాణి = పవిత్రమైన వాక్కు
భూషితున్ + చేయున్ = అలంకరిస్తుంది
వాగ్భూషణమే ; వాక్ + భూషణము + ఏ= వాక్కు అనెడి అలంకారమే
సుభూషణము = మంచి అలంకారము
భూషణముల్ = మిగిలిన అలంకారములు
అన్నియున్ = అన్నీ
నశియించున్ = నశిస్తాయి.

భావం :
బంగారు ఆభరణాలు ధరించడం, కొప్పులో పువ్వులు పెట్టుకోవటం, సుగంధ ద్రవ్యాలను వాడటం, పన్నీరుతో స్నానాలు చేయటం మొదలైనవి మానవులకు నిజమైన అలంకారాలు కావు. సంస్కారవంతమైన మాటయే నిజమైన అలంకారం. మిగిలిన అలంకారాలు అన్నీ నశించిపోయేవే.

4వ పద్యము (కంఠస్థ పద్యం)

*చ. వనకరి చిక్కె మైనసకు, వాచవికిం జెడిపోయె మీను, తా
వినికికిఁజిక్కెఁజిల్వ గనువేదురుఁ జెందెను లేళ్ళు, తావినో
మనికి నశించెఁ దేటి, తరమా యిరుమూటిని గెల్వ వైదుసా
ధనముల నీవె గావఁదగు దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ ! (దాశరథీ శతకం)
ప్రతిపదార్థాలు :
దాశరథీ = దశరథుని పుత్రుడవైన రామా!
కరుణాపయోనిధీ ! = కరుణకు సముద్రము వంటివాడా!
వనకరి = అడవి ఏనుగు
మైనసకున్ = శరీరపు దురదకు (దేహము నందలి చాపల్యమునకు)
చిక్కెన్ = చిక్కుపడింది
మీను = చేప
వాచవికిన్ = నోటివాపిరితనమునకు ; (నోటి రుచికి) గాలమునందు గుచ్చిన ఎఱ్ఱ రుచికి
బిల్వ = పాము
తాన్ = తాను
వినికికిన్ = వినడానికి (పాములవాడు ఊదే స్వరాన్ని వినడానికి)
చిక్కెన్ = చిక్కుపడుతుంది
లేళ్ళు = లేళ్ళు
కనువేదురున్ = కంటి పిచ్చిని
చెందున్ = పొందుతాయి (చక్షురింద్రియానికి లోనయి చిక్కువడుతాయి)
తేటి = తుమ్మెద
తావిలో = వాసనలో
మనికిన్ = ఉండడం చేత
నశించెన్ = నశించింది
ఇరుమూటిని = ఐదింటినీ (ఐదు ఇంద్రియాలనూ)
గెల్వన్ = జయించడానికి
తరమా = శక్యమా
ఐదు సాధనములన్ = పంచవిధములైన ఉపాయాల చేత
నీవె = నీవే
కావదగున్ = రక్షించాలి

భావం :
తన దురదను పోగొట్టుకోవడానికి ఏనుగు, నోటి రుచిని ఆశించి చేప, రాగానికి లొంగి పాము, అందానికి బానిసయై జింక, పూల వాసనలకు మైమరచి తుమ్మెదలు బందీలవుతున్నాయి. ఇలా ఒక్కొక్క ప్రాణీ ఒక్కొక్క ఇంద్రియ చపలత్వం వల్లనే నశిస్తున్నాయి. ఈ పంచేంద్రియ చాపల్యం గల నేను ఎలా బయటపడగలను? ఓ రామా ! కరుణా సాగరా ! నీవే నన్ను కాపాడాలి.

5వ పద్యము – (కంఠస్థ పద్యం)

*ఆ.వె. క్షమను కడఁక నెవరు గాపాడుకొందులో
క్షమను చిరము వారు కావ గలరు
కదలకుండ నెవరికడ క్షమయుండునో
సర్వకార్యములకు క్షములు వారు
(సభారంజన శతకం)
ప్రతిపదార్థాలు :
ఎవరు = ఎవరు
కడకన్ = ప్రయత్నంతో
క్షమను = ఓర్పును (ఓరిమిని)
కాపాడుకుందురో = కాపాడుకుంటారో
వారు = వారు
క్షమను = భూమిని
చిరము = చాలాకాలము
కావగలరు = రక్షింపగలరు
కదలకుండ = నిశ్చలంగా
దుమ్ము = ధూళిని (దుమ్మును)
ఎత్తి = పైకి ఎత్తి
చల్లినన్ = చల్లితే
తనపైనే = తన మీదనే
పడుగాక = పడుతుంది కాని
దానికేమి = దానికిన్ + ఏమి = సూర్యునికి ఏమవుతుంది?
కొండతోన్ = కొండతో (పర్వతంతో)
తగరు = పొట్టేలు
ఢీకొని = ఎదుర్కొని
ఎంత తాకినన్ = ఎంతగా పోరాడినా
తల = పొట్టేలు తల
ప్రక్కలు + అగున్ + కాక = ముక్కలు ఔతుంది కాని
దానికిన్ + ఏమి = ఆ కొండకు ఏమవుతుంది? (ఏమీకాదు)
మిడతలు = ‘మిడతలు’ అనే ఎగిరే పురుగులు
చిచ్చుపై = నిప్పుపై
వడిన్ = వేగంగా
ఎంత + ఎగసినన్ = ఎంతగా ఎగిరినా (వ్యాపించినా)
తామె (తాము + ఎ) = తామే (మిడతవే మాడిపోతాయి)
పొక్కెడున్ + కాక = పరితపిస్తాయి కాని
దానికిన్ + ఏమి = ఆ నిప్పుకు ఏమి బాధ ఉంటుంది?
వలన్ + పడ్డ = వలలో చిక్కుపడిన
మీను = చేప
ఎంత వడిదాక = ఎంత సేపటి వరకు
పొరలిన = అటునిటూ దొర్లినా
చుట్టుకొనున్ + కాక = చుట్టుకుపోతుంది కాని
దానికేమి (దానికిన్ + ఏమి) : ఆవలకు ఏమౌతుంది? (ఏమీకాదు)
ఎదిరిసత్త్వంబు = ఎదుటి వాడి బలము
తన సత్త్వము = తన బలము
ఎఱుగలేక = తెలిసికోలేక
పోరువాడు = యుద్ధానికి దిగేవాడు
అవివేకబుద్ధి = వివేకములేని బుద్ధిగలవాడని
= అంటారు

భావం :
ఓ వేంకటేశ్వరా ! నీవు లక్ష్మీ సమేతుడవు. లోకమంతటా నిండియున్నవాడవు. కోటి సూర్యుల తేజస్సు కలవాడవు. లోకంలో ఎవరైనా దుర్మార్గుడై సూర్యుని మీద దుమ్మెత్తి పోస్తే అది వాడి మీదే పడుతుంది. కొండతో పొట్టేలు ఢీకొంటే దాని తలే బద్దలౌతుంది. మిడతల గుంపు మంటలపైకి ఎగిసిపడితే అవే మాడిపోతాయి. వలలో చిక్కుకున్న చేప ఎంత పొరలాడినా మరింతగా బందీ అవుతుంది. ఇలా ఎదుటివాడి బలం తెలియకుండా యుద్ధానికి దిగితే వాడిని అవివేకి అంటారు.

8వ పద్యము

ఆ.వె. చదువు జీర్ణమైన స్వాంతంబు పండును
తిండి జీర్ణమైన నిండు బలము
చెఱుపు గూర్చు రెండు జీర్ణముల్ గాకున్న
విశ్వహితచరిత్ర వినర మిత్ర -(మిత్ర సాహఠి)
ప్రతిపదార్థాలు :
మిత్ర = లోకక్షేమాన్ని కోరే మిత్రమా ! (స్నేహితుడా !)
విను = ఒక మాట విను
చదువు = చదువు
జీర్ణమైన (జీర్ణము + ఐన) = జీర్ణించుకుంటే (ఆకళింపు చేసుకుంటే)
స్వాంతంబు = మనస్సు
పండును = పరిపక్వము అవుతుంది
తిండి = తిన్న తిండి
జీర్ణమైన (జీర్ణము + ఐన)= జీర్ణించుకుంటే = తనను
బలము, నిండున్ = బలం, అతిశయిస్తుంది
జీర్ణముల్ + కాకున్నన్ = జీర్ణములు కాకపోతే (ఒంట బట్టకపోతే)
రెండు = చదివిన చదువు, తిన్న తిండి అనే రెండూ కూడా
చెఱుపు = కీడు
కూర్చున్ = కలిగిస్తాయి

భావం :
లోకక్షేమాన్ని కోరే మిత్రమా ! ఒక మాట విను. చదివిన చదువును జీర్ణించుకుంటే మనస్సు పరిపక్వమవుతుంది. తిన్న తిండి జీర్ణమైతే బలం కలుగుతుంది. ఆ రెండూ జీర్ణం కాకపోతే చెరుపు చేస్తాయి.

AP State Syllabus AP Board 8th Class Telugu Important Questions Chapter 9 సందేశం.

AP State Syllabus 8th Class Telugu Important Questions 9th Lesson సందేశం

8th Class Telugu 9th Lesson సందేశం Important Questions and Answers

I. అవగాహన – ప్రతిస్పందన

అ) కింది అపరిచిత గద్యం చదవండి. ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

1. కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

పరశురాముడు దుష్టులైన క్షత్రియులను చంపుటకు పుట్టినవాడు. అతని చేతిలో ఎందరో రాజులు మరణించారు. ఒక్క శ్రీరాముడు మాత్రమే అతనిని ఓడించాడు. అప్పటి నుండి యుద్దాలు మానేసి, మహేంద్రపర్వతం మీద తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు. అటువంటివాడు గంగ కోరిక పై భీష్మునికి యుద్ధవిద్యలు నేర్పాడు. భీష్ముడు పరశురాముని శిష్యుడు కనుక గురువు ఆజ్ఞాపించిన కార్యమును శిరసావహించి తీరతాడని అంబ నమ్మింది. ఏదో విధంగా పరశురాముని అనుగ్రహం సంపాదించి, భీష్ముని సాధించవచ్చని ఊహించింది.
ప్రశ్నలు :
1. గురు, శిష్యులెవరు?
జవాబు:
పరశురాముడు, భీష్ముడు.

2. ఎవరి ఆజ్ఞను శిరసావహించాలి?
జవాబు:
గురువు యొక్క ఆజ్ఞను.

3. రాజులు ఎందుకు మరణించారు?
జవాబు:
దుష్టత్వము వలన.

4. పరశురాముడిని శ్రీరాముడు ఎందుకు ఓడించగలిగాడు?
జవాబు:
శ్రీరామునిలో దుష్టత్వము లేకపోవటం వలన.

2. కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

ప్రపంచంలో మొట్టమొదట విడుదల చేయబడిన తపాళాబిళ్ళ అతికించే రకం కాదు. అది రెండు అణాల ఖరీదు కలిగిన కాపర్ టికెట్. ఈస్టిండియా కంపెనీ అధికారానికి లోబడిన వందమైళ్ళ లోపు చిరునామాకు దాని ద్వారా ఒక కవరును పంపవచ్చును. ఆ కవరును డాక్ రన్నర్ తీసుకువెడతాడు. ఈ కాపర్ టోకెన్ ప్రప్రథమంగా 1774 మార్చి 31వ తేదీన పాట్నాలో విడుదల చేయబడింది. 1852లో సింధు ప్రావిన్స్ కమిషనర్ సర్ బార్టీల్ ఫైర్ ఆసియాలో మొట్టమొదట తపాలాబిళ్ళను తీసుకువచ్చాడు. అందులో ఈస్టిండియా కంపెనీ ముద్ర ఉండేది. దానిని సింధు లోపల ఉత్తరాలు పంపడానికి ఉపయోగించేవారు. దీనిని సింధ్ డాక్ అనేవారు.
ప్రశ్నలు :
1. డాక్ రన్నర్ అంటే ఎవరు?
జవాబు:
తపాలా బంట్రోతు

2. సింధు ప్రావిన్స్ ఎవరి పరిపాలనలో ఉంది?
జవాబు:
ఈస్టిండియా కంపెనీ.

3. అణా అంటే ఎన్ని పైసలు?
జవాబు:
ఆరు పైసలు.

4. సింధ్ డాక్ అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
సింధు ప్రావిన్స్ లోని కాపర్ టికెట్.

3. కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

అక్టోబర్ 16వ తేదీని ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నాము. నిజానికి ఆహారధాన్యాల కొరత లేకపోయినా ప్రపంచంలోని చాలా ప్రాంతాలలో ప్రజలు తిండి లేక చనిపోవటం దారుణసత్యం. దీనికి కారణాలు అనేకం. అందులో ఆహార పదార్థాలను వృథా చేయటం. మనం ఆహారాన్ని వృథా చేస్తున్నామంటే అది అందవలసిన వారికి అందకుండా అడ్డపడుతున్నామన్నమాట. ఇలా వృథా అవుతున్న ఆహారంలో సగానికి సగం మామూలుగా పిల్లలు తినే కంచాలలోనే వృథా అవుతున్నది. తల్లిదండ్రులే దీనికి పూర్తి బాధ్యత వహించాలి. పిల్లలు ఇష్టపడే ఆరోగ్యకరమైన, పుష్టికరమైన ఆహారాన్ని వారికి ఇవ్వాలి. వారు దాన్ని వృథా చేయకుండా తినేలా చూడటం తల్లిదండ్రుల బాధ్యత.
ప్రశ్నలు :
1. పిల్లల పట్ల ఎవరు బాధ్యతగా ఉండాలి?
జవాబు:
తల్లిదండ్రులు.

2. ప్రపంచ ఆహారదినోత్సవం ఎప్పుడు జరుపుకుంటున్నాం?
జవాబు:
అక్టోబరు 16వ తేదీ.

3. సరిపడ ఆహారమున్నా కొందరికి ఎందుకు తిండిలేదు?
జవాబు:
కొంతమంది ఆహారాన్ని వృథా చేయడం వలన.

4. మనం వృథా చేసేవాటిలో ఇంకొకటి ఏమిటి?
జవాబు:
నీరు

4. కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

ఈ పురాతనమైన ఏడు ప్రపంచ అద్భుతాలలో ప్రధానమైనవి ఈజిప్టులోని పిరమిడ్లు. మిగిలిన ఆరు అద్భుతాలు కాలగర్భంలో కలిసిపోయాయి. లేదా శిథిలావస్థను చేరుకున్నాయి. విలక్షణమయిన ఆకారంతో భూమ్యాకర్షణ శక్తికి తట్టుకుని నిలబడడం వలన పిరమిడ్లు ఈనాటికీ నిలిచి ఉన్నాయి. పిరమిడ్ ఆకారంలో ఇళ్ళు నిర్మించడానికి ఇప్పటి వరకు ఎవరూ ప్రయత్నించలేదు. అయినా కలపతో, గాజుతో చేసిన పిరమిడ్ ప్రతిరూపాలు ఫ్యూరియోలుగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. భవిష్యత్ లో సుప్రీం కౌన్సిల్ ఆఫ్ యాంటీ క్విటీస్ ఆఫ్ ఈజిప్ట్ సంస్థ అనుమతి పొందకుండా వీటి రెప్లికాలు తయారుచేయడానికి వీలుకాదు.
ప్రశ్నలు:
1. ప్రపంచంలోని వింతలెన్ని?
జవాబు:
ఏడు

2. కాలగర్భంలో కలిసిపోవడమంటే ఏమిటి?
జవాబు:
నశించిపోవడం.

3. “శిథిలావస్థ” – దీనిలో ఏ సంధి ఉంది?
జవాబు:
సవర్ణదీర్ఘ సంధి

4. ఎవరి అనుమతితో పిరమిడ్ ఆకారం తయారుచేయాలి?
జవాబు:
సుప్రీం కౌన్సిల్ ఆఫ్ యాంటీక్విటీస్ ఆఫ్ ఈజిప్టు

5. కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

ఒకప్పుడు మానవజాతి ప్రగతికి సంకేతాలుగా భావించిన సాంకేతిక అద్భుతాలు ఈవేళ పర్యావరణానికి పెద్ద ప్రమాదాలుగా పరిణమిస్తున్నాయి. మన పరిశ్రమలు, కర్మాగారాలు, వాహనాలు, రకరకాల విద్యుత్ పరికరాలు పర్యావరణ కాలుష్యానికి ముఖ్యమైన కారణాలుగా ఉంటున్నాయి. వాతావరణంలో బొగ్గుపులుసు వాయువులు, గ్రీన్‌హౌజ్ వాయువులు ఎక్కువవుతున్నాయి. వీటి వలన తీవ్రమయిన పర్యావరణ సమస్యలు ఏర్పడతాయని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. 2050 నాటికి 15 మించి 35 శాతం జంతువులు నశించిపోయే ప్రమాదముందని శాస్త్రవేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రశ్నలు :
1. వాతావరణ కాలుష్యానికి కారణమయిన వాయువేది?
జవాబు:
బొగ్గుపులుసు వాయువు

2. జంతువులు ఎందుకు నశించిపోతాయి?
జవాబు:
వాతావరణ కాలుష్యం వలన

3. మానవులు ఉపయోగించే వాహనాలలో కాలుష్యం కలిగించనిదేది?
జవాబు:
సైకిలు

4. వాతావరణ కాలుష్య నివారణకు ఏం చేయాలి?
జవాబు:
చెట్లను ఎక్కువగా పెంచాలి.

6. కింది అపరిచిత గద్యం చదివి, ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి. (S.A. III – 2016-17)

ప్రతి జీవికి ఆహారం అవసరం. అందుకే “అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం” అన్నారు. అన్నం దొరకని వారికి ఆకలి బాధ ఎలా ఉంటుందో తెలుస్తుంది. అప్పుడు అన్నం విలువ ఏమిటో తెలుస్తుంది. చాలా మంది అన్నాన్ని వృథాగా పడేస్తుంటారు. అలా పడేసే ముందు వారు అన్నం దొరకక అల్లాడిపోయే పేదవారి గురించి ఆలోచిస్తే ఎంతో బాగుంటుంది.
ప్రశ్నలు:
1. పూర్వులు అన్నాన్ని దేని స్వరూపంగా భావించారు?
జవాబు:
అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం.

2. అన్నం విలువ ఎప్పుడు తెలుస్తుంది?
జవాబు:
ఆకలితో ఉన్నప్పుడు

3. అన్నం వృథాగా పడేసే ముందు ఎవరి గురించి ఆలోచించాలి?
జవాబు:
అన్నం దొరకని పేదవారిని గురించి

4. పై పేరా ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న తయారుచేయండి.
జవాబు:
ప్రతి జీవికి అవసరమైనదేది?

II. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాల్లో సమాధానాలు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
సంపాదకీయ వ్యాసం ప్రక్రియను వివరించండి.
జవాబు:
ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియల్లో సంపాదకీయ వ్యాసం ముఖ్యమైనది. సమకాలీన సంఘటనలలో ముఖ్యమైన వాటిని తీసుకుని పత్రికల్లో వ్యాఖ్యానురూపంగా పూర్వాపరాలను పరామర్శిస్తూ సాగేరచన సంపాదకీయ వ్యాసం. దీన్ని పత్రికా సంపాదకులు గానీ, ప్రత్యేక వ్యాసకర్తలు గానీ రాస్తూ ఉంటారు. తక్కువ మాటల్లో పాఠకులను ఆకట్టుకునేటట్లు, ఆలోచించేటట్లు చేయగలగడం మంచి సంపాదకీయ లక్షణం. ఇవి తత్కాలానికి సంబంధించినవే అయినా ఒక్కొక్క సందర్భంలో విభిన్న కాలాలకూ వర్తిస్తుంటాయి.

ప్రశ్న 2.
‘సంస్కరణ’ – పాఠ్యభాగ రచయితను గురించి రాయండి.
(లేదా)
సంస్కరణ’ పాఠ్యభాగ రచయిత ‘నండూరి రామమోహనరావు’గారి రచనా విశేషాలు రాయండి. (S.A. II – 2017-18)
జవాబు:
‘సంస్కరణ’ అనే పాఠ్యభాగ రచయిత శ్రీ నండూరి రామమోహనరావుగారు. తెలుగు పాత్రికేయులలో సుప్రసిద్ధులైన నండూరి రామమోహనరావు (1927 – 2011) కృష్ణాజిల్లా విస్సన్నపేటలో జన్మించారు. జ్యోతి, ఆంధ్రజ్యోతి, బాలజ్యోతి, వనితాజ్యోతి మొదలైన పత్రికల్లో సంపాదకులుగా పనిచేసారు. విశ్వరూపం, నరావతారం, విశ్వదర్శనం వీరి ప్రముఖ రచనలు. నండూరి వారి సంపాదకీయ వ్యాసాలు అయిన “అనుపల్లవి”, ‘చిరంజీవులు”, “నండూరి రామమోహనరావు వ్యాఖ్యావళి” పేరిట సంకలనాలుగా వచ్చాయి. పిల్లలకోసం కొన్ని ఇంగ్లీషు నవలలను తెలుగులో రాశారు. “చిలకచెప్పిన రహస్యం”, “మయూరకన్య” పిల్లల నవలలు, “హరివిల్లు” పేరిట పిల్లలగేయాలు వ్రాశారు.

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వీరికి గౌరవ డాక్టరేటు ఇచ్చి గౌరవించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉత్తమ పాత్రికేయుడు అవార్డుతో సత్కరించింది.

ప్రశ్న 3.
సమాజంలో దురాచారాలపట్ల ప్రజల్లో ఏహ్యభావం కల్పించడం ద్వారా, వాటిని నిర్మూలించవచ్చని నండూరి వారన్నారు కదా ! దీనిని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
మద్యం తాగడం, మత్తు పదార్థాలు సేవించడం, పటేలో అర్ధనగ్ననృత్యాలు వంటి దురాచారాల పట్ల వ్యతిరేక ప్రచారం ద్వారా, ఆ దురాచారాల వల్ల నష్టపోయిన వారి కథల ప్రచారం ద్వారా, అప్పటి వారి రూపాల ఫొటోలను వారికి చూపడం ద్వారా, వారికి ఆ దురాచారాల పట్ల ఏహ్యభావం కల్పించాలి.

వరకట్నం తీసికోవడం అంటే, తమ సంతానాన్ని సంతలో పశువుల్లా అమ్మడమే అని, వారికి తెలియజెప్పాలి. కట్నం తీసికొన్న మగవాడు సంతలో అమ్మబడ్డ పశువు అని అతడికి తెలియజెప్పాలి. కట్నం పుచ్చుకున్న వాడిని పెళ్ళాడిన స్త్రీ, పశువును పెళ్ళాడినట్లే అని కన్యలకు చెప్పాలి.

ఈ విధంగా దురాచారాలపట్ల ఏహ్యభావం కల్పిస్తే క్రమంగా ఆ దురాచారం రూపుమాసిపోతుంది అన్నమాట సత్యం. క్లబ్బులో సగం బట్టలతో నాట్యం చేసిన తన ఫొటోను చూసిన ఆడది తిరిగి ఎన్నడూ, ఆ పని చేయదు. ఆ దుస్తుల్లో తన భార్య ఫొటోను చూసిన భర్త ఇంక ఎప్పుడూ భార్యను పట్లకు పంపడు. కాబట్టి నండూరి వారి మాట సమర్థింపదగినది.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు 10 లేక 12 వాక్యాల్లో సమాధానాలు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘సంస్కరణ’ పాఠ్యభాగ సారాంశం రాయండి.
జవాబు:
సమాజంలో ఎన్నో సాంఘిక దురాచారాలు ఉన్నాయి. వాటిలో బాల్యవివాహాలు, వరకట్నం, మద్యపానం మొదలైన వాటిని ప్రముఖంగా చెప్పవచ్చు. బాల్యవివాహాలను నిర్మూలించడానికి శారదా చట్టం వంటిది వచ్చింది. అయినా ఎంతోమంది సంఘసంస్కర్తల ప్రయత్నాల మూలంగా బాల్యవివాహాలు తగ్గుముఖం పట్టాయి. ఈనాడు ‘వరకట్నం’ అనే సాంఘిక దురాచారం పెనుభూతంలా మారింది.

ఒకప్పటి ఒరిస్సా ముఖ్యమంత్రి నందినీ శతపథి స్త్రీల అభ్యున్నతికి అవరోధాలుగా విద్యావిహీనత, వరకట్నం అనే ఈ రెండూ ప్రధానమని చెప్పారు. జనాభాలో నూటికి 70 మంది నిరక్షరాస్యులు ఉన్నారు. ప్రజలు కూడా వరకట్న నిర్మూలనకు సిద్ధంగా లేరని తెలుస్తున్నది. వరకట్నం ఇవ్వడం, తీసుకోవడం అనేది సంఘంలో గౌరవానికి చిహ్నంగా మారింది.

ఈనాడు వివాహాలు కూడా ఆర్భాటంగా జరుగుతున్నాయి. వివాహాల్లో వృథా వ్యయం అవుతున్నది. ఈ దురాచారాలకు శాసనాల అవసరం ఉంది. అయినా అంతకంటే ముఖ్యంగా ఈ దురాచారాలపట్ల ప్రజల్లో ఏహ్యభావం కలిగించాలి. యువతీయువకులు కూడా దురాచారాలను ఎదిరించాలి. అప్పుడే దురాచారాల నిర్మూలన జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 2.
సమాజంలో దురాచారాలపట్ల ప్రజల్లో అసహ్యభావం కలిగించడం ద్వారా వాటిని నిర్మూలించవచ్చని నండూరివారు అన్నారు కదా! దీన్ని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
నండూరి రామమోహనరావు గారు ‘సంస్కరణ’ అనే పాఠ్యభాగాన్ని రచించారు. ఈ పాఠంలో కవి సంఘ సంస్కరణాభిలాషను, దాని ఆవశ్యకతను లోకానికి చాటి చెప్పాడు. ప్రస్తుత సమాజంలో సంఘ దురాచారాల పట్ల ప్రజల్లో ఏహ్యభావం కలిగించడం ద్వారా వాటిని నిర్మూలించవచ్చని తెలియజేశారు. ఈ విషయం అక్షరాల సత్యం.

కేవలం చట్టాలు చేసినంత మాత్రాన సాంఘిక దురాచారాలను నిర్మూలించలేము. వరకట్నం లాంటి దురాచారాల నిర్మూలకు ఎన్నో చట్టాలు వచ్చాయి. అయినా ప్రజల్లో మార్పు రాలేదు. బాల్యవివాహాల నిర్మూలనకు శారదా చట్టం వచ్చింది. అంతమాత్రాన బాల్యవివాహాలు ఆగడం లేదు. సంఘసంస్కర్తలు అలుపెరగని ఎన్నో ఉద్యమాలు చేశారు. అయినా ఆశించినంత ఫలితం రాలేదు. కాని చివరకు ప్రజల్లో ఇప్పుడిప్పుడే మూఢనమ్మకాల మీద, దురాచారాల మీద ఏహ్యభావం కలుగుతుంది. ఇది మరింతగా పెరగాలి. అప్పుడే సంఘ దురాచారాలు పూర్తిగా తొలిగిపోతాయి. ప్రజల జీవితాల్లో చైతన్యం కలుగుతుంది.

ఆధునిక కాలంలో వరకట్నం తీవ్రంగా వేధిస్తున్న ఒక సంఘ దురాచారం. ఎన్నో కాపురాలు దీని మూలంగా కూలిపోతున్నాయి. చట్టాలు ఎన్నో వచ్చాయి. అయినా ప్రజల్లో ఇప్పటికీ మార్పు రాలేదు. ఇప్పటికైనా రావాలి. స్త్రీ విద్యపై కూడా ఇంకా ప్రజల్లో దురభిప్రాయం ఉంది. అది కూడా తొలగిపోవాలి. సమభావన కలగాలి. ప్రజల్లో సాంఘిక దురాచారాల పట్ల ఏహ్యభావం కలిగినప్పుడే సమాజానికి మేలు కలుగుతుంది.

ఇ) క్రింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా ప్రశంసిస్తూ రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘సంఘ సంస్కర్త’ ను గూర్చి వివరిస్తూ చెల్లికి లేఖ :
జవాబు:

ప్రశ్న 2.
సంఘసంస్కరణ ఆవశ్యకతను, సంఘ దురాచారాలను నిర్మూలించాలని కోరుతూ కొన్ని నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:
అంటరానితనం వద్దు. మానవత్వమే ముద్దు.
మూఢాచారాలను దూరం చేయి. ప్రగతి సాధించు.
కులం కన్న గుణం మిన్న.
కులమతాలు వద్దు. ఆత్మీయతే ముద్దు.
మూఢనమ్మకాలపై అలుపెరగని పోరాటం చేయాలి.
స్త్రీలను గౌరవించు – ఆదర్శంగా జీవించు.
స్త్రీల ప్రగతే – దేశానికి గౌరవం.
బహుజన హితాయ – బహుజన సుఖాయ.

ప్రశ్న 3.
మహిళల పట్ల చూపుతున్న వివక్షలను, వారి మీద జరుగుతున్న దాడులను ఖండిస్తూ, మహిళలందరూ ధైర్యంగా మెలగాలని తెలియజేసేలా ఒక కరపత్రాన్ని తయారు చేయండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 4.
వరకట్న సమస్యపై పదివాక్యాల్లో వ్యాసం రాయండి.
(లేదా)
నేటికీ వరకట్న మరణాల గురించి ప్రసార మాధ్యమాల్లో ఎన్నో వార్తలు వస్తున్నాయి. ఈ దురాచారాన్ని గురించి వ్యాసం రాయండి. (S.A. III – 2016-17)
జవాబు:
వరునికిచ్చు కట్నం వరకట్నం. దాని వల్ల సమాజంలో ఏర్పడే సమస్యని వరకట్న సమస్య అంటారు. వరకట్నం కేవలం ఆడపిల్ల తల్లిదండ్రులకే కాదు కుటుంబం మొత్తానికి కూడా అదొక దుర్భర సమస్యగా తయారైంది. అసలు కట్నం అంటే కానుక. పెళ్ళి సందర్భంగా ఇచ్చే కానుక క్రమక్రమంగా కట్నమైంది. పూర్వకాలంలో కన్యాశుల్కం ఉండేది. డబ్బు ఇచ్చి కన్యల్ని కొనుక్కొనేవాళ్ళు. ఆధునిక కాలంలో దాని స్థానంలో వరకట్నం వచ్చింది. ఇప్పుడు పెళ్ళి సమయంలో పెళ్ళికూతురు తల్లిదండ్రులు పెళ్ళికొడుక్కి ఇచ్చే ధనం లేదా సంపదని వరకట్నం అంటున్నారు. కొందరు డబ్బు కట్నంగా ఇస్తే మరికొందరు భూములు ఇస్తారు.

వరకట్నం తీసుకోవడం గానీ, ఇవ్వడం గానీ నేరమని చట్టం ఉంది. కానీ ఆ చట్టాన్ని పాటిస్తున్నదెవరు ? చట్టాన్ని కాపాడవలసిన అధికారులే వరకట్నం ఇస్తున్నారు – తీసుకుంటున్నారు. కంచే చేను మేస్తోంది ! వరకట్నం ఇవ్వనని ఎవరైనా శపథం చేస్తే అమ్మాయికి పెళ్ళికాని పరిస్థితి కూడా ఏర్పడుతోంది ! ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే అమ్మాయికి కట్నం ఇవ్వలేక నానా బాధలు పడ్డవారే, అబ్బాయి పెళ్ళి దగ్గరికి వచ్చేటప్పటికి కట్నం ఇవ్వాలని పట్టుబడతారు.

వరకట్న నిర్మూలనం సాధ్యమవ్వాలంటే ముందుగా పెద్దలలో మార్పురావాలి. . శాఖాంతర, కులాంతర, ప్రేమ వివాహాలను ప్రోత్సహించాలి. యువతీయువకులు ఆదర్శాలతో ఈ వరకట్నమనే దురాచారాన్ని రూపుమాపాలి. అమ్మాయికి ఇవ్వటం, అబ్బాయికి తీసుకోవటం రెండూ అక్రమమేనన్న ఆలోచన కలగాలి. కట్నం అనేది బానిసవ్యాపారమన్న ప్రచారం సాగాలి. రేడియోలు, టీ.వీ.లు, సాహిత్యం ద్వారా వరకట్న దురాచారం గురించి ప్రజలకి తెలియజెయ్యాలి. వరకట్న నిషేధ చట్టాన్ని ప్రజలు అమలుపరచాలి. అప్పుడే పెళ్ళి నూరేళ్ళ పంట అవుతుంది లేదా ‘తంటా’ అవుతుంది !

ప్రశ్న 5.
స్త్రీలపై జరుగుతున్న అత్యాచారాలను ఖండిస్తూ వారిని గౌరవించాలని తెలుపుతూ, ఒక కరపత్రం తయారు చేయండి.
జవాబు:
స్త్రీలపై అత్యాచారాలను అరికట్టండి’

సోదరులారా!
మీకు ఒక విన్నపం. ఈ రోజుల్లో మనం చూస్తున్నాం . పేపరు తెరిస్తే, టివి పెడితే, ఎక్కడో ఒకచోట మన కన్నతల్లులకు, మనకు పాలిచ్చి పెంచిన స్త్రీమూర్తులకు అవమానం జరిగిందని వార్త చూస్తాం. మనం మానవులం. రాక్షసులం కాదు.

పసిపాపలపై అత్యాచారాలు, వృద్ధ స్త్రీలపై అత్యాచారాలు, తోడి విద్యార్థినులపై, పొరుగున ఉన్న ఇల్లాలిపై అత్యాచారాలు. వెంటనే అత్యాచారాలను అరికట్టండి.

దేవతలవంటి స్త్రీలపై అత్యాచారం చేయడం రాక్షసత్వం. స్త్రీలందరూ నీకు కన్నతల్లుల వంటివారు, అక్కచెల్లెళ్ళ వంటి వారు. స్త్రీలను గౌరవించాలి, పూజించాలి.

నిర్భయ చట్టం వచ్చింది. జాగ్రత్త. స్త్రీలను అగౌరవపరిస్తే నడిరోడ్డుపైననే మిమ్మల్ని కాల్చి చంపుతారు. చట్టం పదును ఎక్కింది.

జాగ్రత్త. స్త్రీమూర్తులను పవిత్రభావంతో చూడండి. వారిని గౌరవించండి. వారికి సాయపడండి. అన్యాయం మీ కంట పడితే ఉగ్రనరసింహునిలా విజృంభించండి.

మీరు తోటి స్త్రీలను గౌరవిస్తే, దుర్గాదేవికి లక్ష కుంకుమపూజ చేసినట్లే. లలితాసహస్రం పారాయణం చేసినట్లే. గుర్తుంచుకోండి. స్త్రీలు భారత భాగ్య కల్పలతలు.

ఇట్లు,
x x x x

ప్రశ్న 6.
తోటి స్త్రీలను సోదరీమణుల్లా, మాతృమూర్తుల్లా భావించాలని గుర్తు చేస్తూ నీ మిత్రునికి లేఖ రాయండి.
జవాబు:

8th Class Telugu 10th Lesson సంస్కరణ 1 Mark Bits

1. చైత్రశుద్ధనవమినాడు సీతారాములపరిణయం జరుగును. (పర్యాయపదాలు గుర్తించండి) (S.A. II – 2017-18)
ఎ) పుట్టినరోజు, జన్మదినం
బి) సంబరం, సంతోషం
సి) పుంసవనం, సీమంతం
డి) పెళ్లి, కళ్యాణం
జవాబు:
డి) పెళ్లి, కళ్యాణం

2. విద్దె లేని వాడు వింత పశువు (ప్రకృతి గుర్తించండి) (S.A. II – 2017-18)
ఎ) విధి
బి) విదియ
సి) విదె
డి) విద్య
జవాబు:
డి) విద్య

3. నిజమే ! నాకీ సంగతి తెలీదు. (సంధిని గుర్తించండి.) (S.A.III – 2016-17)
ఎ) అకారసంధి
బి) ఉకారసంధి
సి) యడాగమసంధి
డి) ఇకార సంధి
బి) విదియ
జవాబు:
బి) ఉకారసంధి

భాషాంశాలు – పదజులం

అర్థాలు:

4. సంఘనిర్మూలన ఆవశ్యకత ఉంది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) అనాదరం
బి) అవసరం
సి) అవకాశం
డి) అనంతం
జవాబు:
బి) అవసరం

5. అధర్మాన్ని నిర్మూలన చేయాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) ప్రగతి
బి) తిరోగతి
సి) తొలగించడం
డి) ఏవగించడం
జవాబు:
సి) తొలగించడం

6. అభ్యున్నతి సాధించాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) ప్రగతి
బి) సాధికారత
సి) నేర్పరి
డి) గుర్తించు
జవాబు:
ఎ) ప్రగతి

7. దురాచారం తొలగాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) సదాచారం
బి) చెడు ఆచారం
సి) గొప్పదైన
డి) కనబరచు
జవాబు:
బి) చెడు ఆచారం

8. చైతన్యం రావాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం పదాలు రాయండి.
ఎ) కదలిక
బి) మదలిక
సి) అవరోధం
డి) సాధికారత
జవాబు:
ఎ) కదలిక

9. విద్యార్థులు హర్షం వ్యక్తం చేశారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) వినోదం
బి) ఆనందం
సి) విషాదం
డి) విచారం
జవాబు:
బి) ఆనందం

10. ప్రగతి ప్రస్ఫుటించింది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) తెల్లారు
బి) అవసరము
సి) కనబరచు
డి) అసహ్యించు
జవాబు:
సి) కనబరచు

11. ఇతరులను అసహ్యించుకోరాదు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) పెద్ద భూతం
బి) అక్కడక్కడ
సి) తొలగించు
డి) ఏవగించుకొను
జవాబు:
డి) ఏవగించుకొను

12. ధనం సంపాదించాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) సంపద, సాగరం
బి) విత్తం, ద్రవ్యం
సి) జలధి, హలం
డి) దండనం, దాపరికం
జవాబు:
బి) విత్తం, ద్రవ్యం

పర్యాయపదాలు :

13. స్త్రీ ప్రగతి సాధించాలి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ గుర్తించండి.
ఎ) మహిళ, జామాత
బి) ద్రవ్యం, పైకం
సి) మహిళ, వనిత
డి) చట్టం, ఉత్తరువు
జవాబు:
సి) మహిళ, వనిత

14. ఇనుడు ప్రకాశించాడు- గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ పదాలు గుర్తించండి.
ఎ) ప్రభాకరుడు, చందురుడు
బి) జాబిల్లి, అంతరంగం
సి) శాసనం, ధనము
డి) సూర్యుడు, రవి
జవాబు:
డి) సూర్యుడు, రవి

15. కార్యం ఘనంగా ఉంది – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) ఢంక, దాపు
బి) గొప్ప, శ్రేష్ఠం
సి) ఆనందం, శ్రేష్ఠం
డి) గోప్ప, ఘనసారం
జవాబు:
సి) ఆనందం, శ్రేష్ఠం

16. కృషి చేయాలి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) సేద్యం, సాగరం
బి) ప్రయత్నం, పరిశ్రమ
సి) గొప్ప, దాపరికం
డి) అసహ్యం, వ్యవసాయదారుడు
జవాబు:
బి) ప్రయత్నం, పరిశ్రమ

17. హర్షం పొందాలి – గీత గీసిన పదానికి సమానార్థకాలు గుర్తించండి.
ఎ) హారం, మనోహరం
బి) ఆనందం, సంతోషం
సి) సంతసం, సంతాపం
డి) సాగరం, జలధి
జవాబు:
బి) ఆనందం, సంతోషం

18. శాసనం తిరుగులేనిది-గీత గీసిన పదానికి సమానార్థకాలు గుర్తించండి.
ఎ) ఉత్తరువు, ఉత్తమం
బి) చట్టం, ఉత్తరువు
సి) అవేశం, ఆక్రందన
డి) అనువు, అరమరిక
జవాబు:
బి) చట్టం, ఉత్తరువు

19. స్త్రీ గౌరవనీయురాలు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) ఇంతి
బి) సింది
సి) శీరి
డి) గిరి
జవాబు:
ఎ) ఇంతి

20. దూరం ఉంది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) దేరం
బి) దవ్వు
సి) దాపు
డి) దాగరం
జవాబు:
బి) దవ్వు

21. నిక్కం పలకాలి – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం ఏది?
ఎ) నిజం
బి) నైజం
సి) నాగరం
డి) నైరాశ్యం
జవాబు:
ఎ) నిజం

22. విషయం తెలియాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) వివేకం
బి) విసయం
సి) విసురం
డి) విసెరం
జవాబు:
బి) విసయం

23. గౌరవం చూపాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) గారవం
బి) గార్దభం
సి) శాస్త్రం
డి) గేరవం
జవాబు:
ఎ) గారవం

24. రూపం మనోహరం – గీత గీసిన పదానికి వికృతిని గుర్తించండి.
ఎ) రూపు
బి) రోపు
సి) రేసు
డి) వైపు
జవాబు:
ఎ) రూపు

25. అందరు నిద్య చదవాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) వద్దె
బి) వెద్దె
సి) వొద్దె
డి) విద్దె
జవాబు:
డి) విద్దె

26. అచ్చెరువు పొందాము – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం ఏది?
ఎ) ఆశ్చర్యం
బి) అక్కరువు
సి) ఆదరువు
డి) ఆవాసం
జవాబు:
ఎ) ఆశ్చర్యం

27. మంతిరి వచ్చాడు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) మంత్రి
బి) మంతెరి
సి) మబెరి
డి) మంచరి
జవాబు:
ఎ) మంత్రి

28. వివాహం జరిగింది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) వేసహం
బి) వియ్యము
సి) వివాహం
డి) విసహం
జవాబు:
బి) వియ్యము

29. కృషి అవసరం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) సేద్యం, ప్రయత్నం
బి) సేద్యం, సాగరం
సి) పరిశ్రమ, పరిశీలన
డి) ప్రగతి, చైతన్యం
జవాబు:
ఎ) సేద్యం, ప్రయత్నం

30. జగతిన ప్రజలు వర్ధిల్లాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) జాతి, వందనం
బి) సంతానం, జనం
సి) జాగృతి, అభ్యున్నతి
డి) శీలన, శిబిరం
జవాబు:
బి) సంతానం, జనం

31. చైతన్యం వెల్లివిరియాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) చిరాకు, విరోగతి
బి) అధోగతి, అభ్యున్నతి
సి) ప్రాణం, తెలివి
డి) తపన, తామరసం
జవాబు:
సి) ప్రాణం, తెలివి

32. కళ్యాణం జరిగింది – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) పరిశీలన, ప్రగతి
బి) పెండ్లి, బంగారం
సి) అక్షతలు, ఆకాశం
డి) అనంతం, అంతరంగం
జవాబు:
బి) పెండ్లి, బంగారం

33. ఘనం కురిసింది – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) ఘనసారం, శబ్దం
బి) గొప్ప, మేఘం
సి) శరీరం, తనువు
డి) పుట్టుట, ప్రగతి
జవాబు:
బి) గొప్ప, మేఘం

34. సత్యం జయించాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) నిజం, పూజ్యము
బి) నైజం, గుణం
సి) తపన, తాత్సారం
డి) పూజ్యం, పుణ్యము
జవాబు:
ఎ) నిజం, పూజ్యము

వ్యుత్పత్యర్థాలు :

35. నీటిని ధరించునది – అనే వ్యుత్పత్త్యర్థం గల పదం ఏది?
ఎ) జలధి
బి) కాసారం
సి) క్షీరం
డి) దాస్యం
జవాబు:
ఎ) జలధి

36. సత్పురుషులయందు పుట్టినది – అనే వ్యుత్పత్తి గల ఏది?
ఎ) అసహ్యం
బి) కులం
సి) దుఃఖం
డి) సత్యం
జవాబు:
డి) సత్యం

37. సమస్త ప్రాణులయందు సమభావన కలవాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం ఏది?
ఎ) మిత్రుడు
బి) వైరి
సి) పగతుడు
డి) కృతజ్ఞుడు
జవాబు:
ఎ) మిత్రుడు

38. శాసనం పాటించాలి – గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్తిని గుర్తించండి.
ఎ) అందరికి ఆమోదయోగ్యమైంది
బి) దీని చేత రక్షింపబడును
సి) దాని చేత కొనబడును
డి) అందరి చేత పొందబడును
జవాబు:
బి) దీని చేత రక్షింపబడును

వ్యాకరణాంశాలు

సంధులు :

39. కింది వానిలో బహుళ సంధిని గుర్తించండి.
ఎ) అత్వసంధి
బి) గుణసంధి
సి) వృద్ధి సంధి
డి) విసర్గ సంధి
జవాబు:
ఎ) అత్వసంధి

40. చేసినంత పని – గీత గీసిన పదాన్ని విడదీసి, గుర్తించండి.
ఎ) చేసిన + ఎంత
బి) చేసిన + అంత
సి) చేసినా + యంత
డి) చేసినే + యంత
జవాబు:
బి) చేసిన + అంత

41. కారణమని – ఇది ఏ సంధికి ఉదాహరణయో గుర్తించండి.
ఎ) ఉత్వసంధి
బి) గుణసంధి
సి) యణాదేశ సంధి
డి) వృద్ధి సంధి
జవాబు:
ఎ) ఉత్వసంధి

42. వ్యతిరేకాభిప్రాయం – ఇది ఏ సంధికి ఉదాహరణ?
ఎ) వృద్ధి సంధి
బి) త్రికసంధి
సి) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
డి) అత్వసంధి పదం
జవాబు:
సి) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

43. సరిగదా – దీన్ని విడదీసిన పదం గుర్తించండి.
ఎ) సరి + కదా
బి) సరి + గదా
సి) సరి + అదా
డి) సరే + కదా
జవాబు:
ఎ) సరి + కదా

44. క్రింది వానిలో వికల్ప సంధిని గుర్తించండి.
ఎ) అత్వసంధి
బి) గసడదవాదేశ సంధి
సి) ఇత్వసంధి
డి) వృద్ధి సంధి
జవాబు:
బి) గసడదవాదేశ సంధి

45. వివాహాలు – దీనిని విడదీస్తే
ఎ) వివాహా + ఆలు
బి) వివాహము + లు
సి) వివ + అహములు
డి) వివాహ + ములు
జవాబు:
బి) వివాహము + లు

46. కింది వానిలో యణాదేశ సంధికి ఉదాహరణను గుర్తించండి.
ఎ) అత్తమ్మ
బి) ఏమిచ్చెను
సి) అభ్యున్నతి
డి) సరాగాలు
జవాబు:
సి) అభ్యున్నతి

సమాసాలు :

47. ఉత్తర పదార్థ ప్రాధాన్యం గల సమాసం ఏది?
ఎ) తత్పురుష
బి) బహుజొహి
సి) అవ్యయీభావం
డి) కర్మధారయం
జవాబు:
ఎ) తత్పురుష

48. విద్యాహీనత – ఈ పదానికి విగ్రహవాక్యం గుర్తించండి.
ఎ) విద్యకు హీనత
బి) విద్యయందు హీనత
సి) విద్యచేత హీనత
డి) విద్య కొరకు హీనత
జవాబు:
డి) విద్య కొరకు హీనత

49. కింది వానిలో తృతీయా తత్పురుషకు ఉదాహరణ
ఎ) శక్తిహీనత
బి) ఆరోగ్య భయం
సి) గురుదక్షిణ
డి) పతిభిక్ష
జవాబు:
ఎ) శక్తిహీనత

50. వరుని కొరకు కట్నం-దీన్ని సమాసపదంగా గుర్తించండి.
ఎ) వరకట్నం
బి) పరకట్నం
సి) అనువరకటనం
డి) ప్రతికట్నం
జవాబు:
ఎ) వరకట్నం

51. విద్యావ్యాప్తి – ఇది ఏ సమాసం?
ఎ) విద్య చేత వ్యాప్తి
బి) విద్య వలన వ్యాప్తి
సి) విద్య యొక్క వ్యాప్తి
డి) విద్యను వ్యాప్తి
జవాబు:
సి) విద్య యొక్క వ్యాప్తి

52. అసత్యం – దీనికి విగ్రహవాక్యం గుర్తించండి.
ఎ) సత్యమే అగుపించునది
బి) సత్యము కానిది
సి) ధర్మము కానిది
డి) సత్యముతో కూడినది
జవాబు:
బి) సత్యము కానిది

53. పూర్వకాలము – ఇది ఏ సమాసం?
ఎ) షష్ఠీ తత్పురుష
బి) పంచమీ తత్పురుష
సి) అవ్యయీభావం
డి) ప్రథమా తత్పురుష
జవాబు:
డి) ప్రథమా తత్పురుష

వాక్యాలు :

54. అంటరానితనం వద్దు – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) నిషేధాక వాక్యం
బి) అష్యర్థక వాక్యం
సి) ముక్తపదగ్రస్తం
డి) నిదర్శనాలంకారం
జవాబు:
ఎ) నిషేధాక వాక్యం

55. రమ అల్లరి చేస్తూ ఆడుతున్నది – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) భావార్థకం
బి) తుమున్నర్థకం
సి) అప్యర్థకం
డి) శత్రర్థకం
జవాబు:
డి) శత్రర్థకం

56. రామకృష్ణ పరమహంస, వివేకానందులు గురుశిష్యులు – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) నిషేధార్థక వాక్యం
బి) సంయుక్త వాక్యం
సి) అభ్యర్థక వాక్యం
డి) హేత్వర్థక వాక్యం
జవాబు:
బి) సంయుక్త వాక్యం

57. బాగా చదవడం వల్ల మార్కులు వచ్చాయి – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) హేత్వర్థక వాక్యం
బి) సంయుక్త వాక్యం
సి) విధ్యర్థక వాక్యం
డి) నిశ్చయాత్మక వాక్యం
జవాబు:
ఎ) హేత్వర్థక వాక్యం

58. మీరు ఆటలు ఆడవచ్చు – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) అనుమత్యర్థకం
బి) అభ్యర్థకం
సి) హేత్వర్థకం
డి) నిషేధాకం
జవాబు:
ఎ) అనుమత్యర్థకం

59. జగతి వర్ధిల్లాలి – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) సంయుక్త
బి) ఆశీర్వచనార్థకం
సి) అప్యర్థకం
డి) హేత్వర్ధకం
జవాబు:
ఎ) సంయుక్త

60. వర్తమానకాల అసమాపక క్రియను గుర్తించండి.
ఎ) శత్రర్థకం
బి) ఆశ్చర్యార్థకం
సి) క్వార్థకం
డి) అప్యర్థకం
జవాబు:
ఎ) శత్రర్థకం

గణవిభజన:

61. IUI – ఇది ఏ గణము?
ఎ) జ గణం
బి) త గణం
సి) మ గణం
డి) స గణం
జవాబు:
ఎ) జ గణం

62. జలజా – ఇది ఏ గణము?
ఎ) భ గణం
బి) స గణం
సి) న గణం
డి) మ గణం
జవాబు:
బి) స గణం

63. IIUI – ఇది ఏ గణము?
ఎ) స న
బి) న గ
సి) న ల
డి) స ల
జవాబు:
డి) స ల

అలంకారాలు :

64. అర్థభేదం లేకపోయినా తాత్పర్య భేదం ఉండునట్లుగా ఒక పదం వెంటవెంటనే రావడం
ఎ) లాటానుప్రాస
బి) యమకం
సి) ముక్తపదగ్రస్తం
డి) ఉపమ
జవాబు:
ఎ) లాటానుప్రాస

65. కింది వానిలో పొసగని అలంకారం గుర్తించండి. రకమైన వాక్యం?
ఎ) రూపక
బి) యమకం
సి) అతిశయోక్తి
డి) ఉత్ప్రేక్ష
జవాబు:
బి) యమకం

66. ఉపమానోపమేయాలకు అభేదం చెప్పే అలంకారం ఏది?
ఎ) రూపక
బి) అతిశయోక్తి
సి) ముక్తపదగ్రస్తం
డి) అంత్యానుప్రాస
జవాబు:
ఎ) రూపక

67. ఉత్ప్రేక్ష – అనగా
ఎ) ఊహ
బి) ఆశ
సి) పల్లవి
డి) పోలిక
జవాబు:
ఎ) ఊహ

68. మానవా ! నీ ప్రయత్నం మానవా ! – ఇది ఏ అలంకారం?
ఎ) యమకం
బి) ముక్తపదగ్రస్తం
సి) లాటానుప్రాస
డి) ఉపమ
జవాబు:
బి) ముక్తపదగ్రస్తం

సొంతవాక్యాలు :

69. అవరోధాలు : కార్యసాధనలో అవరోధాలు తొలగించుకోవాలి.

70. ఆశ్చర్యం : ఇంద్రజాల ప్రదర్శన నాకు ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.

71. నిరాడంబరం : మహాత్ములు ఎంతో నిరాడంబరంగా జీవిస్తారు.

72. ఆవశ్యకత : సంఘసంస్కరణల ఆవశ్యకత ఎంతో ఉంది.

73. దురాచారం : సమాజంలో దురాచారాలను నిర్మూలించాలి.

74. ప్రతిష్ఠ : భారతదేశ సమున్నత ప్రతిష్ఠ విశ్వవ్యాప్తం అయింది.

AP State Syllabus AP Board 8th Class Telugu Important Questions Chapter 7 హరిశ్చంద్రుడు.

AP State Syllabus 8th Class Telugu Important Questions 7th Lesson హరిశ్చంద్రుడు

8th Class Telugu 7th Lesson హరిశ్చంద్రుడు Important Questions and Answers

I. అవగాహన- ప్రతిస్పందన

అ) కింది అపరిచిత పద్యాలను చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

1. కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

కలహపడునింట నిలువదు
కలుముల జవరాలు కానఁ గలకాలం బే
కలహములులేక సమ్మతి
మెలఁగంగా నేర్చెనేని మేలు కుమారీ !
ప్రశ్నలు :
1. కలహపడే ఇంట్లో ఏం నిలువదు?
జవాబు:
కలహపడే ఇంట్లో లక్ష్మి (సంపద) నిలువదు.

2. కలకాలం ఎలా మెలగాలి?
జవాబు:
కలకాలం ఏ విధమైన కలహాలు లేకుండా మెలగాలి.

3. ఈ పద్యం ఎవరిని సంబోధిస్తూ చెప్పబడింది?
జవాబు:
ఈ పద్యం కుమారిని సంబోధిస్తూ అంటే ఆడ పిల్లలను సంబోధిస్తూ చెప్పబడింది.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘కలహం – నష్టం’.

2. కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

తనిసిరే వేల్పు లుదధి రత్నముల చేత?
వెఱచిరే ఘోర కాకోల విషము చేత?
విడిచిరే యత్న మమృతంబు వోడుముదనుక?
నిశ్చితార్థంబు వదలరు నిపుణమతులు.
ప్రశ్నలు :
1. ఉదధి రత్నముల చేత తృప్తి చెందని వారెవరు?
జవాబు:
వేల్పులు, ఉదధి రత్నములచేత తృప్తి చెందలేరు.

2. నిపుణమతులు ఎటువంటివారు?
జవాబు:
నిపుణమతులు తాము అనుకున్న కార్యం నెరవేరే వరకు తమ ప్రయత్నాన్ని వదలరు.

3. వేల్పులు దేన్ని చూసి భయపడలేదు?
జవాబు:
వేల్పులు ఘోర కాకోల విషాన్ని చూసి భయపడలేదు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక “నిపుణమతుల పట్టుదల”.

3. కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

విద్యచే భూషితుండయి వెలయుచున్నఁ
దొడరి వర్జింపనగుఁ జుమీ దుర్జనుండు
చారు మాణిక్య భూషిత శస్త మస్త
కంబయిన పన్నగము భయంకరము గాదె.
ప్రశ్నలు :
1. చదువుకున్నప్పటికీ విడువదగినవాడు ఎవరు?
జవాబు:
దుర్జనుడు చదువుకున్నప్పటికీ విడువదగినవాడు.

2. ఎటువంటి పాము భయంకరమైనది?
జవాబు:
తలపై మణులచేత అలంకరింపబడినా పాము భయంకరమైనది.

3. ఈ పద్యంలోని దుర్జనుడు దేనితో పోల్చబడ్డాడు?
జవాబు:
ఈ పద్యంలో దుర్జనుడు, పాముతో పోల్చబడ్డాడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘దుర్జనుడితో స్నేహం పనికి రాదు.’

4. కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

రాజు చేతి కత్తి రక్తంబు వర్ణించు
సుకవి చేతి కలము సుధలు కురియు
ఆత డేల గలుగు యావత్ప్రపంచంబు
నీత డేల గలుగు ఇహము పరము
ప్రశ్నలు:
1. రాజు చేతి కత్తి దేన్ని వర్షిస్తుంది?
జవాబు:
రాజు చేతి కత్తి రక్తాన్ని వర్షిస్తుంది.

2. సుధలు కురిపించునది ఏది?
జవాబు:
సుకవి చేతి కలము, సుధలు కురిపిస్తుంది.

3. యావత్ప్రపంచాన్ని పరిపాలించగలిగింది ఎవరు?
జవాబు:
రాజు యావత్ప్రపంచాన్ని పరిపాలించగలడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి. –
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘రాజు – సుకవి’.

II. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాల్లో సమాధానాలు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘హరిశ్చంద్రుడు’ పాఠ్యభాగ రచయితను గురించి రాయండి.
(లేదా)
ద్విపదకు జీవంపోసిన గౌరన 15వ శతాబ్దికి చెందినవాడు. ఆయన కవిత్వం నిండా అచ్చతెలుగు పలుకుబళ్ళు జాలువారుతుంటాయి. హరిశ్చంద్రుడు అనే పాఠం రాసిన ఆయన గురించి రాయండి. (S.A. III – 2016-17)
జవాబు:
‘హరిశ్చంద్రుడు’ పాఠ్యాంశ రచయిత గౌరన. ఈయన 15వ శతాబ్దికి చెందినవాడు. వీరు హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానం, నవనాథ చరిత్ర రచించాడు. సంస్కృతంలో లక్షణ దీపిక అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. ఈయనకు ‘సరస సాహిత్య విచక్షణుడు’ అనే బిరుదు ఉంది. ఈయన శైలి మనోహరమైనది. సామెతలు, జాతీయాలతో కవిత్వం అందరిని అలరిస్తుంది. అచ్చతెలుగు పలుకుబడులు కవిత్వం నిండా పుష్కలంగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 2.
‘ద్విపద’ ప్రక్రియను వివరించండి.
జవాబు:
తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియల్లో ద్విపద ఒకటి. ఇందులో రెండు పాదాలు ఉంటాయి. ప్రతిపాదంలోను నాలుగు గణాలు ఉంటాయి. ప్రతి పాదంలోను మూడు ఇంద్రగణాలు, ఒక సూర్య గణం ఉంటుంది. 1-4 గణాల మొదటి అక్షరానికి యతి చెల్లుతుంది. యతి కుదరనప్పుడు ప్రాసయతి వేయవచ్చు. ప్రాస నియమం లేని ద్విపదను మంజరీ ద్విపద అని అంటారు.

ప్రశ్న 3.
హరిశ్చంద్రుని పాత్ర స్వభావం రాయండి.
జవాబు:
పురాణ పురుషుల్లో హరిశ్చంద్రుడు ప్రసిద్ధుడు. ఈయన షట్చక్రవర్తులలో గొప్పవాడు. ఆడినమాట తప్పని స్వభావం కలవాడు. సత్యం కోసం ఎన్నో కష్టాలను అనుభవించాడు. రాజ్యాన్ని, సంపదను కోల్పోయాడు. అయినా తాను నమ్మిన సత్యమునకే కట్టుబడి ఉన్నాడు. అందరికి ఆదర్శంగా నిలిచాడు.

ఆ) కింది ప్రశ్నకు 10 లేక 12 వాక్యాల్లో సమాధానం రాయండి.

ప్రశ్న 1.
హరిశ్చంద్రుడు పాఠ్యభాగ సారాంశాన్ని సొంతమాటల్లో రాయండి.
(లేదా)
“బ్రహ్మ రాత మారవచ్చు ….. తూర్పున సూర్యుడు అస్తమించవచ్చు కానీ హరిశ్చంద్రుడు మాట తప్పడు” అని తెలిపే హరిశ్చంద్రుని కథను రాయండి. (S.A. II – 2017-18)
జవాబు:
సాటిలేని విజ్ఞానఖనియైన వశిష్ఠుడు ఇంద్రుడితో ఇలా అన్నాడు. ఓ దేవేంద్రా ! ఈ ప్రపంచంలో మహా పరాక్రమవంతుడు హరిశ్చంద్రుడు. ఇతడు పదహారు రకాల దానాలు చేస్తూ ఆనందిస్తాడు. వినయమే అలంకారంగా కలవాడు. వివేకమే సంపదగా కలవాడు. మంచి కీర్తి వైభవాలు కలవాడు. ధనుర్వేద విద్యలో ఆరితేరినవాడు. మేఘంలా గంభీరమైనవాడు. దయకు సముద్రుని వంటివాడు. పుణ్యాత్ముడు.

పండితులచే ప్రశంసలు పొందువాడు. సర్వశాస్త్రాలసారం తెలిసినవాడు. గర్వించిన శత్రురాజులనే ఏనుగుల పాలిట సింహం వంటివాడు. షట్చక్రవర్తులలో ఒకడు. నీతిమంతమైన పాలన చేసేవాడు. సత్యం తప్పనివాడు. మహాజ్ఞాని. సత్యవాక్పరిపాలకుడు.

సూర్యవంశస్థుడయిన త్రిశంకుని కుమారుడు. సాటిలేని విజ్ఞానం కలవాడు. సూర్యవంశమనే పాలసముద్రానికి చంద్రుని వంటివాడు. ఆడినమాట తప్పనివాడు. దేవేంద్రా ! రెండువేల నాలుకలు గల ఆదిశేషునికైనా ఈ హరిశ్చంద్రుని గుణగణాలు కీర్తించడం సాధ్యం కాదు. అతను సత్యస్వరూపుడు. అతని ఆలోచనలు కరుణతో నిండి ఉంటాయి. హరిశ్చంద్రుడు ధర్మతత్పరుడు. ఆయన ప్రియంగా మాట్లాడతాడు. అబద్ధమనేది ఆయనకు తెలియదు.

ఇన్ని మాటలు చెప్పడం ఎందుకు ? బ్రహ్మరాత తప్పినా, సూర్యుడు తూర్పున ఆస్తమించినా, మేరుపర్వతం భూమిలో కుంగినా, ఆకాశం ఊడి కిందపడినా, భూగోళం తలక్రిందులైనా, సముద్రాలు ఇంకిపోయినా, వజ్రాయుధం పదును తగ్గినా హరిశ్చంద్రమహారాజు మాత్రం ఆడిన మాట తప్పడు.

ప్రశ్న 2.
సత్యాన్ని పలుకడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను వివరించండి.
జవాబు:
మానవులు ఎన్నో ఉత్తమ గుణాలను అలవరచుకోవాలి. వాటిలో సత్యమును మాట్లాడడం మంచిది. సత్యమును మాట్లాడడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి. వాటిలో కొన్ని :

• ప్రజల్లో విశ్వసనీయత పెరుగుతుంది.
• నైతిక విలువలు సమున్నతంగా వృద్ధి చెందుతాయి.
• సమాజంలో ధర్మతత్పరతకు అవకాశం కలుగుతుంది.
• సమాజంలో ఉన్నతమైన గౌరవ మర్యాదలు కలుగుతాయి.
• మరణించినా శాశ్వతమైన కీర్తిని పొందుతాడు.
• అందరికి ఆదర్శంగా నిలిచే అవకాశం కలుగుతుంది.
• సమాజంలో మంచి గుణాలు చిరస్థాయిగా నిలుస్తాయి.

ఈ విధంగా సత్యాన్ని పలకడం వల్ల మానవులకు ఎన్నో ఉపయోగాలు కలుగుతాయి.

ఇ) కింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా / ప్రశంసిస్తూ రాయండి.

ప్రశ్న 1.
నీకు నచ్చిన పురాణ పురుషుని ప్రశంసిస్తూ మిత్రునికి లేఖ రాయండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 2.
హరిశ్చంద్రుడు పాఠ్యభాగం ఆధారంగా కొన్ని నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:

• సత్యం పలకండి. ఆదర్శవంతంగా జీవించండి.
• సత్యమే జయిస్తుంది.
• సత్యం మీరని ధర్మమే నిలబడుతుంది.
• సత్యమే ధర్మం. సత్యమే తపస్సు.
• భారతీయ అంతరాత్మ సత్యమే.
• నిజం నిలకడమీద నిలుస్తుంది.
• నిజం నిప్పులాంటిది.
• నిజం దేవుడెరుగు. నీరు పల్లమెరుగు.
• నిజం నిప్పులాంటిది. అది కాల్చక మానదు.

ప్రశ్న 3.
సత్యహరిశ్చంద్రుని గురించి తెలుసుకున్నారు కదా ! అతని గుణాలు తెలుసుకున్నారు కదా! తల్లిదండ్రులు, అట్లే ఉపాధ్యాయులు చెప్పే మంచి నీతి వాక్యాలను రాయండి.
జవాబు:
పిల్లలకు తల్లి చెప్పే మంచి బుద్ధులు :

1. తోడి పిల్లలతో దెబ్బలాడవద్దు
2. పక్క పిల్లలతో స్నేహంగా ఉండు
3. బట్టలు మాపుకోకు
4. పుస్తకాలు జాగ్రత్తగా చూసుకో
5. ఉపాధ్యాయులు చెప్పేది విని శ్రద్దగా రాసుకో
6. అసత్యం చూట్లాడకు
7. మధ్యాహ్నం భోజనం చెయ్యి
8. చెడ్డవారితో స్నేహం చెయ్యకు – మొదలయినవి.

ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే మంచి బుద్ధులు :

1. ఏ రోజు పాఠం ఆ రోజే చదువు
2. ఇంటిపని శ్రద్ధగా పూర్తిచెయ్యి
3. చదువుపై శ్రద్ధ పెట్టు
4. ఆటలు ఆడుకో
5. వ్యాయామానికై శ్రద్ధ పెట్టు
6. తల్లిదండ్రులను, గురువులను గౌరవించు
7. అసత్యం మాట్లాడకు
8. తోటి బాలబాలికలను అన్నాచెల్లెళ్ళవలె, ప్రేమగా గౌరవించు – మొదలయినవి.

ప్రశ్న 4.
మీకు పద్యాలు తెలుసు కదా ! ఈ పాఠం ద్వారా ద్విపదను కూడా తెలుసుకున్నారు కదా ! ఇతర పద్యాలకూ, ద్విపదకూ మధ్య ఉండే వ్యత్యాసాన్ని వివరించి మీకు నచ్చినదాన్ని ప్రశంసిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
‘ద్విపద’ పద్యంలో రెండే, పాదాలుంటాయి. పాదానికి నాలుగు గణాలు ఉంటాయి. ప్రతి పాదంలోనూ మూడేసి ఇంద్రగణాలు, ఒక సూర్య గణం ఉంటాయి. మూడవ గణం మొదటి అక్షరానికి యతి ఉంటుంది. ప్రాస నియమం ఉండాలి. ప్రాస నియమంలేని ద్విపదను ‘మంజరీ ద్విపద’ అంటారు.

‘ద్విపద’ పద్యం అచ్చమైన తెలుగు ఛందస్సు. దీనిని తెలుగులో రాసిన మొదటి దేశీయకవి ‘పాల్కురికి సోమనాథుడు’. ఈయన ద్విపదలో బసవపురాణాన్ని రాశాడు.

తెలుగులో ఇతర ఛందస్సులైన వృత్త పద్యాలలో ఒక విధమైన అందమైన నడక ఉంది. అవి చదవడానికి వినసొంపుగా ఉంటాయి. ఇక ‘సీస’ పద్యాల్లో ఒక విధమైన “తూగు” ఉంది. ఉయ్యాలలో ఊగుతున్నట్లు ఉంటుంది. ఏ ఛందస్సు అందం దానిదే. మనోహరమైన “ద్విపద” కూడా మన తెలుగు వారి ఛందస్సు. ఈ ఛందస్సుల్లో మహాకవియైన గౌరన హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానం రాశాడు. ద్విపద దేశీయ ఛందస్సు. వృత్తములు సంస్కృత ఛందస్సులు.

8th Class Telugu 7th Lesson హరిశ్చంద్రుడు 1 Mark Bits

1. భానుడు ప్రపంచానికి వెలుగునిస్తున్నాడు. ఆదిత్యుడు జగానికి మిత్రుడు. (సమానార్ధక పదాన్ని గుర్తించండి) (S.A.I – 2018-19)
ఎ) ఇందుడు
బి) సోముడు
సి) ఆదిత్యుడు
డి) రేరాజు
జవాబు:
సి) ఆదిత్యుడు

2. ఈ క్రిందివానిలో క్వార్థక వాక్యము గుర్తించండి. (S.A.II – 2018-19)
ఎ) హరిశ్చంద్రుడు సత్యమాడి స్వర్గమునకు వెళ్లాడు
బి) హరిశ్చంద్రుడు సత్యమాడుచున్నాడు స్వర్గానికి
సి) హరిశ్చంద్రుడు సత్యమాడితే స్వర్గానికి వెళతాడు
డి) హరిశ్చంద్రుడు సత్యముతో స్వర్గానికి వెళ్లాలి.
జవాబు:
ఎ) హరిశ్చంద్రుడు సత్యమాడి స్వర్గమునకు వెళ్లాడు

3. దేవతల రాజు సురేంద్రుడు ఐరావతంపై ఊరేగాడు. (అర్థాన్ని గుర్తించండి) (S.A.II – 2017-18)
ఎ) ఇంద్రుడు
బి) అగ్నిదేవుడు
సి) వాయుదేవుడు
డి) వరుణుడు
జవాబు:
ఎ) ఇంద్రుడు

4. నాకు అడవిలో కంఠీరవాన్ని చూస్తే భయం. కానీ మా గోడమీద వాలే కంఠీరవాన్ని మాత్రం ప్రేమగా నిమురుతాను. (నానార్థాలు గుర్తించండి.) (S.A.III – 2016-17)
ఎ) పులి – కాకి
బి) ఏనుగు – దున్న
సి) సింహం – పావురం
డి) జిరాఫీ – కోకిల
జవాబు:
సి) సింహం – పావురం

5. భానుడు ప్రపంచానికి వెలుగును, వేడిని ఇస్తున్నాడు. (S.A.III – 2015-16)
ఎ) సూర్యుడు
బి) చంద్రుడు
సి) ఇంద్రుడు
డి) ధర్ముడు వెళ్లడానికి
జవాబు:
ఎ) సూర్యుడు

6. చంద్రశేఖర్ ఎప్పుడూ చిటపటలాడు తుంటాడు. (S.A.III. 2015-16)
ఎ) నవ్వుతుంటాడు
బి) కోపపడుతుంటాడు
సి) మెల్లగా నడుస్తుంటాడు
డి) పరిగెత్తుతుంటాడు
జవాబు:
బి) కోపపడుతుంటాడు

7. వాక్యంలో అలంకారాన్ని గుర్తించండి. ఆమె కడవతో వడివడి అడుగులతో గడపదాటింది. (S.A.III – 2015-16)
ఎ) లాటానుప్రాస
బి) యమకం
సి) ఛేకానుప్రాస
డి) వృత్త్యనుప్రాస
జవాబు:
డి) వృత్త్యనుప్రాస

భాషాంశాలు – పదజాలం

అర్థాలు :

8. దురితం దూరం చేసుకోవాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) దుష్టం
బి) పాపం
సి) పుణ్యం
డి) దుర్మతి
జవాబు:
బి) పాపం

9. బుధులు గౌరవనీయులు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) అంతరంగాలు
బి) మూర్ఖులు
సి) పండితులు
డి) పామరులు
జవాబు:
సి) పండితులు

10. రిపువును దూరంగా ఉంచాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) మిత్రుడు
బి) గురువు
సి) విశ్వము
డి) శత్రువు
జవాబు:
డి) శత్రువు

11. శరధిలో జలం ఉంటుంది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) కొలను
బి) ఝరి
సి) సముద్రం
డి) బావి
జవాబు:
సి) సముద్రం

12. నిత్యం సత్యం పలకాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) అప్పుడు
బి) ఎల్లప్పుడు
సి) కొంత
డి) ఎప్పుడు
జవాబు:
బి) ఎల్లప్పుడు

13. తనువును రక్షించుకోవాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) శరీరం
బి) జిహ్వ
సి) నాశిక
డి) కర్ణం
జవాబు:
ఎ) శరీరం

14. మదిలో మంచి ఉండాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్ధం గుర్తించండి.
ఎ) మనసు
బి) నాలుక
సి) శరీరం
డి) తనువు
జవాబు:
ఎ) మనసు

15. ఎల్లప్పుడు బొంకు పలుకరాదు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) వాస్తవికం
బి) అబద్ధం
సి) నృతం
డి) నుతం
జవాబు:
బి) అబద్ధం

16. పయోనిధిలో రత్నాలు ఉంటాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) ఉదకం
బి) క్షీరం
సి) సముద్రం
డి) వారి
జవాబు:
సి) సముద్రం

17. ఆయన విజ్ఞానానికి నిధి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
ఎ) నిలయం
బి) కొలను
సి) కోవెల
డి) మందారం
జవాబు:
ఎ) నిలయం

పర్యాయపదాలు :

18. రాజు పరిపాలించాడు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ పదాలు గుర్తించండి.
ఎ) ఉమాపతి, గురుపతి
బి) నృపతి, పృథ్వీపతి
సి) నరపతి, అసురపతి
డి) వంద్యుడు, పశుపతి
జవాబు:
బి) నృపతి, పృథ్వీపతి

19. నందనుడు కార్యసమరుడు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) కుమారుడు, సుతుడు
బి) విశ్వము, జగము
సి) జలము, పుత్రిక
డి) చామంత, చాగరిత
జవాబు:
ఎ) కుమారుడు, సుతుడు

20. వారిధిలో రత్నములు ఉండును – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) సముద్రం, జలధి
బి) వారి, మధుజ
సి) వారిజం, వారుణి
డి) పయోధరం, అవనిధి
జవాబు:
ఎ) సముద్రం, జలధి

21. కంఠీరవం గుహలో ఉంది – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) కుక్కురం, పంచాస్యం
బి) సింహం, కేసరి
సి) పుండరీకం, శృగాలం
డి) ఖరం, శునకం
జవాబు:
బి) సింహం, కేసరి

22. బొంకు పలుకరాదు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ పదాలు గుర్తించండి.
ఎ) బాష్పం, అనృతం
బి) శ్రుతం, వాచం
సి) అబద్ధం, అసత్యం
డి) నృతం, వాగ్మి
జవాబు:
సి) అబద్ధం, అసత్యం

23. మిన్ను విరిగి పడింది – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ పదాలు గుర్తించండి.
ఎ) ఆకాశం, నింగి
బి) నభం, నాకం
సి) గగనం, నగం
డి) నగరం, ప్రాంతం
జవాబు:
ఎ) ఆకాశం, నింగి

24. ఘనము వర్షించు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయ పదాలు గుర్తించండి.
ఎ) రవం, ధరణి
బి) మేఘము, పయోధరం
సి) గిరి, నఖము
డి) నభం, ధర
జవాబు:
బి) మేఘము, పయోధరం

25. గిరి పై నదులు ఉన్నాయి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
ఎ) గిరిజ, గిరిక
బి) కొండ, అది
సి) అచలం, ఆధారం
డి) అధరం, జలధరం
జవాబు:
బి) కొండ, అది

ప్రకృతి – వికృతులు

26. విద్య నేర్పాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది?
ఎ) విద్దె
బి) విద్యా
సి) వేద్య
డి) విత్తు
జవాబు:
ఎ) విద్దె

27. మానవులకు గరువము పనికిరాదు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) అహంకారం
బి) దుర్మతి
సి) గర్వము
డి) గెర్వము
జవాబు:
సి) గర్వము

28. అబ్బురం చూపాలి – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) అంతరంగం
బి) అద్భుతం
సి) ఆశ్చర్యం
డి) ఆహార్యం
జవాబు:
బి) అద్భుతం

29. విజ్ఞానం అర్పించాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) విరుదం
బి) విజానం
సి) విజ్ఞానం
డి) విన్నానం
జవాబు:
డి) విన్నానం

30. సత్యం పలకాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) శిత్తు
బి) సత్తు
సి) సత్తె
డి) సిత్త
జవాబు:
బి) సత్తు

31. గుణము పొందాలి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) గోరము
బి) గొనము
సి) గునము
డి) గొరము
జవాబు:
బి) గొనము

32. చట్టం తెలియాలి – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
ఎ) సస్త్రం
బి) శాస్త్రం
సి) శేస్త్రం
డి) శస్త్రం
జవాబు:
బి) శాస్త్రం

నానార్థాలు :

33. రాజు కువలయానందకరుడు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) చంద్రుడు, ప్రభువు
బి) సింహం, కేసరి
సి) కెరటం, వీచిక
డి) చంద్రుడు, బుధుడు
జవాబు:
ఎ) చంద్రుడు, ప్రభువు

34. అందరు ధర్మం ఆచరించాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) పుణ్యం, న్యాయం
బి) తనువు, తరుణి
సి) తాపసి, ధరణి
డి) వసుధ, పుణ్యం
జవాబు:
ఎ) పుణ్యం, న్యాయం

35. గుణం పొందాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) రోదరం, గుణము
బి) గురువు, గోపురం
సి) స్వభావం, వింటినారి
డి) జలజం, జలధరం
జవాబు:
సి) స్వభావం, వింటినారి

36. బుధుడు వంద్యుడు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) పండితుడు, బుధగ్రహం
బి) ఒకయతి, మూర్యుడు
సి) పండితుడు, పచనుడు
డి) పరవశుడు, పండితుడు
జవాబు:
ఎ) పండితుడు, బుధగ్రహం

37. పాకం రుచిగా ఉండాలి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
ఎ) జలధి, గారె
బి) వంట, కావ్యపాకం
సి) తంట, తరుణి
డి) తాపసం, పార్థుడు
జవాబు:
ఎ) జలధి, గారె

వ్యుత్పత్తర్థాలు :

38. వారిజం సుమనోహరం – గీత గీసిన పదానికి వుత్పత్తి ఏది?
ఎ) నీటి నుండి పుట్టినది
బి) క్షీరము నండి పుట్టినది
సి) పయోధరం నుండి పుట్టినది
డి) వాసన నుంచి పుట్టినది
జవాబు:
ఎ) నీటి నుండి పుట్టినది

39. శరములకు నిలయమైనది – అనే వ్యుత్పత్యర్థం గల పదం ఏది?
ఎ) ధరణి
బి) శరధి
సి) క్షీరధి
డి) అవని
జవాబు:
బి) శరధి

40. రంజింపచేయువాడు అనే వ్యుత్పత్యర్థం గల పదం ఏది?
ఎ) నాకము
బి) సూత్రధారుడు
సి) రాజు
డి) నారదుడు
జవాబు:
సి) రాజు

41. పద్మము నుండి పుట్టినవాడు – ఈ వ్యుత్పత్తికి తగిన పదం ఏది?
ఎ) వారిధం
బి) పయోధరం
సి) క్షీరోనిది
డి) వారిజగర్భుడు
జవాబు:
డి) వారిజగర్భుడు

42. భాస్కరుడు – ఈ పదానికి వ్యుత్పత్తిని గుర్తించండి.
ఎ) కాంతిని కలుగజేయువాడు
బి) చీకటిని కలుగజేయువాడు
సి) అంతరంగం చూచువాడు
డి) అవనిని దర్శించువాడు
జవాబు:
ఎ) కాంతిని కలుగజేయువాడు

వ్యాకరణాంశాలు

సంధులు :

43. తలపెల్ల – ఈ పదాన్ని విడదీసి గుర్తించండి.
ఎ) తలపో + ఎల్ల
బి) తలపె + ఎల్ల
సి) తలప + యెల్ల
డి) తలపు + ఎల్ల
జవాబు:
బి) తలపె + ఎల్ల

44. గుణసంధిలో ఏకాదేశంగా వచ్చేవి
ఎ) గ, జ, డ, ద, లు
బి) ఏ, ఓ, అర్
సి) ఐ, ఔ
డి) య, వ, ర, ల
జవాబు:
బి) ఏ, ఓ, అర్

45. గసడదవాదేశ సంధికి ఉదాహరణను గుర్తించండి.
ఎ) తల్లిదండ్రులు
బి) శీతోష్ణములు
సి) ఎత్తుపల్లాలు
డి) మృదుమధురములు
జవాబు:
ఎ) తల్లిదండ్రులు

46. విద్యాధికుడు వర్ధిల్లాలి – గీత గీసిన పదాన్ని విడదీసి గుర్తించండి.
ఎ) విద్ది + ధికుడు
బి) విద్యా + అధికుడు
సి) విద్యే + అధికుడు
డి) విద్య + ఆధికుడు
జవాబు:
బి) విద్యా + అధికుడు

47. క్రింది వానిలో సరళములు గుర్తించండి.
ఎ) గ, జ, డ, ద, బ
బి) పర్గ, స, ల
సి) క, చ, ట, త, ప
డి) జ్ఞ, ఇ, న, ణ, మ
జవాబు:
ఎ) గ, జ, డ, ద, బ

48. క్రింది వానిలో వికల్ప సంధిని గుర్తించండి.
ఎ) వృద్ధి సంధి
బి) గుణసంధి
సి) ఉత్వసంధి
డి) ఇత్వతసంధి
జవాబు:
డి) ఇత్వతసంధి

49. క్రింది వానిలో ఇత్వసంధికి ఉదాహరణను గుర్తించండి.
ఎ) వానికైన
బి) ముందడుగు
సి) అత్తమ్మ
డి) అమ్మహిమ
జవాబు:
ఎ) వానికైన

50. తనువెల్ల రక్షించి – గీత గీసిన పదం ఏ సంధి?
ఎ) పడ్వాది సంధి
బి) ఉత్వ సంధి
సి) అత్వ సంధి
డి) రుగాగమ సంధి
జవాబు:
బి) ఉత్వ సంధి

51. కింది వానిలో గుణసంధికి ఉదాహరణను గుర్తించండి.
ఎ) వంటాముదం
బి) దేవేంద్ర
సి) దివిజాగ్రజుడు
డి) ముందడుగు
జవాబు:
సి) దివిజాగ్రజుడు

52. శాస్త్రార్థం – ఇది ఏ సంధి?
ఎ) గుణసంధి
బి) విసర్గ సంధి
సి) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
డి) అత్వసంధి
జవాబు:
సి) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

సమాసాలు :

53. మహాభాగ్యం – ఈ పదానికి విగ్రహవాక్యాన్ని గుర్తించండి.
ఎ) గొప్ప యొక్క భాగ్యం
బి) గొప్పదైన భాగ్యం
సి) భాగ్యము యొక్క గొప్ప
డి) భాగ్యము నందలి గొప్పదనం
జవాబు:
బి) గొప్పదైన భాగ్యం

54. సప్తమీ తత్పురుషకు ఉదాహరణను గుర్తించండి.
ఎ) విచార కోవిదుడు
బి) సత్మీర్తి
సి) వారిజగర్భుడు
డి) శాస్త్రార్ధము
జవాబు:
ఎ) విచార కోవిదుడు

55. వినయభూషితుడు – ఈ పదానికి విగ్రహవాక్యం గుర్తించండి.
ఎ) వినయమునందు భూషితుడు
బి) వినయము కొరకు భూషితుడు
సి) వినయము చేత భూషితుడు
డి) వినయము వలన భూషితుడు
జవాబు:
సి) వినయము చేత భూషితుడు

56. విద్యాసంపన్నుడు – ఇది ఏ సమాసము?
ఎ) కర్మధారయం
బి) ద్వంద్వ
సి) తృతీయా తత్పురుషం
డి) బహువ్రీహి
జవాబు:
సి) తృతీయా తత్పురుషం

57. వారిజగర్భుడు – ఇది ఏ సమాసమో గుర్తించండి.
ఎ) ద్విగువు
బి) బహువ్రీహి
సి) కర్మధారయం
డి) ద్వంద్వ
జవాబు:
బి) బహువ్రీహి

58. ఉత్తర పదార్థ ప్రాధాన్యం గల సమాసం ఏది?
ఎ) తత్పురుష
బి) ద్వంద్వ
సి) బహుబ్లిహి
డి) ద్విగువు
జవాబు:
ఎ) తత్పురుష

59. విజ్ఞానమునకు నిధి – ఈ పదానికి సమాసపదం గుర్తించండి.
ఎ) ప్రతి విజ్ఞానం
బి) విజ్ఞాన నిధి
సి) నిధి విజ్ఞానం
డి) అవిజ్ఞాన నిధి
జవాబు:
బి) విజ్ఞాన నిధి

60. రిపుగణము- ఈ పదానికి విగ్రహవాక్యం గుర్తించండి.
ఎ) రిపువు అనెడి గణము
బి) రిపువు చేత గణము
సి) రిపువు నందలి గణము
డి) రిపువు వలన గణము
జవాబు:
ఎ) రిపువు అనెడి గణము

61. సంఖ్యా శబ్దం పూర్వంగా కలిగిన సమాసం గుర్తించండి.
ఎ) ద్విగువు
బి) రూపకం
సి) అవ్యయీభావం
డి) తత్పురుష
జవాబు:
ఎ) ద్విగువు

62. సత్కీర్తి – ఇది ఏ సమాసం?
ఎ) అవ్యయీభావ సమాసం
బి) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం
సి) బహున్రీహి సమాసం
డి) ద్వంద్వ సమాసం
జవాబు:
బి) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం

గణవిభజన:

63. ద్విపదలో ఎన్ని పాదాలు ఉంటాయి?
ఎ) రెండు
బి) మూడు
సి) నాలుగు
డి) ఆరు
జవాబు:
డి) ఆరు

64. ద్విపదలో పాదానికి గల గణాలు ఎన్ని?
ఎ) 3
బి) 4
సి) 8
డి) 6
జవాబు:
బి) 4

65. ద్విపదలో పాదానికి గణాలు ఏవి?
ఎ) మూడు సూర్య గణాలు, రెండు ఇంద్ర గణాలు
బి) నాలుగు ఇంద్ర గణాలు
సి) మూడు ఇంద్ర గణాలు, ఒక సూర్య గణం
డి) నాలుగు సూర్య గణాలు
జవాబు:
సి) మూడు ఇంద్ర గణాలు, ఒక సూర్య గణం

66. గర్విత – ఈ పదానికి గణాలు గుర్తించండి.
ఎ) UII
బి) IUU
సి) UIU
డి) III
జవాబు:
బి) IUU

67. IIIU – ఇది ఏ గణం?
ఎ) జ గణం
బి) ఇంద్ర గణం
సి) సూర్య గణం
డి) భ గణం
జవాబు:
సి) సూర్య గణం

వాక్యాలు :

68. రామలక్ష్మణులు అన్నదమ్ములు – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) కర్మణి వాక్యం
బి) కర్తరి వాక్యం
సి) సంయుక్త వాక్యం
డి) సంక్లిష్ట వాక్యం
జవాబు:
సి) సంయుక్త వాక్యం

69. చదివితే ర్యాంకు వస్తుంది – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) అవర్ధక వాక్యం
బి) తద్ధర్మార్థక వాక్యం
సి) చేదర్థక వాక్యం
డి) శత్రర్థక వాక్యం
జవాబు:
సి) చేదర్థక వాక్యం

70. భూతకాల అసమాపక క్రియను ఏమంటారు?
ఎ) అప్యర్థకం
బి) తద్ధర్మార్థకం
సి) శత్రర్థకం
డి) క్వార్థం
జవాబు:
డి) క్వార్థం

71. హరిశ్చంద్రునిచేత సత్యం పలుకబడింది – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) ధాత్వర్థక వాక్యం
బి) కర్మణి వాక్యం
సి) కర్తరి వాక్యం
డి) హేత్వర్థక వాక్యం
జవాబు:
బి) కర్మణి వాక్యం

72. ఊరికి వెళ్ళవద్దు – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) అనుమత్యర్థక వాక్యం
బి) ఆశీర్వార్ధకం
సి) విధ్యర్థక వాక్యం
డి) నిషేధార్థక వాక్యం
జవాబు:
డి) నిషేధార్థక వాక్యం

73. నీరు పల్లంగా ప్రవహించును – ఇది ఏ రకమైన వాక్యం?
ఎ) హేత్వర్థక వాక్యం
బి) కర్మణి వాక్యం
సి) నిశ్చయాత్మక వాక్యం
డి) తద్ధర్మార్థక వాక్యం
జవాబు:
డి) తద్ధర్మార్థక వాక్యం

అలంకారాలు :

74. చిటపట చినుకులు టపటప పడెను – ఇందులోని అలంకారం ఏది?
ఎ) వృత్త్యనుప్రాస
బి) లాటానుప్రాస
సి) యమకం
డి) ముక్తపదగ్రస్తం
జవాబు:
బి) లాటానుప్రాస

75. నీకు వంద వందనాలు – ఇది ఏ అలంకారం?
ఎ) వృత్త్యనుప్రాస
బి) ఛేకానుప్రాస
సి) లాటానుప్రాస
డి) యమకం
జవాబు:
బి) ఛేకానుప్రాస

76. అర్థ భేదంతో కూడిన హల్లుల జంట వెంటవెంటనే ప్రయోగింపబడితే – అది ఏ అలంకారం?
ఎ) ఛేకానుప్రాస
బి) యమకం
సి) ముక్తపదగ్రస్తం
డి) అంత్యానుప్రాస
జవాబు:
ఎ) ఛేకానుప్రాస

77. నగజ గజముపై వెళ్ళింది – ఇందులోని అలంకారం ఏది?
ఎ) ముక్తపదగ్రస్తం
బి) ఛేకానుప్రాస
సి) యమకం
డి) అంత్యానుప్రాస
జవాబు:
బి) ఛేకానుప్రాస

సొంతవాక్యాలు :

78. మిన్నంటు : నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు మిన్నంటాయి.

79. ఉన్నతుడు : మహానీయుడు ఉన్నతుడిగా జీవిస్తాడు.

80. దురితం : పుణ్యకార్యాలతో దురితం దూరం అవుతుంది.

81. గుణములు : మానవులు మంచి గుణములను అలవరచుకోవాలి.

82. పరాక్రమం : యుద్ధంలో పరాక్రమం చూపాలి.

విశేషాంశాలు

1. వజ్రాయుధము : ఇది ఇంద్రుని ఆయుధం. మిక్కిలి శక్తివంతమైంది.

2. వారిజగర్భుడు : 1. తామరపూవు జన్మస్థానము (పుట్టు నెలవు) గా కలవాడు – బ్రహ్మ
2. తామరపూవు గర్భము నందు కలవాడు – విష్ణువు వారిజగర్భుడు – కమలగర్భుడు – వనజగర్భుడు – పద్మగర్భుడు – తమ్మిచూలి – పర్యాయపదములు.

3. వారిజాప్తుడు : తామర పూలకు చుట్టము – సూర్యుడు
వారిజాప్తుడు – కమలాప్తుడు – తామరసాప్తుడు – పద్మ బాంధవుడు – తమ్మి చుట్టము – పర్యాయపదములు.

4. షట్చక్రవర్తులు : ఆరుగురు చక్రవర్తులు.
1. హరిశ్చంద్రుడు 2. నలుడు 3. పురుకుత్సుడు 4. పురూరవుడు, 5. సగరుడు, 6. కార్తవీర్యార్జునుడు.

5. సప్తమహర్షులు : ఏడుగురు మహర్షులు.
1. వశిష్ఠుడు 2. అత్రి 3. గౌతముడు 4. కశ్యపుడు 5. భరద్వాజుడు 6. జమదగ్ని 7. విశ్వామిత్రుడు.

6. సప్తసముద్రములు : ఏడు సముద్రాలు
1. లవణ, 2. ఇక్షు, 3. సురా, 4. సద్వి, 5. దధి, 6. క్షీర, 7. జల.

7. షోడశ మహాదానములు : (పదహారు గొప్పదానములు)
1. గోదానము 2. భూదానము 3. తిలదానము 4. హిరణ్యదానము 5. రత్నదానము 6. విద్యాదానము 7. కన్యాదానము 8. దాసీదానము 9. శయ్యాదానము 10. గృహదానము 11. అగ్రహారదానము 12. రథదానము 13. గజదానము 14. అశ్వదానము 15. ఛాగ (మేక) దానము 16. మహిష (దున్నపోతు) దానము

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions Chapter 1 बारिश Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions Chapter 1 बारिश

6th Class Hindi Chapter 1 बारिश Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning

सुनिए – बोलिए

प्रश्न 1.
गीत के बारे में बातचीत कीजिए। (గీతమును గూర్చి సంభాషించండి.)
उतर :
बच्चे, गीत में बारिश से प्राप्त होने वाले आनंदमय विषयों के बारे में चर्चा किये हैं।

प्रश्न 2.
बच्चे क्या कर रहे हैं? (పిల్లలు ఏమి చేయుచున్నారు?)
उतर :
बच्चे बारिश में भीगते हुए नाच रहे हैं।

प्रश्न 3.
चित्र में कौन – कौन से पशु-पक्षी दिखायी दे रहे हैं? (చిత్రంలో ఏఏ పశు – పక్షులు కనిపిస్తున్నాయి?)
उतर :
चित्र में मोर, बतख, मेंड़क दिखायी दे रहे हैं।

शिक्षण बिंदु-अ, आ-.T, न, म, र

शब्दार्थ (అర్థములు) (Meanings)

बरसा = बरसना, వర్షించుట, raining
पानी = जल, కురియుట, pour in raining
खेलें = खेलना, ఆట, play
मेघ = बादल, మేఘములు, clouds
डर = भय, భయము, fear
नाच = नृत्य, నాట్యము చేయుట, to make a dance
ताल-तलैया = ताला, पोखर, చెరువులు – కుంటలు, a pool
बारिश = वर्षा, వర్షం
टर-टर-टर = मेंढ़क की आवाज़ కప్పలు చేయు ధ్వని, making sound of frogs
आना = వచ్చుట, to come
गरजना = గర్జించుట, roar of clouds
मोर = నెమలి, a peacock
मेंढ़क = కప్ప, a frog
बोलना = మాట్లాడుట, to speak
अब = ఎప్పుడు, now
मुझे = నాకు, నేను, mine, myself, to me
भर जाना = నిండుట, fill
मिलकर = కలిసి, together
हम = మేము, మనము, we
घड घड = మేఘాలు గర్జించు ధ్వని, roaring sound of clouds
छम छम = నెమళ్ళ నృత్యపు శబ్దం, a sound of dancing peackocks

पहचानिए और बोलिए (గుర్తించండి, చెప్పండి.)

अन्य शब्द (ఇతర శబ్దములు)

नम = తడిచిన, wet
नर = మనిషి, man
नाना = తల్లి యొక్క తండ్రి(తాత), maternal grandfather
नमन = నమస్కారము, salutation
नारा = నినాదము, slogan

अंतर पहचानिए (తేడాలను గుర్తించండి.)

नारा = నినాదము, slogan
नाला = కాలువ, canal
मान = ప్రతిష్ఠ, fame
नाम = పేరు, name
मनन = చింతన, contemplation
नर = మనిషి, man
नल = కొళాయి, tap
मन = మనస్సు, heart
नम = తడిచిన, wet
मनाना = ఒప్పుకొనునట్లు చేయుట, to cause to agree

6. निम्न अक्षरों को पहनचानिए बोलिए (క్రింది అక్షరాలను గుర్తించండి, చెప్పండి)
अ (అ) आ (ఆ) न (న) म (మ) र (ర)

बालगीत

बरसा पानी रिमझिम रिमझिम
खेलें आओ मिलकर हम।
मेघ गरजता घड घड घड
मोर नाचता छम – छम – छम

मेंढ़क बोला टर – टर – टर,
लगता नहीं मुझे अब डर।
भर गये सारे ताल – तलैया,
नाच रहे मिल ता – ता -थैया।

బాలగీతం

రిమ్ జిమ్ రిమ్ జిమ్ అంటూ వర్షం కురిసింది
రండి మనమందరం, కలసి ఆడుకుందాం
ఘడ ఘడ ఘడ మేఘాలు గర్జిస్తున్నాయి
ఛమ్ ఛమ్ ఛమ్ నెమళ్ళు నాట్యం చేస్తున్నాయి.
కప్పలు బెక బెక మంటున్నాయి
నాకిప్పుడు భయం లేదు
చెరువులు కుంటలు నీటితో నిండాయి
అందరం కలసి తా – త – థైయా అంటూ
నాట్యం చేద్దాం

Rhyme in English

It rained pitter – patter
Come, let’s play together.
Clouds are roaring thunderously
Peacocks are dancing joyfully.

Frogs are croaking
Now I fear nothing.
Ponds and puddles are filled with water
Come, let’s happily dance together.

पढ़िए (अ अ – | न म र)

ऊ) वर्ण बोलिए और संख्याओं के अनुसार जोड़कर शब्द बनाइए।

अक्षर ‘1’ क्या है?
उतर:
न

अक्षर ‘3’ क्या है?
उतर:
ना

अक्षर ‘4’ क्या है?
उतर:
आ

अक्षर ‘5’ क्या है?
उतर:
रा

अक्षर ‘1, 2’ जोडिए, पढ़िए।
उतर:
नम

अक्षर ‘2, 3’ जोडिए, पढ़िए।
उतर:
मना

अक्षर ‘4, 5’ जोडिए, पढ़िए।
उतर:
आरा

अक्षर ‘4, 2’ जोडिए, पढ़िए।
उतर :
आम

अक्षर ‘3, 5’ जोडिए, पढ़िए।
उतर:
नारा

अक्षर ‘3, 2’ जोडिए, पढ़िए।
उतर:
नाम

लिरिवाए

अ) सूचना के अनुसार लिखिए।

आ) लेखन अभ्यास।

इ) खाली स्थान भरिए।

ई) शब्द पढ़िए और लिखिए।

उ) खाली स्थान चित्र के नाम से भरिए।

ऊ) निम्न शब्दों को वर्ग पहेली में पहचानकर गोला लगाइए।

ऋ) न, म, र, अ, आ, ‘ा’- से शब्द बनाइए।

उतर:

सृजनात्मकता

अपने मनपसंद फल के चित्र बनाइए। नाम लिखिए।

सुनिए – बोलिए

निम्न लिखत प्रश्नों के उत्तर लिखिए।

प्रश्न 1.
मोर क्या कर रहा है?
उतर:
मोर खुशी से नाच रहा है।

प्रश्न 2.
मेंढ़क क्या करता है?
उतर:
मेंढ़क बारिश होने के कारण खुशी से टर्राता है।

प्रश्न 3.
बतख पानी में क्या कर रहा है?
उतर:
बतख पानी में तैर रहा है।

प्रश्न 4.
पानी कैसे बरस रहा है?
उतर:
पानी रिमझिम -रिमझिम बरस रहा है।

प्रश्न 5.
बारिश में बच्चे क्या करते हैं?
उतर:
बच्चे वर्षा के पानी में भीगते हुए नाचते हैं।

प्रश्न 6.
‘घड़ – घड़ – घड़’ किसकी आवाज़ है?
उतर:
मेघ गरजते समय घड़ – घड़- -घड़ आवाज आती है।

प्रश्न 7.
मेघ कैसे गरजता है?
उतर:
मेघ ‘घड़ – घड़ – घड़’ गड़गड़ाते हुए गरजते हैं।

प्रश्न 8.
बारिश से पहले क्या गरजते हैं?
उतर:
बारिश से पहले मेघ गरजते हैं।

प्रश्न 9.
मोर कैसे नाचता हैं?
उतर:
मोर छम – छम नाचता है।

प्रश्न 10.
मेंढक की आवाज़ कैसी होती है?
उतर:
मेंढ़क टर – टर – टर – टर करता है।

प्रश्न 11.
मेंढ़क की आवाज़ को क्या कहते हैं?
उतर:
मेंढ़क की आवाज को टर्राना कहते हैं।

प्रश्न 12.
डर किसको नहीं लगता ?
उतर:
वर्षा के पानी को देखकर मेंढक को डर नहीं लगता।

प्रश्न 13.
बारिश होने से क्या – क्या होता है?
उतर:
बारिश होने से ताल – तलैया पानी से भर जाते हैं। पशु – पक्षी, बच्चे आनंदित होकर नाचते हैं।

प्रश्न 14.
बारिश के पानी से क्या – क्या भर गये?
उतर:
बारिश के पानी से ताल – तलैया, नदी, समुद्र भर गये।

प्रश्न 15.
सभी दोस्त बारिश के पानी में क्या-क्या करते हैं?
उतर:
सभी दोस्त बारिश के पानी में आनंदित होकर नाचते हैं।

प्रश्न 16.
आप मोती को कहाँ – कहाँ पहनते हैं?
उतर:
गले में मौतियों का हार, कान में झुमके, हाथों में चूडियों के रूप में पहनते हैं।

प्रश्न 17.
इस पाठ का नाम क्या है?
उतर:
इस पाठ का नाम बारिश है।

प्रश्न 18.
पानी में कौन से फूल खिले है?
उतर:
पानी में कमल के फूल खिले हैं।

प्रश्न 19.
बच्चों की अभिलाषा क्या है?
उतर:
बच्चों की अभिलाषा है, बारिश में भीगते हए खेलना।

प्रश्न 20.
कौन – कौन बारिश के पानी का आनंद ले रहे हैं?
उतर:
पशु – पक्षी और बच्चे बारिश के पानी का आनंद ले रहे हैं।

प्रश्न 21.
मेंढ़क का डर क्या देखकर दूर हो गया?
उतर:
मेंढ़क का डर बारिश को देखकर दूर हो गया।

प्रश्न 22.
मेंढ़क किस बात से डरता था?
उतर:
अगर बारिश न हो तो, ताल – तलैया सूख जाने का मेंढ़क को डर था। .

पढ़िए

इन्हें पढ़ो
अ आ – न म र

वर्ग पहेली बनाओ

1.

उतर:
राम, मरम, मरार, रनना, नारा, रामना, नाम, माना

2.

उतर:
अन, नर, नरम, मर, रसना, नारा, रामराम, मन

चित्र देखकर नाम (संज्ञा) से खाली स्थान भरिए।
अनार, आम, पेड़, मोर आरा

नीचे लिखे शब्दों में से नाम (संज्ञा) वालों शब्द रेखांकित करें।

शब्दों के चित्र से जोड़िए।

चित्र पहचानकर सही शब्द पर गोला लगाओ।

इन्हें मिलाकर पढ़िए।

1. बरस + आ = बरसा
2. बोल + आ = बोला
3. नाच + ता = नाचता
4. लग + ता = लगता
5. गरज + ता = गरजता
6. मिल + कर मिलकर

इन्हें सीखिएँ। (लिंग बदलना)

1. बच्चा – बच्ची
2. लडका – लड़की
3. मोर – मोरनी
4. मामा – मामी

इन पुनरुक्ति शब्दों को दोहरइए।

1. रिमझिम-रिमझिम
2. घड़ – घड़ – घड़
3. छम – छम – छम
4. टर – टर – टर
5. ता – ता

लिखिए

चित्र देखकर पहला अक्षर लिखाओ।

खाली जगह भरिए।

वर्गों को जोड़कर शब्द लिखिए।

1. र +1+ म = राम
2. अ + न + 1 + र = अनार
3. न + र + म = नरम
4. आ + म = आम
5. र + म + 1 = रमा

चित्र देखकर अंतिम वर्ण लिखो।

गोल में दिए गए अक्षर को बाहर दिए गए अक्षरों के साथ जोड़कर शब्द बनाओ।

1. आनन
2. आना
3. आमन
4. आरा
5. आराम
6. आन
7. आट
8. आनल

मात्रा अलग करके लिखिए।

उदाहरण:
का = क् + ा
ना = न +1
रा = र् +1
मा = म +1

सही जगह (आ-ा) मात्रा लगाकर शब्द लिखिए।
उदाहरण :
मम = म I म I = मामा
1. मन = म ा न = मान
2. रम = र ! म = राम
3. अन = अ न = आन
4. नम = न ! म = नाम

मात्रा जोड़कर लिखिए।

उदाहरण :
म + ओ = मो
1. म + आ = मा
2. र + आ = रा
3. ब + ओ = बो
4. झ + ए = झे
5. इ + म = मि
6. न + ई = नी
7. ल + ऐ = ले
8. म + उ = मु
9. ह + ए = हे
10. न + आ = ना

नीचे लिखे अधूरे शब्दों को अक्षर और (आ -ा) मात्रा लगाकर पूरा कीजिए।

‘र’ जोड़िए।
डर नर नरम मरन अनार

‘म’ जोड़िए।
आम नरम नाम राम नमन

‘न’ जोड़िए।
नमन रमन नर नम नरम

‘आ’ जोड़िए।
आना आराम आम आओ

‘अ’ जोड़िए।
अनार अमन अनमन अरमान अमर

‘आ – ा’ जोडिए।
नारा रामा अनार आना आरा

चित्र देखकर रिक्त स्थान भरिए (आ) में चित्र देखकर नाम लिखिए।

इन अक्षरों को सही क्रम में जोड़कर शब्द बनाइए।
उदाहरण :

गोले में दिए गए वर्ण को शब्दों से जोड़कर लिखिए।

सही अक्षरों से रिक्त स्थान भरिए।

भाषा की बात

शब्द बनाइए।

उतर:

निम्न लिखित शब्दों को वचन बदलिए।

गरजता – गरजते
गया – गये
बच्चा – बच्चे
बोला – बोले
लगता – लगते
सारा – सारे
रहा – रहे
नाच- नाचे
नाचता – नाचते
मिला – मिले

निम्न लिखित शब्दों के विलोम बदलिए।

आओ × जाओ
नाच × गान
डर × निड़र
गीत × संगीत
पानी × हवा
अब × तब

पर्यायवाची शब्द

पानी – जल, वारि, उदक
मोर – मयूर, सारंग, नीलकंठ
बच्चा – शिशु, बालक, पुत्र
अब – अभी, आज, इस वक्त
मेंढक – मंडूक, दादुर, भेक
तलैया – तालाब, पोखर, जलाशय
नाच – नृत्य, ठुमका, अभिनय
मेघ – बादल, जलधर, घन

शब्द पढ़िए और सुंदर अक्षरों में लिखिए।

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 6 मौखिक खेल Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 6 मौखिक खेल

6th Class Hindi सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 6 मौखिक खेल Textbook Questions and Answers

विधि : छात्र गोलाकार में बैठते हैं। एक छात्र ”मेरा गाँव …… है।” कहकर, बगल वाले छात्र से पूछता है कि “तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?’ बगलवाला छात्र भी “मेरा गाँव ……. है’ बताकर उसके बगलवाले छात्र से पूछता है कि “तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?” इस प्रकार एक के बाद एक कक्षा के सभी छात्र इस खेल में भाग लेते हैं। इसी प्रकार के अन्य प्रश्न भी पूछे जा सकते हैं।

కార్యము : విద్యార్థులు గోళాకారంలో కూర్చొనెదరు. ఒక విద్యార్థి “నా గ్రామం … ” అని చెప్పి . ప్రక్కనున్న విద్యార్థితో “నీ గ్రామం పేరేమిటి?” అని అడుగును. ప్రక్కనున్న విద్యార్థి కూడా “నా గ్రామం….. ” అని చెప్పి అతని ప్రక్కనున్న విద్యార్థిని “మీ గ్రామం పేరు ఏమిటి?”. ఈ విధంగా ఒకరి తర్వాత ఒకరు ఆ తరగతిలోని విద్యార్థులు అందరూ ఈ ఆటలో పాల్గొనెదరు. ఇదే విధంగా అన్య (ఇతర) ప్రశ్నలు కూడా అడగవచ్చు.

मौखिक प्रश्न:

पहला बालिका : मैं लडकी हूँ। तुम कौन हो?

दूसरा बालिका : मैं भी लडकी हूँ। तुम कौन हो?

तीसरा बालक : मैं लड़का हूँ। तुम कौन हो?

चौथा बालक : मै भी लड़का हूँ। तुम कौन हो?

पाँचवा बालक : मैं जी लड़का हूँ।

पहला बालिका : मेरा गाँव कदिरि है। तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?

दूसरा बालिका : मेरा गाँव कनिगिरी है। तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?

तीसरा बालक : मेरा गाँव का नाम तणुकु है? तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?

चौथा बालक : मेरा गाँव का नाम कारंपूडि है? तुम्हारे गाँव का नाम क्या है?

पाँचवा बालक : मेरे गाँव का नाम है रेपल्ले।

पहला बालिका : मेरे दादाजी कावली रहते हैं। आपके दादाजी कहाँ रहते हैं?

दूसरा बालिका : मेरे दादाजी विजयवाडा में रहते हैं। आपके दादाजी कहाँ रहते हैं?

तीसरा बालक : मेरे दादाजी विनुकोंडा में रहते है। आपके दादाजी कहाँ रहते हैं?

चौथा बालक : मेरे दादाजी नूजिवीडु में रहते है। आपके दादाजी कहाँ रहते हैं?

पाँचवा बालक : मेरे दादाजी गन्नवरम में रहते हैं।

शब्दार्थ

यह = ఇది, this
क्या = ఏమి, what
कितना = ఎన్ని, ఎంత, how many, how much
क्यों = ఎందుకు, why
कैसा = ఎలా, how
कब = ఎప్పుడు, when
कहाँ = ఎక్కడ, where
वह = అది, అతడు, ఆమె, that
वे = అవి, వారు, those
कौन = ఎవరు, who
किसने = ఎవరు, who

वर्णमाला चार्ट

मौखिक अभ्यासः

1. समरुपी शब्दों को जोड़िए।

उत्तर:

2. चित्र देखकर पहचानो।

3. बेमेल अक्षर पर गोला O लगाइए।

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions Chapter 9 जन्म दिन Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions Chapter 9 जन्म दिन

6th Class Hindi Chapter 9 जन्म दिन Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning

सुनिए-बोलिए

प्रश्न 1.
जन्मदिन के अवसर पर क्या – क्या उपहार मिलते हैं? (జన్మదినమును పురస్కరించుకొని ఏఏ కానుకలు లభిస్తాయి?)
उत्तर:
जन्मदिन के अवसर पर कई उपहार मिलते हैं – जैसे किताब, कलम, मिठाइयाँ, तरह – तरह के खिलौने और नये – नये कपडे आदि।

प्रश्न 2.
आप अपना जन्म दिन कब मनाते हैं? (మీరు మీ పుట్టిన రోజును ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?)
उत्तर:
मैं अपना जन्मदिन 14 नवंबर को मनाता हूँ।

प्रश्न 3.
इस पाठ में पर्यावरण संरक्षण संबंधी नारा क्या है? (ఈ పాఠంలో పర్యావరణ సంరక్షణకు సంబంధంచిన నినాదం ఏమిటి?)
उत्तर:
इस पाठ में पर्यावरण संबंधि नरा है – “पौधे लगाएँ – धरीत बचाएँ।

शिक्षण बिंदु

शब्दर्थ (అర్థములు) (Meanings)

जन्म = పుట్టుక, birth
दिन = రోజు, day
जन्म दिन = పుట్టినరోజు, birthday
बेटी = కుమార్తె, daughter
बहुत-बहुत = చాలా చాలా, many-many
बधाइयाँ = శుభాకాంక్షలు, wishes
मामा = మామయ్య, maternal uncle
मामी = అత్తయ్య, maternal aunty
हम = మేము, we
तुम्हारे लिए = నీ కోసం , for you, yourself
कहानियाँ = కథలు, stories
किताबों = పుస్తకములు, books
लाये = తెచ్చితిమి, brought
चाचा = పినతండ్రి, paternal uncle
चाची = పినతల్లి, paternal aunty
बिटिया = కుమార్తె, daughter
नया = కొత్త, new
कपडे = బట్టలు, dress
बुआ (फूफी) = మేనత్త, father’s sister
फूफा = మేనత్త భర్త, father’s sisters’s husband

खिलौने = ఆటబొమ్మలు, playing toys
पसंद = ఇష్టం, like
गुडया = చిన్నపిల్లలు ఆడుకునే కీలుబొమ్మ, child’s puppet
बोलना = మాట్లాడుట, to talk
बोलनेवाली गुडिया = మాట్లాడు బొమ్మ, talking doll
हमारा = మా యొక్క, ourself
तरफ = వైపు, side
मौसा = బాబాయి, uncle
मौसी = పెద్దమ్మ, పిన్ని, aunt
नाना = అమ్మానాన్న, maternal grand father
नानी = అమ్మఅమ్మ, అమ్మమ్మ, maternal grandmother
ओर = వైపు, towards, side
फल = పండ్లు, fruits
फूल = పూలు, flowers
आप = తమర, your
सभी = అందరూ, to all
धन्यवाद = ధన్యవాదములు, thanks
मुझे = నాకు, mine, myself
लाडली = ప్రియమైన, dear
नाज़ = గర్వము, proudness
पर = మీద, పైన, కానీ, on, but
भला = మంచిది, good
अलग = వేరొక, another
ढंग = పద్దతి, thing
मनाना = జరుపుకొనుట, celebrate
चाह = కోరిక, desire
हर = ప్రతి, every
पौधा = మొక్క, plant
आज = ఈ రోజు, today
उसका = అతని యొక్క, ఆమె యొక్క, him self, herself
इसलिए = అందువలన, thats why
आपका = తమయొక్క, your’s
पाठशाला = పాఠశాల, బడి, school
हाँ = అవును, yes
धरती = భూమి, earth
रक्षा कवच = రక్షణ కవచము, guard
आओ = రా, to come
बचाना = రక్షించుట, to save

अन्य शब्द (అర్థములు) (Meanings)

चित्रा = చిత్రా, a name of a girl
बधाई = శుభకాంక్షలు, wishess
किताब = పుస్తకం, a book
कहानी = కథ, story
खिलौना = అటబొమ్మా, doll
गुडिया = చిన్న పిల్లలు ఆడుకొను కీలుబొమ్మ, child’s puppet (or) doll
चीज = వస్తువు, thing
खरीद = కొను, to buy
लाडली = గారాబం, dear
नाज = గర్వము, proudness
भला = మంచిది, good
ढंग = పద్ధతి, రీతి, thing, kind

व्याकरणांश (వ్యాకరణాంశము)

विशेषण : संज्ञा या सर्वनाम की विशेषता बतलानेवाले शब्द विशेषण कहलाते हैं ।
(నామవాచకములు మరియు సర్వనామముల యొక్క గుణములను తెలియచేయు శబ్దములు విశేషణములనబడును.)
उदा :
नया = క్రొత్త
नीला = నీలిరంగు
बडा = పెద్ద
मीठा = తియ్యని
काली = నల్లని
खट्टा = పుల్లని

का, के, की = avs, of

का పుంలింగ ఏకవచనమునకు ముందు, के పుంలింగ బహువచనమునకు ముందు, की ఉభయ వచనములకు ముందుగా వచ్చును.

గమనిక : ఈ का, के, की లు रा, रे, री లుగా మారును.
उदा:
मैं + का = मेरा – నా యొక్క
तुम + का = तुम्हारा – మీ యొక్క
हम + का = हमारा – మన యొక్క, మా యొక్క
वह + का = उसका – అతని యొక్క, ఆమె యొక్క
यह + का = इसका – ఇతని యొక్క, ఈమె యొక్క
वे + का = उनका – వారి యొక్క
ये + का = इनका – వీరి యొక్క
कौन + का = किसका – ఎవని యొక్క
किनका – ఎవరి యొక్క
जो + का = जिसका = ఎవనిదైతే, जिनका = ఎవరిదైతే

रिश्तेदार (బంధువులు) (Relatives)

माँ – बाप తల్లి – తండ్రి – Mother – father
सास – ससुर అత్త – మామ – Aunt – Uncle
नाना – नानी తాత – అమ్మమ్మ – Meternal Grandfather, Maternal Grand mother
दादा – दादी తాత – నాన్నమ్మ – Grand father – Grand mother
चाचा – चाची బాబాయి – పిన్ని – Uncle – Aunt
ताऊ – ताई పెద్దనాన్న – పెద్దమ్మ – Uncle – Aunt
मामा – मामी మామాయ్య – అత్తయ్య – Uncle – Aunt
देवर – दवरानी మరిది – తోడికోడలు – Brother in low – Co-daughter in law

वार्तालाप

माँ : चित्रा बेटी ! जन्मदिन की बहुत – बहुत बधाई हो।

मामा – मामी : चित्रा, ये लो ! हम तम्हारे लिए कहानियों की किताबें लाये हैं।

चाचा – चाची : बिटिया ! ये लो, नये कपड़े।

बुआ-फूफा : चित्रा तुमको खिलौने पसंद है ना, हम बोलनेवाली गुड़िया लाये हैं।

मौसा-मौसी : हमारी तरफ़ से ये पैसे लो, मन पसंद चीज़ खरीद लो।

नाना – नानी : यह लो ! हमारी ओर से फल – फूल।

चित्रा : आप सभी को धन्यवाद।

पिताजी : मुझे अपनी लाड़ली पर नाज़ है।

मामी : वह भला क्यों?

माँ : हमारी बेटी अपने जन्मदिन को अलग ढंग से मनाना चाहती है।

दादा – दादी : हमारी चित्रा हर जन्मदिन पर पौधे लगाना चाहती है।

पिताजी : आज उसका दसवाँ जन्मदिन है। इसलिए वह अपनी पाठशाल में दस पौधे लगाना चाहती है।

चित्रा : हाँ मामी, वृक्ष धरती के रक्षा कवच हैं।
आओ …… “पौधे लगाएँ …. धरती बचाएँ।”

సంభాషణ

అమ్మ : అమ్మాయి చిత్రా ! పుట్టిన రోజు శుభాకాంక్షలు.

మామయ్య అత్తయ్య : చిత్రా, ఇవిగో తీసుకో ! మేము నీ కోసం కథల పుస్తకాలు తెచ్చాము.

బాబాయి పిన్ని : అమ్మాయి ! ఇవిగో ఇవి తీసుకో, నూతన వస్త్రాలు.

పినతండ్రి-పిన్ని : చిత్రా నీకు ఆట బొమ్మలంటే ఇష్టం కదా ! ఇదిగో మాట్లాడే బొమ్మను తెచ్చాము.

మామ అత్త : మా తరఫున ఈ డబ్బులు తీసుకో, మనస్సుకు ఇష్టం వచ్చినవి కొనుక్కో.

తాతయ్య-అమ్మమ్మ : ఇవిగో ఇవి తీసుకో మా తరఫున పండ్లు – పూలు.

చిత్ర : మీ అందరికీ ధన్యవాదములు.

నాన్నగారు : నాకు నా కుమార్తె పట్ల చాలా గర్వంగా ఉన్నది.

అత్తయ్య : మంచిదే, ఎందుకు?

అమ్మ : మా అమ్మాయి తన పుట్టిన రోజును మరోలా చేసుకోవాలని అనుకుంటోంది.

తాతయ్య-నానమ్మ : మా చిత్రా ప్రతి పుట్టిన రోజున మొక్కలు నాటాలని అనుకుంటోంది.

నాన్నగారు : ఈ రోజు చిత్ర 10వ పుట్టినరోజు. అందుకని చిత్ర ఈ రోజున తన పాఠశాలలో 10 మొక్కలను నాటాలని అనుకుంటోంది.

చిత్ర : అవును అత్తయ్య, చెట్లు భూమి రక్షణ కవచాలు.
రండి … “మొక్కలు నాటండి … భూమిని రక్షించండి.”

Conversation in English

Mother : Dear Chitra! Wish you a happy birthday!

Maternal Uncle Maternal Aunt : Chitra, take these. We brought story books for you.

Paternal Uncle Paternal Aunt : Dear one! Here these are take these new clothes.

Father’s SisterHer Husband : Chitra, you are fond of toys, aren’t you? Here it is, we brought a talking doll for your.

Mother’s SisterHer Husband : Take this money on our behalf, Buy whatever you like most

Maternal Grandfather Maternal Grandmother : Here they are, take fruits and flowers on our behalf.

Chitra : I am very grateful to you all.

Father : I am very pound of my daughter.

Maternal Aunt : Good, but why?

Mother : Our daughter would like to celebrate her birthday in a different way.

Grandfather Grandmother : Our grandchild Chitra wants to plant trees on the occasion of her birthday every day.

Father : Today it is Chitra’s tenth birthday. That’s why she wants to plant ten trees in her school.

Chitra : Yes aunt! Trees are the guards of our earth. Come plant trees – save the earth.

पढ़िए

अ) चित्र देखिए। शब्द पढ़िए।

आ) पढ़िए।

लिरिवाए

अ) खाली जगह भरिए।

आ) चित्र के आधार पर वर्तनी सही करके लिखिए।

इ) मात्राओं के अनुसार तालिक भरिए।

ई) गिनती का गीत

एक दो तीन चार,
बोलो कब है रविवार।
आज शनि कल है इतवार,
मौज करें साथ है परिवार।
पाँच छह सात आठ,
पढ़ता रहूँ सारे पाठ।
नौ हैं रस, अवतार है दस,
अब गिनती हई है बस

1. एक
2. दो
3. तीन
4. चार
5. पाँच
6. छह
7. सात
8. आट
9. नौ
10. दस

शब्दार्थ (అర్థములు) (Meanings)

बोलो = చెప్పు, to tell
रविवार = ఆదివారం, sunday
कल = నిన్న, రేపు, yesterday
साथ = తో, with
पढ़ना = చదువుట, reading
पाठ = పాఠం, lesson
गिनती = లెక్క, count
मौज = ఉత్సాహం, సంతోషం, అల, wave, happiness
कब = ఎప్పుడు, when
आज = ఈ రోజు, today
इतवार = ఆదివారం, sunday
परिवार = కుటుంబం, family
सारा = మొత్తం, total
अब = ఇప్పుడు, now
अवतार = అవతారములు, incornations

उ) प्रश्नः
1. मामा – मामी से क्या उपहार मिले हैं? (మామయ్య – అత్తయ్యల నుండి ఏ కానుకలు లభించినవి?)
उत्तर:
मामा – मामी से कहानियों की किताबें उपहार रूप में मिले हैं।

2. नाना – नानी से क्या उपहार मिले हैं? (తాతయ్య – అమ్మమ్మ నుండి ఏ కానుకలు లభించినవి?)
उत्तर:
नाना – नानी से फल और फूल उपहार के रूप में मिले हैं।

3. चित्रा अपने जन्मदिन पर क्या करना चाहती है? (చిత్ర తన పుట్టినరోజున ఏమి చేయాలని అనుకుంటోంది?)
उत्तर:
चित्रा अपने जन्मदिन पर अपनी पाठशाला में दस पौधे लगाना चाहती है।

4. पौधे लगाने से क्या लाभ है? (మొక్కలు నాటడం వలన కలిగే లాభాలు ఏమి?)
उत्तर:

• पौधे लगाने से प्रकृति की शोभा बढ़ती है।
• पौधे बढ़कर पेड़ बनेंगे।
• पेड हमें फल – फूल पत्ते देते हैं।
• उनसे पर्यावरण ठीक रहेगा।
• पेड़ – पौधे मेघों को आकर्षित करके वर्षा देते हैं।

सृजनात्मकता

पेड़ – पौधों के चित्र संग्रहित करके नोटबुक में चिपकाइए।

रंगों के नाम

अध्यापक चित्रों को / वस्तुओं को दिखाते हुए कुछ प्रश्न पूछेगे, और छात्र उत्तर देंगे।
(ఉపాధ్యాయులు చిత్రం / వస్తువులను చూపిస్తూ పిల్లల్ని కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగెదరు, పిల్లలు వాటికి సమాధానాలు చెప్పెదరు.)

1. यह गमला है। – ఇది పూల కుండి. – It is a flower vage.

2. वह खिलौना है। – అది ఆటబొమ్మ – That is a doll.

3. यह अंगूठी है। – ఇది ఉంగరం – It is a ring

4. ये कंगन हैं। – ఇవి గాజులు – These are bracelets.

5. वे पौधे हैं। – అవి మొక్కలు. – Those are plants.

6. ये उपहार है। – అవి కానుకలు. – These are gifts.

7. वे मिठाइयाँ हैं। – అవి మిఠాయిలు. – Those are sweets.

8. दादा और दादी खडे हुए हैं। – తాతయ్య, నానమ్మ నిలబడియుండిరి. – Grand father and Grand mother are standing

9. डाली पर कोयल है। – కొమ్మ మీద కోకిల ఉన్నది. – Ther is a cuckoo on a branch of the tree.

नीचे दिये गये अक्षरों से शब्दों को मिलाइए।

1. कं – 1. इयाँ
2. खि – 2. दा
3. दा – 3. हार
4. अप – 4. गान
5. मिठा – 5. लौना
6. ग – 6. धा
7. सफे – 7. मला
8. पौ – गूर
9. अं – 9. दे
10. अं – 10. गूठी
उत्तर:
1. कंगन
2. खिलौना
3. दादा
4. उपहार
5. मिटाइयाँ
6. गमला
7. सफेद
8. पौधा
9. अंगूठी
10. अंगूर

नीचे दिये गये अक्षरों को सही ढंग से लिखकर शब्द बनाइए।

सही चित्र से जोडिए।

निम्न लिखित शब्दों के विलोम शब्द लिखिए।

माँ × बाप
बहुत × कम
पसंद × नापसंद
सभी × कुछ
धरती × आकश
जन्म × मरण
लेना × देना
खरीदना × बेचना
आज × कल
दिन × रात
नया × पुराण
सब × कुछ
रक्षा × भक्षा

निम्न लिखित शब्दों के लिंग बदलकर लिखिए।

मामा – मामी
पुत्र – पुत्री
बुआ – फूफा
माता – पिता
माँ – बाप
भाई – बहन
मौसा – मौसी
दादा – दादी
बेटा – बेटी
चाचा – चाची
नाना – नानी

सही शब्दों से रिक्तस्थान भरिए।

निम्न लिखित प्रश्नों के उत्तर लिखिए।

प्रश्न 1.
चाचा – चाची ने जन्मदिन के उपहार के रूप में चित्रा को क्या दिये? (బాబాయి – చిన్నమ్మ చిత్ర పుట్టినరోజు కానుకగా చిత్రకు ఏమి ఇచ్చిరి?)
उत्तर:
चाचा-चाची ने जन्मदिन के उपहार के रूप में चित्रा को नये कपडे दिये।

प्रश्न 2.
बुआ – फूफा ने चित्रा को जन्मदिन के उपहार के में रूप में क्या दिये? (మేనత్త – మేనత్త భర్త చిత్ర పుట్టినరోజు కానుకగా చిత్రకు ఏమి ఇచ్చిరి?)
उत्तर:
बुआ और फूफ़ा ने चित्रा को जन्मदिन के उपहार के रूप में बोलनेवाली गुडिया दिये।

प्रश्न 3.
चित्रा के जन्मदिन पर नाना-नानी ने क्या दिये? (చిత్ర పుట్టిన రోజున తాతయ్య – అమ్మమ్మలు ఏమి ఇచ్చిరి?)
उत्तर:
चित्रा को जन्मदिन पर नाना – नानी ने फल और फूल दिये।

प्रश्न 4.
‘जन्मदिन’ पाठ का सारांश लिखिए।
उत्तर:
आज चित्रा का जन्मदिन है। इस अवसर पर चित्रा के मामा और मामी ने उसे कहानियों की किताबें लाये। उसके चाचा – चाची ने चित्रा के लिए नये कपडे लाये। बुआ और फूफ़ा ने बोलनेवाली गुडिया लाये। मौसा और मौसी ने पैसे दिये | नाना – नानी ने उसे फल और फूल दिये हैं। चित्रा अपने जन्मदिन पर हर साल पौधे लगाती है। आज उसका दसवाँ जन्मदिन होने के कारण वह अपनी पाठशाला में दस पौधे लगाना चाहती है।

अध्यापक नीचे दिये गये शब्दों को कहेंगे छात्र इन्हें सुनकर दोहरायेंगे।
(ఉపాధ్యాయులు క్రింది ఇచ్చిన పదాలను చెప్పెదరు. విద్యార్థులు వాటిని విని తిరిగి చెప్పెదరు.)

बाल दिवस – బాలల దినోత్సవం, – Children’s day.
स्वतंत्रता दिवस – స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, – Independence day.
गणतंत्र दिवस – గణతంత్ర దినోత్సవం, – Republic day.
शिक्षक दिवस – ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం, – Teacher’s day.
जन्मदिन – పుట్టినరోజు – Birthday

इन्हें समझो। (వీటిని అర్థం చేసుకో.)
यह – है। – ఇది – ఉన్నది. ఇతను – ఉన్నాడు. – It is, / This is / He is / She is
वह – है। – అది – ఉన్నది. అతను – ఉన్నాడు. ఆమె ఉన్నది. – That is / He is / She is
ये – हैं। 56 – వీరు – ఉన్నారు. ఇవి – ఉన్నవి. – These are
वे – हैं। – వారు – ఉన్నారు. అవి – ఉన్నవి. – Those are.

नीचे दिये गये संकेतों के आधार पर चार वाक्य लिखिए।

• आज चित्रा का जन्मदिन है।
• चित्रा आज पाठशाल में पौधे लगाना चाहती है।
• माँ – बाप ने उसे नये कपडे दिये।
• जन्मदिन पर उसे फल – फूल, खिलौने आदि उपहार के रूप में मिले।

उचित शब्दों से रिक्तस्थान भरिए।
(खरीद, बधाई, पौधे, लाड़ली, रक्षा, धन्यवाद)
1. जन्मदिन की बहुत – बहुत …….. हो।
उत्तर:
बधाई

2. मन पसंद चीज ……. लो।
उत्तर:
खरीद

3. आप सभी को ……….. |
उत्तर:
धन्यवाद

4. चित्रा जन्मदिन पर ….:. लगाना चाहती है।
उत्तर:
पौधे

5. वृक्ष धरती के …….. कवच हैं।
उत्तर:
रक्षा

6. मुझे अपनी ……… पर नाज़ है।
उत्तर:
लाड़ली

हिंदी अक्षरों में लिखिए।

1) 41 – एक्तालीस
2) 42 – बयालीस
3) 43 – तैंतालीस
4) 44 – चौंतालीस
5) 45 – पैंतालीस
6) 46 – छियालीस
7) 47 – सैंतालीस
8) 48 – अड़तालीस
9) 49 – उनचास
10) 50 – पचास

शब्द के अंतिम अक्षर से और एक शब्द बनाइए।

1. गमला → लाल → लाठी
2. उपहार → रथ→ थन
3. खिलौना → नानी → नीम
4. कंगन → नथ → थल
5. अंगूठी → ठीक → कान

निम्न लिखित शब्दों को वाक्यों में प्रयोग कीजिए।

1. जन्मदिन : आज मेरा जन्मदिन है।
2. पौधा : राम पौधा लगाता है।
3. खिलौने : वह खिलौना लाता है।
4. मिठाइयाँ : चित्रा अपने जन्मदिन पर मिठाइयाँ बाँटती है।
5. फल फूल : चित्रा के नाना – नानी ने उसे फल – फूल दिये।

नीचे दिये गये वाक्यों को घटना क्रम के आधार पर पहचानकर रिक्त स्थान में उचित संख्या लिखिए ।

1. चित्रा को चाचा – चाची ने नये कपडे दिये।
उत्तर: 2

2. चित्रा सब को धन्यवाद देदी।
उत्तर: 3

3. जन्मदिन पर चित्रा पौधा लगाती है।
उत्तर: 4

4. आज चित्रा का जन्म दिन है।
उत्तर: 1

वर्तनी की दृष्टि से रेखांकित शब्दों के शुद्ध रूप लिखिए।

1. बहुत – बहुत बदाइयाँ
उत्तर:
बधाइयाँ

2. आप सभी को दनयवाद
उत्तर:
धन्यवाद

3. वह बला क्यों?
उत्तर:
भला

4. पौदे लगाएँ, धरती बचाएँ।
उत्तर:
पौधे

5. हमारी ओर से फल – पूल
उत्तर:
फूल

6. ये लो नये खपढ़े।
उत्तर:
कपडे

रेखांकित शब्दों के अर्थ अपनी मात्रुभाषा या अंग्रेज़ी में लिखिए।

1. चित्रा तुम्हें खिलौने पसंद है न?
उत्तर:
ఇష్టము, like

2. मुझे अपनी लाडली पर नाज है।
उत्तर:
గర్వం, proudness

3. पौधे लगाएँ, धरती बचाएँ।
उत्तर:
భూమి, the earth

4. हम बोलनेवाली गुडिया लाये हैं।
उत्तर:
ఆట బొమ్మలు, toys

5. मन पसंद चीज़ खरीद लो।
उत्तर:
కొను, buy

शब्दों को सही क्रम में रखकर वाक्य बनाइए।

1. जन्मदिन है चित्रा आज का।
उत्तर:
आज चित्रा का जन्मदिन है।

2. धन्यवाद सभी को आप।
उत्तर:
आप सभी को धन्यवाद।।

3. हम लाये है बोलनेवाली गुडिया।
उत्तर:
हम बोलनेवाली गुड़िया लाये हैं।

4. क्यों भला वह?
उत्तर:
वह भला क्यों?

5. पौधे चाहती है लगाने चिंत्रा
उत्तर:
चित्रा पौधे लगाना चाहती है।

समान उच्चारण वाले शब्दों को जोड़ी बनाइए।

उत्तर:
1. चीज बीज
2. गुडिया बुढ़िया
3. उपहार अपकार
4. कंगन चंदन
5. कोयल कोमल
6. भार धार

डिब्बे में दिये गये अक्षर पढ़िए। रिक्तस्थान भरिए।
(य, उप, याँ, खि, अं)

नीचे दिये गये शब्द पढ़िए, द्वित्वाक्षर वाले शब्दों पर गोला ‘O’ लगाइए। संयुक्ताक्षरवाले शब्दों पर ‘[ ]’ बाक्स लगाइए।

सही शब्दों से रिक्तस्थानों की पूर्ति कीजिए।
(जन्मदिन, कपडे, लाडली, पौधे, धन्यवाद)

1. आप सभी को ………
उत्तर:
धन्यवाद

2. ………. की बहुत – बहुत बधाई।
उत्तर:
जन्मदिन

3. …….. लगाएँ, धरती बचाएँ।
उत्तर:
पौधे

4. ये लो, नये ………
उत्तर:
कपडे

5. मुझे अपनी …… पर नाज है।
उत्तर:
लाडली

निम्न लिखित वार्तालाप पढ़कर दिये गये प्रश्नों के उत्तर लिखिए।

माँ : चित्रा बेटी ! जन्मदिन की बहुत – बहुत बधाई हो।

मामा – मामी : चित्रा, ये लो ! हम तुम्हारे लिए कहानियों की किताबें लाये हैं।

चाचा – चाची : बिटिया ! ये लो, नये कपड़े।

बुआ-फूफा : चित्रा तुमको खिलौने पसंद है ना, हम बोलनेवाली गुड़िया लाये हैं।

मौसा-मौसी : हमारी तरफ़ से ये पैसे लो, मन पसंद चीज़ खरीद लो।

नाना – नानी : यह लो ! हमारी और से फल – फल।

चित्रा : आप सभी को धन्यवाद।

पिताजी : मुझे अपनी लाड़ली पर नाज़ है।
प्रश्न :
1. चित्रा ने सभी को क्या दिया?
उत्तर:
चित्रा ने सभी को धन्यवाद दिया।

2. आज किस का जन्मदिन है?
उत्तर:
आज चित्रा का जन्मदिन है।

3. चित्रा को नये कपडे कौन दिये?
उत्तर:
चित्रा को नये कपडे चाचा और चाची ने दिये।

4. चित्रा के लिए कहानियों की किताब कौन लाये?
उत्तर:
चित्रा के लिए कहानियों की किताबें मामा और मामी लाये।

5. चित्रा को पैसे कौन दिये?
उत्तर:
चित्रा को मौसा और मौसी ने पैस दिये।

सही शब्दों से रिक्तस्थानों की पूर्ति कीजिए।
(पसंद, मनाना, रक्षा, दसवाँ, गुडिया)

1. मैं आज अपना जन्मदिन ….. चाहता हूँ।
उत्तर:
मनाना

2. आज उसका …… जन्मदिन है।
उत्तर:
दसवाँ

3. मुझे आम ……… है।
उत्तर:
पसंद

4. वृक्ष धरती के …… कवच है।
उत्तर:
रक्षा

5. यह बोलनेवाली ……. है।
उत्तर:
गुडिया

चित्र देखकर पाँच शब्द लिखिए।

उत्तर:
जन्मदिन की लडकी, माँ, बाप, दादा, दादी, मामा, मामी, चाचा – चाची, मोमबत्ती, जन्मदिन, केक उपहार आदि।

अपने जन्मदिन के बारे में पाँच वाक्य लिखिए।
उत्तर:
मेरा जन्मदिन हर साल नवंबर महीन में 14 वीं तारीक को आता है। उसी दिन जवहारलाल नेहरू काभी जन्मदिन है। मैं हर साल अपने जन्मदिन पर पाठशाला में पौधे लगाता हूँ। मैं अपने बंधुजनों को बुलाता हूँ। उनके आशीर्वाद लेता हूँ। केक काटता हूँ।

पढ़िए और सुंदर अक्षरों में लिखिए।

गीत गाइए। : आनंद पाइए।

हिंद देश के निवासी ….
– विनयचंद्र मौद्गल्य

1) हिंद देश के निवासी,
सभी जन एक हैं।
रंग-रूप, वेश – भाषा
चाहे अनेक हैं ॥

2) बेला, गुलाब, जूही,
चंपा, चमेली।
प्यारे – प्यारे फूल गूंथे,
माला में एक हैं।

3. कोयल की कूक न्यारी,
पपीहे की टेर प्यारी।
गा रही तराना बुलबुल,
राग मगर एक है।।

4. गंगा, जमुना, ब्रह्मपुत्र,
कृष्णा, कावेरी॥
जाकर मिल गयीं सागर में,
हुई सब एक हैं।

बालगीत

चंदा मामा आओ ना

चंदा मामा आओ ना,
दूध बताशा खाओ ना,
मीठी लोरी गाओ ना,
बिस्तर में सो जाओ ना,
मीठी नींद सुलाओ ना

हाथी राजा

हाथी राजा बहुत बड़े,
सूंड उठा कर कहाँ चले।
मेरे घर में आओ ना,
हलवा पूडी खाओ ना।
आओ बैठो कुर्सी पर,
कुर्सी बोली चटर – पटर।

वीर तुम बढ़े चलो

वीर तुम बढ़े चलो ! धीर तुम बढे चलो !
हाथ में ध्वजा रहे बाल दल सजा रहे
ध्वज कभी झुके नहीं दल कभी रुके नहीं
वीर तुम बढ़े चलो ! धीर तुम बढ़े चलो !
सामने पहाड़ हों सिंह की दहाड़ हो
तुम निडर, डरो नहीं तुम निडर, डटो वहीं
वीर तुम बढ़े चलो! धीर तुम बढ़े चलो !

भारत माता

बोलो भारत माता की जय
आओ, सब मिलकर गायें
हम सब हैं आपस में बराबर
बोलो भारत माता की जय !

हम सब के सब भाई – भाई
हिंदु – मुस्लिम – सिख – ईसाई,
सबको अपना मित्र बनायें
बोलो भारत माता की जय !

AP State Syllabus AP Board 8th Class Telugu Textbook Solutions ఉపవాచకం Chapter 4 మధుపర్కాలు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Telugu Solutions ఉపవాచకం 4th Lesson మధుపర్కాలు

8th Class Telugu ఉపవాచకం 4th Lesson మధుపర్కాలు Textbook Questions and Answers

I. అవగాహన-ప్రతిస్పందన

కింది పరిచిత గద్యాలను చదవండి. ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

1. పుట్టన్నది రెండు నిట్టాళ్ళపాక. అవి నెత్తిమీద నీడకోసం వేసుకున్న నిట్టాళ్ళు, అసలా ఇంటికి నిట్టాళ్ళు ఆ దంపతులే. పుట్టన్నా, సీతమ్మా ఒక్కటే ఎత్తు. భౌతికంగానే కాదు… ఆత్మలో కూడా సమానమైన ఎత్తులోనే ఉంటారు. ఒకటిగా ఉన్న ఆత్మను రెండుచేసి, రెండింటికి రెండు శరీరాలు కల్పించి, భూలోకంలో కొన్నాళ్ళు ఆడుకురండని ఆ విధాత పంపాడా, అనిపిస్తుంది వారిని చూస్తే.

పుట్టన్న వృత్తి బట్టలనేత. రోజుకు ఏ నాలుగుగంటలో తప్ప, చేతిలో కండెను పడుగులో నుంచి అటూ యిటూ గిరాటువేస్తూ, వస్త్రం నేస్తూనే ఉంటాడు. సీతమ్మ రాట్నం దగ్గర నుంచి లేవదు. వడివడిగా చిలపలు తోడటం, కండెలు చుట్టడం, పడుగు వేసినప్పుడు భర్తతోపాటు గంజిపెట్టడం, కుంచె తీయడం ఆమె విధులు. ఏ సమయంలో కూడా | వారు ‘కాయకష్టం చేస్తున్నాం’ అనే భావాన్ని బయట పెట్టేవారు కాదు. అదో యజ్ఞంగానే చూసుకునేవారు. ఒక్క కండె చుడితే సీతమ్మ కళ్ళు పువ్వులయ్యేవి. ఒక జానెడునేస్తే పుట్టన్న పెదవుల మీద పొట్లపువ్వులు పూచేవి.
ప్రశ్నలు :
1. పుట్టన్న వృత్తి ఏది?
జవాబు:
పుట్టన్న వృత్తి బట్టలనేత వృత్తి.

2. సీతమ్మ ఎక్కడి నుండి లేవదు?
జవాబు:
సీతమ్మ రాట్నం దగ్గర నుండి లేవదు.

3. పుట్టన్న దంపతులు దేనిని యజ్ఞంగా భావించేవాళ్ళు?
జవాబు:
పుట్టన్న దంపతులు వృత్తిని యజ్ఞంగా భావించేవాళ్ళు.

4. ఎప్పుడు సీతమ్మ కళ్ళు పువ్వులయ్యేవి?
జవాబు:
ఒక్క కండె చుడితే సీతమ్మ కళ్ళు పువ్వులయ్యేవి.

2. పుణ్యం, ధర్మం జీవితానికి పెట్టని కోటలుగా భావిస్తూ జీవిస్తున్న పుట్టన్నకు, ధనం మీద ఆశలేదు. మూడు పూటలా కడుపును గంజితో నింపడం ఒక్కటే అతని ఆశయం. సీతమ్మ కూడా అంతకుమించి ఏమీ కోరదు. కాకపోతే గోవుకు మేత ఒకటి కావాలి. కాని, కొమ్ము చెంబులతో పాలకు వచ్చేవారంతా, చిట్టూ, తవుడూ, తెలకపిండి చెక్కలు, కానుకలుగా తెస్తూనే ఉంటారు. ఊరి ఆసామి …… కుప్ప నూర్పిళ్ళ కాలంలో అడక్కుండానే వరిగడ్డి తెచ్చి అతని దొడ్లో వామి పెట్టి పోతారు. జనపకట్టలు తెచ్చి ఇంటిమీద ఎండేసి పోతారు. పుట్టన్న వద్దని బ్రతిమాలినా వినరు. “నీ గోవు కామధేనువు పుట్టన్నా” అని వారు నవ్వుకొని వెళ్ళి పోతారు.
ప్రశ్నలు :
1. జీవితానికి పెట్టని కోటలు ఏవి?
జవాబు:
పుణ్యం ధర్మం అనేవి జీవితానికి పెట్టని కోటలు.

2. పుట్టన్నకు దేని మీద ఆశ లేదు?
జవాబు:
పుట్టన్నకు ధనం మీద ఆశ లేదు.

3. ఊరి ప్రజలు పుట్టన్నను ఏమని ప్రశంసించేవారు?
జవాబు:
ఊరి ప్రజలు పుట్టన్నను ‘నీ గోవు కామధేనువు పుట్టన్నా” అని ప్రజలు ప్రశంసించేవారు.

4. పుట్టన్న ఆశయం ఏమిటి
జవాబు:
మూడు పూటలా కడుపును గంజితో నింపడం ఒక్కటే పుట్టన్న ఆశయం.

3. అప్పుడే సందెవెలుగులు దూసుకువస్తున్నాయి. గానుగచెట్టు చిటారు కొమ్మకు అతికించినట్లుగా నెలవంక కనిపిస్తున్నాడు. పుట్టన్న వాకిట్లోకి రాగానే ఆవు “అంబా” అని అరిచింది. పుట్టన్నకు పట్టరాని దుఃఖం వచ్చింది. వెళ్ళి దాని మెడ కౌగలించుకొన్నాడు. “నా మీద కోపం వచ్చిందా ? అమ్ముతున్నానని బాధపడుతున్నావా ? ఏం చెయ్యను, ఆచారం కోసం అమ్ముకోవలసి వచ్చింది. నువ్వెక్కడున్నా ప్రతిరోజూ వచ్చి చూస్తా……. నిన్ను దైవం లాగా కొలుస్తున్నా. నువ్వు కాపాడకపోతే ఎవరు కాపాడుతారు నన్ను?” అని మెడ వదలి ఉత్తరీయంతో దాని ఒళ్ళంతా తుడిచాడు. దానిని
విడవలేక విడవలేక ఊళ్లోకి వెళ్ళాడు.
ప్రశ్నలు :
1. నెలవంక ఎలా కనిపిస్తున్నాడు?
జవాబు:
నెలవంక గానుగచెట్టు చిటారుకొమ్మకు అతికించి నట్లుగా కనిపిస్తున్నాడు.

2. పట్టరాని దుఃఖం ఎవరికి వచ్చింది?
జవాబు:
పట్టరాని దుఃఖం పుట్టన్నకు వచ్చింది.

3. పుట్టన్న వాకిట్లోకి రాగానే అరిచింది ఏది?
జవాబు:
పుట్టన్న వాకిట్లోకి రాగానే గోవు “అంబా” అని ముద్ర వేసింది.

4. పుట్టన్న దేనిని అమ్ముకోవలసి వచ్చింది?
జవాబు:
పుట్టన్న గోవును అమ్ముకోవలసి వచ్చింది.

4. ఆ రోజే బయలుదేరి బస్తీకి వెళ్ళాడు. నూలు తెచ్చాడు. ఆ నాలుగు రోజులు అతడు మగ్గం గోతిలో నుంచి లేవలేదు. సీతమ్మ రాట్నం వదలలేదు. నాలుగురోజులు గడిచాయి. తెల్లారే లగ్నం ….. ఆ సందెవేళ ఆముదం దీపాలు – అటూఇటూ పెట్టి నేత నేస్తున్నాడు పుట్టన్న. ఇంతట్లోనే చెరువుగట్టున మేళాలు మ్రోగినాయి. “పెళ్ళివారు దిగారు” అంది సీతమ్మ. “ఇంకొక్క ఘడియలో నేత పూర్తి అవుతుంది” అన్నాడు పున్న. మరి కాసేపటికి పల్లకి, దాని వెంట బళ్ళూ ఆ వీధినే వచ్చాయి. సీతమ్మ చూడటానికి బైటికి వెళ్ళింది. ఇలాయి బుడ్ల వెలుతుర్లో పెళ్ళికొడుకును చూచింది. వెంట ఇరవై బళ్లున్నాయి. అన్నీ వాళ్ళ ఇల్లు దాటిపోయేదాకా నిలబడి చూచి ఇంట్లోకి వచ్చింది సీతమ్మ “పెళ్ళికొడుకు కళ్ళూ, ముఖం బాగానే ఉన్నాయి. పాతికేళ్ళుంటాయి. అయినా ఫరవాలా! ఈడుగానే ఉంటాడు. పార్వతి మాత్రం ఒడ్డూ పొడుగూ లేదూ” అంది.
ప్రశ్నలు :
1. ఇలాయి బుడ్ల వెలుతురులో ఎవరిని చూసింది?
జవాబు:
ఇలాయి బుడ్ల వెలుతురులో పెండ్లి కొడుకును చూసింది

2. పుట్టన్న బస్తీకి వెళ్ళి ఏమి తెచ్చాడు?
జవాబు:
పుట్టన్న బస్తీ నుండి నూలు తెచ్చాడు.

3. చెరువు గట్టున ఏవి మ్రోగాయి?
జవాబు:
చెరువు గట్టున మేళాలు మ్రోగాయి.

4. సీతమ్మ దేనిని వదలలేదు?
జవాబు:
సీతమ్మ రాట్నం వదలలేదు.

5. తెల్లవారింది. పాపయ్యగారింట్లో పెళ్ళి వైభవంగా జరుగుతోంది. అర ఎకరం పందిరి వేసినా జనం పట్టక కిటకిటలాడిపోతున్నారు. ఒక పందిరి గుంజనానుకొని సీతమ్మ నిలబడింది, ఆవిడకు కొంచెం పక్కగా పుట్టన్న ఉన్నాడు. నూతన దంపతులు తలంబ్రాలు పోసుకుంటున్నారు. సన్నాయిపాట సాగిపోతోంది, సంతోష తరంగాలుగా. పిల్ల తల్లితండ్రులు ఒకరినొకరు ఎరగనంత క్రొత్తగా చూచుకుంటున్నారెందుకో. పుట్టన్న తన ధర్మం నెరవేర్చుకొన్నానన్న ఆనందంలో మునిగిపోయాడు. లగ్నం అయింది. ‘అందరు భోజనాలకు పదండి’ అన్న కేకలు నాలుగువైపుల నుంచి వినిపించాయి. అంతా వెళ్ళినా పుట్టన్న, సీతమ్మ గోడ ప్రక్కగా నిలబడి – ఏదో చెప్పుకొని నవ్వుతున్నారు. పాపయ్య చూశాడు వారిని. “ఏం అక్కా నువ్విక్కడే ఉన్నావు – బావయ్య అలిగాడా? కలిగిందేదో పెడతాం. అంత అలిగితే ఎలా బావా” అన్నాడు.
ప్రశ్నలు :
1. ఎవరి ఇంట్లో పెండ్లి వైభవంగా జరిగింది?
జవాబు:
పాపయ్య గారి ఇంట్లో పెండ్లి వైభవంగా జరిగింది.

2. సీతమ్మ ఎలా నిలబడింది?
జవాబు:
సీతమ్మ పందిరి గుంజకు ఆనుకొని నిలబడింది.

3. నూతన దంపతులు వేటిని పోసుకున్నారు?
జవాబు:
నూతన దంపతులు తలంబ్రాలు పోసుకున్నారు.

4. నలువైపులా ఏ కేకలు వినిపించాయి?
జవాబు:
నలువైపులా “భోజనానికి పదండి” అనే కేకలు వినిపించాయి.

6. మధుపర్కాలు తీసుకొని వెళ్ళి ఇచ్చిందాక ఒక దీక్షతో ఉన్నారు పుట్టన్న దంపతులు. ఆ కార్యం నెరవేరింది. వారి మనసులో బరువు తగ్గింది. తగ్గిన తర్వాత ఆవు మీద బెంగ అధికమైంది. ఎలాగో మనస్సుకు సంతృప్తి తెచ్చుకొని నిద్రపోయారు. కాని నిద్రలో వారికాగోమాత ప్రత్యక్షమైంది. పుట్టన్నకు ఆవు ‘అంబా’ అని అరుస్తూన్నట్లు వినిపించింది. దిగ్గునలేచి వెళ్ళి ఇంటి మీద ఉన్న జనప కట్ట తీసుకుని గానుగచెట్టు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. బిక్కు బిక్కు మంటూ కట్టుకొయ్య కనిపించింది. అతడి మనస్సు చిట్లి, కొన్ని బెల్లులూడిపోయినట్లయింది. తిరిగివచ్చి ఇంట్లో పడుకొన్నాడు. నిద్ర రావడం లేదు. ఆవు ముట్టెతెచ్చి అతని పొట్టమీద నెట్టి గోకమన్నట్లుగా తోచింది. గభాలున లేచి కూర్చున్నాడు. చూపు చూరులోకీ, మనస్సు శూన్యంలోకి చొచ్చుకుపోతోంది. “నువ్వు పోసిన పాలు త్రాగి పసి పిల్లలు గుక్కలు మాని నిద్రపోతున్నారు.” అని పూజారి అన్నమాటలు వినిపించినాయి. ఆ భావాన్ని తరుముకొంటూ వెనకనుంచి పసిపిల్లల ఏడ్పులు వినిపించినాయి. చెవులు గట్టిగా మూసుకొని “సీతా” అని పిలిచాడు. ఆమె లేచింది. తన అనుభూతి అంతా చెప్పాడు.
ప్రశ్నలు :
1. పుట్టన్న దంపతులకు దేని మీద బెంగ పెరిగింది?
జవాబు:
పుట్టన్న దంపతులకు ఆవుమీద బెంగ పెరిగింది.

2. నిద్రలో ఏది ప్రత్యక్షమైంది?
జవాబు:
నిద్రలో గోమాత ప్రత్యక్షమయింది.

3. శూన్యంలోనికి ఏది చొచ్చుకొని పోయింది?
జవాబు:
శూన్యంలోనికి మనస్సు చొచ్చుకొని పోయింది.

4. ఎవరు గుక్కలు మాని నిద్రపోతున్నారు?
జవాబు:
పసిపిల్లలు గక్కలు మాని నిద్రపోతున్నారు.

7. ఈ కింది పరిచిత గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

దీనితో ముడిపడిన సమస్య అసలు వివాహాలను జరిపే తీరు ఎంతవైభవంగా, ఎంత ధనవ్యయం చేసి జరిపిస్తే అంత ఘనతగా పరిగణించడం మన సమాజంలో పరిపాటి. నిరాడంబరంగా వివాహం జరపడానికి సంఘం హర్షించదు. ఇందువల్ల ఎంత శక్తిహీనుడైనా అప్పో సప్పో చేసి ఘనంగా వివాహం జరిపినట్టు అనిపించుకోవలసి వస్తున్నది. అంతేకాదు, వివాహ సమయంలో బంధువులు, మిత్రులు, వధూవరులకు చదివించే కానుకల హెచ్చుతగ్గులు కూడా ప్రతిష్ఠకు సంబంధించిన విషయంగా పట్టించుకునే స్థితికి మన సంఘం దిగజారిపోయింది. ఈ దురాచారాల నిర్మూలనకు శాసనాలు అవసరమే కావచ్చు కానీ అంతకంటే ముఖ్యంగా వీటి పట్ల ఏహ్యభావాన్ని ప్రజలలో కలిగించడం ముఖ్యం.
ప్రశ్నలు :
1. వివాహం ఎలా జరగడాన్ని సంఘం హర్షించదు?
జవాబు:
వివాహం నిరాడంబరంగా జరగడాన్ని సంఘం హర్షించదు.

2. ‘వధూవరులు” అనేది జంట పదం. అలాంటి జంటపదం పై పేరాలో ఉంది గుర్తించి రాయండి.
జవాబు:
హెచ్చుతగ్గులు

3. శక్తికి మించి వివాహాలు ఘనంగా జరిపించడం, విలువైన బహుమతులివ్వడం వంటివి ఎటువంటివని రచయిత ఉద్దేశ్యం?
జవాబు:
దురాచారాలని రచయిత ఉద్దేశ్యం

4. పై పేరా ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న తయారుచేయండి.
జవాబు:
ఈ పేరా దేని గురించి చెపుతుంది?

II వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
పుట్టన్న దంపతుల ఆచారమేమిటి ? దాన్ని కొనసాగించడానికి ఆయన చేసిన త్యాగమేమి?
జవాబు:
పుట్టన్న వృత్తి బట్టలు నేయటము. అతని భార్య సీతమ్మ రాట్నం వడికేటప్పుడు భర్తకు సహాయపడేది. తరతరాలుగా వచ్చే బాంధవ ముద్ర చెరిగిపోకుండా కాపాడుకోవడం అతని ముఖ్య ఆశయం.

ఆ గ్రామంలో ఏ ఇంట్లో పెళ్ళి జరిగినా పుట్టన్న స్వయంగా నేసి, మధుపర్కాలు పంపిస్తాడు. అది ఆ పుట్టన్న దంపతుల ఆచారం. మధుపర్కాలకు వారు పైకం ఏమీ తీసుకోరు. ఆ మధుపర్కాలు కట్టుకొని కొత్త దంపతులు పీటల మీద కూర్చుని, తలంబ్రాలు పోసుకోవడం – దానిని పుట్టన్న దంపతులు చూడడం మామూలు.

క్రమంగా పుట్టన్న దంపతులు అలా ఉచితంగా మధుపర్కాలు ఇవ్వడంతో బీదవారయ్యారు. ఆ గ్రామంలో పెద్దకాపు పాపయ్య గారింట్లో వారి అమ్మాయి పార్వతికి పెళ్ళి కుదిరింది. పాపయ్య ఆ విషయం సీతమ్మకు చెప్పి, పుట్టన్నకు చెప్పమన్నాడు. మధుపర్కాలు నేయడానికి పుట్టన్న వద్ద నూలు లేదు. పుట్టన్న దగ్గర ఒక ఆవు ఉంది. దాని పాలు పితికి రోజూ గ్రామంలో చంటి పిల్లలకు ఉచితంగా వారు పాలు పోసేవారు. నూలు కొనడం కోసం అప్పుచెయ్యడం పుట్టన్నకు ఇష్టం లేక, ఆ ఆవును అచ్చన్నగారికి అమ్మేశాడు. ఈ విధంగా తమ ఆచారం కొనసాగించడానికి పుట్టన్న ఆవును అమ్మి త్యాగం చేశాడు.

ప్రశ్న 2.
ఈ కథవల్ల పల్లెటూళ్ళలోని మనుషుల మధ్య ఆత్మీయతానుబంధాలు ఎలా ఉన్నాయని మీకనిపించింది?
జవాబు:
పల్లెటూళ్ళలోని వారు ఎప్పుడూ కలసిమెలసి జీవిస్తారు. ఒకరిపట్ల ఒకరు ఆత్మీయతానుబంధాలు కలిగి ఉంటారు. ఇతరులను మోసం చేయటం, వారిపట్ల ఈర్ష్యాద్వేషాలు కలిగి ఉండటం చేయరు. ఎదుటివారికి సంతోషం వచ్చినా, దుఃఖం కలిగినా అన్నిట్లో పాలుపంచుకుంటారని అనిపించింది.

పుట్టన్న దంపతులు తమ ఆవుపాలు పిల్లలకు పాలకోసం వచ్చే వారికి ఉచితంగా పోసేవారు. ఆ గ్రామంలో ఏ ఇంట్లో పెళ్ళి జరిగినా వారు ఆ నూతన దంపతులకు స్వయంగా నేసి మధుపర్కాలు ఇస్తారు. దాని కోసం పైకం ఏమీ తీసుకోరు. అలాగే వారింటికి పాలకోసం వచ్చేవారంతా చిట్టు, తవుడు, తెలగపిండి, చెక్కలు కానుకలుగా వీరికి ఇచ్చేవారు. కుప్పనూర్పిళ్ళ కాలంలో వరిగడ్డి తెచ్చి పుట్టన్న దొడ్డిలో మేత వేసేవారు.

గ్రామంలో పురుషులు ఆడవారిని అక్కలుగా, చెల్లెళ్ళుగా పిలిచేవారు. పురుషులు వరుసలు కలిపి ‘బావ’ అని పిలిచేవారు. పాపయ్య కాపు పుట్టన్నను “బావా” అని, సీతమ్మను “అప్పా” అని పిలుస్తాడు.

మధుపర్కాలు ఉచితంగా ఇచ్చే తన ఆచారం కోసం పుట్టన్న తనకు ఇష్టమైన ఆవును సైతం అమ్మివేశాడు. ఆవును అమ్మివేశాక పుట్టన్న ఇంటికి పాలకోసం వచ్చిన పూజారి, పుట్టన్నను “ఋషి” వంటివాడని మెచ్చుకున్నాడు.

మధుపర్కాలు పుట్టన్న ఇంటి నుండి పట్టుకు వెళ్ళడానికి మేళతాళాలతో రావడం, సీతమ్మకు కుంకం పెట్టి తాంబూలం ఇవ్వడం, పెళ్ళి భోజనాల దగ్గర పాపయ్య, పుట్టన్న దంపతుల పరిహాసం మాటలూ, ఆ గ్రామ ప్రజల మధ్యన ఉన్న అనుబంధాలకు నిదర్శనాలు. పాపయ్యగారి అల్లుడు తనకు మామగారిచ్చిన మాన్యాన్ని, పుట్టన్న దంపతులకు మధుపర్కాల మాన్యంగా ఇవ్వడం, అందుకు పాపయ్య అంగీకరించడం, ఆ గ్రామ ప్రజల మధ్యగల ఆత్మీయతానుబంధాలను గుర్తు చేస్తున్నాయి.

ప్రశ్న 3.
పుట్టన్న దంపతుల మంచితనాన్ని వర్ణిస్తూ పది వాక్యాలు రాయండి.
(లేదా)
మధుపర్కాలను ఉచితంగా పంపే ఆచారాన్ని కాపాడుకునేందుకు పుట్టన్న దంపతులు అష్టకష్టాలు పడ్డారు. వారి మంచితనాన్ని తెలిపేలా పది వాక్యాలు రాయండి.
జవాబు:
పుట్టన్న దంపతులు ఆదర్శదంపతులు. మంచితనం మూర్తీభవించిన వారు. పుట్టన్న చేసే ప్రతి మంచిపనికి సహకరిస్తూ, అతనికి చేదోడువాదోడుగా ఉండే ఉత్తమ ఇల్లాలు సీతమ్మ.

పుట్టన్న దంపతులు చేనేత వృత్తిగా జీవించేవారు. వారి గ్రామం పాలవెల్లి. అందులో వారు పువ్వుల వంటివారు. ఆ గ్రామంలో పెళ్ళిళ్ళు అయిన కొత్త దంపతులందరికీ ఉచితంగా ఆ దంపతులు మధుపర్కాలను వేసి ఇచ్చే మహాదాతలు. పుట్టన్న దంపతులు శారీరకంగానే కాక, మానసికంగా కూడా వారి మనస్సులు ఒకటే. వారికి ఒక ఆవు ఉండేది. దానిని మేపి, దాని పాలు చంటిపిల్లల కోసం కొమ్ముచెంబులతో వచ్చే ఊరి వారికి ఉచితంగా పోసేవారు. అందరికీ పాలు పోశాక అతనికి ఖాళీ చెంబు మిగిలేది.

ఆ గ్రామంలో ఏ పెళ్ళి జరిగినా ఆ దంపతులకు మధుపర్కాలు నేసి ఇవ్వడం ఆ దంపతులకు ఆచారం. క్రమంగా ఉచితంగా ఇచ్చే మధుపర్కాలతో వారి సంపాదన హరించింది. పాపయ్య కాపు గారి అమ్మాయి పెళ్ళికి మధుపర్కాలు నేసి ఇయ్యడానికి నూలు లేక తమకు ఎంతో ఇష్టమైన ఆవును సైతం ఆ దంపతులు అమ్ముకున్నారు. తరతరాలుగా వచ్చే ఆచారాన్ని పోగొట్టుకోవడం కన్నా, గోవును వదులుకోవడం మంచిదని వారు నిర్ణయించారు. అప్పుచేయడం పుట్టన్నకు అసలు ఇష్టం లేదు. ఇక ఉచితంగా మధుపర్కాలు అందించలేక గ్రామం నుండి వెళ్ళిపోడానికి కూడా వారు సిద్ధం అయ్యారు.

పాపయ్య గారి అల్లుడు పుట్టన్న మంచితనం గుర్తించి వారికి ఆవును తిరిగి ఇప్పించి, రెండెకరాల మధుపర్కాల మాన్యం ఇచ్చాడు. దీని ద్వారా మంచి చేసేవారికి ఎప్పుడూ మంచే జరుగుతుందని తెలుస్తోంది.. తాము మంచిగా ఉంటూ, ఎదుటివారు మంచిగా మెలిగేలా ఆదర్శప్రాయమైన జీవనం సాగించిన పుట్టన్న దంపతులు మంచిక మారురూపాలు.

ప్రశ్న 4.
ఈ పాఠంలోని అల్లుడు గారి పాత్ర ద్వారా ఎలాంటి ఆదర్శాన్ని గ్రహించారు?
జవాబు:
పాఠంలో పాసయ్య కాపు గారి అల్లుడు చాలా మంచివాడు. ధనవంతుడు, తన పెళ్ళికి మధుపర్కాలు ఉచితంగా నేసి ఇచ్చిన పుట్టన్న దంపతులు నూలు కోసం తమ ఆవును అమ్ముకున్నారని, వారు ఆ గ్రామంలోని పసిపాపకు ఆ ఆవుపాలను ఉచితంగా పోసేవారని తెలిసికొన్నాడు. పుట్టన్న ఆవును అచ్చన్నకు అమ్మేశాడని తెలుసుకొని, పుట్టన్నకు అచ్చన్న ఇచ్చిన డబ్బును, అచ్చన్నకు తిరిగి ఇచ్చివేశాడు. ఆవును పుట్టన్న ఇంటి దగ్గర తిరిగి కట్టివేయనునీ అచ్చన్నకు చెప్పాడు.

అంతేకాకుండా, తనకు మామగారు కానుకగా ఇచ్చిన రెండెకరాల మాన్యాన్ని పుట్టన్న దంపతుల పేర రాయించే ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ డబ్బుతో వారు గ్రామస్థులకు ఉచితంగా మధుపర్కాలు శాశ్వతంగా ఇచ్చే ఏర్పాటును చేశాడు. ఆవునూ, మాన్యాన్ని తీసుకోడానికి, పుట్టన్నను ఒప్పించాడు.

ఈ పాత్ర ద్వారా మంచిపనులు చేసేవారికి మనం సాయంచేయాలని, మనకు దేవుడిచ్చిన సంపదను మంచికార్యాలు చేయడానికి, మంచికార్యాలు చేసేవారికి సాయం చేయడానికి వినియోగించాలని గ్రహించాము.

ప్రశ్న 5.
మధుపర్కాలు పాత్రలలో ఆచారాలు పాటించడంలో ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న పుట్టన్న పొరుగూరికి వెళ్లిపోదాం అనుకున్నాడు కదా ! దీనిపై నీ అభిప్రాయం ఏమిటి?
జవాబు:
పుట్టన్న దంపతులు ఆదర్శ దంపతులు. మంచితనం మూర్తీభవించిన వారు. పుట్టన్న చేసే ప్రతి మంచి పనికి సహకరిస్తూ అతనికి చేదోడు వాదోడుగా ఉండే ఉత్తమ ఇల్లాలు సీతమ్మ. పున్న దంపతులు చేనేత వృత్తిగా జీవించేవారు. ఆ గ్రామంలో పెళ్ళిళ్ళు అయిన కొత్త దంపతులందరికీ ఉచితంగా పుట్టన్న దంపతులు మధుపర్కాలను వేసి ఇచ్చే మహాదాతలు. క్రమంగా ఉచితంగా ఇచ్చే మధుప్కూలతో వారి సంపాదన హరించింది. పాపయ్య కాపు కూతురి పెళ్ళి మధుపర్కాలు నేసి ఇవ్వడానికి నూలు లేక ఇంట్లో ఉన్న అవును అమ్ముకున్నారు పుట్టన్న దంపతులు. అప్పుచేయడం ఇష్టంలేని ఆ దంపతులు ఊరు విడిచి వెళ్ళిపోదామనుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఎవరున్నా ఇలాగే ఆలోచించేవారు.

“తనకు మాలిన ధర్మం పనికిరాదన్నది” పెద్దల మాట. కానీ పుట్టన్న దంపతులు తాగడానికి గంజినీళ్ళే అయినా దానధర్మాలు విడువలేదు మాట తప్పి, పూర్వపు ఆచారాన్ని విడిచి ఆ వూరిలో బ్రతకలేమని భావించి, పొరుగూరు వెళదామన్నాడు. అలా అనడంలో కూడా అయిష్టమే ఉంది కాని సంతోషం లేదు. బాధలో అన్న మాటే గాని, నిజంగా వెళ్ళాలని కాదు అని నా అభిప్రాయం.

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions Chapter 7 तरकारी दरबार Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions Chapter 7 तरकारी दरबार

6th Class Hindi Chapter 7 दो मित्र Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning

प्रश्न 1.
चित्र में कौन – कौन सी तरकारियाँ हैं? (చిత్రంలో ఏ ఏ కూరగాయలు కలవు?)
उतर:
चित्र में टमाटर, मूली, गोभी, बैंगन, प्याज, भिंडी आदि तरकारियाँ हैं।

प्रश्न 2.
आपके गाँव में कौन – कौन सी तरकारियाँ आती हैं? (మీ గ్రామమునకు ఏ ఏ కూరగాయలు వచ్చును?)
उतर:
हमारे गाँव में भिंडी, बैंगन, टमाटर, मूली, गोभी, प्याज, शलजम, पालक, मेंथी, आलू, केरला, केले और चिचन्डे आदि तरकारियाँ आती हैं।

प्रश्न 3.
आपके मनपसंदी तरकारी के बारे में बताइए। (మీకు ఇష్టమైన కూరగాయ గురించి తెల్పండి.)
उतर:

• मेरे मनपसंदी तरकारी बैंगन है। आँध्रप्रदेश में इसे बड़ी चाव से खाते हैं।
• बैंगन पोषक तत्वों का खजाना है।
• यह कोलेस्ट्राल को नियंत्रित करता है।
• बैंगन खाने में बहुत रुचि उत्पन्न होती है।
• रोग प्रतिरोधक क्षमता इसमें अधिक है।
• इस में कई विटामिन भी मिलते हैं।
• बैंगन को रसोई का राजा कहते हैं।

शिक्षण बिंदु – (द, ठ, ढ, व, ‘अं – ं’ ‘अ: – ः’)

शब्दार्थ (అర్థములు) (Meanings)

तरकारी = కూరగాయలు, vegetables
सिंहासन = సింహాసనం, throne
पर = పైన, మీద, కాని, on, but
लाल = ఎర్రని, red
पंखा = పంకా, a fan
झलना = ఊపుట, to swing
मूली = ముల్లంగి, radish
दरबार = రాజసభ, darbar
गाजर = కారెట్, carrot
गोभी= క్యాబేజీ, cabbage
दरबारी = రాజుగారి సభ నందలి సభ్యుడు, courtier
आलू = బంగాళదుంప, potato
बैंगन = వంకాయ, brinjal
शलजम = కంద, turnip
प्याज = ఉల్లిపాయ, onions
कचालू = చామదుంప, taro
लौंकी = గుమ్మడికాయ, pumpkin
भिंडी = బెండకాయ, ladies finger
तोरी = బీరకాయ, luffa
टिंडे = ఆనపజాతికి చెందిన ఉత్తర భారతదేశపు కూరగాయ, round gourd
मटर = బఠాణి, pea
लोबिया = అలసందులు, బొబ్బర్లు, cow pea
सेम = బీన్స్, చిక్కుళ్ళు, beans
चिचिंडे = పొట్లకాయ, snake gourd
मेथी = మెంతులు, fenugreek
पालाक = పాలకూర, spinach
मिर्ची = మిరపకాయ, chilly
परमल = పరవలు (కిరగాయ) parwal
पहरा = కాపలా, watch
देना= ఇచ్చట, to give
पेठा = కాశీఫలం, petha
कटहल = పనసకాయ, jack fruit

इन्हें पढ़िए और बोलिये पहचानिए। (వీటిని చదవండి చెప్పండి గుర్తించండి)
द (ద) ठ (ఠ) ढ़ (ఢ) व (వ) अं (అం) अः (అః)

अन्य शब्द (ఇతర శబ్దములు)

संगीत = సంగీతం, music
दुःख = దుఃఖము, sorrowness
खंजर = చిన్నకత్తి, poniard
चंपक = సంపంగి పూలు, champak
रंक = పేదవాడు, poor
जंजीर = గొలుసు, a chain
ठंडा = చల్లని, cool
शंख = శంఖము, a conch
संकट = ఆపద, విపత్తి, trouble
नंदन = కుమారుడు, son
नंबर = అంకె (నంబరు), number
संगत = కలసి ఉండు, స్నేహం, compatible
पंडित = పండితుడు, scholar
मंजरी = పూలతీగ, spica
अंबर = ఆకాశం, the sky
अंगूर = ద్రాక్ష, grapes
पंकज = తామరపువ్వు, a lotus
संगमरमर = పాలరాయి, marble
अंतःपुर = అంతఃపురం, harem
अतः = అందువలన, that’s why
मनः पटल = మనోపటలం, favorite

अंतर पहचानिए (తేడాలను గుర్తించండి)

डाल = శాఖ, కొమ్మ, a branch ; ढाल = ఒంపు నేల, slope
टन = గంట మ్రోగు శబ్దం, bell sound ; ठन = గిన్నె/రూపాయి శబ్దం, a sound of a rupee coin or a bowl
दान = దానము, donation ; धान = ధాన్యము, peddy
दाम = వెల, rate, prise ; धाम = నివసించు, ప్రదేశం, residence
वदन = వదనం, Swpo, face ; वंदन = వందనం, salutation
दगा = మోసం, deceitfulness ; दंगा = కొట్లాట, riot
वश = వశము, control ; वंश = వంశం, race
गज = గజం (ఏనుగు), elephant ; गंज = తల వెంట్రుకలు, a comia

मात्रा जोड़कर लिरिवाए और पढ़िए।

बालगीत

सिंहासन पर लाल टमाटर,
पंखा झलते मूली गाजर।
दरबारी हैं गोभी आलू,
बैंगन, शलजम, प्याज, कचालू।
लौकी, भिंडी, तोरी, टिंडे, मटर,
लोबिया, सेम, चिचिंडे।
मेथी, पालक, मिर्ची, परमल,
पहरा देते पेठा व कटहल।

బాలగీతం

సింహాసనం మీద ఎర్రని టమోటా
వీవెన (విసనకర్ర)తో గాలి ఊపుతున్న ముల్లంగి క్యారెట్
రాజుగారి సభాసదులు క్యాబేజీ,
బంగాళదుంప, వంకాయ, కంద, ఉల్లిపాయ, చామదుంప.

గుమ్మడికాయ, బెండ, బీరకాయ, ఆనపకాయ,
బఠాణి, సోయాబీన్స్, చికుళ్ళు, పొట్లకాయ
మెంతులు, పాలకూర, మిర్చి, పరవలు (కీరకాయ)
కాపలాదారులు కాశీఫలం పనస కాయ

Rhyme in English

Red tomato on the throne
Radish and carrot are fanning it
Courtiers are cabbage
Potato, brinjal, elephant yam onion and arum
Pumpkin, ladies finger, angular gourd, round gourd
Peas, soyabeans, beans, snake gourd
Fenugreeks, spinach, chillies and courgette
Gatekeepers are petha (soft candy) and jockefruit.

पढ़िए (न द ठ ढ व ‘अं – ं ‘ ‘अः – ः’)

अ) पाठ में ‘ं’ वाले शब्दों पर ‘O’ लगाइए।

आ) चित्र देखिए। शब्द पढ़िए।

इ) शब्द पढ़िए। इन अक्षरों को वर्णमाला चार्ट में ‘O’ लगाइए।

ई) चित्र वाले शब्द पर ‘O’ लगाइए।।

उ) इन्हें पढ़िए।

ऊ) रेखांकित अक्षरों से मात्राएँ जोडकर लिखिए।

ं – ककड वदन नदन बधन ककण चंदन टकण पकज
उदा : – कंकड वंदन नंदन बंधन कंकण चंदन टंकण पंकज

ः -. अत अंतत छ फलत अध पन
उदा : – अतः अततः छ: फलतः अधः पुनः

ऋ) पढ़िए। अंतर पहचानिए।

डाल – ढाल
टन – ठन
दान – धान
दाम – धाम
वदन – वंदन
दगा – दंगा
वश – वंश
गज – गंज

डाल = శాఖ, కొమ్మ, a branch ; ढाल = ఒంపు నేల, slope
टन = గంట మ్రోగు శబ్దం, bell sound ; ठन = గిన్నె/రూపాయి శబ్దం, a sound of a rupee coin or a bowl
दान = దానము, donation ; धान = ధాన్యము, peddy
दाम = వెల, rate, prise ; धाम = నివసించు, ప్రదేశం, residence
वदन = వదనం, Swpo, face ; वंदन = వందనం, salutation
दगा = మోసం, deceitfulness ; दंगा = కొట్లాట, riot
वश = వశము, control ; वंश = వంశం, race
गज = గజం (ఏనుగు), elephant ; गंज = తల వెంట్రుకలు, a comia

ए) सही वर्तनीवाले शब्द पहचानकर ‘O’ लगाइए।

लिरिवाए

अ) सूचना के अनुसार लिखिए।

आ) लेखन अभ्यास

इ) खाली स्थान भरिए।

ई) तरकारियों के नाम और चित्र।

उ) मात्रा जोडकर लिखए।”

ऊ) तालिका में से वर्ण चुनकर शब्द बनाइए। लिखिए।

1. जंजीर
2. संकट
3. कंकड
4. संगत
5. हंस
6. पर
7. अतः
8. दुःख

ऋ) चित्र देखकर वर्तनी सही करके लिखिए।

ए) चित्र देखिए। नाम लिखिए।

ऐ) ‘अं – ं’ मात्रावले वर्गों को ‘दर’ के साथ जोडकर लिखिए।

ओ) मात्रायुक्त व्यंजनों को उनकी मात्रा के अनुसार दी गयी तालिका में लिखिए।
कि, गु, थू, सू, लै, णि, टा, भी, तो, री, दा, लं, वो, हु, डे, गै, नः, जौ, रू, ठे, गौ, सं, शः, धृ।

औ) प्रश्न :
प्रश्न 1.
कुछ तरकारियों के नाम लिखिए। (కొన్ని కూరగాయల పేర్లను వ్రాయండి.)
उत्तर:
बैंगन, भिंडी, करेला, आलू, टमाटर, तुराई, कुम्हडा, मटर, लौकी, बंदगोभी, फूल गोभी, करेला, सेम, पालक, गाजर, चौलाई, चिचिंडा, शकरकंद और हरी धनिया आदि कुछ तरकारियों के नाम हैं।

प्रश्न 2.
आपको कौन – कौन सी तरकारियों पसंद हैं? (మీకు ఏ ఏ కూరగాయలు ఇష్టము?)
उत्तर:
हमें बैंगन, भिंडी, पालक, आलू, केला, करेला, टमाटर, मूली, गोभी आदि तरकारियाँ पसंद है।

प्रश्न 3.
तरकारी दरबार में कौन पहरा देते हैं? (కూరగాయల సభలో ఎవరు కాపలా కాస్తున్నారు?)
उत्तर:
तरकारी दरबार में पेठा व कटहल पहरा देते हैं।

सृजनात्मकता

अ) कुछ तरकारियाँ संग्रहित करके उनके नाम हिंदी में लिखकर कक्षा में प्रदर्शित कीजिए।

आ) आपकी मनपसंद तरकारी का चित्र बनाइए। रंग भरिए। नया लिखिए।

नीचे दिये गये अक्षरों से शब्दों को मिलाइए।

उत्तर:
1. लंगूर
2. चंदा
3. संतरी
4. हँसिया
5. तंबूरा

उत्तर:
1. टमाटर
2. पंखा
3. घंटी
4. शंख
5. हमारा

नीचे दिये गये अक्षरों को सही ढंग से लिखिए।

शब्द के अंतिम अक्षर से और एक शब्द बनाइए।

1. लंगूर → रात → तन
2. चंदा → दान → नाप
3. शंख → खत → तप
4. हँसिया → यह → हल
5. हंस → सर → राग

सही शब्दों से रिक्तस्थान भरिए।

निम्न लिखित बालगीत पढ़कर दिये गये प्रश्नों के उत्तर विकल्पों में से चुनकर लिखिए।

सिंहासन पर लाल टमाटर,
पंखा झलते मूली गाजर ।
दरबारी हैं गोभी आलू,
बैंगन, शलजम, प्याज, कचालू

लौंकी, भिंडी, तोरी, टिंडे,
मटर, लोबिया, सेम, चिचिंडे।
मेथी, पालक, मिर्ची, परमल,
पहरा देते पेठा व कटहल।
प्रश्न :
प्रश्न 1.
सिंहासन पर कौन है?
उत्तर:
सिंहासन पर लाल टमाटर है।

प्रश्न 2.
कौन पहरा दे रहे है?
उत्तर:
पेठा और कटहल पहरे दे रहे हैं।

प्रश्न 3.
कौन पंखा झलते हैं?
उत्तर:
मूली और गाजर पंखा झलते हैं।

प्रश्न 4.
यह किसका दरबार है?
उत्तर:
यह तरकारी का दरबार है।

* ‘तरकारी दरबार’ बालगीत का भाव लिखिए।
उत्तर:
सिंहासन पर लाल टमाटर बैठा हुआ है । मूली और गाजर पंखा झलने लगे। उसके दरबारी हैं गोभी, आलू, बैंगन, शलजम, प्याज, कचालू, लौकी, भिंडी, तोरी, टिंडे, मटर, लोबिया, सेम, चिचिंडे आदि। पेठा और कटहल उनके पहरेदार हैं।

निम्न लिखित वाक्यों में से रेखांकित शब्दों का लिंग बदलकर फिर से पूरा वाक्य लिखिए।

1. माँ घर में पकवान बनाती है।
उत्तर:
पिता घर में पकवान बनाता है।

2. अध्यापक पाठ पढ़ाते हैं।
उत्तर:
अध्यापिका पाठ पढ़ाती हैं।

3. गाय घास चरती है।
उत्तर:
बैल घास चरता है।

4. पेड़ के नीचे बकरा है।
उत्तर:
पेड़ के नीचे बकरी है।

5. बालक पाठ लिखता है।
उत्तर:
बालिका पाठ लिखती है।

अक्षरों में लिखिए।

1) 31 – एक्तीस
2) 32 – बत्तीस
3) 33 – तैंतीस
4) 34 – चौंतीस
5) 35 – पैंतीस

रेखांकित शब्द का वचन बदलकर फिर से वाक्य लिखिए।

1. यह बडा पेड है।
उत्तर:
ये बडे पेड हैं।

2. यह अंगूर का गुच्छा है।
उत्तर:
ये अंगूर के गुच्छे हैं।

3. उस पेड का एक डाल है।
उत्तर:
उस पेड के अनेक डाल हैं।

4. मैं पाठशाला में पढ़ता हूँ।
उत्तर:
हम पाठशाला में पढ़ते हैं।

5. लडका मैदान में खेलता है।
उत्तर:
लडके मैदान में खेलते हैं।

चित्र देखिए। चित्र में क्या – क्या हैं? लिखिए।

उत्तर:

• इस चित्र में एक सिंहासन है।
• चित्र में सिंहासन पर लाल टमाटर बैठा हुआ हैं।
• मूली और गाजर पंखा झलते दिखाई दे रहे हैं।
• इस चित्र में बैंगन, भिंडी, प्याज, गोभी, लौकी आदि तरकारियाँ हैं।

निम्न लिखित अनुच्छेद ध्यान से पढ़कर दिये गये प्रश्नों के सही उत्तर कोष्ठक में लिखिए।

सिंहासन पर लाल टमाटर बैठा हुआ है । मूली और गाजर पंखा झलने लगे। उसके दरबारी हैं गोभी, आलू, बैंगन, शलजम, प्याज, कचालू, लौकी, भिंडी, तोरी, टिंडे, मटर, लोबिया, सेम, चिचिंडे आदि। पेटा और कटहल उनके पहरेदार हैं।
प्रश्न :
1. लाल टमाटर यहाँ बैठा हुआ है?
A) सिंहासन पर
B) सिंहासन के नीचे
C) मेज पर
D) दीवार पर
उत्तर:
A) सिंहासन पर

2. ये पहरेदार हैं
A) बैंगन-भिंडी
B) करेला-गोभी
C) पठा-कटहल
D) चिचिडं-बैंगन
उत्तर:
C) पठा-कटहल

3. ये पंखा झलते हैं
A) मूली-गाजर
B) बैंगन-टमाटर
C) आलू-कंचालू
D) मूली-आलू
उत्तर:
A) मूली-गाजर

4. यह किस का दरबार है?
A) चिड़ियों का
B) जानवरों का
C) राजा का
D) तरकारी
उत्तर:
D) तरकारी

रेखांकित शब्दों के अर्थ अपनी मात्रुभाषा या अंग्रेज़ी में लिखिए।

1. यह तरकारी दरबार है।
उत्तर:
కూరగాయలు, vegetables

2. मूली पंखा झलता है।
उत्तर:
వీవేన, a fan

3. पेठा पहरा देता है।
उत्तर:
కాపలా, watch

4. यह लंगूर है।
उत्तर:
కొండముచ్చు, baboon

5. संतरी बाजार से आ रहा है।
उत्तर:
కాపలాదారుడు, watch man

नीचे दिये गये वाक्यों को घटना क्रम के आधार पर पहचानकर रिक्त स्थान में उचित संख्या लिखिए ।

1. पंखा झलते मूली गाजर।
उत्तर: 2

2. सिंहासन पर लाल टमाटर
उत्तर: 1

3. बैंगन, शलजम, प्याज, कचालू
उत्तर: 4

4. दरबारी हैं गोभी आलू।
उत्तर: 3

सही चित्र से जोडिए।

शब्दों को सही क्रम में रखकर वाक्य बनाइए ।

1. लाल सिंहासन टमाटर पर
उत्तर:
सिंहासन पर लाल टमाटर

2. पेठा पहरा देते व कटहल
उत्तर:
पहरा देते पेठा व कटहल

3. गोभी है दरबारी आलु
उत्तर:
दरबारी हैं गोभी आलू

4. चंदा यह है।
उत्तर:
यह चंदा है।

5. संतरी है यह
उत्तर:
यह संतरी है।

6. लंगूर यह है
उत्तर:
यह लंगूर है।

निम्न लिखित शब्दों को वाक्यों में प्रयोग कीजिए।

1. हँसिया : किसान के हाथ में हँसिया है।
2. संतरी : संतरी दरवाजे के पास खड़ा हुआ है।
3. लंगूर : लंगूर डाली पर बैठा है।
4. बैंगन : बैंगन मुझे बहुत पसंद है।
5. दरबारी : राज दरबार में कई दरबारियाँ हैं।
6. चंदा : आसमान में चंदा चमक रहा है।

निम्न लिखित शब्दों में से वर्तनी की दृष्टि से ठीक शब्द क्या है? ठीक शब्द पर गोला ‘O’ लगाइए।

नीचे दिये गये संकेतों के आधार पर चार वाक्य लिखिए।

उत्तर:

• हम तरकारियों के बिना भोजन नहीं खाते।
• गोभी, टमाटर, आलू, भिंडी, बैंगन आदि कुछ तरकारियों के नाम हैं।
• टमाटर लाल रंग का होता है।
• तरकारियों में से हमें कई विटामिन मिलते हैं।

Andhra Pradesh AP Board 4th Class EVS Solutions 8th Lesson రవాణా Textbook Exercise Questions and Answers.

AP State Syllabus 4th Class EVS Solutions Lesson 8 రవాణా

I. విషయావగాహన:

ప్రశ్న 1.
మీ గ్రామంలో లేక పట్టణాల్లో వినియోగించే రవాణా వాహనాలేమిటి?
జవాబు.
మా గ్రామంలో ఉపయోగించే రవాణా వాహనాలు

1. సైకిలు
2. స్కూటర్
3. కార్లు
4. ఆటో
5. బస్
6. లారీ
7. రైలు

ప్రశ్న 2.
మీరెప్పుడైనా ఎడ్లబండిలో ప్రయాణించారా? ఎప్పుడు? ఎక్కడ?
జవాబు.
నేను మా తాతగారి ఊరికి వెళ్ళేటప్పుడు ఎడ్లబండిలో ప్రయాణించాను.

ప్రశ్న 3.
ఒంటెను ఎడారి ఓడ అనడానికి కారణమేమిటి?
జవాబు.

1. ఎడారి ప్రాంతాలలో ప్రధానమైన రవాణా సౌకర్యం ఒంటె.
2. ఇసుకలో సునాయసంగా నీరు కూడా తాగకుండా ఎక్కవ దూరం ప్రయాణించగలదు
3. అందుకే ఒంటెను ఎడారి ఓడ అంటారు.

II. ప్రశ్నించడం – పరికల్పనలు చేయడం:

ప్రశ్న 4.
మీ మామయ్య వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళడానికి గల ప్రయాణ సౌకర్యాలు గురించి తెలుసుకోవడానికి మీ నాన్నగారిని ఏయే ప్రశ్నలు వేస్తావు?
జవాబు.

1. మన మామయ్య వాళ్ళ ఊరికి ఎలా వెళ్ళాలి?
2. మామయ్య వాళ్ళ ఊరికి రైలు సౌకర్యం ఉందా?
3. మామయ్య వాళ్ళ ఊరికి మోటార్ సైకిల్ మీద వెళ్ళవచ్చా?
4. ఇక్కడి నుండి మామయ్య వాళ్ళ ఊరికి దూరం ఎంత?

III. ప్రయోగాలు – క్షేత్ర పరిశీలనలు:

ప్రశ్న 5.
మీకు దగ్గరలోని ఒక బస్టాండును సందర్శించి అక్కడ లభ్యమయ్యే సౌకర్యాల గురించి డిపోమేనేజర్ గారిని అడిగి, బస్సుల రాకపోకల సమాచారాన్ని సేకరించండి?
జవాబు.
విజయవాడ నుండి తిరుపతి కి వెళ్ళే బస్సుల రాకపోకలు ?

IV. సమాచార నైపుణ్యాలు – ప్రాజెక్టులు:

ప్రశ్న 6.
వివిధ రవాణా సాధనాల బొమ్మలను సేకరించి స్క్రిప్ పుస్తకం తయారు చేయండి?
జవాబు.

V. బొమ్మలు గీయడం – నమునాలు తయారు చేయడం:

ప్రశ్న 7.
ఇవ్వబడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ పటంలో ఏవైనా రెండు ఓడరేవులను గుర్తించండి?

జవాబు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఓడరేవులు.
1) విశాఖపట్నం
2) కాకినాడ

VI. ప్రశంస:

ప్రశ్న 8.
మీరు కారులో / ఎడ్లబండిలో ప్రయాణించేటప్పుడు ఎలా అనుభూతి చెందుతావు? ఏమైనా తేడా గమనించావా?
జవాబు.

1. నేను కారులో వెళ్ళినపుడు అది వేగంగా ప్రయాణించడం వల్ల నేను ప్రకృతి అందాలను చూడ లేక పోయాను.
2. అదే నేను ఎడ్ల బండిలో వెళ్ళినపుడు అది నెమ్మదిగా ప్రయాణించడం వల్ల, ప్రకృతి అందాలను చూడగలిగాను.

కృత్యము: (TextBook Page No.67)

ఆంధ్రప్రదేశ్ పటంలోని విమానశ్రయాలను ఓడ రేవులను పరిశీలించండి?

జవాబు.

కృత్యము: (TextBook Page No.68)

జంతువులను ఉపయోగించి మనం టాంగా, ఎడ్లబండి వంటి వాటిలో ప్రయాణిస్తున్నాం. మీరు అలాంటి జంతువుల పట్ల ఎటువంటి శ్రద్ధ వహిస్తారు?
జవాబు.

1. జంతువు గిట్టలను లోహపు తొడుగులతో రక్షించాలి.
2. జంతువులకు ఆరోగ్యకరమైన మేతను అందించాలి
3. జంతువులకు ప్రత్యేకమైన షెడ్డును నిర్మించి వాటిని ప్రేమగా చూసుకోవాలి.

అదనపు ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఎటువంటి రవాణా వ్యవస్థను ఉపయోగిస్తారు?
జవాబు.
గ్రామీణ ప్రాంతాలలో రోడ్డు సౌకర్యం సరిగా లేని చోట గ్రామస్థులు ఎడ్లబండ్లు, ట్రాక్టర్లు, గుర్రపుబళ్ళు లేక టాంగా (జట్కా) ఉపయోగించి సమీప ఊళ్ళకు వెళతారు.

ప్రశ్న 2.
కొంత ప్రాంతాలలో ఏ విధమైన రవాణా వ్యవస్థ ఉంటుంది?
జవాబు.

1. కొండ ప్రాంతాలలో ప్రజలు కాలిబాటలో ప్రయాణిస్తారు.
2. గాడిదలను, గుర్రాలను వస్తు రవాణా కొరకు ఉపయోగిస్తారు.
3. కొండ ప్రాంతాలో రోప్ వేలను కూడా రవాణా కొరకు వినియోగిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 3.
అడవులలో రవాణా వ్యవస్థ గురించి రాయండి?
జవాబు.

1. అడవులలో శాశ్వత రోడ్డు మార్గాలు ఉండవు.
2. అడవులలో నివసించే గిరిజనులు కాలిబాటలను ఉపయోగించి ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి ప్రయాణిస్తారు.
3. అడవులలో వృద్ధులను, రోగులను డోలీలలో మోసుకెళతారు.

ప్రశ్న 4.
ఎడారులలో రవాణా గురించి సమాచారాన్ని సేకరించండి?
జవాబు.

1. ఎడారి ప్రాంతాలలో రవాణా సౌకర్యం చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది.
2. ఇక్కడ ప్రధానమైన రవాణా సౌకర్యం ఒంటె.
3. ఒంటె నీరు కూడా తాగకుండా ఇసుకలో ఎక్కవ దూరం ప్రయాణించగలదు.

ప్రశ్న 5.
“మూపురం” ఒంటెకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
జవాబు.
ఒంటె మూపురం వేడిగా ఉన్న ఎడారి ప్రాంతలలో వారాల పాటు నీరు తాగకుండా జీవించడానికి సహాయపడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
మంచు ప్రాంతాలలో ఎటువంటి రవాణా వ్యవస్థ ఉంటుంది?
జవాబు.

1. ధృవ ప్రాంతాలు ఎప్పుడూ మంచుతో కప్పబడి ఉంటాయి.
2. కుక్కలు లాగే స్లెడ్జ్ లను రవాణా సాధనంగా వినియోగిస్తారు.

ప్రశ్న 7.
భవిష్యత్తులో మన రవాణా ఎలా ఉండబోతుంది?
జవాబు.
భవిష్యత్తులో మన రవానా సాధనాలుగా అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించే బుల్లెట్ రైళ్ళు, నీటిలో ప్రయాణించే కార్లు, ఎగిరే డ్రోన్లు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 8.
మన భారతదేశాన్ని “భిన్నత్వంలో ఏకత్వం” అని ఎందుకు అంటారు?
జవాబు.
భారతదేశం ఒక అందమైన ప్రదేశం. ప్రజలు భిన్న రకాలుగా విస్తరించి ఉన్నా, అందరూ కలిసి ఉంటారు. దీనినే ” భిన్నత్వంలో ఏకత్వం” అంటారు.

ప్రశ్న 9.
లంక గ్రామాలలో రవాణా గురించి సమాచారాన్ని సేకరించి రాయండి.
జవాబు.

(i) నదుల మధ్య అనేక లంక గ్రామాలు ఉన్నాయి.
(ii) ప్రజలు అక్కడకు దగ్గరగా ఉన్న పట్టణానికి గాని గ్రామానికి గాని పుట్టీలు,
పడవలు ద్వారా ప్రయాణిస్తారు.

ప్రశ్న 10.
రవాణా అనగానేమి?
జవాబు.
మనుషులు, వస్తువులు ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి భూ జల, వాయు మార్గాలలో జరిపే కదలికలను రవాణా అంటారు.

బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు:

సరియైన సమాధానాలను గుర్తించండి:

ప్రశ్న 1.
ఎడారులలో ప్రధాన రవాణా సాధనం _____________
A) గాడిద
B) ఎద్దుల బండి
C) ఒంటె
D) ఏనుగు
జవాబు.
C) ఒంటె

ప్రశ్న 2.
స్లెడ్జ్ బండ్ల ను _____________ ప్రాంతాలలో ఉపయోగిస్తారు.
A) మంచు
B) అటవీ
C) కొండ
D) ఎడారి
జవాబు.
A) మంచు

ప్రశ్న 3.
వేరుగా ఉన్న దానిని గుర్తించండి _____________
A) బస్సు
B) విమానం
C) కారు
D) లారీ
జవాబు.
B) విమానం

ప్రశ్న 4.
వస్తు రవాణా కొరకు _____________ ప్రాంతాలో గాడిదలను, గుర్రాలను వినియోగిస్తారు. –
A) మంచు
B) ఎడారి
C) నది
D) కొండ
జవాబు.
D) కొండ

ప్రశ్న 5.
_____________ ను ఎడారి ఓడ అంటారు.
A) ఒంటె
B) గాడిద
C) గుర్రము
D) ఏనుగు
జవాబు.
A) ఒంటె

ప్రశ్న 6.
అడువులలో వృద్ధులను. రోగులను మోసుకెళ్ళడానికి _____________ లను ఉపయోగిస్తారు.
A) అంబులెన్స్
B) డోలీ
C) బస్సు
D) ఎద్దుల బండి
జవాబు.
B) డోలీ

ప్రశ్న 7.
కొన్ని _____________ ప్రాంతాలలో రోప్ వేలను కూడా రవాణ కొరకు వినియోగిస్తున్నారు.
A) మంచు
B) ఎడారి
C) కొండ
D) గ్రామీణ
జవాబు.
C) కొండ

ప్రశ్న 8.
మనుషులు, వస్తువులు ఒక ప్రాంతం నుండి మరోక ప్రాంతానికి జరిపే కదలికలను _____________ అంటారు.
A) వ్యాపారం
B) బదిలీ
C) మార్పిడి
D) రవాణా
జవాబు.
D) రవాణా

ప్రశ్న 9.
క్రింది వాటిలో ఓడరేవు కల్గి ఉన్నది _____________
A) కాకినాడు
B) విశాఖపట్టణం
C) క్రిష్ణ పట్నం
D) పైవన్ని
జవాబు.
D) పైవన్ని

ప్రశ్న 10.
కింద వానిలో విమానాశ్రయం లేని పట్టణం _____________
A) గన్నవరం
B) తిరుపతి
C) పుట్టపర్తి
D) రాజమండ్రి
జవాబు.
B) తిరుపతి

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 5 आलू – कचालू Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 5 आलू – कचालू

6th Class Hindi सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 5 आलू – कचालू Textbook Questions and Answers

बालगीत బాలగీతం

आलू कचालू बेटा कहाँ गये थे?
बैंगन की टोकरी में सो रहे थे,
बैंगन ने लात मारी रो रहे थे,
मम्मी ने प्यार किया हँस रहे थे।

చామదుంప (బంగాళదుంప కుమారుడు) ఎక్కడికి వెళ్ళావు?
వంకాయల గంపలో నిద్ర పోతున్నాను,
వంకాయ తంతే ఏడుస్తు ఉంటిని,
అమ్మ ముద్దులతో నవ్వుతున్నాను.

अध्यापक आलू – कचालू’ पाठ का चित्र दिखाते हुए कुछ प्रश्न पूछेगे। छात्र उनके उत्तर देंगे। (ఉపాధ్యాయులు ‘आलू – कचालू’ పాఠం చిత్రాన్ని చూపిస్తూ కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగెదరు. విద్యార్థులు వాటికి సమాధానాలు చెప్పెదరు.)

मौखिक प्रश्न :

प्रश्न 1.
इस चित्र में क्या – क्या दिखाई दे रहे हैं?
उत्तर:
इस चित्र में आलू, बैंगन, टोकरी, आदि दिखाई दे रहे हैं।

प्रश्न 2.
आलू – कचालू बेटा कहाँ गये थे?
उत्तर:
आलू – कचालू बेटा बैंगन की टोकरी में सो गये थे।

प्रश्न 3.
बैंगन ने क्या किया था?
उत्तर:
बैंगन ने लात मारी।

प्रश्न 4.
बैंगन ने किसे लात मारी?
उत्तर:
बैंगन ने कचालू को लात मारी।

प्रश्न 5.
कौन रो रहा था?
उत्तर:
कचालू रो रहा था।

प्रश्न 6.
कचालू की माँ ने क्या किया?
उत्तर:
कचालू की माँ ने उसे प्यार किया।

प्रश्न 7.
आप अपनी माँ से कितना प्यार करते हैं?
उत्तर:
मैं अपनी माँ से बहुत प्यार करता हूँ।

प्रश्न 8.
क्या तुम अपनी माँ की हर बात सुनकर मानते हो?
उत्तर:
हाँ, मैं अपनी माँ की हर बात सुनकर मानता हूँ।

प्रश्न 9.
कोई अगर आपको परेशान करें तो आप क्या करते हो?
उत्तर:
मैं अपनी माता, पिता और अध्यापक से शिकायत करूँगा।

प्रश्न 10.
आप सभी मित्रों के साथ कैसे रहते है?
उत्तर:
मैं अपने मित्रों के साथ प्यार से रहता/रहती हूँ।

शब्दार्थ

आलू = బంగాళదుంప, potato
कचालू = చామదుంప, taro
जाना = వెళ్ళుట, to go
बैंगन = వంకాయ, brinjal
सोना = నిద్రించుట, to sleep
बेटा = కుమారుడు, a son
कहाँ = ఎక్కడికి, where?
गया = వెళ్ళెను, went
टोकरी = బుట్ట, గంప, basket
लात मारना = తన్నుట, kick

वर्णमाला चार्ट

मौखिक अभ्यासः

1. चित्र देखकर नाम बताइए।

2. समरूपी शब्दों को जोड़िए। आलू

उत्तर:

3. इन वर्गों पर गोला O लगाइए।
आ, ज, ट, र, ब, म, च, घ, क्ष, ण, श्र, त्र

4. बेमेल अक्षर पर गोला O लगाइए।

5. सही वर्ग की पहचान कर ✓, ✗ निशान लगाइए।

6. दिये गये व्यंजनों में 1 और 4 वर्ण पर बाक्स [ ] बनाइए।

7. चित्र देखकर उस चित्र के अंक खाली डिब्बे में डालिए।

उत्तर:

AP State Syllabus AP Board 6th Class Hindi Textbook Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 18 मौखिक खेल Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Hindi Solutions सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 18 मौखिक खेल

6th Class Hindi सन्नद्धता कार्यक्रम Chapter 18 मौखिक खेल Textbook Questions and Answers

विधि :
छात्र गोलाकार में बैठते हैं। एक छात्र उठकर “शिवा मेरा दोस्त है” कहकर, बगलवाले छात्र से पूछता है कि “तुम्हारा दोस्त कौन है?’ बगलवाला छात्र भी “मेरा दोस्त …… है’ बताकर उसके बगलवाले छात्र से पूछता है कि “तुम्हारा दोस्त कौन है? ” इस प्रकार एक के बाद एक कक्षा के सभी छात्र इस खेल में भाग लेते हैं। इसी प्रकार के अन्य प्रश्न भी पूछे जा सकते हैं।

కార్యము:
విద్యార్థులు గోళాకారంగా కూర్చునెదరు. ఒక విద్యార్థి లేచి “శివా నా స్నేహితుడు” అని చెప్పి ప్రక్కనున్న విద్యార్థిని “నీ స్నేహితుడు ఎవరు ?” అని అడుగును. ప్రక్కనున్న విద్యార్థి కూడా “నా స్నేహితుడు…” అని చెప్పి తన ప్రక్కనున్న విద్యార్థిని “నీ స్నేహితుడు ఎవరు?” అని అడుగును. ఈ విధంగా ఒకరి తర్వాత ఒకరు తరగతిలోని విద్యార్థులందరూ ఈ ఆటలో పాల్గొనెదరు. ఇదేవిధంగా ఇతర ప్రశ్నలు కూడా అడగవచ్చును.

पहला बालक : शिवा मेरा दोस्त है। तुम्हारा दोस्त कौन है?

दूसरा बालक : कृष्णाराव मेरा दोस्त है। तुम्हारा दोस्त कौन है?

तीसरा बालक : जयशंकर मेरा दोस्त है। तुम्हारा दोस्त कौन है?

चौथा बालिका : सुधाराणी मेरा दोस्त है। तुम्हारा दोस्त कौन है?

पाँचव बालिका : शबाना मेरा दोस्त है।

पहला बालक : संहिता मेरी बहन है। तुम्हारी बहन कौन है?

दूसरा बालक : लक्ष्मी मेरी बहन है। तुम्हारी बहन कौन है?

तीसरा बालक : ममता मेरी बहन है। तुम्हारी बहन कौन है?

चौथा बालिका : गिरिजा मेरी बहन है। तुम्हारी बहन कौन है?

पाँचव बालिका : मुझे कोई बहन नहीं हैं।

पहला बालक : मैं माता की सेवा करता हूँ। तुम किसकी सेवा करते हो?

दूसरा बालक : मैं पिताजी की सेवा करता हूँ। तुम किसकी सेवा करते हो?

तीसरा बालक : मैं दादाजी की सेवा करता हूँ। तुम किसकी सेवा करती हो?

चौथा बालिका : मैं नानी की सेवा करती हूँ। तुम किस की सेवा करती हो?

पाँचव बालिका : मैं घर के सब बड़ों की सेवा करती

शब्दार्थ

बहन = సోదరి, sister
सेवा = సేవ, service
मेरा = నా, my, mine
तुम्हारी = మీ, your
पौधे = మొక్క, plant
उपहार = బహుమతి, gift
मदद = సహాయము, help
चीजें = వస్తువులు, things
प्रति = ప్రతీ, every, each

वर्णमाला चार्ट

मौखिक अभ्यासः

1. समरूपी शब्दों को जोड़ो।

उत्तर:

2. वर्ग पहेली। (नीचे दी गयी वर्ग पहेली में गिनती ढूँढकर गोला O लगाओ।)
एक – दो – तीन – चार – पाँच – छे – सात – आठ – नौ – दस

3. इन्हें जोड़कर बोलो।