Inter 1st Year

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 11th Lesson తప్పుల సవరణ Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 11th Lesson తప్పుల సవరణ

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
దోషాలు ఎన్ని రకాలు ? వాటి గురించి వివరించండి.
జవాబు:
తప్పు ఏదో ఒక రకమైన దోషము. తప్పుల వ్యవహారములను చిట్టాపద్దులలో నమోదు చేసేటప్పుడు గాని, సహాయక చిట్టాలలో నమోదు చేసేటప్పుడుగాని, ఆవర్జా ఖాతాలలో నమోదు చేసేటప్పుడుగాని, ఖాతా నిల్వలను తేల్చేటప్పుడుగాని లేదా నిల్వలను బదిలీ చేసేటప్పుడుగాని ఏర్పడతాయి. ఈ తప్పులు ముగింపు లెక్కలపై ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.

గణక శాస్త్రములో తప్పులను కొట్టివేసి వాటి స్థానములో వేరే రాయటానికి వీలులేదు. ఇది ఆచరణయోగ్యము కాదు. అందువలన తప్పు పాక్షికమయితే వదిలిన భాగమునకు సవరణ పద్దు రాయటం ద్వారా లేదా అదనపు పద్దు నమోదు చేయటము ద్వారాగాని సవరించవచ్చును. ఈ విధముగా సవరించడాన్ని తప్పుల సవరణ అంటారు.
దోషాలు.

దోషాలను రెండు రకాలుగా వర్గీకరించడం జరిగినది. అవి 1. సిద్ధాంతపరమైన దోషాలు 2. రాతపూర్వకమైన

1. సిద్ధాంతపరమైన దోషాలు
2. రాతపూర్వకమైన దోషాలు

1) సిద్ధాంతపరమైన దోషాలు: గణక శాస్త్ర సూత్రాలకు విరుద్ధముగా వ్యాపార వ్యవహారములను వ్రాయడం వలన జరిగే దోషాలను సిద్ధాంతపరమైన దోషాలు అంటారు. పెట్టుబడి వ్యయాన్ని రాబడి వ్యయముగా చూపినపుడు, రాబడి ఆదాయాన్ని పెట్టుబడి వ్యయముగా చూపినపుడు ఇలాంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి. జీతాలను చెల్లించి వ్యక్తిగత ఖాతాలకు నమోదు చేయడం, ఫర్నీచర్ కొని కొనుగోలు ఖాతాలో వ్రాయడం. ఈ దోషాలు అంకణాద్వారా వెల్లడి కావు.

2) రాతపూర్వకమైన దోషాలు: వ్యాపార వ్యవహారాలను తొలిపద్దు పుస్తకములో గాని ఆవర్జాలో నమోదు చేసేటప్పుడు సిబ్బంది చేసే తప్పులను రాతపూర్వకమైన దోషాలు అంటారు. ఇవి మూడు రకాలు ఎ) ఆకృత దోషాలు బి) అకార్యాకరణ దోషాలు సి) సరిపెట్టే దోషాలు

ఎ) ఆకృత దోషాలు : వ్యవహారములను సహాయక చిట్టాలలో వ్రాయకపోవడం వలన లేదా ఆవర్జాలో నమోదు చేయకపోవడం వలన ఇలాంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి. జరిగిన వ్యవహారము పుస్తకాలలో వ్రాయకపోవడం ఆకృత దోషము. ఇది అంకణా సమానతకు భంగము కలిగించదు. ఉదా : అరువు మీద 300 సరుకు కొనుగోలు చేసి, కొనుగోలు పుస్తకములో వ్రాయకపోవడం.

బి) అకార్యాకరణ దోషాలు : వ్యాపార వ్యవహారాలను నమోదు చేసేటపుడు కేవలము సిబ్బంది చేసే తప్పులను అకార్యాకరణ దోషాలు అంటారు. తప్పు వరసల వలన, తప్పుగా ముందుకు తీసుకొని రావడం, తప్పుగా నిల్వలు తేల్చడం, ద్వంద దోషాలు, తప్పుగా పద్దులు వేయడం ద్వారా ఇలాంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి. ఇవి అంకణా సమానతకు భంగము కలిగించవచ్చు లేదా కలిగించకపోవచ్చు. ఉదా : కొనుగోలు ఖాతాకు ₹ 31,000 బదులు ₹ 100 నమోదు
చేయడము.

సి) సరిపెట్టే దోషాలు : ఒక తప్పును మరొక తప్పుతో సర్దుబాటు చేయడము వలన సరిపెట్టే దోషాలు ఏర్పడతాయి. ఖాతాలలో ఒకవైపు చేసిన తప్పులు మరొక వైపున చేసే తప్పులతో సమానమై రద్దు అయిపోతాయి. ఉదా : జీతాల ఖాతాలో 500 ఎక్కువగా డెబిట్ చేసి, అమ్మకాల ఖాతాలో కూడా 500 ఎక్కువ క్రెడిట్ చేయడం. ఈ దోషాల వలన అంకణా సమానతకు భంగము కలగదు.

ప్రశ్న 2.
అంకణా ద్వారా వెల్లడి అయ్యే వెల్లడి కాని తప్పులను వివరించండి.
జవాబు:
తప్పులను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చును.

1. అంకణా ద్వారా వెల్లడికాని తప్పులు.
2. అంకణా ద్వారా వెల్లడి అయ్యే తప్పులు

1. అంకణా ద్వారా వెల్లడి కాని తప్పులు: అంకణాను తయారుచేయుట ద్వారా ఈ దోషాలను కనిపెట్టలేము. కారణం ఈ తప్పులు అంకణా సమానతకు భంగము కలిగించవు.

• సిద్ధాంతపు దోషాలు. ఉదా : యంత్రము మరమ్మత్తులు యంత్రాల ఖాతాకు డెబిట్ చేయడము.
• ఆకృత దోషాలు : అమ్మకాలను అమ్మకాల పుస్తకములో వ్రాయకుండా వదిలివేయడము.
• అకార్యాకరణ దోషాలు : కొనుగోలు పుస్తకము ₹ 1000 ఎక్కువగా కూడటము.
• సరిపెట్టే దోషాలు : రామ్కు చెల్లించిన ₹ 5,500, ₹ 5,000గా నమోదుచేసి, శ్యామ్ నుంచి వచ్చిన మొత్తము ₹ 10,000, కె 9,500గా నమోదు చేయడం.
• సహాయక పుస్తకాలలో తప్పు పద్దును నమోదు చేయడం.
• తప్పు ఖాతాలో సరైన వరుసలో నమోదు.
• ఒక వ్యవహారమును పుస్తకాలలో రెండుసార్లు నమోదు చేయడం.

2. అంకణా ద్వారా వెల్లడి అయ్యే తప్పులు : ఈ తప్పుల వలన అంకణా సమానతకు భంగము కలుగుతుంది.

• ఒక వ్యవహారమును ఖాతాలో తప్పు వైపు నమోదు చేయడం. ఉదా : ఇచ్చిన డిస్కౌంట్, డిస్కౌంట్ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయడము.
• ఖాతాలో తప్పు మొత్తాన్ని నమోదు చేయడము. ఉదా : అమ్మకాలు ₹ 25,000 అమ్మకాల ఖాతాలో ₹ 2,500గా నమోదు చేయడం.
• ఖాతాలను కూడేటప్పుడు తప్పులు. ఉదా : అమ్మకాల వాపసుల పుస్తకము ₹ 100 ఎక్కువగా కూడటము.
• ఖాతాలను ముందుకు తీసుకొని వెళ్ళడంలో తప్పులు. ఉదా : కొనుగోలు పుస్తకము పేజీలో మొత్తము ₹ 1,500, మరొక పేజీకి ₹ 150 గా తీసుకొని వెళ్ళడము.
• సహాయక చిట్టాల నుంచి ఖాతాకు నమోదు చేయకపోవడం. ఉదా : హరికి అమ్మిన సరుకు ₹ 1,000 హరి ఖాతాలో నమోదు చేయలేదు.
• ఖాతాలలో మొత్తాలను రెండుసార్లుగా నమోదు చేయడము. ఉదా : జీతాలు ₹ 1,000 చెల్లించి, జీతాల ఖాతాకు రెండుసార్లు. నమోదు చేయడము.
• ఖాతా మొత్తాన్ని అంకణాలో నమోదు చేయడం మరిచినపుడు.

ప్రశ్న 3.
అనామతు ఖాతా అంటే ఏమిటి ? దాన్ని ఎందుకు తెరుస్తారు ? వివరించండి. [A.P Mar. ’15]
జవాబు:
అంకణా సమానము కాకపోతే, తప్పులను కనుగొనటానికి ప్రయత్నము చేసి, వాటిని సవరించవలెను. కాని దోషాలను తేలికగా, త్వరగా కనుగొనలేకపోయినపుడు మరియు ముగింపు లెక్కలను త్వరగా తయారు చేయవలసిన ఆవశ్యకత ఉన్నప్పుడు, అంకణాలో గల వ్యత్యాసాన్ని ఒక కొత్త ఖాతా అంటే అనామతు ఖాతా తెరిచి, దానికి మళ్ళించి, అంకణా సమానత ఉండేటట్లు చేస్తారు. ముగింపు లెక్కల తయారీలోగల జాప్యాన్ని నివారించడానికి ఇలా చేస్తారు.

అనామతు ఖాతా ఒక ఊహాజనిత ఖాతా. తాత్కాలికమైనది. అంకణాను సమానము చేయడానికే దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఉదా : అంకణాలో డెబిట్ వైపు మొత్తము క్రెడిట్ వైపుకంటే ఎక్కువగా ఉంటే, వ్యత్యాసాన్ని క్రెడిట్ వైపు వేస్తారు. అనామతు ఖాతా క్రెడిట్ నిల్వ చూపుతుంది. ఒకవేళ అంకణాలో క్రెడిట్ వైపు మొత్తం డెబిట్ వైపు మొత్తము కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, తేడాను డెబిట్వైపు వేస్తారు. అప్పుడు అనామతు ఖాతా డెబిట్ నిల్వను చూపుతుంది. అంకణాలో ఈ వ్యత్యాసము ఒకవైపు ‘ దోషాల వలన ఏర్పడుతుంది. రెండు వైపులా జరిగిన తప్పుల వలన అంకణా సమానతకు భంగము కలగదు. కాబట్టి అనామతు ఖాతా తెరవవలసిన పని లేదు. అనామతు ఖాతా డెబిట్ నిల్వ చూపితే, ఆస్తి- అప్పుల పట్టికలో ఆస్తులవైపు, క్రెడిట్ నిల్వ చూపితే అప్పులవైపు చూపుతారు. తరువాత సంవత్సరములో దోషాలను గుర్తించి, అనామతు ఖాతా ద్వారా సవరిస్తారు. అన్ని దోషాలను గుర్తించి సరిచేసిన తర్వాత అనామతు ఖాతా దానంతట అదే ముగిస్తుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆకృత తప్పులకు రెండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
జవాబు:
వ్యవహారములను సహాయక చిట్టాలలో వ్రాయకపోవడము వలన లేదా ఆవర్జాలో నమోదు చేయకపోవడం వలన ఇలాంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి. ‘ ఉదా : అరువు మీద ₹ 300 లకు సరుకు కొనుగోలు చేసి, కొనుగోలు పుస్తకములో నమోదు చేయకపోవడం, గణేశ్ చెల్లించిన నగదు ₹ 1,000 నగదు పుస్తకములో వ్రాయలేదు.

ప్రశ్న 2.
అకార్యాకరణ తప్పులకు రెండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
జవాబు:
ఇవి వ్రాతపూర్వకమైన దోషాలు. గణన చేయడంలో, కూడికలలో నిల్వ తేల్చటములో లేదా నిల్వలను ముందుగా తీసుకొని వెళ్ళడంలో తప్పులు. ఉదా : కొనుగోలు ఖాతాలో ₹ 1,000 కు బదులు ₹ 100 గా నమోదు చేయడము. X చెల్లించిన ₹ 100 y ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయడం.

ప్రశ్న 3.
సిద్ధాంతరీత్యా దోషాన్ని రెండు ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
గణకశాస్త్ర సూత్రాలకు విరుద్ధముగా వ్యాపార వ్యవహారాలు వ్రాసినపుడు ఇలాంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి. పెట్టుబడికి, రాబడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గమనించకుండా లెక్కలు వ్రాసినపుడు ఏర్పడే దోషాలని సిద్ధాంతపు దోషాలు అంటారు. ఉదా :: ₹ 10,000 కు ఫర్నీచర్ కొని, కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేయడం, యంత్రాల మరమ్మత్తులకు 500 చెల్లించి, యంత్రాల ఖాతాకు డెబిట్ చేయడం.

ప్రశ్న 4.
సరిపెట్టే తప్పును వివరించండి.
జవాబు:
ఒక తప్పును మరొక తప్పుతో సర్దుబాటు చేయడము వలన సరిపెట్టే దోషాలు ఏర్పడతాయి. ఖాతాలలో ఒకవైపున చేసిన తప్పులు, మరొక వైపున చేసిన తప్పులతో సమానమై రద్దు అవుతాయి.

ప్రశ్న 5.
అనామతు ఖాతాను నిర్వచించండి.
జవాబు:
అనామతు ఖాతా ఒక ఊహాజనిత ఖాతా, తాత్కాలికమైనది. దీనిని అంకణాలో డెబిట్ క్రెడిట్ నిల్వలను సమన్వయ పరచడం కోసమే ఉపయోగిస్తారు. అంకణా సమానతకు భంగము కలిగించిన తప్పులను కనుగొన్న తర్వాత, అనామతు ఖాతా ద్వారా సవరణ పద్దులను వ్రాయవలెను. దోషాలను గుర్తించి, సవరించుట ద్వారా అనామతు ఖాతా దానంతట అదే ముగుస్తుంది.

TEXTUAL PROBLEMS

ప్రశ్న 1.
కింది దోషాలను సవరించండి.
a) ఆదిత్యకు అమ్మిన సరుకు ₹ 2,500 కొనుగోలు పుస్తకంలో రాసుకొన్నారు.
b) సందీపికి చెల్లించిన జీతం ₹ 800 అతని వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) శేఖర్ వద్ద అరువుకి కొన్న ఫర్నీచర్ ₹ 1,000 కొనుగోలు పుస్తకంలో రాశారు.
d) భవనాల విస్తృతి కోసం పెట్టిన ఖర్చు ₹ 5,000 తప్పుగా భవనాల మరమ్మత్తుల ఖాతాలో డెబిట్ చేశారు.
e) శైలేష్ వాపసు చేసిన సరుకు ₹ 1,200 కొనుగోలు వాపసుల పుస్తకంలో నమోదు చేసుకొన్నారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 2.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 10,000 తప్పుగా కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ అయ్యింది.
b) రమణ వద్ద అరువుకి కొన్న యంత్రాలు ₹ 20,000 కొనుగోలు పుస్తకంలో రాయడమైంది.
c) యంత్రం మరమ్మత్తుల ఖర్చు ₹ 1,400 యంత్రాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) పాత యంత్రం మరమ్మత్తులకైన ఖర్చు ₹ 2,000 మరమ్మత్తుల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
e) యంత్రం అమ్మకాలు 3,000 అమ్మకాల ఖాతాలో క్రెడిట్ చేశారు.
సాధన.

ప్రశ్న 3.
కింది తప్పులను సవరించడానికి చిట్టా పద్దులు రాయండి.
a) యంత్రం కొనుగోలు ₹ 5,000 కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైంది.
b) రుచిరకి చెల్లించిన న్యాయాత్మక ఖర్చులు ₹ 700 ఆమె వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైంది.
c) ఎస్కార్ట్స్ కంపెనీ వద్ద కొనుగోలు చేసిన యంత్రం ₹ 10,000 ఎస్కార్ట్స్ కంపెనీ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) టైప్ రైటర్ కొనుగోలు ₹ 6,000 తప్పుగా కొనుగోలు పుస్తకంలో రాశారు.
e) యజమాని తనకోసం కొనుగోలు చేసిన మోటారు సైకిల్ ₹ 20,000 సాధారణ ఖర్చుల ఖాతాలో రాశారు.
f) గ్యాస్ ఇంజన్ కొనుగోలు ₹ 15,000 కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
g) సరితకు చెల్లించిన నగదు ₹ 400 ఆమని ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైంది.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
కింది తప్పులకు సవరణ పద్దులు రాయండి.
a) ఫర్నీచర్ తయారీదారుకి చెల్లించాల్సిన వేతనాలు ₹ 670 వేతనాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
b) శ్రీనివాస్కు అరువుపై అమ్మిన సరుకు ₹ 150 శివరామ్ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) వర్షిణికి చెల్లించిన జీతం ₹ 1,000 అసలు పుస్తకాల్లో నమోదు కాలేదు.
d) హర్షిణి వద్ద అరువుకి కొన్న సరుకు 140 పుస్తకాల్లో ₹ 410 గా నమోదు అయ్యింది.
సాధన.

ప్రశ్న 5.
కింది దోషాలకు సవరణ పద్దులు రాయండి.
a) వ్యాపారస్తుడి కొనుగోలు పుస్తకాన్ని 200 ఎక్కువగా కూడారు.
b) పాత ఫర్నీచర్ .అమ్మకం ₹ 100 తప్పుగా అమ్మకాల ఖాతాకు క్రెడిట్ అయ్యింది.
c) చెల్లించిన వడ్డీ ₹ 100 కమీషన్ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) సోనీ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 125 ఆమె ఖాతాలో తప్పుగా ₹ 152 క్రెడిట్ అయ్యింది.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 6.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 1,200 కొనుగోలు పుస్తకంలో రికార్డు అయ్యింది.
b) యంత్రం మరమ్మత్తులు ₹ 200 యంత్రం ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) రమేష్కి అరువుపై అమ్మిన సరుకు ₹ 200 అమ్మకాల పుస్తకంలో సరిగానే నమోదు అయినప్పటికీ అతడి ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
d) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹ 200 ఎక్కువగా కూడారు.
e) శేషు అనే మేనేజర్కి చెల్లించిన జీతం ₹ 72,000 అతడి ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
సాధన.

ప్రశ్న 7.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) పాత యంత్రం అమ్మకం ₹ 500 అమ్మకాల పుస్తకంలో రాసుకొన్నారు.
b) రాకేష్ చెల్లించిన ₹ 300 రాజేష్ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
c) షా & కంపెనీ ₹ 250 వారి ఖాతాకు ₹ 520 గా డెబిట్ అయ్యింది.
d) రామంజికి వాపసు చేసిన సరుకు ₹ 350 అసలు పుస్తకాల్లో రికార్డు కాలేదు.
e) రమణకి చెల్లించిన జీతం ₹ 1,500 అతడి ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
f) వర్షిణి వద్ద కొన్న సరుకు ₹ 700 అమ్మకాల పుస్తకంలో రాసుకొన్నారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 8.
కింది దోషాలను సవరించండి.
a) ఫర్నీచర్ మరమ్మత్తులకై చెల్లించిన ₹ 100 ఫర్నీచర్ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
b) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 500 తో ఎక్కువగా కూడారు.
c) ఖర్చులు ₹ 15 ఆవర్జా ఖాతాలో ₹ 150గా నమోదు అయ్యింది.
d) Mr. S కి అమ్మిన సరుకు 200, Mr. V ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
e) పాత ఫర్నీచర్ అమ్మకం 500 అమ్మకాల ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 9.
కింది తప్పులకు సవరణ పద్దులు రాయండి.
a) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 300 ఎక్కువగా కూడారు.
b) సుచికి అమ్మకాలు ₹ 100 తప్పుగా శరత్ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) సాధారణ ఖర్చులు ₹ 20 ఆవర్జా ఖాతాలో ₹ 30 గా నమోదు అయ్యింది.
d) యాది నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 100 సంధ్య ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
e) సరితకు చెల్లించిన న్యాయాత్మక ఖర్చులు ₹ 200 ఆమె వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
f) రమేష్కి చెల్లించిన ₹ 200 అసలు పుస్తకాల్లో రికార్డు కాలేదు.
సాధన.

ప్రశ్న 10.
కింది తప్పులను సవరిస్తూ చిట్టాపద్దులు రాయండి.
a) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹ 200 తక్కువగా కూడారు.
b) వైష్ణవి వద్ద అరువుకి కొన్న సరుకు ₹ 1,000 తప్పుగా అమ్మకాల పుస్తకంలో రాశారు.
c) చెల్లించిన వేతనాలు ₹ 200 తప్పుగా జీతాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) వచ్చిన వడ్డీ ₹ 100 తప్పుగా కమీషన్ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
e) మేనేజర్ కృష్ణకు చెల్లించిన జీతం ₹ 500 అతని ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 11.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹ 2,000 తో తక్కువగా కూడారు.
b) చెల్లించిన అద్దె ₹ 350 ఆ ఖాతాకు 530 గా డెబిట్ అయ్యింది.
c) రామా & కంపెనీ నుంచి వచ్చిన డిస్కౌంట్ ₹ 250 అసలు పుస్తకాల్లో రికార్డు కాలేదు
d) చెల్లించిన వడ్డీ ₹ 89 తప్పుగా 98 గా క్రెడిట్ అయ్యింది.
e) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 1,700 తో ఎక్కువగా కూడారు.
f) కొనుగోలు వాపసుల పుస్తకం ₹ 275 తక్కువగా కూడారు.
సాధన.

ప్రశ్న 12.
కింది దోషాలను సవరించండి.
a) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 1,000 తక్కువగా కూడారు.
b) పాత ఫర్నీచర్ అమ్మకాలు ₹ 4,000 అమ్మకాల ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
c) వడ్డీ నిమిత్తం చెల్లించిన ₹ 250 కమీషన్ ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైంది
d) సందీప్కి చెల్లించిన ₹ 125 అతని ఖాతాలో ₹ 152 గా నమోదు అయ్యింది.
e) కొనుగోలు పుస్తకంలో ₹ 750 ఎక్కువగా కూడారు.
f) హెడ్ గుమాస్తా శేఖరుకి చెల్లించిన జీతం ₹ 4,500 అతని ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
సాధన.

ప్రశ్న 13.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 3,500 కొనుగోలు పుస్తకంలో రాశారు.
b) వచ్చిన వాపసుల పుస్తకాన్ని ₹ 250 తో ఎక్కువగా కూడారు.
c) యంత్రం మరమ్మత్తుల ఖర్చులు ₹ 800 యంత్రాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) శ్రీమన్నారాయణకి చేసిన అమ్మకాలు ₹ 750 అమ్మకాల పుస్తకంలో నమోదు అయినప్పటికీ అతడి ఖాతాలో క్రెడిట్ చేశారు.
e) రాధిక వద్ద చేసిన కొనుగోలు ₹ 760 ఆమె ఖాతాలో ₹ 670గా క్రెడిట్ అయ్యింది.
సాధన.

ప్రశ్న 14.
కింది దోషాలను సవరించండి.
a) యజమాని వైద్య ఖర్చులు ₹ 250 వివిధ ఖర్చుల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
b) సంధ్య & కంపెనీకి ‘అమ్మిన సరుకు ₹ 2,900 కొనుగోలు పుస్తకంలో నమోదు చేశారు.
c) పాత యంత్రం అమ్మకాలు ₹ 5,000 అమ్మకాల ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
d) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹ 2,000 తో ఎక్కువగా కూడారు.
e) కిట్టుకి చెల్లించిన జీతం ₹ 4,500 వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 15.
కింద ఇచ్చిన తప్పులను సవరించండి.
a) గోపాల్ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 1,500 హర్షిణి ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
b) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹1,000 తక్కువగా కూడారు.
c) యంత్రం మరమ్మత్తులు ₹ 800 యంత్రాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) చిరుకి అనుమతించిన డిస్కౌంట్ ₹ 200 నగదు పుస్తకంలో సరిగానే నమోదు అయినప్పటికీ వ్యక్తిగత ఖాతాలో అసలు నమోదు కాలేదు.
సాధన.

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన దోషాలను సవరించండి.
a) సాయికి చెల్లించిన జీతం ₹ 800 అతని వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
b) ఇంటి యజమాని నరేందరికి చెల్లించిన అద్దె ₹ 4,000 అతని ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) భవనాల మరమ్మత్తుల కోసం చెల్లించిన ₹ 1,000 భవనాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) యజమాని తన సొంతానికి వాడుకొన్న ₹ 850 ను వర్తక ఖర్చులకు డెబిట్ చేశారు.
e) రమేష్ బ్రదర్స్ వాపసు చేసిన సరుకు ₹ 235 అసలు పుస్తకాల్లో నమోదు కాలేదు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 2.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) ఆఫీసు ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 7,200 తప్పుగా ఆఫీసు ఖర్చుల ఖాతాకి డెబిట్ చేశారు.
b) జగపతి అరువుపై అమ్మిన సరుకు ₹ 1,500 పొరపాటున కొనుగోలు ఖాతాలో రాసారు.
c) యాది నుంచి వచ్చిన చెక్కు ₹ 1,600 అనాదరణ చెందగా తప్పుగా అమ్మకాల వాపసుల పుస్తకంలో డెబిట్ చేశారు.
d) రావుకి అమ్మిన సరుకు ₹ 4,000 పుస్తకాల్లో రికార్డు కాలేదు.
e) సుధీర్ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 2,000 తప్పుగా సందీప్ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 3.
రామ్ ప్రసాద్ & సన్స్ పుస్తకాల్లో తప్పులు కనుక్కొన్నారు. వాటిని సవరించే చిట్టా పద్దులు రాయండి.
a) ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 500 కొనుగోలు ఖాతాలో రాశారు.
b) మరమ్మత్తుల ఖర్చు 50 భవనాల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
c) చెల్లించిన అద్దె ₹ 100 భూస్వామి ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
d) షా & కో నుంచీ వచ్చిన నగదు ₹ 100 షాన్ & కంపెనీ నుంచి వచ్చినట్లుగా రాసుకొన్నారు.
e) యజమాని తన సొంతానికి తీసుకొన్న నగదు ₹ 150 ప్రయాణపు ఖర్చుల ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
f) టైప్ రైటర్ కొనుగోలు ₹ 1,500 ఆఫీసు ఖర్చుల ఖాతాలో రాసుకొన్నారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 4.
అంకణా తయారు చేసేటప్పుడు కనుక్కొన్న తప్పులను సవరణ పద్దులు రాయండి.
a) వచ్చిన కమీషన్ ₹ 200 తప్పుగా వడ్డీ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
b) కొనుగోలు వాపసుల పుస్తకాన్ని ₹ 100 తక్కువగా కూడారు.
c) ఫర్నీచర్ కొనుగోలు ₹ 600 కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైంది.
d) శ్రీ భీమ్రాజ్ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 300 శ్రీరామ్ రాజ్ ఖాతాకు తప్పుగా క్రెడిట్ చేశారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 5.
నారాయణ బ్రదర్స్, గుంటూరు వారి ఖాతా పుస్తకాల నుంచి 1982 నాడు కింది దోషాలను కనుక్కొన్నారు. సవరణ పద్దులు రాయండి.
a) ఫర్నీచర్ అమ్మకాలు ₹ 1,500 సరుకు అమ్మకాలుగా నమోదు అయ్యింది.
b) రామ్ వద్ద నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 7500 శ్యామ్ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయడమైంది.
c) మోహన్ వద్ద కొనుగోలు చేసిన సరుకు ₹ 1,000 అసలు పుస్తకాల్లో నమోదు కాలేదు.
d) ముఖేష్ వద్ద నుంచి వాపసు వచ్చిన సరుకు ₹ 120 అతని ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
e) యజమాని ఇంటి అద్దె ₹ 600 అద్దె ఖాతాకు డెబిట్ చేయడమైనది.
f) మహమ్మద్ రఫీకి చెల్లించిన ₹ 215 అతని ఖాతాలో ₹ 125 గా క్రెడిట్ చేయడమైంది.
g) అమ్మకాల పుస్తకంలో ₹ 100 తక్కువగా కూడారు.
h) వసూలు బిల్లుల పుస్తకంలో ₹ 1,500 పుస్తకాల్లో నమోదు కాలేదు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 6.
కింద ఇచ్చిన తప్పులను అనామతు ఖాతా సహాయంతో సవరించండి.
a) మోహనక్కు అరుపుకి అమ్మిన సరుకు ₹ 7,000 శ్రీను ఖాతాలో ₹ 5,000 గా నమోదు అయ్యింది.
b) శరత్ వద్ద అరువు కొనుగోళ్ళు 9,000 కిరణ్ ఖాతాలో ₹ 10,000 గా డెబిట్ చేశారు.
c) శైలజకు వాపసు చేసిన సరుకు ₹ 4,000 పావని ఖాతాలో ₹ 3,000 గా క్రెడిట్ చేశారు.
d) రామంజీ నుంచి వాపసు వచ్చిన సరుకు ₹ 1,000 సంధ్య ఖాతాలో ₹ 2,000 గా నమోదయ్యింది.
e) నగదు అమ్మకాలు ₹ 2,000 కమీషన్ ఖాతాలో ₹ 200 గా నమోదు అయ్యింది.
సాధన.

ప్రశ్న 7.
కింది తప్పులను సవరించండి.
a) రోహిత నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 188 ఆమె ఖాతాలో ₹ 180 గా నమోదు చేశారు.
b) అశోక్కి అమ్మిన సరుకు ₹ 75 అసలు ఖాతా పుస్తకాల్లో నమోదు కాలేదు.
c) హరి ఖాతాలో క్రెడిట్ వైపు ఎక్కువగా కూడిన మొత్తం ₹ 20
d) రమేష్ నుంచి వాపసు వచ్చిన సరుకు ₹ 35 అతని ఖాతాలో నమోదు కాలేదు.
e) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 350 తక్కువగా కూడారు.
సాధన.

ప్రశ్న 8.
కింద ఇచ్చిన తప్పులను అనామతు ఖాతా ద్వారా సవరించండి.
a) కొనుగోలు పుస్తకాన్ని ₹ 400 ఎక్కువగా కూడారు.
b) కొనుగోలు వాపసుల పుస్తకాన్ని ₹ 26 తక్కువగా కూడారు.
c) అఖిల నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 222 అతని ఖాతాలో ₹ 2,222 గా నమోదు అయ్యింది.
d) రాజేష్కి అమ్మిన సరుకు 296 అతని ఖాతాలో ₹ 269 గా నమోదు అయ్యింది.
e) శరత్ నుంచి వచ్చిన నగదు 350 అతని ఖాతాలో డెబిట్ వైపున నమోదు చేశారు.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
శ్రీనివాస్ ట్రేడర్స్ పుస్తకాల ద్వారా తయారుచేసిన అంకణా సరితూగలేదు. ఖాతాలో ₹ 1,130 తేడా కనపడగా దాన్ని అనామతు ఖాతాకు మళ్ళించారు. కింది దోషాలను కనుక్కొన్నారు. వాటిని సవరించి అనామతు ఖాతా తయారుచేయండి.
a) వినయ్ వద్ద కొనుగోలు చేసిన సరుకు 800 కొనుగోలు పుస్తకంలో సరిగా నమోదు అయ్యింది కానీ అతని ఖాతాకు తప్పుగా డెబిట్ అయ్యింది.
b) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 400 ఎక్కువగా కూడారు.
c) ₹ 115 సాధారణ ఖర్చు కింద చెల్లించగా అది ₹ 150 గా నమోదు అయ్యింది.
d) అనితకు అనుమతించిన డిస్కౌంట్ ₹ 75 నగదు పుస్తకంలో సరిగానే నమోదు అయ్యింది. కానీ ఆమె వ్యక్తిగత ఖాతాలో నమోదు కాలేదు.
సాధన.

ప్రశ్న 10.
ఒక సంస్థ అంకణాలోని వ్యత్యాసాలు ₹ 750 (డెబిట్ వైపు ఎక్కువగా ఉన్నది) అందుకుగాను ఆ మొత్తాన్ని అనామతు ఖాతాలో క్రెడిట్ వైపు ఉంచారు. తప్పులను గుర్తించారు. ఆ దోషాలను సవరించి అనామతు ఖాతా తయారుచేయండి.
a) మోహన్ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 250 అతని వ్యక్తిగత ఖాతాలో డెబిట్ చేశారు.
b) మహేష్కి అమ్మిన సరుకు ₹ 540 అమ్మకాల పుస్తకంలో 450గా నమోదు అయ్యింది.
c) వచ్చిన డిస్కౌంట్ ₹ 150 నగదు పుస్తకంలో రాసుకొన్నారు. కానీ డిస్కౌంట్ ఖాతాలో నమోదు కాలేదు.
d) కొనుగోలు వాపసులు ₹ 50 కొనుగోలు, ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
e) యంత్రాల మరమ్మత్తులు ₹ 370 మరమ్మత్తుల ఖాతాలో తప్పుగా ₹ 170 డెబిట్ అయ్యింది.
f) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని₹ 200 తక్కువగా కూడారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

ప్రశ్న 11.
కింది దోషాలను సవరించండి.
a) ఆనంద్ నుంచి వచ్చిన నగదు ₹ 188 ని ₹ 180 గా నమోదు చేసుకొన్నారు.
b) వర్ధనికి అమ్మిన సరుకు ₹ 75 రికార్డు చేయడం మర్చిపోయారు.
c) దీక్షిత్ ఖాతాలో క్రెడిట్ వైపు ₹ 20 ఎక్కువగా కూడారు.
d) రాధిక నుంచి వాపసు వచ్చిన ₹ 35 సరుకు ఆమె ఖాతాలో నమోదు కాలేదు.
e) అమ్మకాల పుస్తకాన్ని ₹ 350 తక్కువగా కూడారు.
సాధన.
సవరణ పద్దులు

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 10th Lesson అంకణా Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 10th Lesson అంకణా

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అంకణా అంటే ఏమిటి ? దానిని ఏ విధంగా తయారుచేస్తారు ?
జవాబు:
సంవత్సరాంతాన ముగింపు లెక్కలు తయారుచేయడానికి ముందు ఆవర్జా ఖాతాల నిల్వల అంకగణితపు ఖచ్ఛితాన్ని ఋజువు చేసుకోవడానికి తయారుచేసే పట్టికను అంకణా అంటారు. అంకణా ముగింపు లెక్కలు, ఆవర్జా ఖాతాలను కలిపే ఒక లింక్ లాంటిది.

అంకణాను తయారుచేసే ముందు దిగువ విషయాలను గుర్తుంచుకొనవలసి ఉంటుంది.

1. అంకణాను ఒక నిర్దిష్ట తేదీన తయారుచేస్తారు. కాబట్టి ఆ తేదీని అంకణా హెడ్డింగ్లో చూపాలి.
2. శీర్షికతో అంకణా నమూనాను గీయవలెను.
3. అంకణా ఒక నివేదిక అయినందున, దీనిని To మరియు By అనే పదాలు వాడకూడదు. అంకణాలో క్రమసంఖ్య, ఖాతా పేరు, ఆవర్జా పుట సంఖ్య, డెబిట్ మరియు క్రెడిట్ నిల్వలు ఉంటాయి.
4. అన్ని ఆస్తుల ఖాతాలు, ఖర్చుల ఖాతాలు, నష్టాలకు సంబంధించిన ఖాతాలు, కొనుగోలు ఖాతా మరియు అమ్మకాల వాపసుల ఖాతా డెబిట్ నిల్వను చూపుతాయి.
5. అన్ని అప్పుల ఖాతాలు, ఆదాయాలు లాభాలకు సంబంధించిన ఖాతాలు, రిజర్వులు, ఏర్పాట్లు, అమ్మకాలు మరియు కొనుగోలు వాపసుల ఖాతా క్రెడిట్ నిల్వను చూపుతాయి. అంకణాలో డెబిట్ నిల్వను చూపే ఖాతాలను డెబిట్ వైపు, క్రెడిట్ నిల్వను చూపే ఖాతాలను క్రెడిట్ వైపు చూపాలి.
6. అంకగణిత ఖచ్చితమును రుజువు చేసేందుకు అంకణాలో డెబిట్ నిల్వల మొత్తము క్రెడిట్ నిల్వలతో సరిపోవాలి.

ప్రశ్న 2.
అంకణా లాభనష్టాలను వివరించండి.
జవాబు:
అంకణా వలన లాభాలు :

1. అంకణా ద్వారా ఆవర్జాలోని ఖాతాల అంకగణితపు ఖచ్చితాన్ని కనుగొనుటకు సహాయపడుతుంది.
2. అంకణా ఆధారముగా వర్తకపు, లాభనష్టాల ఖాతా మరియు ఆస్తి-అప్పుల పట్టికను తయారుచేయవచ్చు.
3. వ్యవహారాల నమోదులో దొర్లిన పొరపాట్లను, తప్పులను గుర్తించడానికి తోడ్పడుతుంది.
4. అంకణా ద్వారా అన్ని ఖాతాల నిల్వలు ఒకేచోట కనుగొనటానికి సహాయపడుతుంది.

అంకణా వలన నష్టాలు :

1. ఖాతా పుస్తకాలలో తప్పులు ఉన్నప్పటికి అంకణా డెబిట్, క్రెడిట్ మొత్తాలు సరిపోవచ్చు.
2. జంటపద్దు విధానాన్ని అవలంబిస్తున్న సంస్థలు మాత్రమే అంకణామ తయారుచేయగలుగుతాయి. ఇది కొంత ఖర్చుతో కూడుకున్నది మరియు ఎక్కువ సమయము కావలెను.
3. కొన్ని వ్యవహారాలను నమోధు చేయనప్పటికి, అంకణా సమానత్వానికి భంగము కలగదు.
4. అంకణాను క్రమపద్ధతిలో తయారు చేయనపుడు, దాని మీద ఆధారపడి ముగింపు లెక్కలను తయారుచేసినపుడు, సంస్థ యొక్క నిజమైన ఆర్థిక పరిస్థితి వెల్లడి కాకపోవచ్చును.

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అంకణాను నిర్వచించండి.
జవాబు:
జె.ఆర్. బాట్లిబాయ్ ప్రకారము “ఖాతా పుస్తకాల అంకగణిత ఖచ్చితాన్ని రుజువు చేసే నిమిత్తము ఖాతాల డెబిట్, క్రెడిట్ నిల్వలతో తయారుచేసిన నివేదికయే అంకణా”.

కార్టర్ ప్రకారము “అంకణా అనేది ఆవర్జా ఖాతాల నుంచి తీసుకున్న డెబిట్, క్రెడిట్ నిల్వల జాబితా. అంతేకాకుండా అంకణాలో నగదు పుస్తకము నుంచి గ్రహించిన నగదు, బ్యాంకు నిల్వలు కూడా చేర్చబడి ఉంటాయి”.

స్పెసర్ సెగ్లర్ అభిప్రాయములో ఆవర్జా ఖాతాల నిల్వలు, నగదు నిల్వ బ్యాంకు నిల్వ సహాయముతో తయారుచేయబడిన జాబితాను అంకణా అనవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
అంకణా నమూనా తెలపండి.
జవాబు:
అంకణా నమూనా దిగువ విధముగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
అంకణా ధ్యేయం తెలపండి.
జవాబు:
అంకణాను ఈ క్రింది ధ్యేయాల నిమిత్తం తయారుచేస్తారు.

1. ఇది ఖాతా పుస్తకాల నిల్వల జాబితా. దీనిలో నగదు పుస్తకము నిల్వలు కూడా ఉంటాయి. ముగింపు లెక్కలను తయారు చేయడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.
2. అంకణా తయారుచేయడంలో ముఖ్య ఉద్దేశ్యము లెక్కలలోని అంకగణితపు ఖచ్చితాన్ని రుజువు చేసుకోవడం.
3. అంకణా సహాయముతో ఖాతాల నిల్వలను రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సంవత్సరాలతో పోల్చి చూడవచ్చును.
4. ఏ ఆవర్జా ఖాతా నిల్వ అయినా అవసరమైనపుడు తేలికగా కనుగొనవచ్చును.

ప్రశ్న 4.
అంకణా తయారుచేసే పద్ధతులను వివరించండి.
జవాబు:
అంకణాను రెండు పద్ధతులలో తయారుచేస్తారు. 1. మొత్తాల పద్ధతి 2. నిల్వల పద్ధతి.
1) మొత్తాల పద్ధతి : ఆవర్జాలోని ప్రతి ఖాతా డెబిట్, క్రెడిట్ వరుసలు విడివిడిగా కూడి అంకణాను తయారుచేసే పద్ధతిని మొత్తాల పద్ధతి అంటారు. ఈ పద్ధతి ప్రకారము ఆవర్జా ఖాతాలోని డెబిట్ మొత్తాన్ని, క్రెడిట్ మొత్తాన్ని కూడాలి. అయితే ఈ పద్ధతి ప్రస్తుతము వాడుకలో లేదు.

2) నిల్వల పద్ధతి : ఇది బాగా వాడుకలో ఉన్న పద్ధతి. ఈ పద్ధతిలో ప్రతి ఆవర్జాలోని ఖాతా నిల్వను తీసుకుంటారు. అంకణాలో డెబిట్ నిల్వను డెబిట్వైపు, క్రెడిట్ నిల్వను క్రెడిట్వైపు చూపుతారు. ఈ రెండు వరుసల మొత్తాలు సమానముగా ఉంటే, అంకగణిత దోషాలు లేవని చెప్పవచ్చును.

TEXTUAL PROBLEMS

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన నవీనా ఖాతాల నిల్వల నుంచి డిసెంబర్ 2013 నాటి అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
డిసెంబర్ 2013 నాటి నవీనా అంకణా

ప్రశ్న 2.
కింద ఇచ్చిన స్వాతి పుస్తకాల నిల్వల నుంచి 31 మార్చి 2013 నాటి అంకణా తయారుచేయండి.


సాధన.
31 మార్చి 2013 నాటి స్వాతి అంకణా

ప్రశ్న 3.
అనుభవం లేని గణకుడు తయారుచేసిన అంకణా కింది ఇవ్వడమైంది. సవరించిన అంకణా తయారు చేయండి.


సాధన.
సవరించిన అంకణా

ప్రశ్న 4.
రుత్విక్ ఖాతా పుస్తకాల నుంచి సేకరించిన నిల్వల నుంచి 31-03-2013 నాటి అంకణా తయారు చేయండి.

సాధన.
31-03-2013 నాటి రుత్విక్ అంకణా

ప్రశ్న 5.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి 31.12.2013 నాటి హర్షిణి అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి హర్షిణి అంకణా

ప్రశ్న 6.
31.8.2013 న సరసు పుస్తకాల నుంచి కింది నిల్వలు తీసుకోవడమైంది వాటి నుంచి అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-08-2013 నాటి సరసు అంకణా

ప్రశ్న 7.
31.01.2014 నాటి వర్షిణి ఖాతా పుస్తకాల నిల్వల నుంచి అంకణా తయారుచేయండి.


సాధన.
31-01-2014 నాటి వర్షిణి అంకణా

ప్రశ్న 8.
31.12.2013 నాటి రేనిష్ అంకణా తయారుచేయండి. `

సాధన:
31-12-2013 నాటి రేనిష్ అంకణా
n

ప్రశ్న 9.
31.12.2013 నాటి మానస్ అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి మానస్ అంకణా

ప్రశ్న 10.
కింద ఇచ్చిన మృదుల పుస్తకాల నిల్వల నుంచి 31.12.2013 నాటి అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి మృదుల అంకణా

ప్రశ్న 11.
31.12.2013 న ఉన్న ప్రఫుల్ల అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి ప్రఫుల్ల అంకణా

ప్రశ్న 12.
కింద ఇచ్చిన నిల్వల నుంచి 31.12.2013 న ఉన్న సుచిత్ర అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి సుచిత్ర అంకణా

ప్రశ్న 13.
కింద ఇచ్చిన నిల్వల నుంచి రాధా అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31-12-2013 నాటి రాధా అంకణా

ప్రశ్న 14.
కింది నిల్వల నుంచి స్నిగ్ధ అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
స్నిగ్ధ అంకణా

ప్రశ్న 15.
కింది వివరాల నుంచి 31-03-2010 నాటి నైమిష అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
అభ్యాసము 11ను చూడండి.

ప్రశ్న 16.
రోహిత అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
రోహిత అంకణా

ప్రశ్న 17.
31-03-2013 నాటి సుస్మిత అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
31.03.2013 నాటి సుస్మిత అంకణా

ప్రశ్న 18.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి సుధ అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
సుధ అంకణా

గమనిక : ప్రారంభ సరుకు 10,000, కొనుగోళ్ళు 20,000 తప్పుగా ఇవ్వడమైనది. ఇవి 19వ లెక్కకు సంబంధించినవి.

ప్రశ్న 19.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి భారతి అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
భారతి అంకణా

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన నిల్వల నుంచి జూన్ 30, 2013 నాటి కుషాల్ అంకణా తయారుచేయండి.

సాధన.
జూన్ 30, 2013 నాటి కుషాల్ అంకణా

ప్రశ్న 2.
సంధ్యారాణి ఖాతా పుస్తకాల నుంచి తీసుకొన్న నిల్వల నుంచి 31 మార్చి 2007, నాటి అంకణా తయారు చేయండి.

సాధన.
31 మార్చి 2007 నాటి సంధ్యారాణి అంకణా

గమనిక : అంకణాలో ముగింపు సరుకు చూపరాదు, కారణం దాన్ని ఖాతాలోకి తీసుకోలేదు.

ప్రశ్న 3.
అనుభవం లేని గణకుడు తయారుచేసిన అంకణా కింద ఇవ్వడమైంది. దాని నుంచి సరియైన అంకణా తయారుచేయండి.


సాధన.
సరిచేసిన అంకణా

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 9th Lesson బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 9th Lesson బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక ఉనికి, ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
జవాబు:
బ్యాంకులో కరెంట్ ఖాతాను తెరిచినపుడు ఒక పుస్తకము ఇవ్వడము జరుగుతుంది. దీనిని పాస్బుక్ అంటారు. ఇది బ్యాంకులో వర్తకునకు లేదా ఖాతాదారుకు చెందిన రికార్డు. వ్యాపారస్తుడు కూడా ఈ వ్యవహారములను నగదు పుస్తకములో బ్యాంకు వరుసలో నమోదు చేస్తాడు. అన్ని పద్దులను ఈ రెండు పుస్తకాలలో ఖచ్ఛితంగా వ్రాసినపుడు నగదు పుస్తకము నిల్వ, పాస్బుక్ నిల్వతో సమానముగా ఉంటుంది. కాని ఆచరణలో ఏదైనా ఒక పాత తేదీన ఈ నిల్వలు సమానముగా ఉండవు. పాసుబుక్ నిల్వ, నగదు పుస్తకము నిల్వలో సమన్వయము చేయడానికి తయారుచేసే పట్టికను బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక అంటారు. ఇంకొకవిధముగా చెప్పాలంటే, ఒక నిర్ణీత తేదీన నగదు పుస్తకము యొక్క బ్యాంకు వరుస, బ్యాంకు పాస్బుక్ నిల్వల మధ్య తేడాలకు గల కారణాలు కనుగొని, వాటిని సమన్వయము చేయడానికి తయారుచేసే నివేదికను బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక అంటారు. దిగువ ప్రయోజనాలను పొందుటకు బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టికను తయారు చేస్తారు.

1. రెండువైపులా జరిగే దోషాలను కనుగొనుటకు,
2. మోసాలను, నిధుల దుర్వినియోగాన్ని నివారించడానికి,
3. వ్యాపారస్తుడు బ్యాంకు ద్వారా జరిగిన వాస్తవ వ్యవహారాలను తెలుసుకొనవచ్చు,
4. చెల్లింపులు చేసినట్లుగా తగిన సాక్ష్యాధారాలను ఏర్పాటుచేయడం కోసము,
5. వసూలుకు పంపినా వసూలు కాని చెక్కులకు సంబంధించిన సమాచారము బ్యాంకు ద్వారా గుర్తించవచ్చును.

ప్రశ్న 2.
నగదు చిట్టా నిల్వకు, పాస్బుక్ నిల్వ తేడాకు గల కారణాలను వివరించండి.
జవాబు:
ఒక నిర్ణీత తేదీనాడు నగదు పుస్తకములోని బ్యాంకు నిల్వ, పాస్బుక్ నిల్వ, రెండూ ఒకే మొత్తముతో సమానము కాకపోవడానికి అనేక అంశాలు కారణాలుగా ఉంటాయి. అవి.
1) వ్యవహారములు నగదు పుస్తకములో బ్యాంకు వరుసలో నమోదై, పాస్బుక్ లో నమోదు కాకపోవడం:

• సంస్థకు వచ్చిన చెక్కులను నగదు పుస్తకములో నమోదు చేసి, బ్యాంకుకు పంపకపోవడం. ఈ సందర్భములో చెక్కులు నగదు పుస్తకములో డెబిట్ వైపు మాత్రమే నమోదు అవుతాయి.
• సంస్థ చెక్కులను జారీచేసినా, చెల్లింపుకై బ్యాంకులో దాఖలు కాకపోవడం. ఇవి నగదుచిట్టాలో క్రెడిట్ వైపు మాత్రమే నమోదవుతాయి.
• వ్యాపారస్తుడు చెక్కులను బ్యాంకుకు వసూలుకు పంపగా, సమన్వయ తేదీనాటికి వసూలు కాకపోవడం. ఇది నగదు పుస్తకములో మాత్రమే డెబిట్వైపు నమోదు అవుతాయి.

2) వ్యవహారాలు పాస్బుక్ లో నమోదై నగదు పుస్తకములో నమోదు కాకపోవడం:
i) సంస్థ ఖాతాదారుడు నేరుగా సంస్థ బ్యాంకు ఖాతాలో జమకట్టినపుడు. ఇది పాస్బుక్లో క్రెడిట్ వైపు మాత్రమే నమోదు అవుతుంది.

ii) బ్యాంకు చార్జీలు: బ్యాంకు ఖాతాదారుకు సేవలను అందించినందుకుగాను కొంత మొత్తము చార్జి చేస్తారు. దీనిని బ్యాంకు చార్జీలు అంటారు. దీనిని పాస్ బుక్ లో డెబిట్ చేసినా ఖాతాదారుకు ఈ విషయం తెలిసేంత వరకు నగదు పుస్తకములో నమోదు కాదు.

iii) సంస్థ బ్యాంకుకు ఇచ్చిన స్థాయి ఉత్తర్వుల ప్రకారము బ్యాంకువారు భీమా ప్రీమియం, క్లబ్ బిల్లులు మొదలైన చెల్లింపులు పాస్బుక్ డెబిట్ చేస్తారు. సంస్థకు ఈవిషయం తెలిసేంతవరకు నగదు పుస్తకములో నమోదు చేయరు.

iv) నేరుగా చేసిన డెబిట్: రుణదాతలు వ్యాపారస్తుని అనుమతితో నేరుగా అతని బ్యాంకు ఖాతానుంచి సొమ్మును పొందినపుడు, పాస్బుక్ లో డెబిట్ చేయబడుతుంది. కాని నగదు పుస్తక్తములో నమోదుకానందున రెండు పుస్తకాల నిల్వలలో తేడా వస్తుంది.

v) ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ పై వడ్డీ లేదా అప్పుమీద వడ్డీ: అప్పులమీద లేదా ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ప చెల్లించిన వడ్డీ పాస్బుక్ లో డెబిట్ వైపు కనపడుతుంది. ఇది నగదు పుస్తకములో నమోదు కానందున రెండు నిల్వలలో తేడా వస్తుంది.

vi) డిపాజిట్లు లేదా పెట్టుబడులపై వడ్డీ: డిపాజిట్ల మీద లేదా పెట్టుబడులపై వసూలు చేసిన వడ్డీ పాస్బుక్లో క్రెడిట్ వైపు ఉంటుంది.

vii) చెక్కులు, బిల్లుల అనాదరణ: సంస్థ ఇచ్చిన చెక్కులు లేదా బిల్లులు సంస్థ ఖాతాలో తగినంత నిల్వ లేనందున అనాదరణ జరగవచ్చు. దీనిని సంస్థ ఖాతాకు డెబిట్ చేస్తారు కాని నగదు పుస్తకములో పద్దు ఉండదు.

3) తప్పుల వలన ఏర్పడే తేడాలు:

• సంస్థ కొన్ని తప్పులను చేయవచ్చు. ఉదా: వ్యవహారమును నమోదు చేయకపోవడం, తప్పుగా నమోదు లేదా తప్పుగా నిల్వ తేల్చడం మొదలగునవి.
• కొన్ని సమయాలలో బ్యాంకు వారు కూడా కొన్ని తప్పులు చేయవచ్చు. వ్యవహారాన్ని తప్పుగా నమోదు చేయడం లేదా వ్యవహారాన్ని వదిలి వేయడం మొదలైనవి. ఈ తప్పుల వలన నగదు పుస్తకము నిల్వ పాస్బుక్ నిల్వతో సమానము కాదు.

ప్రశ్న 3.
ఉదహరించిన అంకెలతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేసే పద్ధతిని వివరించండి.
జవాబు:
నగదు పుస్తకములోని నిల్వకు, పాస్ బుక్ లోని నిల్వకు తేడాలున్నప్పుడు వాటిని సమన్వయము చేయడానికి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టికను తయారు చేస్తారు. ఈ పట్టికను తయారుచేసే ముందు ఒక పుస్తకములోని నిల్వను కనుక్కోవడానికి రెండవ పుస్తకము నిల్వలో తగిన సర్దుబాట్లను చేయవలసి ఉంటుంది. దీనివలన రెండు నిల్వలకు సమానత్వము ఏర్పడుతుంది.

బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టికను నెల చివరితేదీన గాని లేదా సంస్థకు ఏ తేదీ అనుకూలముగా ఉంటే ఆ తేదీన గాని తయారుచేయవచ్చును. నగదు పుస్తకము మరియు ప్లాస్బుకు రెండు నిల్వలు ఇచ్చినపుడు, ఈ పుస్తకములు ఒకే కాలానికి సంబంధించినవో, కాదో చూడవలెను. ఈ రెండు పుస్తకాలు వివిధ కాలాలకు చెందినపుడు, రెండు పుస్తకాలలో నమోదైన అంశాలను లెక్కలోకి తీసుకొనవలెను. అలా కాకుండా రెండు పుస్తకములు ఒకే కాలమునకు సంబంధించినవి అయితే రెండు పుస్తకాలలో నమోదుకాని అంశాలను పరిగణించవలెను.

31-3-2014 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
నగదు పుస్తకము, పాస్బుక్ నిల్వలను సమన్వయము చేయడానికి తయారుచేసే నివేదికను బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక అంటారు. నగదు పుస్తకము, పాస్బుక్ వేర్వేరు నిల్వలను చూపుతున్నప్పుడు, తేడాలు చూపడానికి గల కారణాలు కనుక్కొని, వాటని సమన్వయము చేయడానికి తయారుచేసే పట్టికను బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక అంటారు. ఈ పట్టికను నిర్దిష్ట కాలానికి అనగా నెలకు లేదా ఆరు నెలలకుగాని తయారుచేస్తారు. బ్యాంకులో తనకున్న నిల్వ మొత్తము లేదా బ్యాంకుకు తాను ఋణపడిన బాకీ మొత్తము ఖచ్చితముగా తెలుసుకోవడానికి వ్యాపారస్తునకు ఈ బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 2.
అనుకూల నిల్వ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
నగదు పుస్తకము డెబిట్ నిల్వను చూపుతున్నప్పుడు, పాస్బక్ క్రెడిట్ నిల్వను చూపితే దానిని అనుకూల నిల్వ అని అంటారు. అనుకూల నిల్వ వ్యాపారస్తునకు బ్యాంకులో అతని ఖాతాలో నిల్వ ఉన్నదని సూచిస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
ప్రతికూల నిల్వ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
సంస్థ తన ఖాతాలో ఉన్న నిల్వకంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని బ్యాంకు నుంచి తీసుకున్నప్పుడు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ ఏర్పడుతుంది. వాస్తవ నిల్వ కంటే ఎంత మొత్తము ఎక్కువగా తీసుకుంటారో దానిని మాత్రమే ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ అంటారు. దీనినే ప్రతికూల నిల్వ అనికూడా అంటారు.

ప్రశ్న 4.
ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ను వివరించండి. [A.P. Mar. ’15]
జవాబు:
ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ అనేది బ్యాంకు అందజేసే పరపతి సౌకర్యము. వ్యాపార అవసరాలకు బ్యాంకు మంజూరు చేసిన పరిమితి మేరకు ఖాతాలో ఉన్న నిల్వ కంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని వాడుకోవచ్చు. దీనిని నగదు లేదా చెక్కులను బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేయడం ద్వారా తిరిగి చెల్లించవచ్చు. వ్యాపార సంస్థ బ్యాంకు అందచేసిన ఈ ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ప వడ్డీని చెల్లించవలసి ఉంటుంది. ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ను ప్రతికూల నిల్వ అని కూడా అంటారు.

ప్రశ్న 5.
వసూలు కోసం చెక్కులను బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసినపుడు దాని ప్రభావం చిట్టాపై ఎలా ఉంటుంది ?
జవాబు:
వ్యాపారస్తుడు తన ఖాతాదారులు ఇచ్చిన చెక్కులను వసూలు కోసం బ్యాంకుకు పంపి, తన నగదు పుస్తకములో డెబిట్ చేస్తాడు. అందువలన నగదు పుస్తక్తము నిల్వ ఆ మేరకు పెరుగుతుంది. అయితే బ్యాంకువారు చెక్కులు వసూలుకు వచ్చినంత మాత్రాన వ్యాపారస్తుని ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయరు. ఆ చెక్కులు వసూలైనప్పుడు మాత్రమే క్రెడిట్ చేస్తారు. కాబట్టి సమన్వయ తేదీ నాటికి ఇలాంటి చెక్కులు వసూలు కాకపోతే, బ్యాంకు పాస్బుక్లో క్రెడిట్ ఉండదు. ఈ కారణము వలన నగదు పుస్తకము ఎక్కువ నిల్వను, పాస్బుక్ తక్కువ నిల్వను చూపుతాయి.

TEXTUAL PROBLEMS

ప్రశ్న 1.
పాస్బుక్ ప్రకారం నిల్వ ₹ 12,600. పాస్బుక్ నిల్వతో నగదు పుస్తకం నిల్వను పోల్చినప్పుడు క్రింది వ్యత్యాసాలు గుర్తించారు.
a) జారీచేసిన చెక్కులు చెల్లింపుకు దాఖలు కానివి ₹ 2,100.
b) డిపాజిట్ చేసిన, వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 1,800.
c) బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 175.
d) బ్యాంకు చెల్లించిన బీమా ప్రీమియం ₹1,500.
e) సంస్థ రుణగ్రస్థుడు నేరుగా బ్యాంకులో జమచేసిన మొత్తం ₹ 1,200. నగదు పుస్తకం నిల్వను తెలుసుకోవడానికి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
సాధన.
బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 2.
30-09-2013 తేదీ నాటి మూర్తి & సన్స్ వారి పాస్బుక్ నిల్వ ₹ 21,700. పాస్బుక్ నిల్వ నగదు పుస్తకంతో పోల్చి చూసినప్పుడు కింది విషయాలు గమనించారు.
a) జారీచేసిన చెక్కులు ఇంకా దాఖలు కానివి ₹ 32,500.
b) సంస్థ ఖాతాదారుడు నేరుగా బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేశారు ₹ 3,000.
c) పాస్బుక్లో మాత్రమే క్రెడిట్ అయిన వడ్డీ ₹ 575.
d) డిపాజిట్ చేసినా ఇంకా వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 3,500.
e) బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 150.
నగదు పుస్తకం నిల్వను తెలుసుకోవడానికి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
సాధన.
సెప్టెంబరు 30, 2013 నాటి మూర్తి & సన్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 3.
31-03-2014 తేదీ నాటి గిరి ఇండియా లిమిటెడ్ వారి పాస్బుక్ నిల్వ ₹ 8,900. కింది విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకొని బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) జారీచేసిన చెక్కులు ఇంకా దాఖలు కానివి ₹ 2,100.
b) డిపాజిట్ చేసినా ఇంకా వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 900.
e) బ్యాంకు పాస్బుక్ డెబిట్వైపు పొరపాటుగా నమోదైన వ్యవహారం ₹ 500.
d) పాస్ బుక్ లో మాత్రమే డెబిట్ అయిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 210.
e) స్థాయి ఉత్తర్వులను అనుసరించి బ్యాంకు వారు నేరుగా చెల్లించిన బీమా ప్రీమియం ₹ 600.
సాధన.
31-3-2014 నాటి గిరి ఇండియా లిమిటెడ్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 4.
బి.బి.ఆర్. లిమిటెడ్ వారి నగదు చిట్టా బ్యాంకు వరుస డెబిట్ నిల్వ ₹ 15,000. పాస్బుక్ నిల్వతో పోల్చగా వ్యత్యాసం కలదు. కింది వివరాలతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేసి పాస్బుక్ నిల్వను కనుక్కోండి.
a) జారీచేసిన చెక్కులు ఇంకా దాఖలు కానివి ₹ 4,200.
b) బ్యాంకుకి పంపిన వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 5,600.
c) నగదు పుసక్త వసూళ్ళ వరుస అధికంగా కూడటం జరిగింది ₹ 300.
d) సంస్థ కరెంటు ఖాతాపై జారీచేసిన చెక్కు పొరపాటుగా సేవింగ్స్ ఖాతా నుంచి చెల్లించాడు ₹ 2,100.
e) వసూలు కోసం బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన చెక్కులను నగదు పుస్తకంలో నమోదు చేయడం మరిచిపోయారు ₹ 900.
సాధన.
బి.బి.ఆర్.లిమిటెడ్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 5.
31-12-2013 తేదీ నాడు రెడ్డినాయుడు అనుకూల నగదు పుస్తకం నిల్వ ₹ 25,500. కింది కారణాల వల్ల నగదు, పాస్బుక్ నిల్వలు సమానంగా లేవు. వీటి ఆధారంగా పాస్బుక్ నిల్వను తెలుసుకోండి.
a) సరితా & కంపెనీ వారి నుంచి పొందిన చెక్కు ₹ 2,450 నగదు పుస్తకంలో రెండుసార్లు నమోదు చేశారు.
b) నగదు పుస్తకం వసూలు వరుస అధికంగా కూడటమైంది ₹ 1,940.
c) సప్లయీరులకు జారీచేసిన మొత్తం చెక్కుల విలువ ఔ 6,000 . అందులో 1,500 చెక్కులు 2-1-2014 నాడు ₹ 2,500; 4-1-2014 నాడు పాస్బుక్లో డెబిట్ అయ్యాయి. మిగిలిన చెక్కులు 31-12-2013 తేదీ లోపలే డెబిట్ చేశారు.
d) డిస్కౌంట్ చేసిన బిల్లు అనాదరణ పొందింది ₹ 750.
e) పాస్బుక్లో క్రెడిట్ అయి, నగదు పుస్తకంలో ఎలాంటి మార్పులేని వ్యవహారాల విలువ ₹ 400.
f) వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 1,000.
సాధన.
31 డిసెంబరు 2013 నాటి రెడ్డి వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 6.
31-12-2013న నగదు పుస్తకం ప్రతికూల నిల్వ ₹ 29,000. కింది విషయాల సహాయంతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) డిపాజిట్ చేసిన, వసూలుకాని చెక్కులు ₹ 4,530
b) సప్లయిదారుడైన కార్తీక్ రెడ్డికి జారీచేసిన చెక్కు, ఇంకా చెల్లింపు కోసం దాఖలు కాలేదు ₹ 5,040.
c) పాస్బుక్ డెబిట్ చేసిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 600.
d) డిస్కౌంట్ చేసిన 72,000 విలువగల బిల్లు అనాదరణ చెందింది.
సాధన.
31-12-2013 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 7.
ఈ కింది విషయాల ఆధారంగా బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) నగదు పుస్తకం ప్రకారం ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ నిల్వళ్ ₹ 16,100.
b) నగదు పుస్తకం డెబిట్ వైపు తక్కువగా చూపడం జరిగింది ₹ 200.
c) బ్యాంకు వారు నేరుగా వసూలు చేసిన బిల్లులు ₹ 3,500.
d) నగదు పుస్తకంలో బ్యాంకు చార్జీలను రెండుసార్లు నమోదు చేశారు 240.
e) పాస్బుక్లో మాత్రమే నమోదైన చెక్కు వసూలు ₹ 1,100.
f) ‡ 6,000 విలువగల చెక్కులను డిపాజిట్ చేసినా, కాని వాస్తవంగా కేవలం ₹ 2,600 మాత్రమే వసూలు అయ్యాయి.
g) పాస్బుక్లో మాత్రమే నమోదైన పెట్టుబడుల మీద వడ్డీ 2,000.
సాధన.
బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 8.
ఈ కింద ఇచ్చిన వివరాలతో 31-03-2014 నాటి మనస్వీ & బ్రదర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) బ్యాంకు వారి నివేదిక(పాస్బుక్) ప్రకారం ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ నిల్వ ₹ 22,470.
b) చాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్కు, స్థాయి ఉత్తర్వులను అనుసరించి బ్యాంకు వారు చెల్లించిన వార్షిక సబ్ స్క్రిప్షన్ ₹ 2,530, నగదు పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
c) 23–03–2014 నాడు నగదు పుస్తకం క్రెడిట్ వైపు నిల్వ ₹ 1,900 తక్కువగా చూపడం జరిగింది.
d) బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన చెక్కు వివరాలు, నగదు పుస్తకంలో లేవు 2,500.
e) నగదు పుస్తకంలో రెండు బ్యాంకు చార్జీల మొత్తాల్లో మొదటిది ₹ 290 రెండుసార్లు నమోదైంది. రెండవ మొత్తం ₹ 120 అసలు నమోదు కాలేదు.
f) బ్యాంకువారు వసూలు చేసిన వాటాలపై డివిడెండ్ ₹ 3,200. ఈ విషయం సంస్థకు సమాచారం లేదు.
g) ₹ 1,850, ₹ 1,500 విలువగల రెండు చెక్కులు జారీచేయగా ₹ 1,850 విలువగల చెక్కు మాత్రమే సమన్వయ తేదీనాటికి చెల్లింపు అయింది.
సాధన.
31.3.2014 నాటి మనస్వీ & బ్రదర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 9.
31-03-2014 న కార్తీక్ బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయండి.
a) పాస్బుక్ ప్రకారం ప్రతికూల నిల్వ ₹ 6,500.
b) బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన ₹ 5,000 చెక్కుల్లో ₹ 2,000 మాత్రమే వసూలు అయ్యాయి.
c) జారీచేసిన చెక్కులు బ్యాంకులో ఇంకా దాఖలు కానివి ₹ 1,500.
d) ఒక ఖాతాదారుడు నేరుగా బ్యాంకులో జమచేసిన మొత్తం ₹ 1,200.
e) బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 200; బీమా ప్రీమియం 3 300 పాస్బుక్లో మాత్రమే నమోదు అయ్యాయి.
f) పాస్బుక్లో మాత్రమే క్రెడిట్ అయిన డివిడెండ్ ₹ 300.
సాధన.
31.3.2014 నాటి కార్తీక్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 10.
పి.ఆర్.జి.రావు & సన్స్ వారి 31-03-2014 తేదీ నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయండి. [A.P Mar. ’15]
a) నగదు పుస్తకం ప్రకారం ప్రతికూల నిల్వ ₹ 14,500.
b) జారీచేసిన చెక్కులు చెల్లింపులు దాఖలు కానివి ₹ 4,500.
c) ఒక ఖాతాదారుడు నేరుగా బ్యాంకులో జమచేసిన మొత్తం ₹ 3,500.
d) బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసినా వసూలు కాని చెక్కులు ₹ 7,500.
e) పాస్బుక్లో మాత్రమే డెబిట్ చేసిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹200.
f) పాస్బుక్లో మాత్రమే డెబిట్ చేసిన ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ప వడ్డీ ₹ 500.
సాధన.
31-3-2014 నాటి పి.ఆర్.జి. రావు & సన్స్ బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
క్రింది సమాచారం నుంచి మెసర్స్ వినాయక ప్లైవుడ్ ఇండ్రస్టీస్ వారి 31-12-2013 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) నగదు పుస్తకం ప్రకారం బ్యాంకు నిల్వ ₹ 25,000.
b) జారీచేసినా ఇంకా చెల్లింపుకు దాఖలు కాని చెక్కులు ₹ 9,500.
c) బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన తేదీ 31-12-2013 నాటికి క్రెడిట్ కాని చెక్కులు ₹ 5,300.
d) బ్యాంకు (Electronic Clearing System) ద్వారా వసూలు చేసి క్రెడిట్ చేసిన డివిడెండ్ ₹ 3,500 .
e) బ్యాంకు డెబిట్ చేసిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 200.
సాధన.
31-12-2013 నాటి మెసర్స్ వినాయక ప్లైవుడ్ ఇండస్ట్రీస్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 2.
మెసర్స్ మాధవి ట్రేడర్స్ వారి తేదీ 31-12-2013 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయండి.
a) 31-12-13 నాటి నగదు చిట్టా ప్రకారం బ్యాంకు నిల్వ ₹ 58,000
b) 25-12-13 న జారీ చేసిన ₹ 25,000 చెక్కులు, 5-1-14 న చెల్లింపుకు బ్యాంకు దాఖలు అయినవి.
c) 21-12-13 న బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన ₹ 20,000 చెక్కు, 8-1-14న అనాదరణ పొందింది.
d) బ్యాంకు వసూలు చేసి క్రెడిట్ చేసిన పెట్టుబడులపై వడ్డీ ₹ 1,500. దీనికి నగదు చిట్టాలో పద్దులేదు.
e) పాస్బుక్లో మాత్రమే డెబిట్ అయిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 120.
సాధన.
31-12-2013 నాటి మెసర్స్ మాధవి ట్రేడర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 3.
కింది సమాచారంతో 30-06-2013 నాటి న్యూఇండియా స్టోర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి. [T.S. Mar. ’15]
a) పాస్బుక్ ప్రకారం బ్యాంకు నిల్వ ₹ 1,50,000
b) జూన్ 25వ తేదీన రెండు చెక్కులు ₹ 4,530, ₹ 1,520 విలువ గలవి జారీ చేసినా, జూలై నెలలో ఆ చెక్కులు బ్యాంకుకు దాఖలు అయ్యాయి.
c) ₹ 1,150 విలువ గల చెక్కు వసూలు కోసం బ్యాంకుకు పంపగా, జూన్ 30వ తేదీ వరకు పాస్బుక్లో నమోదు కాలేదు.
d) వడ్డీ ₹ 100, బ్యాంకు కమీషన్ ₹ 460 నగదు చిట్టాలో నమోదు కాలేదు.
సాధన.
జూన్ 30, 2013 నాటి న్యూ ఇండియా స్టోర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 4.
30 ఏప్రిల్ 2013న మెసర్స్ పోసినా బ్రదర్స్ వారి పాస్బుక్ ₹ 45,000 క్రెడిట్ నిల్వ చూపుతోంది.
a) బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన చెక్కులు ₹ 10,500 అందులో ₹ 4,500 విలువగల చెక్కులు మాత్రమే ఏప్రిల్ 30 తేదీనాటికి వసూలు అయ్యాయి.
b) జారీచేసిన చెక్కులు 715,000, అందులో ₹ 5,100 విలువ గల చెక్కులు మాత్రమే ఏప్రిల్ 30 తేదీ నాటికి బ్యాంకుకి చెల్లింపుకు దాఖలు కాలేదు.
c) పాస్బుక్లో మాత్రమే క్రెడిట్ చేసిన పెట్టుబడులపై వడ్డీ ₹ 300, డెబిట్ చేసిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 75. బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేసి, నగదు చిట్టా ప్రకారం బ్యాంకు నిల్వను చూపండి.
సాధన.
30-4-2013 నాటి మెసర్స్ పోసినా బ్రదర్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 5.
30-06-2013న మెసర్స్ శ్రీనివాసా ఎంటర్ప్రైజెస్ వారి నగదు పుస్తకం ₹ 9,000 క్రెడిట్ నిల్వను చూపుతుంది. పాస్ బుక్ తో పోల్చగా నిల్వల్లో తేడా ఉన్నట్లు గుర్తించడమైంది.
క్రింది సమాచారంతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయండి.
a) శ్రీ కు వంశీ కృష్ణకు ₹ 500 కు చెక్కును జారీచేయగా, ఇంకా ఆ చెక్కు బ్యాంకుకి దాఖలు కాలేదు.
b) వాటాలపై డివిడెండు బ్యాంకు వసూలుచేసి క్రెడిట్ చేసింది. ₹ 31,000 నగదు పుస్తకం నమోదు కాలేదు.
c) ₹ 350 విలువగల చెక్కు బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేయగా, జూన్ 30వ తేదీ వరకు బ్యాంకు క్రెడిట్ చేయలేదు.
d) బ్యాంకు చార్జీచేసిన ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ప వడ్డీ ₹ 150 నగదు పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
e) బ్యాంకు డెబిట్ చేసిన ఇన్సిడెంటల్ చార్జీలు ₹ 100 జూన్ 30వ తేదీ వరకు నగదు పుస్తకం నమోదు కాలేదు.
సాధన.
జూన్ 30, 2013 నాటి మెసర్స్ శ్రీనివాసా ఎంటర్ ప్రైజెస్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 6.
క్రింది సమాచారం నుండి మెసర్స్ స్వామినాథన్ & సన్స్ వారి 31-12-2013 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) నగదు పుస్తకం ప్రకారం ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ నిల్వ ₹ 7,000.
b) నగదు పుసక్తం క్రెడిట్వైపు బ్యాంకు వరుసను 100 తక్కువగా రాయడమైంది.
c) వచ్చిన చెక్కులు ₹ 1,000 విలువగలవి బ్యాంకుకి పంపడం జరగలేదు.
d) ₹ 300 విలువ గల చెక్కులు బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేశారు. కాని దీనికి సంబంధిత పద్దును నగదు చిట్టాలో రాయలేదు.
e) మెసర్స్ స్వామినాథన్ & సన్స్ స్థాయి ఉత్తర్వు ప్రకారం బ్యాంకు నేరుగా చెల్లించిన బీమా ప్రీమియం ₹ 500.
f) నగదు పుస్తకంలో రెండుసార్లు నమోదు అయిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 100.
g) ₹ 400 విలువ గల చెక్కుని బ్యాంకు వాపసు చేసింది. దీనికి నగదు పుస్తకంలో పద్దు రాయలేదు. జారీచేసిన రెండు చెక్కులు ₹ 300 విలువ గలవి. సాంకేతిక కారణంవల్ల చెల్లించలేదు, వాపసు చేయని వీటిని నగదు పుస్తకం పద్దులేదు.
h) బ్యాంకు నేరుగా వసూలు చేసిన బిల్లులు ₹ 32,000 నగదు పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
i) డిస్కౌంట్ చేసిన ₹ 4,000 బిల్లు అనాదరణ పొందింది.
j) ₹ 500 విలువ గల వసూలు చెక్కు రెండుసార్లు నగదు పుస్తకంలో నమోదు అయింది.
k) బ్యాంకు డెబిట్ చేసిన బ్యాంకు చార్జీలు ₹ 100 నగదు పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
సాధన.
31-12-2013 నాటి మెసర్స్ స్వామినాథన్ & సన్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 7.
30-11-2013 మెసర్స్ మురళీ సూపర్ మార్కెట్ వారి బ్యాంకు పాస్ బుక్లో డ్రాఫ్ట్ నిల్వను నగదు పుస్తకంతో పోల్చగా వ్యత్యాసం చూపుతోంది. కింది వివరాలతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.
a) ₹ 5,000 విలువ గల రెండు చెక్కులు బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేయగా, అవి డిసెంబర్ 2వ తేదీన క్రెడిట్ అయ్యాయి.
b) ₹ 3,000, ₹ 1,500, ₹ 500 విలువగల మూడు చెక్కులను శ్రీ శంకరయ్య, శ్రీ వెంకటరమణ, శ్రీ సత్యనారాయణకు జారీచేయగా, 30 నవంబరు వరకు చెల్లింపు జరగలేదు.
c) చెక్కులను వసూలు చేయడానికి బ్యాంకు తీసుకున్న బ్యాంకు చార్జీలు 500 నగదు పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
d) మెసర్స్ మాధవి ట్రేడర్స్ నుంచి వచ్చిన 32,000 విలువ గల చెక్కును నగదు పుస్తకంలో రాసి బ్యాంకుకి పంపడం మరచిపోయారు.
e) ₹ 200 విలువ గల వడ్డీని బ్యాంకు క్రెడిట్ చేసినప్పటికీ, ఈ సమాచారం వ్యాపారస్తునికి పంపించలేదు.
f) ₹ 2,000 విలువ గల రెండు చెక్కులను బ్యాంకు డిపాజిట్ చేయగా అనాదరణ పొందాయి. బ్యాంకు వాటిని పాస్బుక్లో డెబిట్ చేసింది. నగదు చిట్టా పుస్తకంలో నమోదు కాలేదు.
సాధన.
30 నవంబరు 2013 నాటి మెసర్స్ మురళీ సూపర్ మార్కెట్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 8.
30-06-2013 నాటి మెసర్స్ రామకృష్ణ & సన్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయండి.


సూచన: నగదు చిట్టా, పాస్బుక్ ఖండికలను ఒకే కాలానికి ఇచ్చినప్పుడు, నగదు పుస్తకం డెబిట్ వైపు, పాస్ బుక్ క్రెడిట్ వ్యవహారాలను నగదు పుస్తకం క్రెడిట్వైపు, పాస్బుక్, డెబిట్ వైపు వ్యవహారాలు పోల్చి రెండు పుస్తకాల్లో నమోదైన వ్యవహారాలను వదిలి, ఒకే పుస్తకంలో నమోదైన వ్యవహారాల తేడాకు గల కారణాలుగా గుర్తించి వాటి సహాయంతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయాలి.
సాధన.
30-06-2013 నాటి మెసర్స్ రామకృష్ణ & సన్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

ప్రశ్న 9.
మెసర్స్ దాసరాజు & సన్స్ వారి నగదు పుస్తకం బ్యాంకు వరుసలను, పాస్బుక్ వ్యవహారాలను కింద ఇవ్వడం జరిగింది. రెండు పుస్తకాల నిల్వల తేడాకు గల కారణాలను కనుక్కొని 31-03-2013 నాటి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారుచేయండి.


సాధన:
సూచన: నగదు పుస్తకం పాస్బుక్ ఖండికలను వేర్వేరు కాలాలకు సంబంధించి ఇచ్చినప్పుడు, ఒక పుస్తకం డెబిట్ వైపు మరో పుస్తకం క్రెడిట్వైపు వ్యవహారాలను, ఒక పుస్తకం క్రెడిట్వైపు, మరో పుసక్తం డెబిట్ వైపు వ్యవహారాలను పోల్చి రెండు పుస్తకాల్లో కనిపించిన వ్యవహారాలను మాత్రమే, రెండు పుస్తకాల నిల్వల తేడాకు గల కారణాలుగా గుర్తించి, వాటి సహాయంతో బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక తయారు చేయాలి.
మార్చి 31, 2013 నాటి మెసర్స్ దాసరాజు & సన్స్ వారి బ్యాంకు నిల్వల సమన్వయ పట్టిక

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 8th Lesson నగదు పుస్తకం Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 8th Lesson నగదు పుస్తకం

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
నగదు పుస్తకం అర్థాన్ని, ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
జవాబు:
అన్ని సహాయక పుస్తకాలలో నగదు పుస్తకం లేదా నగదు ఖాతా చాలా ముఖ్యమైనది. సంస్థ యొక్క నగదు వ్యవహారాలలో నగదు వసూళ్ళు, నగదు చెల్లింపులు ఉంటాయి. సాధారణముగా వ్యాపార వ్యవహారాలలో నగదు వ్యవహారాలే ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉంటాయి. కాబట్టి నగదు వసూళ్ళు, నగదు చెల్లింపులను రికార్డు చేయడానికి ప్రత్యేక నగదు పుస్తకము ఎంతైనా అవసరం. నగదు పుస్తకము నగదు వసూళ్ళను, చెల్లింపులను నమోదుచేసి, వ్యాపార సంస్థకు ఏ సమయములోనైనా నగదు నిల్వను తెలియజేస్తుంది.

నగదు పుస్తకము చిట్టాగా (తొలిపద్దు పుస్తకము), ఆవర్జాగా (మలిపద్దు పుస్తకము), ద్వంద్వ పాత్ర వహిస్తుంది. ఇది ఒక సహాయక చిట్టా. నగదు వ్యవహారములన్నీ మొదటగా నగదు పుస్తకములో రాయడం జరుగుతుంది. అందువలన దీనిని తొలిపద్దు పుస్తకము అంటారు. నగదు పుస్తకములో వ్రాసిన వ్యవహారాలను ఆవర్జాలో ప్రత్యేకముగా నగదు ఖాతా తెరిచి నమోదు చేయవలసిన అవసరము లేదు. అందువలన దీనిని మలిపద్దు పుస్తకము అంటారు. నగదు చిట్టా ప్రాముఖ్యత :

1. దీనిని ఒక సహాయక చిట్టాగా పరిగణించవచ్చును.
2. ఆవర్జావలె నగదు పుస్తకములో డెబిట్, క్రెడిట్ వరసలు ఉండి, నగదు వసూళ్ళు మరియు చెల్లింపులను నమోదు చేస్తారు.
3. కేవలము నగదు వ్యవహారాలు మాత్రమే నమోదు చేస్తారు.
4. నగదు పుస్తకము ఎల్లప్పుడు డెబిట్ నిల్వనే చూపుతుంది. కారణము వ్యాపార సంస్థ తాను వసూలు చేసిన మొత్తము కంటే ఎక్కువ చెల్లించలేదు.
5. ఏ సమయములోనైనా నగదు నిల్వ ఎంత ఉన్నదీ చెప్పవచ్చును.

ప్రశ్న 2.
వివిధ రకాల నగదు పుస్తకాల గురించి సంక్షిప్త వివరణ ఇవ్వండి.
జవాబు:
వ్యాపార సంస్థ యొక్క అవసరము, పరిమాణము, నిర్వహించే వ్యాపార స్వభావాలను బట్టి, నగదు పుస్తకము స్వరూపము ఉంటుంది. సాధారణముగా వ్యాపార సంస్థలు దిగువ పేర్కొన్న నగదు పుస్తకాలను ఉపయోగిస్తాయి.
1. సాధారణ నగదు పుస్తకము

2. రెండు వరుస నగదు పుస్తకము

• నగదు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు చిట్టా
• బాంకు,డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు చిట్టా

3. మూడు వరుస గల నగదు చిట్టా(నగదు, బాంకు, డిస్కౌంటు వరుసలు)

4. చిల్లర నగదు చిట్టా
1) సాధారణ నగదు పుస్తకము : కొత్తగా ప్రారంభించబడిన వ్యాపార సంస్థలకు వర్తక కార్యకలాపాలు తక్కువగా ఉంటాయి. కాబట్టి, సాధారణ నగదు పుస్తకమును తయారుచేస్తాయి. కేవలం నగదు వ్యవహారాలనే నమోదు చేస్తారు. దీనిలో వ్యవహారాలను అవి జరిగిన కాలక్రమములో నమోదు చేస్తారు. నగదు వసూళ్ళను డెబిట్ వైపు, నగదు చెల్లింపులను క్రెడిట్ వైపు రాయాలి. ఇతర ఖాతాలలో మాదిరి ఈ పుస్తకమును కూడా నిల్వ తేల్చాలి. ఈ పుస్తకమును ప్రతిరోజు నిల్వ తేలుస్తారు.

2) రెండు వరుసలు గల నగదు పుస్తకము :
i) నగదు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు పుస్తకము : ఈ నగదు పుస్తకములో నగదు వసూళ్ళు, చెల్లింపులతో
పాటు, డిస్కౌంట్ను కూడా నమోదు చేస్తారు. అందువలన దీనిని రెండు వరుసలు గల నగదు పుస్తకము అంటారు. ఒక ఋణదాత తన ఋణగ్రస్తునకు సకాలములో డబ్బు చెల్లించేందుకు ఇచ్చే ప్రేరకాన్ని నగదు డిస్కౌంట్ అంటారు. వ్యాపారస్తుడు తన ఋణదాత నుంచి కొంత రిబేటును నగదు రూపములో పొందినపుడు వచ్చిన డిస్కౌంట్ గాను, అదే విధముగా ఖాతాదారుకు కొంత రిబేటును నగదు రూపములో ఇచ్చినపుడు ఇచ్చిన డిస్కౌంట్గా పరిగణిస్తారు. నగదు వరుసతోపాటు, డిస్కౌంట్ వరుసను కూడా నగదు పుస్తకములో డెబిట్ మరియు క్రెడిట్ వైపు చూపుతారు.

ii) బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు పుస్తకము : ఆధునిక వ్యాపార సంస్థలు తమ వ్యాపార కార్యకలాపాలను బాంకుల ద్వారా జరుపుతాయి. నగదు వసూళ్ళు, చెల్లింపులు చెక్కుల ద్వారా జరుగుతాయి. చెక్కును బాంకులో డిపాజిట్ చేసినపుడు నగదు పుస్తకము డెబిట్ వైపు, చెక్కుల ద్వారా చెల్లించినపుడు క్రెడిట్వైపు చూపుతారు. అదేవిధముగా వచ్చిన డిస్కౌంట్ క్రెడిట్ వైపు, ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ డెబిట్ వైపు చూపుతారు.

3) మూడు వరుసలు గల నగదు పుస్తకము : పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలన్నీ తమ వ్యవహారాలను బాంకుల ద్వారా జరుపుతాయి. కాబట్టి నగదు, బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు పుస్తకాన్ని తయారు చేస్తాయి. అందువలన దీనిని మూడు వరుసలు గల నగదు పుస్తకము అంటారు.

4) చిల్లర నగదు పుస్తకము : ఈ నగదు పుస్తకములో చిల్లర ఖర్చులను నమోదు చేస్తారు. దీనిని చిన్న షరాబు నిర్వహిస్తాడు. చిన్న షరాబు చేసిన చెల్లింపులకు ఓచర్ను పొందుతాము. ఈ ఓచర్లకు క్రమ సంఖ్యలు వేయడం వలన భవిష్యత్తులో రిఫరెన్సుకు పనికి వస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
మూడు వరుసల నగదు చిట్టా ప్రాముఖ్యత తెలియచేసి, ఆ చిట్టా నమూనా చూపండి.
జవాబు:
పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలన్నీ తమ వ్యవహారాలను బాంకుల ద్వారా జరుపుతాయి. కాబట్టి నగదు, బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల నగదు చిట్టా తయారు చేస్తాయి. అందువలన దీనిని మూడు వరుసలు గల నగదు చిట్టా అంటారు. వ్యాపార వ్యవహారాలు పెద్ద మొత్తాలలో చేసే వ్యాపార సంస్థలు బాంకులలో ఖాతాలను తెరిచి తమ కార్యకలాపాలను బాంకు ద్వారా జరుపుతాయి. పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకు మూడు వరుసల నగదు చిట్టా ద్వారా దిగువ ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి.

1. మూడు వరుసలు గల నగదు చిట్టా నగదు వసూళ్ళు, నగదు చెక్కుల ద్వారా వసూళ్ళను నమోదు చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
2. అదే విధముగా నగదు చెల్లింపులు, చెక్కుల ద్వారా చెల్లింపులను నమోదు చేయవచ్చు.
3. వివిధ స్వభావము గల నగదు, బాంకు వ్యవహారాలను పెద్ద సంఖ్యలో నమోదు చేయవచ్చు.
4. బాంకులో నగదును డిపాజిట్ చేయడం ద్వారా వడ్డీని ఆర్జించవచ్చు. ఎదురు పద్దులను నమోదు చేయవచ్చు. మూడు వరుసలు గల నగదు చిట్టా నమూనా :
   

ప్రశ్న 4.
మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయడంలో గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలను తెలపండి.
జవాబు:
మూడు వరుసలు గల నగదు చిట్టాను తయారుచేసేటపుడు దిగువ అంశాలు గమనించవలెను.

1. ప్రారంభపు నిల్వ డెబిట్ వైపు వివరాల వరుసలో To తెచ్చిన నిల్వ అని వ్రాసి నగదు మొత్తాన్ని నగదు వరుసలో, బాంకు మొత్తాన్ని బాంకు వరుసలో రాయాలి. ఒకవేళ బాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ ఇస్తే, క్రెడిట్ వైపు వివరాలలో By తెచ్చిన నిల్వ అని వ్రాసి, మొత్తాన్ని బాంకు వరుసలో చూపవలెను.
2. నగదు వసూళ్ళను డెబిట్ వైపు నగదు వరుసలో, నగదు చెల్లింపులను క్రెడిట్ వైపు నగదు వరుసలో వ్రాయవలెను.
3. చెక్కు ద్వారా వసూళ్ళను డెబిట్వైపు నగదు వరుసలో వ్రాయవలెను. ఒకవేళ చెక్కును వసూలు అయిన తేదీన బాంకులో వేస్తే నేరుగా డెబిట్ వైపు బాంకు వరసలో వ్రాయాలి. ఎదురుపద్దును వ్రాయకూడదు.
4. చెక్కుల ద్వారా చెల్లింపులను క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలో నమోదు చేయాలి.
5. ఆఫీసు ఉపయోగానికి బాంకు నుంచి నగదును తీసినపుడు, డెబిట్వైపు నగదు వరుసలోను, క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలోను నమోదు చేయాలి. ఇది ఎదురుపద్దు అవుతుంది.
6. చెక్కు వసూలైనపుడు వాటిని నగదుగా భావించి, డెబిట్వైపు నగదు వరుసలో వ్రాయవలెను. ఈ చెక్కులను తరువాత వసూలుకై బాంకులో వేసినపుడు, నగదును బాంకులో డిపాజిట్ చేసినట్లుగానే డెబిట్ వైపు బాంకు వరుసలోనూ, క్రెడిట్వైపు నగదు వరుసలోను చూపవలెను. ఇది ఎదురు పద్దు అవుతుంది.
7. నగదు లేదా బాంకు వ్యవహారాలలో డిస్కౌంట్ ఉన్నప్పుడు ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ను డెబిట్ వైపు డిస్కౌంట్ వరుసలోను, వచ్చిన డిస్కౌంట్ను క్రెడిట్వైపు డిస్కౌంట్ వరుసలోను చూపవలెను.

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
నగదు పుస్తకం ప్రయోజనాలు వ్రాయండి.
జవాబు:
నగదు పుస్తకము వలన ఈ క్రింది ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి.

1. వ్యాపార సంస్థకు వచ్చిన నగదు (వసూళ్ళు), వ్యాపార సంస్థ చెల్లించిన నగదుకు (చెల్లింపులు) సంబంధించిన వివరాలను తెలియజేస్తుంది.
2. ఏ సమయములోనైనా వ్యాపార సంస్థ యొక్క నగదు, బాంకు నిల్వలను తెలుసుకోవచ్చును.
3. నగదు పుస్తకము నిల్వ వ్యాపార సంస్థలో ఉన్న నిల్వతో సరిచూసుకోవచ్చు. నగదు పుస్తకపు నిల్వ, చేతిలో ఉన్న నగదు నిల్వతో సరిపోయినట్లయితే, తప్పులు, మోసాలు జరగలేదని భావించవచ్చు.
4. నగదు పుస్తకము చిట్టా మరియు ఆవర్జాగా కూడా ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి నగదు ఖాతాను తయారు చేయనవసరము లేదు.

ప్రశ్న 2.
నగదు పుస్తకం లక్షణాలను తెలపండి.
జవాబు:
నగదు పుస్తకపు లక్షణాలను దిగువ విధముగా వివరించవచ్చును..

1. నగదు పుస్తకము ఒక సహాయక చిట్టా (రోజువారీ పుస్తకము).
2. ఇది నగదు వ్యవహారాలను మాత్రమే రికార్డు చేస్తుంది.
3. నగదు పుస్తకము నగదు ఖాతాగా కూడా వ్యవహరిస్తుంది.
4. నగదు పుస్తకములో డెబిట్ వైపు, క్రెడిట్వైపు ఉంటాయి. నగదు వసూళ్ళు డెబిట్వైపు, నగదు చెల్లింపులు క్రెడిట్ వైపు నమోదు చేస్తారు.
5. నగదు పుస్తకము డెబిట్ నిల్వను మాత్రమే చూపుతుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
నగదు డిస్కౌంట్
జవాబు:
ఋణదాత, ఋణగ్రస్తునకు తాను చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని గడువు తేదీన గాని, గడువు తేదీ కంటే ముందుగా చెల్లించినట్లయితే ఇచ్చే మినహాయింపు లేదా రిబేటును నగదు డిస్కౌంట్ అంటారు. దీనిని ఋణగ్రస్తుడు స్వీకరించిన నగదు డిస్కౌంట్గా భావిస్తాడు. అదే విధముగా నగదు వసూలైనపుడు డిస్కౌంట్ లేదా రిబేటు ఇవ్వడము జరుగుతుంది. నగదు పుస్తకములో ఈ డిస్కౌంట్లకు వరుసలు రెండు వైపులా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 2.
ఇచ్చిన డిస్కౌంట్
జవాబు:
వ్యాపారస్తుడు తన ఖాతాదారుల నుంచి గడువు తేదీ కంటే ముందు (సకాలములో) నగదు వసూలైనపుడు వారిని ప్రోత్సహిస్తూ ఇచ్చే మినహాయింపు మొత్తాన్ని ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ అంటారు. దీనిని నగదు పుస్తకములో డెబిట్ వైపు డిస్కౌంట్ వరుసలో వ్రాయాలి.

ప్రశ్న 3.
వచ్చిన డిస్కౌంట్
జవాబు:
వ్యాపారస్తుడు తన ఋణదాతలకు గడువు తేదీ కంటే ముందు మొత్తాన్ని చెల్లించినపుడు పొందే డిస్కౌంట్ను వచ్చిన డిస్కౌంట్ అంటారు. దీనిని నగదు పుస్తకములో క్రెడిట్ వైపు డిస్కౌంట్ వరుసలో వ్రాయాలి.

ప్రశ్న 4.
ఎదురుపద్దు [A.P & T.S. Mar. ’15]
జవాబు:
ఒకే వ్యవహారాన్ని మూడు వరుసల గల నగదు చిట్టాలో డెబిట్వైపు, క్రెడిట్వైపు నమోదు చేస్తే దానిని ఎదురుపద్దు అంటారు. ఎదురుపద్దు నగదు పుస్తకములో రెండు ఖాతాలను అనగా నగదు, బాంకు ఖాతాలను ప్రభావితము చేస్తుంది. నగదుగాని, చెక్కులుగాని బాంకులో డిపాజిట్ చేసినపుడు, ఆఫీసు అవసరాలకై బాంకు నుంచి నగదు తీసినపుడు ఎదురుపద్దు ఏర్పడుతుంది. ఈ రెండు సందర్భాలలోను నగదు, బాంకు వరుసలలోను పద్దులు వ్రాయాలి.

ప్రశ్న 5.
బయానా భర్తీ పద్ధతి
జవాబు:
ఈ పద్ధతిలో నిర్ణీత కాలానికి అనగా వారానికి, నెలకి అయ్యే చిల్లర ఖర్చులకు అయ్యే మొత్తాన్ని ముందుగా అంచనా వేసి, ఆ మొత్తాన్ని చిన్న షరాబుకు చెక్కు ద్వారా ఇస్తారు. చిన్న షరాబు తాను చెల్లించిన ఖర్చులకు తగిన ఓచర్లు తయారు చేసి వారాంతము లేదా నెలాఖరున పెద్ద షరాబుకు సమర్పిస్తాడు. పెద్ద షరాబు ఓచర్లు, చిల్లర నగదు పుస్తకాన్ని తనిఖీ చేసి ఖర్చు పెట్టిన మొత్తానికి చెక్కును జారీ చేస్తాడు. ఖర్చు పెట్టిన మొత్తానికి పెద్ద షరాబు, చిన్న షరాబుకు చెల్లించడం జరుగుతుంది. కాబట్టి దీనిని బయానా భర్తీ పద్ధతి అంటారు.

ప్రశ్న 6.
చిల్లర నగదు చిట్టా
జవాబు:
పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు తమ నగదు వ్యవహారములన్నీ బాంకు ద్వారా జరుపుతూ ఉంటాయి. అనగా సంస్థకు వచ్చిన నగదును బాంకులో వేయడం, చెల్లింపులకు చెక్కులు జారీ చేయడం. అయితే ఈ వ్యాపార సంస్థలకు నగదు వ్యవహారములతోపాటు చిల్లర ఖర్చులు కూడా ఉంటాయి. వీటి మొత్తము అతిస్వల్పముగా ఉండి చెక్కుల ద్వారా చెల్లించడం కుదరదు. అందువలన వ్యాపార సంస్థలు తమ వద్ద కొంత చిల్లర నగదును ఉంచుకొని, ఆ నిల్వనుండి చిల్లర ఖర్చులను చెల్లిస్తారు. వీటిని నమోదు చేయడానికి ఉంచిన పుస్తకమును ‘చిల్లర నగదు చిట్టా’ అంటారు.

TEXTUAL PROBLEMS

ప్రశ్న 1.
కింది వివరాల నుంచి 2014 జనవరి 1 తేదీన సాధారణ నగదు పుస్తకాన్ని తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 2.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి ఫార్మా ట్రేడర్స్ వారి ఒక వరస నగదు పుస్తకాన్ని తయారుచేయండి.

(సూచన : డిసెంబర్ 15: అరువు కొనుగోలు కాబట్టి నగదు పుస్తకంలో రాదు.
డిసెంబరు 20 :అరువు అమ్మకాలు కాబట్టి ఈ వ్యవహారాలన్ని నగదు పుస్తకంలో రాయకూడదు.)
సాధన.

ప్రశ్న 3.
31.03.2014 తేదీన సాధారణ నగదు పుస్తకాన్ని తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 4.
2014 జనవరి 31వ తేదీన కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాల నుంచి రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 5.
నగదు, డిస్కౌంట్ వరుసలు గల రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 6.
కింది వివరాల నుంచి రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.


(సూచన : ఫిబ్రవరి 20 శ్రీపతికి సరుకు అమ్మకం అరువు వ్యవహారం కాబట్టి నగదు పుస్తకంలో రాయకూడదు)
సాధన.

ప్రశ్న 7.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాల నుంచి బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసల నగదు పుస్తకాన్ని తయారుచేయండి.

(సూచన : నవంబర్ 17 వంశీకి చెల్లించాల్సింది ? 500, చెల్లించిన మొత్తం కౌ 450 ఈ తేడా (550-450 = 50) వచ్చిన డిస్కౌంట్గా చేయాలి)
సాధన.

ప్రశ్న 8.
మూడు వరుసల నగదు చిట్టాను తయారు చేయండి.


సాధన.

ప్రశ్న 9.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాల నుంచి మూడు వరుసల చిట్టా తయారు చేయండి.


(సూచన : అక్టోబర్ 9 – ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి
అక్టోబర్ 25 – ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 10.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.


(సూచన : జనవరి 15 మానస నుంచి సరుకు కొనుగోలు అరవు వ్యవహారం, నగదు పుస్తకంలో రాయకూడదు.
జనవరి 17 ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి, జనవరి 23 ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 11.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాలకు నగదు, బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసల నగదు పుస్తకంలో నమోదు చేయండి.


(సూచన :
1. బాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ నిల్వను నగదు పుస్తకంలో క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలో రాయాలి.
2. జనవరి 12 – అనిల్ నుంచి రావాల్సిన మొత్తం 31,000, అనిల్ నుంచి వసూలైన మొత్తం 900.
ఈ తేడా (1,000–900) 100 ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ డెబిట్ వైపు డిస్కౌంట్ వరుసలో రాయాలి.
3. జనవరి 3 – ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి.
జనవరి 14 – ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి.
జనవరి 19 – ఎదురు పద్దు నమోదు చేయాలి.
సాధన.

ప్రశ్న 12.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారు చేయండి.


(సూచన : అక్టోబర్ 14, 18, 29 తేదీల్లో వ్యవహారాలకు ఎదురు పద్దు రాయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 13.
కింది వివరాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారు చేయండి.

(సూచన : జనవరి 9, 25 తేదీల వ్యవహారాలకు ఎదురు పద్దు రాయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 14.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి మూడు వరసల నగదుచిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 15.
మూడు వరుసల నగదుచిట్టా తయారుచేయండి.

(సూచన : ఫిబ్రవరి 15, 28 తేదీల వ్యవహారాలకి ఎదురు పద్దు రాయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 16.
కింది వివరాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి :

(సూచన : మార్చి 7, 25 తేదీల వ్యవహారాలకు ఎదురు పద్దు రాయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 17.
కింద వివరాల నుంచి మూడు వరసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.


(సూచన : మే 7, 14, 19 తేదీల వ్యవహారాలకు ఎదురుపద్దు రాయాలి.)
సాధన.

ప్రశ్న 18.
కింద ఇచ్చిన మిస్టర్ స్టీఫెన్ యొక్క వివరాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టాను తయారు చేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 19.
కింద ఇచ్చిన మిసెస్ విజయ యొక్క వ్యవహారాల నుంచి మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 20.
విశ్లేషణాత్మక చిల్లర నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 21.
విశ్లేషణాత్మక చిల్లర నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.


సాధన.

ప్రశ్న 22.
కింద వివరాల నుంచి విశ్లేషణాత్మక చిల్లర నగదు చిట్టా తయారు చేసి ఆవర్జాలో నమోదు చేయండి.

సాధన.

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన వ్యాపార వ్యవహారాల నుంచి సాధారణ నగదు పుస్తకం తయారుచేయండి.

(సూచన : జనవరి 22 గిరికి సరుకు అమ్మకాలు – అరువు వ్యవహారం కాబట్టి ఈ వ్యవహారాన్ని నగదు చిట్టాలో రాయకూడదు. )
సాధన.

ప్రశ్న 2.
కింద ఇచ్చిన వ్యాపార వ్యవహారాలకు సాధారణ నగదు పుస్తకం తయారుచేయండి.


సూచన : డిసెంబర్ 28 సూరి నుంచి సరుకు కొనుగోలు అరువు వ్యవహారం. కాబట్టి ఈ వ్యవహారాన్ని నగదు పుస్తకంలో రాయకూడదు.
సాధన.

ప్రశ్న 3.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాల నుంచి రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.


సూచన:
1) అక్టోబర్ 23 ఈ వ్యవహారం అరువు వ్యవహారం కాబట్టి నగదు పుస్తకంలో రాదు.
2) అక్టోబర్ 26 ఈ వ్యవహారం నమోదు చేయడానికి అక్టోబర్ 23వ తేదీన జరిగిన వ్యవహారాన్ని గమనించాలి.
(అశోకికి అమ్మిన సరుకు = 11,200
అశోక్ నుంచి వచ్చిన నగదు = ₹ 11,000
తేడా మొత్తం (₹ 1,200 – ₹ 1,000 = ₹ 200) ఇచ్చిన డిస్కౌంట్గా నమోదు చేయాలి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి నగదు, డిస్కౌంట్ వరుసల నగదు చిట్టా తయారు చేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 5.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి 31.05.2014 తేదీ నాటికి రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 6.
బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుస గల రెండు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 7.
బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుస గల రెండు వరసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

(గమనిక : నగదు వసూళ్ళు, చెల్లింపులు బాంకు ద్వారా జరపడమైంది.)
సాధన.

ప్రశ్న 8.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాల్లో ఎదురు పద్దులను గుర్తించి మీ జవాబు సమర్ధిస్తూ వివరణ రాయండి.

సాధన.
2014 జనవరి 1 : ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయాలి.
వివరణ: బాంకులో నగదు వేసినప్పుడు బాంకు నిల్వ పెరుగుతుంది. నగదు నిల్వ తగ్గుతుంది. అందువల్ల ఈ పద్దును డెబిట్ వైపు బాంకు వరసలో, క్రెడిట్ వైపు నగదు వరసలో నమోదు చేయాలి.
2014 జనవరి 3 : ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయకూడదు.
వివరణ : చెక్కు వచ్చిన రోజునే బాంకులో డిపాజిట్ చేశారు. అందువల్ల ఈ వ్యవహారం నగదు ఖాతాను ప్రభావితం చేయదు. ఈ వ్యవహారాన్ని డెబిట్ వైపు నేరుగా బాంకు వరుసలో రాయాలి.
2014 జనవరి 6 : ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయకూడదు.
వివరణ : ఇది నగదు ఖాతాను ప్రభావితం చేయదు. కాబట్టి క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలో నమోదు చేయాలి.
2014 జనవరి 8 : ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయకూడదు.
వివరణ : చెక్కు వచ్చిన రోజున బాంకుకి పంపకుండా మరొక రోజు డిపాజిట్ చేశారు. కాబట్టి ఇది నగదు వసూలుతో సమానం అవుతుంది. దీన్ని డెబిట్ వైపు నగదు వరుసలో నమోదు చేయాలి.
2014 జనవరి 10: ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయాలి.
వివరణ : బాంకు నుంచి తీసినప్పుడు నిల్వ తగ్గుతుంది. నగదు నిల్వ పెరుగుతుంది. దీన్ని డెబిట్ వైపు నగదు వరుసలో, క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలో నమోదు చేయాలి.
2014 జనవరి 14 : ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయాలి.
వివరణ: జనవరి 8వ తేదీన వచ్చిన చెక్కును జనవరి 14వ తేదీన డిపాజిట్ చేశారు. కాబట్టి దీనికి ఎదురు పద్దు రాయాలి. దీన్ని డెబిట్ వైపు బాంకు వరుసలో, క్రెడిట్ వైపు నగదు వరుసలో నమోదు చేయాలి.
2014 జనవరి 16: ఈ వ్యవహారానికి ఎదురు పద్దు రాయకూడదు.
వివరణ: సొంతవాడకాల కోసం బాంకు నుంచి నగదు తీసినప్పుడు రాయాల్సిన చిట్టా పద్దు ఈవిధంగా ఉంటుంది.

సొంతవాడకాల ఖాతా Dr
To బాంకు ఖాతా
ఈ వ్యవహారం నగదు ఖాతాను ప్రభావితం చేయదు. కాబట్టి ఎదురు పద్దు రాదు. దీన్ని క్రెడిట్ వైపు బాంకు వరుసలో రాయాలి.

ప్రశ్న 9.
కింది వ్యవహారాలకు మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 10.
కింద వివరాల నుంచి నగదు, బాంకు, డిస్కౌంట్ వరుసల నగదు పుస్తకాన్ని తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 11.
మూడు వరుసల నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 12.
కింది వివరాల నుంచి విశ్లేషణాత్మక చిల్లర నగదు చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 13.
కిందది వివరాల నుంచి విశ్లేషణాత్మక చిల్లర నగదుచిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 7th Lesson అసలు చిట్టా Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 7th Lesson అసలు చిట్టా

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అసలు చిట్టా అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
అన్ని వ్యాపార వ్యవహారాలు వాటి స్వభావాన్ని బట్టి వివిధ రకాల సహాయక పుస్తకాలలో నమోదు చేస్తారు. ఉదా: అరువు కొనుగోళ్ళను కొనుగోలు చిట్టాలోను, అరువు అమ్మకాలను’ అమ్మకాల చిట్టాలోను, కొనుగోలు చేసిన సరుకు వాపసు చేసినపుడు కొనుగోలు వాపసుల చిట్టాలోను, అమ్మిన సరుకు వాపసు వచ్చినపుడు అమ్మకాల వాపసుల చిట్టాలోను, నగదు వ్యవహారాలను నగదు చిట్టాలోను వ్రాస్తారు. కాని కొన్ని వ్యవహారాలు అరుదుగా సంభవించి, పై పుస్తకాలు వేటిలోను నమోదు చేయడానికి వీలుకాని వ్యవహారాలు రికార్డు చేయడానికి ఉపయోగించే పుస్తకమే ‘అసలు చిట్టా’. కాబట్టి మొదటి ఏడు సహాయక చిట్టాలలో రాయడానికి వీలుకాని వ్యవహారాలను రాయడానికి ఉపయోగించే చిట్టాను అసలు చిట్టా అంటారు.

ప్రయోజనాలు: అసలు చిట్టా ముఖ్య ఉపయోగాలను కింద ఇచ్చిన వివిధ రకాల వ్యవహారాలను నమోదు చేయుట ద్వారా తెలుసుకొనవచ్చును.

1. ప్రారంభపు పద్దులు
2. ఆస్తి అరువుపై కొనుగోలు
3. ఆస్తి అరువుపై అమ్మకాలు
4. సవరణ పద్దులు
5. సర్దుబాటు పద్దులు
6. ముగింపు పద్దులు
7. బదిలీ చిట్టాపద్దులు
8. బిల్లుల అనాదరణ పద్దులు

ప్రశ్న 2.
అసలు చిట్టాలో వ్రాసే వివిధ వ్యవహారాలను గురించి తెలపండి.
జవాబు:
దిగువ వ్యవహారాలను అసలు చిట్టాలో నమోదుచేస్తారు.
1. ప్రారంభపు పద్దులు: కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరములో నూతన పుస్తకాలను ప్రారంభిస్తూ రాసే చిట్టాపద్దులను ప్రారంభపు పద్దులు అంటారు. గత సంవత్సరము ఆస్తి అప్పులు నిల్వలను ప్రస్తుత సంవత్సరానికి బదిలీ చేయడానికి రాసే పద్దులను ప్రారంభపు పద్దులు అంటారు.

2. ముగింపు పద్దులు: ప్రతి సంవత్సరాంతాన నామమాత్రపు ఖాతాల నిల్వలను వర్తకపు, లాభనష్టాల ఖాతాలకు మళ్ళించడానికి రాసే చిట్టాపద్దులను ముగింపు పద్దులు అంటారు. నామమాత్రపు ఖాతాలు అంటే ఖర్చులు, నష్టాలు, ఆదాయాలు, లాభాలకు సంబంధించిన ఖాతాలు.

3. ఆస్తుల అరువు కొనుగోలు, అమ్మకాలు: ప్రతి వ్యాపార సంస్థ ఆస్తులను నగదు మీద గాని, అరువుమీద గాని కొనుగోలు చేసి అమ్మకము చేస్తుంది. ఆస్తులను అరువు మీద కొనుగోలు చేసి, అమ్మకాలు చేసినపుడు వాటిని అసలు చిట్టాలో వ్రాయాలి.

4. సవరణ పద్దులు: చిట్టాపద్దులు వ్రాయడంలోగాని, ఆవర్జా ఖాతాలలో నమోదు చేయడంలోగాని, ఖాతాల నిల్వలను తేల్చడంలోగాని తప్పులు దొర్లే అవకాశము ఉంటుంది. అలాంటప్పుడు నికరలాభాన్ని ఖచ్చితముగా లెక్కగట్ట టానికి వీలుండదు. ఈవిధముగా తప్పులు దొర్లినపుడు వాటిని సవరణ చేస్తూ వ్రాయవలసిన పద్దులను సవరణ పద్దులు అంటారు.

5. సర్దుబాటు పద్దులు: ముగింపు లెక్కలు తయారుచేసేటప్పుడు వ్యాపార సంస్థ కొన్ని సర్దుబాట్లు చేయవలసి ఉంటుంది. ఆస్తులకు, ఆదాయాలకు, ఖర్చులకు చేసే సర్దుబాట్లకు రాసే పద్దులను సర్దుబాటు పద్దులు అంటారు. ఉదా: చెల్లించవలసిన ఖర్చులు, రావలసిన ఆదాయాలు, ఆస్తులపై తరుగుదల మొదలైన సర్దుబాట్లను అసలు చిట్టాలో నమోదు చేయాలి.

6. బదిలీ పద్దులు: ఒక ఖాతాలోని కొంత మొత్తాన్ని మరొక ఖాతాలోకి బదిలీ చేయడానికి రాసే పద్దులను బదిలీ పద్దులు అంటారు. ఉదా: వ్యాపార సంస్థ ఆర్జించిన లాభాన్ని రిజర్వు నిధికి మళ్ళించడం, సొంతవాడకాలను మూలధన ఖాతాకు బదిలీ చేయడం మొదలైనవి.

పైన పేర్కొన్న వివిధ రకాల పద్దులతో పాటు కొన్ని ఇతర పద్దులు. ఉదా: అగ్ని ప్రమాదము వలన సరుకు నష్టం, బిల్లులు అనాదరణ, కన్సైన్మెంట్ మీద పంపిన సరుకు, అసలు చిట్టాలో నమోదు చేయవలసి ఉంటుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రారంభపు పద్దులు
జవాబు:
కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరములో నూతన పుస్తకాలను ప్రారంభిస్తూ రాసే చిట్టాపద్దులను ప్రారంభపు పద్దులు అంటారు. గత సంవత్సరానికి చెందిన ఆస్తి అప్పులను ప్రస్తుత సంవత్సరానికి బదిలీ చేయడానికి ఉపయోగించే పద్దును ప్రారంభపు పద్దు అంటారు.
ప్రారంభపు పద్దు

ప్రశ్న 2.
సవరణ `పద్దులు
జవాబు:
చిట్టాపద్దులు వ్రాయడంలోగాని, ఆవర్జా ఖాతాలలో నమోదుచేయడంలో గాని, ఖాతాల నిల్వలను తేల్చేటప్పుడు తప్పులు దొర్లే అవకాశము ఉన్నది. అలాంటప్పుడు నికర లాభాన్ని ఖచ్చితముగా లెక్కగట్టే వీలుండదు. ఈవిధముగా తప్పులు దొర్లినపుడు వాటిని సవరణ చేస్తూ వ్రాయవలసిన చిట్టాపద్దులను సవరణ పద్దులు అంటారు.

ప్రశ్న 3.
సర్దుబాటు పద్దులు
జవాబు:
ముగింపు లెక్కలను తయారుచేసేటపుడు వ్యాపార సంస్థ కొన్ని సర్దుబాట్లను చేయవలసి ఉంటుంది. ఆస్తులకు, ఆదాయాలకు, ఖర్చులకు చేసే సర్దుబాట్లకు వ్రాసే పద్దులను సర్దుబాటు పద్దులు అంటారు. ఉదా : చెల్లించవలసిన ఖర్చులు, రావలసిన ఆదాయాలు, ఆస్తులపై తరుగుదల మొదలైన సర్దుబాట్లను అసలు చిట్టాలో నమోదు చేయాలి.

ప్రశ్న 4.
ముగింపు పద్దులు
జవాబు:
ప్రతి సంవత్సరాంతాన నామమాత్రపు ఖాతా నిల్వలను వర్తకపు, లాభనష్టాల ఖాతాలకు మళ్ళించడానికి వ్రాయవలసిన చిట్టాపద్దులను ముగింపు పద్దులు అంటారు. నామమాత్రపు ఖాతాలు అనగా ఖర్చులు, నష్టాలు, ఆదాయాలు, లాభాలకు సంబంధించిన ఖాతాలు.

అదనపు ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
2013 ఏప్రిల్ 1న కింది వివరాలకు ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
చేతిలో నగదు — 5,000
యంత్రాలు — 20,000
సరుకు — 10,000
వివిధ రుణగ్రస్తులు — 18,000
వివిధ రుణదాతలు — 9,000
ఫర్నీచర్ — 12,000
చెల్లింపు బిల్లులు — 11,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 2.
కింది వివరాల నుంచి 2013 జనవరి 1న రామ్ పుస్తకాల్లో ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
పేటెంట్లు — 8,000
వసూలు బిల్లులు — 5,000
యంత్రాలు — 20,000
ఫర్నీచర్ — 10,000
వివిధ రుణగ్రస్తులు — 11,000
వివిధ రుణదాతలు — 6,000
చెల్లింపు బిల్లులు — 4,000
బ్యాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ — 2,000
నగదు — 7,000
పెట్టుబడులు — 5,000
సాధన.

ప్రశ్న 3.
2014 జనవరి 1న కింది ఆస్తి అప్పుల నుంచి ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
బ్యాంకులో నగదు — 13,000
రుణగ్రస్తులు — 24,000
రుణదాతలు — 11,000
పెట్టుబడులు — 15,000
భవనాలు — 40,000
ఫిక్చర్లు, ఫిట్టింగులు — 12,000
చెల్లింపు బిల్లులు — 8,000
సరుకు — 20,000
యంత్రాలు — 30,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 4.
2013 ఏప్రిల్, 1 న కింది వివరాల నుంచి ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
ప్లాంటు, యంత్రాలు — 15,000
భూమి, భవనాలు — 25,000
బ్యాంకు రుణం — 10,000
ఫర్నీచర్ — 8,000
రుణగ్రస్తులు — 12,000
రుణదాతలు — 14,000
ప్రభుత్వ బాండులు — 6,000
చేతిలో నగదు — 4,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 5.
2014 జనవరి 1న కింద ఇచ్చిన ఆస్తి అప్పుల నుంచి ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
ట్రేడ్ మార్కులు — 5,000
యంత్రాలు — 18,000
భవనాలు — 26,000
వసూలు బిల్లులు — 9,000
చెల్లింపు బిల్లులు — 11,000
వివిధ రుణగ్రస్తులు — 12,000
చేతిలో నగదు — 4,000
వివిధ రుణదాతలు — 7,000
బ్యాంకులో నగదు — 7,000
రామ్ నుంచి తీసుకొన్న రుణం — 13,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 6.
2013 డిసెంబర్ 31న కింద ఇచ్చిన తప్పులను సవరించి చిట్టా పద్దులు వ్రాయండి.

1. ₹ 20,000 కు యంత్రాన్ని కొనుగోలుచేసి, పొరపాటుగా కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
2. వచ్చిన కమీషన్ ₹ 3,000 ను వచ్చిన వడ్డీ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేశారు.
3. అకౌంటెంట్ ప్రకాష్క జీతం ₹ 10,000 చెల్లించి, అతని వ్యక్తిగత ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.
4. సరుకు కొనుగోలు 8,000 ను 80,000 గా రాశారు.
5. రోహిత్ 7 5,000 చెల్లించి, మోహిత్ ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు.

సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 7.
కింది ఇచ్చిన వాటికి సర్దుబాటు పద్దులు రాయండి.

1. చెల్లించాల్సిన జీతాలు ₹ 2,000
2. ముందుగా చెల్లించిన బీమా ₹ 500
3. రుణగ్రస్తులు ₹ 10,000, దానిపై 5% రానిబాకీల నిధిని ఏర్పాటు చేయాలి.
4. యంత్రంపై 10% తరుగుదల ఏర్పాటుచేయాలి. యంత్రాల విలువ ₹ 20,000
5. ముగింపు సరుకు ₹ 15,000

సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 8.
కింద ఇచ్చిన ఆవర్జా నిల్వలకు ముగింపు చిట్టా పద్దులు రాయండి.
మొత్తం (₹)
కొనుగోళ్ళు — 14,000
అమ్మకాలు — 46,000
కొనుగోలు వాపసులు — 2,000
అమ్మకాల వాపసులు — 1,000
ప్రారంభపు సరుకు — 10,000
వేతనాలు — 3,000
జీతాలు — 5,000
వచ్చిన అద్దె — 4,000
కమీషన్ — 1,500
ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ — 800
వచ్చిన డిస్కౌంట్ — 1,200
కొనుగోలు రవాణా — 1,000
ముగింపు సరుకు — 12,000
ఆఫీస్ ఖర్చులు — 2,500
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 9.
కింద ఇచ్చిన వెంకట్ ఆస్తి అప్పుల పట్టిక నుంచి 2014 జనవరి 1వ తేదీన ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
డిసెంబర్ 31, 2013 నాటి వెంకట్ ఆస్తి అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 10.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి 2013 ఏప్రిల్ 1 న ప్రారంభ పద్దు రాయండి.
మొత్తం (₹)
రుణగ్రస్తులు — 16,000
రుణదాతలు — 12,000
వసూలు బిల్లులు — 4,500
చెల్లింపు బిల్లులు — 3,000
ఫర్నీచర్ — 8,500
సరుకు — 10,000
యంత్రాలు — 25,000
బ్యాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ — 5,000
స్వాధీన ఆవరణలు — 30,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

అదనపు ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆస్తుల మొత్తం విలువ 1,00,000, అప్పుల మొత్తం విలువ 20,000. మూలధనం కనుక్కోండి.
సాధన.
ఆస్తుల మొత్తం – అప్పుల మొత్తం = మూలధనం
₹ 1,00,000 – ₹ 20,000 = ₹ 80,000

ప్రశ్న 2.
2014 జనవరి 1 న రామా & కంపెనీ వ్యాపారాన్ని కింది ఆస్తి, అప్పులతో ప్రారంభించింది. ప్రారంభపద్దు రాయండి. నగదు – ₹ 12,000, సరుకు – ₹ 38,000, ఫర్నీచర్ – ₹ 20,000, యంత్రాలు – ₹ 10,000, రుణదాతలు – ₹ 3,000, బ్యాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ – ₹ 2,000.
సాధన.

సూచన : పై ఉదాహరణలో ఆస్తులను డెబిట్ చేయడమైంది. అప్పులను క్రెడిట్ చేయడమైంది. ఆస్తుల మొత్తం (12,000 + 8,000 + 20,000 + 10,000 = 50,000) అప్పుల మొత్తం (3,000 + 2,000 = 5,000). ఆస్తుల, అప్పుల వ్యత్యాసాన్ని ₹ 50,000 – 5,000 = 45,000 మూలధనంగా చూపడమైంది.

ప్రశ్న 3.
ఈ కింది వివరాలకు జనవరి 1, 2014వ తేదీన ప్రారంభ పద్దు రాయండి.

సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 4.
2014 జనవరి 12 వెల్ వుడ్ ఫర్నీచర్ నుంచి కొన్న ఫర్నీచర్ విలువ 20,000 చిట్టా పద్దు రాయండి.
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 5.
2013 డిసెంబర్ 20 పాత యంత్రం ₹ 1,200 కు రాంబాబుకి అమ్మడమైంది. చిట్టాపద్దు రాయండి.
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 6.
2013 డిసెంబర్ 12న రాజు నుంచి కొన్న సరుకు ₹ 2,000 ను చిట్టాలో ₹ 200 గా రాసినారు.
సాధన.
అసలు చిట్టా

సూచన : కొనుగోలు మొత్తం 2,000, కానీ 200గా నమోదు చేయడమైంది. కాబట్టి ఆ తేడాను సవరించడానికి
(2,000 – 200 = ₹ 1,800).

ప్రశ్న 7.
2013 నవంబర్ 27న ఫర్నిచర్ కొనుగోలు ₹ 5,000 ను కొనుగోలు ఖాతాకు డెబిట్ చేశారు. సవరణ పద్దు రాయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 8.
ఫర్నిచర్ విలువ 10,000; 2013 డిసెంబర్ 31న ఫర్నిచర్పై తరుగుదల 10% చొప్పున సంవత్సరానికి ఏర్పాటు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
31-12-2013 నాటి కింద ఇచ్చిన నిల్వలకు ముగింపు పద్దులు రాయండి :
మొత్తం (₹)
కొనుగోళ్ళు — 25,000
ప్రారంభ సరుకు — 7,000
అమ్మకాలు — 42,000
కొనుగోలు వాపసులు — 2,000
అమ్మకాల వాపసులు — 1,000
వేతనాలు — 1,500
జీతాలు — 2,500
రవాణా — 500
బీమా — 800
పోస్టేజి — 200
మరమ్మతులు — 400
వచ్చిన కమీషన్ — 600
చెల్లించిన వడ్డీ — 1,200
వచ్చిన డిస్కౌంట్ — 500
ముగింపు సరుకు — 11,000
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 10.
1. వ్యాపార సంస్థ ఆర్జించిన లాభం ₹ 35,000 నుంచి 10% సాధారణ రిజర్వుకు మళ్ళించాలి.
2. వ్యాపారస్థుడు సంస్థ నుంచి సొంతవాడకానికి తీసుకొన్న సరుకు విలువ ₹ 1,000. ఈ వ్యవహారాలకు బదిలీ పద్దులు రాయండి.
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 11.
అగ్ని ప్రమాదం వల్ల జరిగిన నష్టం ₹ 6,000. చిట్టా పద్దు రాయండి
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 12.
నవీన్ నుంచి వచ్చిన చెక్కు 2,000 అనాదరణ పొందింది. చిట్టాపద్దు రాయండి.
సాధన.
అసలు చిట్టా

ప్రశ్న 13.
రహీమ్, జానికి కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు 10,000. చిట్టాపద్దు రాయండి.
సాధన.
అసలు చిట్టా

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 6th Lesson సహాయక చిట్టాలు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 6th Lesson సహాయక చిట్టాలు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వివిధ రకాల సహాయక చిట్టాలను ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
1. కొనుగోలు చిట్టా: ఈ చిట్టాలో సరుకును అరువు మీద కొన్నప్పుడే రాయాలి. సరుకును నగదు మీద కొన్నప్పుడు లేదా ఆస్తులను కొన్నప్పుడు ఈ పుస్తకములో నమోదు చేయరాదు. ఈ చిట్టాలో పద్దును వచ్చిన ఇన్వాయిస్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు. అమ్మకపుదారుడు సరుకును పంపేటపుడు సరుకు ధర, పరిమాణము, ఇచ్చిన డిస్కౌంట్, ఇతర షరతులు మొదలైన వాటిని వ్రాసి పంపే పట్టికను ఇన్వాయిస్ అంటారు. ఈ పుస్తకములో వర్తకపు డిస్కౌంట్ తీసిన తర్వాత బాకీ పడిన మొత్తముతో వ్యవహారము రికార్డు చేయబడుతుంది.

2. కొనుగోలు వాపసుల చిట్టా: వ్యాపార సంస్థ కొనుగోలు చేసిన సరుకును కొన్ని కారణాల వలన అనగా సరుకులో నాణ్యత లేకపోవడం, సరుకు పాడవటము, ధర, పరిమాణములో తేడా ఉండటము వలన సరుకును వాపసు చేస్తారు. ఈ వాపసులను నమోదు చేయడానికి ఉపయోగించే పుస్తకము కొనుగోలు వాపసుల చిట్టా. దీనిలో పద్దును ‘డెబిట్ నోట్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు. సరుకును వాపసు చేసినపుడు సరుకు విలువను సప్లల్దారుని ఖాతాకు డెబిట్ చేస్తూ పంపే పత్రమును డెబిట్ నోట్ అంటారు.

3. అమ్మకాల చిట్టా: సరుకును అరువు మీద అమ్మినపుడు నమోదు చేసే చిట్టాను అమ్మకాల చిట్టా అంటారు. దీనిలో నగదు అమ్మకాలు, ఆస్తి అమ్మకాలు వ్రాయకూడదు. ఈ చిట్టాను రోజువారీ పుస్తకము అంటారు. దీనిలోని పద్దును ఇచ్చిన ఇన్వాయిస్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు.

4. అమ్మకాల వాపసుల చిట్టా: అమ్మిన సరుకు వాపసు వచ్చినపుడు ఈ పుస్తకములో వ్రాస్తారు. సాధారణముగా అమ్మిన సరుకు కొనుగోలుదారుడు సరుకులో నాణ్యత లేనపుడు, ఆర్డరు చేసిన సరుకు కంటే ఎక్కువ సప్లయ్ చేసినపుడు లేదా సప్లయ్ చేయబడిన సరుకు శాంపిల్క అనుగుణముగా లేనపుడు వాపసు చేయవచ్చు. దీనిలోని పద్దు క్రెడిట్ నోట్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు. వాపసు చేసిన సరుకు విలువను కొనుగోలుదారు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేసినట్లుగా తెలుపుతూ పంపే పత్రమే క్రెడిట్ నోట్.

5. నగదు చిట్టా: ఈ పుస్తకములో నగదు వసూళ్ళు మరియు నగదు చెల్లింపులను రికార్డు చేయటం జరుగుతుంది. ఈ చిట్టా ఖాతా స్వరూపములో ఉండి రెండు పుస్తకాల (చిట్టా మరియు ఆవర్జా) ప్రయోజనాలను చేకూరుస్తుంది. 6. వసూలు హుండీల చిట్టా: సంస్థకు వసూలు కావలసిన వర్తకపు బిల్లులే వసూలు హుండీలు. ఈ బిల్లుల వివరాలు అనగా బిల్లు తేది, స్వీకర్త పేరు, బిల్లు మొత్తము, బిల్లు కాలము, చెల్లింపు స్థానము మొదలైనవి పేర్కొంటారు.

7. చెల్లింపు హుండీల చిట్టా: వ్యాపార సంస్థ ఉత్పత్తిదారులు లేదా టోకు వర్తకుల నుంచి అరువు మీద కొన్నప్పుడు లేదా అప్పు తీసుకున్నప్పుడు, ఆ మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లిస్తానని తెలిపే స్వీకృతి పత్రమే చెల్లింపు హుండీలు. ఈ వివరాలను చెల్లింపు హుండీల చిట్టాలో వ్రాస్తారు.

8. అసలు చిట్టా: కొన్ని వ్యవహారములు పై ఏ చిట్టాలోను నమోదు కాకుండాపోతే వాటిని అసలు చిట్టాలో వ్రాస్తారు. ఉదా: ప్రారంభపు పద్దులు, సర్దుబాటు పద్దులు, సవరించే పద్దులు మొదలైనవి.

ప్రశ్న 2.
సహాయక చిట్టాల ప్రయోజనాలను తెలపండి.
జవాబు:
వ్యాపార పరిమాణము పెరిగి వ్యవహారాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆవర్జాలో విడివిడిగా సంబంధిత ఖాతాలలో నమోదు చేయడం చాలా కష్టమైన పని. దాని వలన అధిక శ్రమ, కాలం వృథా, దుబారా ఖర్చులు అవుతాయి. ఈ నష్టాలను అధిగమించడానికి ఒక్కొక్క తరహా వ్యవహారాన్ని వ్రాయడానికి ఒక్కొక్క పుస్తకాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఒకే స్వభావముగల వ్యవహారములన్నింటిని ఒకే పుస్తకములో వ్రాయడం వలన ఆ వ్యవహారాల మొత్తాన్ని ఒకేసారి. ఆవర్జాలో నమోదు చేయడం తేలిక అవుతుంది. వ్యవహారాల స్వభావాన్ని బట్టి వివిధ చిట్టాలుగా విభజించి ఒక్కొక్క చిట్టాలో దానికి సంబంధించిన వ్యవహారాన్ని వ్రాస్తారు. ఈ పుస్తకాలను ‘సహాయక చిట్టాలు’, తొలి పద్దు పుస్తకాలు లేదా సహాయక పుస్తకాలు అంటారు.

సహాయక చిట్టాల వలన ప్రయోజనాలు:

1. కాలము ఆదా: ‘వ్యాపార వ్యవహారాలకు చిట్టాపద్దులు వ్రాయనవసరము లేకుండా నేరుగా సంబంధిత | పుస్తకాలలో నమోదు చేయవచ్చు. దీని వలన కాలము, శ్రమ ఆదా అవుతుంది.
2. శ్రమవిభజన: సహాయక చిట్టాల నమోదును, నిర్వహణ బాధ్యతను వివిధ వ్యక్తులకు అప్పగించవచ్చు. పని విభజన వలన పనిలో నాణ్యత పెరుగుతుంది.
3. నమోదు సులభతరము: సహాయక చిట్టాలలో సంక్షిప్త వివరణ అవసరము లేకుండా పద్దులు వ్రాయవచ్చు. దీని వలన వ్యాపార వ్యవహారాలను వేగముగాను, సులభముగాను నమోదు చేయవచ్చు.
4. సామర్థ్యము పెరుగుతుంది: పనిని విభజించి కేటాయించడము వలన సిబ్బంది తమ పనిలో ప్రత్యేకతను, సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించుకుంటారు.
5. తప్పులను కనుగొనుట: ఒకే స్వభావము కల వ్యవహారాలను ప్రత్యేక చిట్టాలలో నమోదు చేయడం వలన తప్పులను సులభముగా కనిపెట్టి సరిచేసుకోవచ్చు.
6. అవసరమైన సమాచారము: నిర్ణీత కాలాంతము లేదా అవసరమైనప్పుడు ఆ వ్యవహారానికి సంబంధించిన వ్యవహారాన్ని సహాయక చిట్టాలు అందించగలుగుతాయి.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కొనుగోలు చిట్టా వివరించి దాని నమూనా చూపండి.
జవాబు:
ఈ చిట్టాలో సరుకును అరువు మీద కొన్నప్పుడే రాయాలి. సరుకును నగదు మీద కొన్నప్పుడు లేదా ఆస్తులను కొనుగోలు చేసినపుడు ఈ పుస్తకములో నమోదు చేయరాదు. ఈ చిట్టాలో పద్దును వచ్చిన ఇన్వాయిస్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు. అమ్మకపుదారుడు సరుకును పంపేటపుడు సరుకు ధర, పరిమాణము, ఇచ్చిన డిస్కౌంట్ ఇతర షరతులు -మొదలైన వాటిని వ్రాసి, పంపే పట్టికను ఇన్వాయిస్ అంటారు. ఈ పుస్తకములో వర్తకపు డిస్కౌంట్ తీసిన తర్వాత బాకీ పడిన మొత్తముతో వ్యవహారము రికార్డు చేయబడుతుంది.
కొనుగోలు చిట్టా నమూనా

ప్రశ్న 2.
అమ్మకాల చిట్టా వివరించి దాని నమూనా చూపండి.
జవాబు:
సరుకు అరువు అమ్మకాలను ఉపయోగించే చిట్టా అమ్మకాల చిట్టా. ఈ చిట్టాలో సరుకు నగదు అమ్మకాలు, ఆస్తి అమ్మకాలు నమోదు చేయకూడదు. ఈ చిట్టాను అమ్మకాల రోజువారీ పుస్తకము అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. దీనిలోని పద్దును వచ్చిన ఇన్వాయిస్ ఆధారముగా వ్రాస్తారు.
అమ్మకాల చిట్టా నమూనా

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

a) ఇన్వాయిస్
జవాబు:
ఆర్డరు చేరిన వెంటనే సప్లదారుడు. ఆర్డరు ప్రకారము సప్లయ్ చేసినామని సరుకు ధర, పరిమాణము, ఇచ్చిన డిస్కౌంట్, ఇతర షరతులు వాటి వివరాలను వ్రాసి ఒక పట్టీని తయారు చేసి వ్యాపారస్తునికి పంపుతాడు. ఈ ఫట్టీని ఇన్వాయిస్ అంటారు.

b) డెబిట్ నోటు
జవాబు:
సరుకు వాపసు చేసేటపుడు ఆ సరుకు విలువను సప్లయ్ దారు ఖాతాకు డెబిట్ చేస్తూ పంపే నోట్ను డెబిట్ నోట్ అంటారు. సరుకు వాపసు చేయడానికి గల కారణాలు కూడా ఇందులో పొందుపరుస్తారు.

c) క్రెడిట్ నోటు [T.S. Mar. ’15]
జవాబు:
సరుకు వాపసు వచ్చినపుడు, ఆ సరుకు విలువను అమ్మకపుదారు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేస్తూ పంపేనోట్ను క్రెడిట్ నోటు అంటారు. దీనిని ఎర్ర సిరాతో వ్రాసి రెండు ప్రతులుగా తయారుచేస్తారు. ఒకటి కొనుగోలుదారుకు పంపి రెండవది సంస్థలో ఫైల్ చేస్తారు.

d) వర్తకపు డిస్కౌంటు
జవాబు:
టోకువర్తకుడు సరుకులను చిల్లర వర్తకులకు అమ్మేటపుడు ఆ వస్తువుపై ముద్రించిన ధర లేదా జాబితా ధరపై కొంత శాతాన్ని తగ్గింపు ఇస్తారు. దీనిని వర్తకపు డిస్కౌంట్ అంటారు. వర్తకపు డిస్కౌంట్ తగ్గించిన తర్వాత నికర మొత్తాన్ని మాత్రమే పుస్తకాలలో వ్రాయటం జరుగుతుంది.

e) అసలు చిట్టా
జవాబు:
సహాయక చిట్టాలలో రాయడానికి వీలులేని వ్యవహారములు ఏవైతే ఉన్నాయో వాటిని అసలు చిట్టాలో వ్రాస్తారు. ఉదా: అరువుపై యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేస్తే దీనిని కొనుగోలు చిట్టాలో రాసే వీలులేదు. ఇది అరువు వ్యవహారం అయినా సరుకు కాదు. కాబట్టి దీనిని అసలు చిట్టాలో వ్రాస్తారు.

సంక్షిప్త సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాలను కొనుగోలు పుస్తకంలో నమోదు చేయండి.

సూచన 1:11వ తేదీ వ్యవహారంలో వర్తకపు డిస్కౌంట్ 10% కొనుగోలు మొత్తం ₹ 5,000 పై లెక్కించి, నికర విలువ (5,000 – 500) ₹ 4,500 మాత్రమే మొత్తం వరుసలో చూపాలి.
సూచన 2: 17వ తేదీ కొనుగోళ్ళు నగదు వ్యవహారం కాబట్టి దాన్ని కొనుగోలు చిట్టాలో చూపకూడదు.
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 2.
కింది వ్యవహారాలకు కొనుగోలు చిట్టా తయారు చేయండి.

సూచన 1:10వ తేదీ వ్యవహారానికి వర్తకపు డిస్కౌంట్ను లెక్కగట్టి నికర కొనుగోలు మొత్తాన్ని నమోదు చేయాలి. కొనుగోలు మొత్తం ₹ 10,000, వర్తకపు డిస్కౌంట్ 10% అంటే 10,000 × (10/100) = 1,000, నికర కొనుగోలు మొత్తం = 10,000 – 1,000 = R ₹,000
సూచన 2: 12వ తేదీ వ్యవహారం – నగదు వ్యవహారం అయినందువల్ల నగదు పుస్తకంలో నమోదు చేయకూడదు.
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 3.
కింది వ్యవహారాలను కొనుగోలు పుస్తకంలో నమోదు చేయండి.

సూచన 1: మార్చి 1, 120 రీములు × ₹ 15 = 1,800, 60 డజన్లు × ₹ 25 = 1,500
మొత్తం 3,300 నమోదు చేయాలి.
సూచన 2: మార్చి 8, 10 బోర్డులు × ₹ 30 = 300, 40 పుస్తకాలు × ₹ 20 = 800
మొత్తం = ₹ 1,100 నమోదు చేయాలి.
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 4.
కింది వ్యవహారాల నుంచి కొనుగోలు చిట్టా, కొనుగోలు వాపసుల చిట్టాలను తయారుచేయండి.

సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

కొనుగోలు వాపసుల చిట్టా

ప్రశ్న 5.
అమ్మకాల చిట్టా తయారుచేయండి.

సూచన 1: వర్తకపు డిస్కౌంట్ 4,000 × 5/100 = 200; నికర అమ్మకం = ₹ 3,800.
సూచన 2: 14వ తేదీ అమ్మకాలు నగదు వ్యవహారం అయినందువల్ల అమ్మకాల చిట్టాలో నమోదు చేయకూడదు.
సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

ప్రశ్న 6.
కింది వ్యవహారాలను అమ్మకాల చిట్టాలో నమోదుచేసి ఆవర్జా తయారుచేయండి.


సూచన 1: 18వ తేదీ అమ్మకాలు ₹ 8,000
8,000 × 10/100 = 800, నికర అమ్మకం = ₹ 7200.
2: 20 వ తేదీ అమ్మకాలు నగదు వ్యవహారం, అమ్మకాల చిట్టాలో రాయకూడదు.
సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

ప్రశ్న 7.
కింది వ్యవహారాల నుంచి అమ్మకాల చిట్టా, అమ్మకాల వాపసుల చిట్టా తయారుచేయండి.

సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

ప్రశ్న 8.
కింది వ్యవహారాలకు తగిన సహాయక చిట్టాలను తయారు చేయండి.

సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 9.
కింది వ్యవహారాలను సరైన సహాయక చిట్టాల్లో చూపండి.


సూచన 1: 10వ తేదీ వర్తకపు డిస్కౌంట్ ₹15,000 × 10/100 = 1,500
నికర కొనుగోలు = ₹ 13,500
2: 18వ తేదీ నగదు వ్యవహారం
3: 20వ తేదీ వర్తకపు డిస్కౌంట్ ₹ 3,000 × 5/100 = ₹ 150
నికర అమ్మకం = ₹ 2,850
4: 26వ తేదీ యంత్రం అమ్మకం. అసలు చిట్టాకు సంబంధించిన వ్యవహారం
5: 27వ తేదీ వర్తకపు డిస్కౌంట్ ₹ 8,000× 15/100 = ₹ 1,200
నికర కొనుగోళ్ళు = ₹ 6,800
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 10.
కొనుగోలు చిట్టా తయరుచేయండి.

సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 11.
కింది వ్యవహారాలను కొనుగోలు చిట్టాలో నమోదు చేసి ఆవర్జా తయారుచేయండి.


సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ఆవర్జా:

ప్రశ్న 12.
కింది వ్యవహారాలకు అమ్మకాల చిట్టా, అమ్మకాల వాపసుల చిట్టాలను తయారుచేయండి.

సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

ప్రశ్న 13.
కింది వ్యవహారాలను సరైన సహాయక చిట్టాల్లో నమోదు చేయండి.

సూచన:
19వ తేదీ కొనుగోలు ₹ 10,000,
వర్తకపు డిస్కౌంట్ ₹ 10,000 × 15/100 = 1,500
నికర కొనుగోలు మొత్తం = 10,000 – 1,500 = 8,500.
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 14.
దిగువ ఇవ్వబడిన వ్యవహారముల నుంచి అమ్మకాల పుస్తకము, అమ్మకాల వాపసుల పుస్తకము తయారుచేయండి.

సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

ప్రశ్న 15.
క్రింది వ్యవహారములను సరైన సహాయక చిట్టాలలో చూపండి.


సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

అదనపు ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
రామా ట్రేడర్స్ కింది సరుకులను, శివ ట్రేడర్స్ సికింద్రాబాద్ నుంచి అరువు మీద కొనుగోలు చేశారు.
మార్చి 15 20 నూనె డబ్బాలు ఒక్కొక్కటి ₹ 1,000 చొప్పున
మార్చి 17 5 బియ్యం బస్తాలు ఒక్కొక్కటి కౌ ₹ 1,500 చొప్పున
మార్చి 18 10 కిలోల పంచదార కిలో ఒకటికి ₹ 50 చొప్పున –
వర్తకపు డిస్కౌంట్ 5%, ప్యాకింగ్ చార్జీలు అదనం.
సికింద్రాబాద్ నుంచి శివ ట్రేడర్స్ రామా ట్రేడర్స్న సరుకుతోపాటు పంపే ఇన్వాయిస్ కింది విధంగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 2.
కింది వివరాల నుంచి కొనుగోలు చిట్టాను తయారుచేయండి.

సూచనలు: పై ఉదాహరణలో
1) జనవరి 5, కొనుగోలు: 10% వర్తకపు డిస్కౌంట్ ఇవ్వడమైనది.
కొనుగోలు మొత్తము = 10,000, డిస్కౌంట్ = 10,000 x 10/100 = ₹1,000
నికర కొనుగోలు = 10,000 – 1,000 = ₹ 9,000 మాత్రమే కొనుగోలు మొత్తంగా చూపాలి.

2) జనవరి 10 కొనుగోలు: 10 బాక్సుల సరుకు, ఒక్కొక్కటి 600,
కొనుగోలు మొత్తం = 10 × 600 = 6,000 గా చూపాలి.

3) జనవరి 15, 20 తేదీల వ్యవహారాలను నమోదు చేయరాదు. ఎందుకంటే అవి ఆస్తి కొనుగోలు, సరుకు నగదు కొనుగోలు వ్యవహారాలు.
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా

ప్రశ్న 3.
ఈ క్రింది వ్యవహారాలను కొనుగోలు వాపసుల చిట్టాలో నమోదు చేయండి.

సాధన.
కొనుగోలు వాపసుల చిట్టా

ప్రశ్న 4.
కింది వ్యవహారాలను అమ్మకాల చిట్టాలో చూపండి.


సాధన.
అమ్మకాల చిట్టా

సూచనలు:
1) ఏప్రిల్ 4వ తేదీ వ్యవహారం నగదు అమ్మకాలు, అమ్మకాల చిట్టాలో రాయకూడదు.
2) ఏప్రిల్ 10 యంత్రం అమ్మకం కూడా అమ్మకాల చిట్టాలో రాయకూడదు.
3) ఏప్రిల్ 15 వ్యవహారంలో వర్తకపు డిస్కౌంట్ తీసివేసి నికర అమ్మక మొత్తాన్ని రాయాలి.
3,000-300 (₹ 3,000 ×10/100) = 2700

ప్రశ్న 5.
ఈ కింది వివరాల నుంచి అమ్మకాల చిట్టా తయారుచేయండి.

2012 ఏప్రిల్ 4 ముఖేష్ వాపసు చేసిన సరుకు — ₹ 800
ఏప్రిల్ 10 సురేష్ నుంచి వచ్చిన వాపసులు — ₹ 500
సాధన.
అమ్మకాల వాపసుల చిట్టా

ప్రశ్న 6.
ఈ కింద ఇచ్చిన వ్యవహారాలకు సంబంధించిన సహాయక చిట్టాల్లో రాసి, ఆవర్జాలో నమోదు చేసి చూపండి. [T.S. Mar. ’15]
2014
జనవరి 1 మెసర్స్ రాజు ట్రేడర్స్ నుంచి ఇన్వాయిస్ నెం. 312 ప్రకారం కింది సరుకులను కొనుగోలు చేశారు.
40 రైటింగ్ ప్యాడ్లు ఒక్కొక్కటి ₹20 చొప్పున
50 చిన్న పిల్లల పుస్తకాలు ఒక్కొక్కటి ₹50 చొప్పున
60 నోటు పుస్తకాలు ఒక్కొక్కటి ₹25 చొప్పున
జనవరి 4 మెసర్స్ గిరి & కంపెనీకి ఇన్వాయిస్ నెం. 435 ప్రకారం అమ్మిన సరుకు:
25 చొక్కాలు ఒక్కొక్కటి ₹300 చొప్పున
20 ప్యాంటులు ఒక్కొక్కటి ₹700 చొప్పున
జనవరి 8 రహీం నుంచి ఇన్వాయిస్ నెం. 348 ప్రకారం సరుకు కొనుగోలు ₹10,000
జనవరి 10 అమిత్ సింగ్ కి డెబిట్ నోటు నెం. 46 ప్రకారం సరుకు వాపసులు ₹500
జనవరి 15 మెసర్స్ స్వరాజ్ ట్రేడర్స్కి ఇన్వాయిస్ నెం. 451 ప్రకారం సరుకు అమ్మకాలు ₹6,000
జనవరి 19 మెసర్స్ రాజు ట్రేడర్స్కి డెబిట్ నోటు నెం. 103 ప్రకారం సరుకు వాపసులు ₹300
జనవరి 20 స్వరాజ్ ట్రేడర్స్ నుంచి క్రెడిట్ నోటు నెం. 18 ప్రకారం సరుకు వాపసులు ₹600
సాధన.
కొనుగోలు చిట్టా



ఆవర్జా:

ప్రశ్న 7.
జనవరి 6, 2014 రాము నుంచి వచ్చిన బిల్లు మొత్తం ₹10,000, బిల్లు తేదీ జనవరి 4, మూడు
నెలల తరువాత బిల్లు చెల్లింపు చేయాలి.
సాధన.
ఈ వ్యవహారాన్ని ఈ విధంగా నమోదు చేయాలి.
హుండీ నెం. వరుసలో బిల్లు సంఖ్య “1” గా రాయాలి.
బిల్లు వచ్చిన తేదీ వరసలో: జనవరి 6 నమోదు చేయాలి.
బిల్లు తేదీ వరుసలో: జనవరి 4 నమోదు చేయాలి.
ఎవరి నుంచి వచ్చింది వరుసలో: రాము అని రాయాలి.
కర్త వరుసలో: సంస్థ పేరు రాయాలి.
స్వీకర్త పేరు వరుసలో: రాము అని రాయాలి.
చెల్లింపు స్థలం వరుసలో: కర్త ఉండే స్థలం రాయాలి.
బిల్లు కాలం వరుసలో: మూడు నెలలు అని రాయాలి.
గడువు తేదీ వరుసలో: ఏప్రిల్ 7 అని రాయాలి.
ఆవర్జా పుట సంఖ్య వరుసలో: ఆవర్జాలోని పుట సంఖ్య రాయాలి.
మొత్తం వరుసలో ₹ 10,000 రాయాలి.
నగదు పుస్తకం పుట వరుసలో నగదు పుస్తకం పేజీలో బిల్లు వసూలు వివరాలు రాయాలి.
రిమార్కుల వరుసలో ఇతర వివరాలు రాయాలి.

ప్రశ్న 8.
2014 జనవరి 10న మోహన్ రాసిన రెండు నెలల బిల్లును అంగీకరించడమైనది.
బిల్లు మొత్తం ₹ 9,000.
సాధన.
ఈ వ్యవహారాన్ని కింది విధంగా చెల్లింపు బిల్లుల చిట్టాలో నమోదు చేయాలి.
బిల్లు నెం. వరుసలో “1” నమోదు చేయాలి.
బిల్లు తేదీ వరుసలో: ‘జనవరి 10′ నమోదు చేయాలి.
బిల్లు ఇవ్వాల్సిన వారి పేరు వరుసలో (రుణదాత) ‘మోహన్’ రాయాలి.
బిల్లు కర్త వరుసలో ‘మోహన్’ రాయాలి.
బిల్లు గ్రహీత వరుసలో బిల్లు ఎవరికి చెల్లించాలని నిర్దేశిస్తారో వారి పేరు రాయాలి.
బిల్లు ఎక్కడ చెల్లించాలి వరుసలో బిల్లు చెల్లించాల్సిన స్థలం రాయాలి.
బిల్లు కాలం వరుసలో ‘రెండు నెలలు’ రాయాలి.
బిల్లు గడువు తేదీ వరుసలో ‘మార్చి 13’ రాయాలి.
ఆవర్జా పుట సంఖ్య వరుసలో ఆవర్జా పేజీ నెంబరు రాయాలి.
బిల్లు మొత్తం వరుసలో ₹ 9,000 రాయాలి.
బిల్లు చెల్లించిన తేదీ వరుసలో బిల్లు ఏ తేదీన చెల్లిస్తారో ఆ తేదీ రాయాలి.
నగదు పుస్తకం పేజీ వరుసలో నగదు పుస్తకం పేజీలో బిల్లు చెల్లించిన వివరాలు రాయాలి.
రిమార్కులు వరుసలో ఇతర వివరాలు రాయాలి.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 3rd Lesson జంటపద్దు పుస్తక నిర్వహణ విధానం Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 3rd Lesson జంటపద్దు పుస్తక నిర్వహణ విధానం

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
జంటపద్దు విధానాన్ని నిర్వచించి, ముఖ్య లక్షణాలను వివరించండి.
జవాబు:
వ్యాపార సంస్థలో ప్రతిరోజు అనేక వ్యాపార వ్యవహారాలు రికార్డు చేయాల్సి ఉంటుంది. ప్రతి వ్యవహారంలో రెండు అంశాలు ఉంటాయి. ఒకటి ‘వచ్చిన అంశం’ లేదా ‘ఖర్చు / నష్టం అంశం’, దీన్నే డెబిట్ అంశం అంటారు. రెండవది ‘ఇచ్చిన అంశాన్ని’ ‘క్రెడిట్’ అని వ్యవహరిస్తారు. జంటపద్దు విధానానికి ఈ రెండు అంశాలే మూలాధారం. వ్యాపార వ్యవహారాల్లో ఇచ్చి, పుచ్చుకునే రెండు అంశాలను పుస్తకాల్లో నమోదు చేసే పద్ధతిని జంటపద్దు విధానం అంటారు.
ప్రతి వ్యాపార వ్యవహారములో రెండు విభిన్న అంశాలు ఉంటాయి. అవి

1. ప్రయోజనాన్ని పొందే అంశము
2. ప్రయోజనాన్ని ఇచ్చే అంశము.

ఈ రెండు అంశాలు రెండు వేర్వేరు ఖాతాలకు సంబంధించి ఉంటాయి. కాబట్టి ఒక వ్యవహారానికి చెందిన రెండు అంశాలు రెండు ఖాతాలలో విరుద్ధముగా వ్రాయవలసి ఉంటుంది. గణక శాస్త్రములో పుచ్చుకునే ప్రయోజనాన్ని సూచించడానికి ‘డెబిట్’ అనే పదాన్ని, ఇచ్చే ప్రయోజనాన్ని సూచించడానికి ‘క్రెడిట్’ అనే పదాన్ని వాడతారు. ఉదా: నగదుకు సరుకులు కొన్నట్లయితే సరుకులు సంస్థలోకి వస్తాయి. నగదు సంస్థ నుంచి పోతుంది. అనగా సరుకుల ఖాతా ప్రయోజనాన్ని పొందుతుంది. నగదు ఖాతా ప్రయోజనాన్ని ఇస్తుంది. అదేవిధముగా జీతాలు చెల్లిస్తే, జీతాల ఖాతా ప్రయోజనాన్ని పుచ్చుకోవడం నగదు ఖాతా ప్రయోజనాన్ని ఇవ్వడం జరుగుతుంది. కాబట్టి ఒక వ్యాపార వ్యవహారము జరిగినపుడు అది మార్పును కలిగించే రెండు అంశాలను రెండు వేర్వేరు ఖాతాలలో వ్రాయడాన్ని ‘జంటపద్దు విధానము’ అంటారు.

జంటపద్దు విధానము – ముఖ్య లక్షణాలు:

1. వ్యాపార వ్యవహారము రెండు ఖాతాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
2. రెండు అంశాలను డెబిట్, క్రెడిట్గా వ్యవహరిస్తారు.
3. గణక భావనలు, సంప్రదాయాలు, సూత్రాల ఆధారముగా జంటపద్దు విధానములో లెక్కలను వ్రాయడం జరుగుతుంది.
4. ఈ విధానము గణక ఖచ్చితాన్ని నిరూపించడానికి, అంకణా తయారు చేయడానికి దోహదం చేస్తుంది.
5. అంకణా సహాయముతో వ్యాపార సంస్థ ముగింపు లెక్కలను తయారు చేస్తుంది.

ప్రశ్న 2.
వివిధ ఖాతాలు, ఆ ఖాతాల డెబిట్, క్రెడిట్ సూత్రములు వ్రాయండి. [A.P. & T.S. Mar. ’15]
జవాబు:
ఒక వ్యాపారములో జరిగే వ్యవహారములన్నింటిని సంపూర్ణముగా రికార్డు చేయడమే అకౌంటింగ్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యము. కాబట్టి వ్యక్తికిగాని, ఆస్తికిగాని, అప్పుడుగాని, ఖర్చుకుగాని లేదా ఆదాయానికిగాని సంబంధించిన అన్ని వ్యవహారముల సంక్షిప్త స్వరూపము లేదా రికార్డును ఖాతా అనవచ్చు.

ఖాతాలను స్థూలముగా రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

1. వ్యక్తిగత ఖాతాలు
2. వ్యక్తిగతము కాని ఖాతాలు

1) వ్యక్తిగత ఖాతాలు: వ్యాపార సంస్థ ఏఏ వ్యక్తులతో వ్యవహారాలు జరుపుతుందో లేదా సంస్థలతో వ్యవహారాలు జరుపుతుందో ఆ ఖాతాలను వ్యక్తిగత ఖాతాలు అంటారు. ఈ ఖాతాలు సాధారణముగా సహజ వ్యక్తులు. ఉదా: రాముని ఖాతా, గోవింద్ ఖాతా లేదా న్యాయాత్మక లేదా కృత్రిమ వ్యక్తులు కావచ్చు. ఉదా: స్టేట్ బ్యాంక్ ఖాతా, జీవిత భీమా సంస్థ ఖాతా మొదలైనవి.

వ్యక్తిగత ఖాతాలలో డెబిట్, క్రెడిట్ సూత్రాలు: “పుచ్చుకునే వాని ఖాతాకు డెబిట్ చేయండి. ఇచ్చేవాని ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయండి”. అనగా ప్రయోజనము పొందిన వ్యక్తిని డెబిట్ చేయాలి. ప్రయోజనము ఇచ్చిన వ్యక్తిని క్రెడిట్ చేయాలి.

2) వ్యక్తిగతం కాని ఖాతాలు: ఈ ఖాతాలను మరల రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

1. వాస్తవిక ఖాతాలు
2. నామమాత్రపు ఖాతాలు

i) వాస్తవిక ఖాతాలు: సంస్థకు చెందిన ఆస్తుల ఖాతాలు వాస్తవిక ఖాతాలు. ఈ ఆస్తులు కనిపించే ఆస్తులకు సంబంధించినవి కావచ్చు. ఉదా: యంత్రాలు, భవనాలు, ఫర్నిచర్ మొదలైనవి లేదా కనిపించని ఆస్తులకు సంబంధించిన ఖాతాలు కావచ్చు. ఉదా: గుడ్విల్, పేటెంటు హక్కులు మొ॥.
వాస్తవిక ఖాతాకు సంబంధించిన సూత్రము: “వచ్చే ఆస్తిని డెబిట్ చేయండి. పోయే ఆస్తిని క్రెడిట్ చేయండి”.

ii) నామమాత్రపు ఖాతాలు: వీటికి రూపము, చలనము ఉండదు. ఈ ఖాతాలు ఖర్చులు, నష్టాలు, లాభాలు, ఆదాయాలకు సంబంధించినవి. ఉదా.: జీతాల ఖాతా, అద్దె ఖాతా, వచ్చిన డిస్కౌంట్ ఖాతా మొ॥.
సౌమమాత్రపు ఖాతాలకు సంబంధించిన సూత్రము: “వ్యయాలను, నష్టాలను డెబిట్ చేయండి. ఆదాయాలను, లాభాలను క్రెడిట్ చేయండి.

ప్రశ్న 3.
జంటపద్దు విధానంలోని ప్రయోజనాలు వివరించండి.
జవాబు:
జంటపద్దు విధానము అవలంబించుట ద్వారా దిగువ ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి.
1) వ్యవహారాల సంపూర్ణ నమోదు: జంటపద్దు విధానములో వ్యవహారములోని రెండు అంశాలను రెండు విభిన్న ఖాతాలలో నమోదు చేస్తారు. కాబట్టి లెక్కలు వ్రాయడములో సంపూర్ణత చేకూరుతుంది.

2) శాస్త్రీయ పద్ధతి: ఈ విధానములో వ్యాపార వ్యవహారాలను గణకసూత్రాలు. అనుసరించి వ్రాయటం జరుగుతుంది. కాబట్టి అకౌంటింగ్ ధ్యేయము నెరవేరుతుంది.

3) అంకగణితపు ఖచ్చితము: ఈ పద్ధతిలో ఖాతాల నిల్వలతో అంకణాను తయారు చేస్తారు. ఇది అంకగణితపు ఖచ్చితాన్ని ఋజువు చేస్తుంది.

4) దోషాలను కనుగొని నివారించవచ్చు: అంకణాలో డెబిట్, క్రెడిట్ నిల్వలు సమానము కాకపోతే, లెక్కలు వ్రాయడములో దోషాలు జరిగినవని భావించవచ్చు. వాటిని సరిచేసి, నివారించడానికి చర్యలు తీసుకోవచ్చు.

5) వ్యాపార ఫలితాలు: లాభనష్టాల ఖాతాను తయారుచేయుట ద్వారా వ్యాపార నికర ఫలితాన్ని కనుగొనవచ్చును.

6) ఆర్థిక స్థితి: సంవత్సరాంతాన ఆస్తి – అప్పుల పట్టికను తయారు చేయుట ద్వారా సంస్థ ఆర్థిక స్థితిగతులను కనుక్కోవచ్చు.

7) నియంత్రణ: అన్ని ఖాతాలు సక్రమముగా నిర్వహించుట ద్వారా యజమానికి వ్యాపార వ్యవహారాలపై నియంత్రణ ఉంటుంది.

8) ఫలితాలను పోల్చడం: వ్యాపార సంస్థ ప్రస్తుత ఆర్థిక ఫలితాలను గత సంవత్సరం ఫలితాలతో లేదా ఇతర సంస్థల ఫలితాలతో పోల్చి, సాధించిన ప్రగతిని కనుగొనవచ్చు.

9) నిర్ణయాలు: జంటపద్దు విధానము ద్వారా యజమానులు సకాలములో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి ఆర్థిక సమాచారము తోడ్పడుతుంది.

10) నమ్మదగిన సమాచారము: ఈ పద్ధతి వ్యాపారస్తులకు నమ్మదగిన సమాచారాన్ని అందజేస్తుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
జంటపద్దు విధానం. [T.S. Mar. ’15]
జవాబు:
జంటపద్దు విధానం ఇటలీ దేశ వర్తకుడైన లూకాస్ పాసియోలి కనుగొన్నాడు. వ్యాపార వ్యవహారములోని రెండు అంశాలు రెండు ఖాతాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ పద్ధతిలో అన్ని వ్యాపార వ్యవహారములను సంపూర్ణముగా రికార్డు చేయవలెనంటే ప్రయోజనము పొందే అంశాన్ని (డెబిట్), ప్రయోజనము ఇచ్చే అంశాన్ని (క్రెడిట్) నమోదు చేయాలి. ఈ విధముగా వ్యవహారములలోని రెండు అంశాలను రెండు విభిన్న ఖాతాలలో రాసే పద్ధతిని జంటపద్దు విధానమని జె. ఆర్. బాట్లిబాయ్ నిర్వచించారు. ‘

ప్రశ్న 2.
ఖాతా అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
ప్రతి వ్యాపార వ్యవహారములోని రెండు అంశాలు రెండు ఖాతాలుగా ఉంటాయి. వ్యాపార వ్యవహారాలకు సంబంధించి ఒక సంక్షిప్త రికార్డును ఖాతా అనవచ్చు. ఖాతాలో దిగువ అంశాలు ఉంటాయి.

1. ప్రతి ఖాతాపైన పేరు ఉంటుంది.
2. ఖాతా ఎడమవైపు భాగాన్ని డెబిట్ అంటారు.
3. ఖాతా కుడివైపు భాగాన్ని క్రెడిట్ అంటారు.

ఖాతా స్వరూపము దిగువ విధముగా T ఆకారములో ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
అకౌంటింగ్ సమీకరణ
జవాబు:
అకౌంటింగ్ సమీకరణ ద్వందరూప భావనపై (డెబిట్, క్రెడిట్) ఆధారపడి ఉన్నది. అకౌంటింగ్ సమీకరణ సంస్థ ఆస్తుల మొత్తానికి, అప్పుల మొత్తానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది.
ఆర్థిక వనరులు (ఆస్తులు) = బాధ్యతలు (అప్పులు)
సమీకరణ దిగువ విధముగా ఉంటుంది.
ఆస్తులు = సంస్థకున్న బాధ్యతలు
లేదా
ఆస్తులు = మూలధనము + అప్పులు

ప్రశ్న 4.
వ్యక్తిగతం కాని ఖాతాలు.
జవాబు:
వ్యక్తిగతం కాని ఖాతాలను రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు.

1. వాస్తవిక ఖాతాలు
2. నామమాత్రపు ఖాతాలు

1) వాస్తవిక ఖాతాలు: సంస్థకు చెందిన ఆస్తుల ఖాతాలు వాస్తవిక ఖాతాలు. ఈ ఖాతాలో కనిపించే, కనిపించని ఆస్తులకు సంబంధించినవి.
ఉదా: భవనాలు, యంత్రాలు, ఫర్నిచర్, గుడ్విల్, పేటెంట్లు మొదలైనవి.

2) నామమాత్రపు ఖాతాలు: వీటికి రూపము, చలనము ఉండదు. ఇవి సాధారణముగా వ్యయాలు, నష్టాలు, ఆదాయాలు, లాభాలకు సంబంధించిన ఖాతాలు.
ఉదా: జీతాల ఖాతా, అద్దె ఖాతా, డిస్కౌంట్ ఖాతా, వచ్చిన కమీషన్ ఖాతా మొదలైనవి.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 2nd Lesson అకౌంటింగ్ సూత్రాలు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 2nd Lesson అకౌంటింగ్ సూత్రాలు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
గణక భావనలు ఏవి? అందులో ఏవైనా నాల్గింటిని క్షుణ్ణంగా వివరించండి. [A.P. Mar. ’15]
జవాబు:
సర్వసమ్మతమైన అకౌంటింగ్ శాస్త్రానికి మూలమైన అకౌంటింగ్ ప్రమేయాలను అకౌంటింగ్ భావనలు అంటారు. అకౌంటింగ్ శాస్త్రాన్ని ఆచరణలో పెట్టడానికి అవసరమైన ప్రమేయాలను, షరతులను లేదా సర్వసమ్మతాలను అకౌంటింగ్ భావనలుగా పరిగణించవచ్చును.
1) గతిశీల సంస్థ భావన: ఈ భావన ప్రకారము వ్యాపార సంస్థ సముచితమైన లాభాలను ఆర్జిస్తూ సుదీర్ఘకాలము కొనసాగగలదని, సుదీర్ఘ భవిష్యత్తులో సంస్థను మూసివేయడం జరగదని ఆశించడం జరుగుతుంది.

కాబట్టి వ్యవహారాలను గతిశీల సంస్థ భావనను దృష్టిలో పెట్టుకొని పుస్తకాలు వ్రాస్తారు. ఈ భావన మూలముగానే వస్తు సరఫరాదారులు వస్తు సేవలను వ్యాపార సంస్థకు సరఫరా చేయడం, ఇతర సంస్థలతో వ్యాపార వ్యవహారాలు జరపడం జరుగుతుంది. ఆస్తి-అప్పుల పట్టికలో ఆస్తులను వసూలయ్యే విలువకు కాకుండా తగ్గింపు విలువకు చూపడం జరుగుతుంది.

2) వ్యయ భావన: వ్యాపార సంస్థ తన కార్యకలాపాలను సమర్థవంతముగా నిర్వహించవలెనంటే పలు రకాల ఆస్తులను సేకరించవలసి ఉంటుంది. ఆస్తులను సేకరించడానికి యథార్ధముగా చెల్లించిన మూల్యాన్ని వ్యయము అంటారు. వ్యయ భావన ప్రకారము ఆస్తులను, వాటి సేకరణ చెల్లించిన ధర ప్రకారము పుస్తకాలలో నమోదు చేయాలి.

3) ద్వంద రూప భావన: ఈ భావన ప్రకారము వ్యవహారమునకు ఉన్న రెండు ప్రయోజనాలను అనగా పుచ్చుకొనే ప్రయోజనము, ఇచ్చే ప్రయోజనము ఖాతా పుస్తకాలలో వ్రాయడం జరుగుతుంది. ప్రతి వ్యవహారములో ప్రతి డెబిట్ విలువకు సమానమైన క్రెడిట్ విలువ, ప్రతి క్రెడిట్ విలువకు సమానమైన డెబిట్ విలువ ఉంటుంది. అకౌంటింగ్ సమీకరణము (ఆస్తులు = అప్పులు + మూలధనము) ఈ ద్వంద రూప భావనపై ఆధారపడి ఉన్నది.

4) గణకకాల భావన: ఈ భావన ప్రకారము వ్యాపార సంస్థ ఆర్థిక స్థితిగతులు తెలుసుకొనడానికి అవసరమైన ఆర్థిక నివేదికలను నిర్దిష్ట కాలానికి ఒకేసారి తయారుచేయాలి. ఈ విధముగా తయారుచేసిన ఆర్థిక నివేదికలు సకాలములో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి, అవసరమైన అభివృద్ధి వ్యూహరచనకు ఉపయోగపడతాయి. సాధారణముగా 12 నెలల కాలపరిమితిని అకౌంటింగ్ కాలము అంటారు. ప్రతి సంవత్సరము మార్చి లేదా డిసెంబరు చివరన ఖాతా పుస్తకాలు ముగిస్తారు.

5) జతపరిచే భావన: ఈ భావన ప్రకారము ఒక అకౌంటింగ్ కాలములో ఆర్జించిన లాభాన్ని కనుక్కోవడానికి ఆ కాలములో వచ్చిన రాబడిని, ఆ రాబడి పొందడానికి ఆ కాలములో చేసిన వ్యయాన్ని జతపరచాలి. యజమానులకు సక్రమముగా చెందాల్సిన ఖచ్చితమైన లాభాలను కనుక్కోవడానికి ఈ భావన ప్రాతిపదికగా ఉంటుంది.

6) వసూలు భావన: ఈ భావన ప్రకారము లాభాన్ని వసూలు అయిన తర్వాతనే పుస్తకాలలో నమోదు చేయాలి. రాబడిని గుర్తించడానికి నగదు వసూలు కానవసరం లేదు. సంస్థ సేవలను అందించడం ద్వారా, వస్తువులను అమ్మకం చేయుట ద్వారా రాబడిని పొందడానికి వసూలు చేసుకోవడానికి న్యాయాత్మక హక్కు కలిగి ఉండాలి.

7) సంపాదన భావన: అకౌంటింగ్ నగదు ప్రాతిపదిక క్రింద కేవలం ఆదాయాలు వసూలు అయినపుడు, ఖర్చులను చెల్లించినపుడు చూపాలి. కాని పెరుగుదల భావన ప్రకారం చెల్లించవలసిన ఖర్చులను, ముందుగా చెల్లించిన ఖర్చులు, రావలసిన ఆదాయాలు, ముందుగా వచ్చిన ఆదాయాలను కూడా ఖాతా పుస్తకాలలో ప్రత్యేకముగా చూపాలి.

ప్రశ్న 2.
గణక సంప్రదాయాలు ఏవి ? సంక్షిప్తంగా వివరించండి.
జవాబు:
అకౌంటింగ్ నివేదికలను తయారుచేయడములో దీర్ఘకాలమునుంచి ఉపయోగించి, అనుసరించి స్థాపించిన ఆచార సంప్రదాయాలను అకౌంటింగ్ సంప్రదాయాలు అంటారు. వీటిని పాటించడము ద్వారా ఆర్థిక నివేదికలు అర్ధవంతముగా, స్పష్టముగా తయారవుతాయి.

ముఖ్యమైన అకౌంటింగ్ సంప్రదాయాలు:
1) సమాచారాన్ని వెల్లడిచేయాలనే సంప్రదాయము వ్యాపారముతో సంబంధమున్న వాటాదారులు, ఋణదాతలు, ప్రభుత్వము, కార్మికులు మొదలైనవారు సంస్థ ఫలితాలను గురించి ఆసక్తికరముగా చూస్తారు. వ్యాపార ఆస్తులను, అప్పులను, నికర ఫలితాలను ప్రకటించాలి. సంస్థకు సంబంధించిన వ్యక్తులు దేశములో నలుమూలలా వ్యాపించి ఉంటారు. వ్యాపార కార్యకలాపాలను డైరెక్టర్ల బోర్డు ‘నిర్వహిస్తుంది. వ్యాపార ఫలితాలను సక్రమమైన పద్దతిలో సమర్పించవలసిన బాధ్యత డైరెక్టర్లదే. వ్యాపార ఆస్తులు, అప్పులపై ప్రభావాన్ని చూపే ప్రతి సంఘటన బహిరంగపరచాలి.

2) విషయ ప్రాధాన్యత సంప్రదాయము: ఆర్థిక ఖాతాలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, నివేదికలు తయారు చేస్తున్నప్పుడు, వ్యవహారముల ప్రాముఖ్యతను దృష్టిలో ఉంచుకొనవలెను. ప్రాధాన్యత గల విషయాలను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ప్రాధాన్యత లేని విషయాలను విస్మరించవచ్చు. అనవసరమయిన చిల్లర విషయాలను చూపడం వలన ముఖ్యమైన విషయాలు మరుగునపడి, సమాచారము క్లిష్టతరము కావడం ·జరుగుతుంది.

3) నిలకడగా ఉండాలనే సంప్రదాయము: ఈ సంప్రదాయము ప్రకారము గణక నియమాలు, ఆచరణ పద్ధతులు ప్రతి సంవత్సరము ఒకే రకముగా ఉండాలి. వాటిని మార్చకూడదు. ఆ విధముగా ఉంటేనే ఒక సంవత్సరము ఫలితాలను మరొక సంవత్సరము ఫలితాలతో పోల్చడానికి అవకాశము ఉంటుంది. ఉదా: వ్యాపార సంస్థ స్థిరాస్థులపై తరుగుదలను, స్థిర వాయిదాల పద్ధతి లేదా తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతుల్లో ఏదైనా ఒక పద్ధతిలో మాత్రమే ప్రతి సంవత్సరము ఏర్పాటు చేయాలి. కాని సంవత్సరములో పద్ధతులు మార్చకూడదు. అదే విధముగా ముగింపు సరుకు విలువ కట్టడానికి FIFO లేదా LIFO పద్ధతిలో ఏదో ఒకటి మాత్రమే ప్రతి సంవత్సరము పాటించాలి.

4) మితవాద సంప్రదాయము: పరిస్థితి యొక్క ఉదాసీన దృక్పథాన్ని తీసుకోవడమే మితవాదము. అనిశ్చిత వాతావరణము నెలకొన్న పరిస్థితిలో రాబోయే నష్టాలన్నింటిని ఎదుర్కొనేందుకుగాను జాగ్రత్తపడటమే ఈ సంప్రదాయ ఉద్దేశ్యము. అన్ని విపత్కర పరిస్థితులలోను వ్యాపారస్తుడు పదిలముగా ఉండటానికి ఈ సంప్రదాయము ఒక విషయాన్ని రూపొందించినది. ఈ నియమము లాభాలను ఊహించవద్దని కాని, అన్ని నష్టాలకు తగిన ఏర్పాటు చేయాలని చెబుతుంది. ముగింపు సరుకును విలువ కట్టేటప్పుడు కొన్న ధర లేదా మార్కెట్ ధర ఏది తక్కువైతే ఆ ధరకే విలువ కడతారు. ముగింపు సరుకు విలువ కట్టడములో మితవాద సూత్రము ప్రతిబింబిస్తుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వ్యాపార అస్తిత్వ భావనను వివరించండి.
జవాబు:
ఈ భావన అత్యంత విశిష్టమైన, మౌలికమైన అకౌంటింగ్ భావన. ఈ భావన ప్రకారము వ్యాపార వ్యవహారములు నమోదు చేసేటపుడు వ్యాపార సంస్థ, యజమాని వేరువేరని భావించడం జరుగుతుంది. యజమానులు లేదా వాటాదారుల వ్యక్తిగత వ్యవహారములను వ్యాపార సంస్థ వ్యవహారాలనుంచి వేరు చేయడానికి ఈ భావన ఉపకరిస్తుంది. అంతేగాక వ్యాపార వ్యవహారములు వ్రాసేటపుడు సంస్థ దృష్ట్యా మాత్రమే పరిగణించడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 2.
ద్రవ్యరూప భావనను వివరించండి.
జవాబు:
ఈ భావన ప్రకారము ద్రవ్యరూపములో వ్యక్తము చేయగల వ్యవహారాలను మాత్రమే నమోదు చేయాలి. ద్రవ్య రూపములో వ్యక్తం చేయడానికి వీలుకాని అంశాలను ఖాతా పుస్తకాలలో చూపకూడదు. ఆదాయ వసూళ్ళు, ఖర్చుల చెల్లింపులు, ఆస్తుల కొనుగోలు, అమ్మకం మొదలైన ద్రవ్యపరమైన వ్యవహారాలను ఖాతా పుస్తకాలలో నమోదు
చేయాలి. కాని యంత్రం పనిచేయకపోవడం, సిబ్బంది విధేయత మొదలైనవి చూపకూడదు. కారణము వీటిని ద్రవ్యరూపంలో కొలవలేము. యంత్రం మరమ్మతులు ద్రవ్యరూపములో కొలిచి, ద్రవ్య విలువ పుస్తకాలలో చూపాలి.

ప్రశ్న 3.
మితవాద సంప్రదాయాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
పరిస్థితి యొక్క ఉదాసీన దృక్పథాన్ని తీసుకోవడమే మితవాదము. అనిశ్చిత వాతావరణము నెలకొన్న పరిస్థితులలో రాబోయే నష్టాలన్నింటిని ఎదుర్కొనేందుకు జాగ్రత్తపడటమే ఈ సంప్రదాయ ఉద్దేశ్యము. అన్ని విపత్కర పరిస్థితులలోనూ వ్యాపారస్తుడు పదిలముగా ఉండటానికి ఈ సంప్రదాయము ఒక విషయాన్ని రూపొందించినది. ఈ నియమము లాభాలను ఊహించవద్దని కాని, అన్ని నష్టాలకు తగిన ఏర్పాటు చేయాలని చెబుతుంది. ముగింపు సరుకును విలువ కట్టేటప్పుడు కొన్న ధర లేదా మార్కెట్ ధర ఏది తక్కువైతే ఆ ధరకే విలువ కడతారు.` ముగింపు సరుకు విలువ కట్టడములో మితవాద సూత్రము ప్రతిబింబిస్తుంది.

ప్రశ్న 4.
అనురూప సంప్రదాయాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
ఈ సంప్రదాయము ప్రకారము గణక నియమాలు, ఆచరణ పద్ధతులు ప్రతి సంవత్సరము ఒకే రకముగా ఉండాలి. వాటిని మార్చకూడదు. ఆ విధముగా ఉంటేనే ఒక సంవత్సరము ఫలితాలు మరొక సంవత్సరము ఫలితాలతో పోల్చడానికి అవకాశము ఉంటుంది. ఉదా: వ్యాపార సంస్థ స్థిరాస్తులపై తరుగుదలను స్థిర వాయిదాల పద్ధతి లేదా తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి, ఏదైనా ఒక పద్ధతిలో మాత్రమే ప్రతి సంవత్సరము ఏర్పాటు చేయాలి. కాని సంవత్సరములో పద్ధతులు మార్చకూడదు. అదే విధముగా ముగింపు సరుకును విలువ కట్టడానికి FIFO లేదా LIFO పద్ధతిలో ఏదో ఒకటి మాత్రమే ప్రతి సంవత్సరము పాటించాలి.

ప్రశ్న 5.
గణక ప్రమాణాలపై సంక్షిప్త వ్యాఖ్య వ్రాయండి.
జవాబు:
ప్రపంచవ్యాప్తముగా వివిధ వ్యాపార సంస్థల ఖాతాల తయారీలో ఏకరూపత తీసుకొని రావడానికి 1973లో 9 దేశాల సభ్యులు కలిసి అంతర్జాతీయ గణక ప్రమాణాల సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తముగా అన్ని వ్యాపార సంస్థలు ఖాతాలు తయారు చేయడానికి అవసరమైన ప్రమాణాలు రూపొందించి అవి పాటించేలా చర్యలను తీసుకుంటుంది. మన దేశములో ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ చార్టెర్డ్ అకౌంటెంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా 1977లో గణక ప్రమాణాల బోర్డు స్థాపించినది. ‘భారతదేశ వ్యాపార సంస్థలు పాటించవలసిన గణక ప్రమాణాలు తయారుచేసే అధికారము ‘ఈ బోర్డుకు ఉన్నది.

అకౌంటింగ్ పద్ధతులు, ఆచరణలు నిర్దేశించే ప్రమాణీకరించే సూత్రాన్ని గణక ప్రమాణాలు అంటారు. సాధారణముగా అంగీకరించిన గణక సూత్రాలు ఈ అకౌంటింగ్ ప్రమాణాలలో ఒక భాగము. వ్యాపార సంస్థ ఆర్థిక ‘నివేదికలు” అర్ధవంతం కావడానికి, సమర్థవంతముగా తయారుచేయడానికి ఈ ప్రమాణాలు ఉపకరిస్తాయి.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 1st Lesson పుస్తక నిర్వహణ – గణకశాస్త్రం Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 1st Lesson పుస్తక నిర్వహణ – గణకశాస్త్రం

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అకౌంటింగ్ లాభాలను, పరిమితులను వివరించండి.
జవాబు:
నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి కావలసిన సమాచారము తెలియజేయడానికి, వాటిని ఉషయోగించేవారి కోసం ఆ వ్యవహారములు, సంఘటనలను నమోదు చేసి, వర్గీకరించి, సంక్షిప్తపరిచే ప్రక్రియను అకౌంటింగ్ అంటారు.
అకౌంటింగ్ వలన లాభాలు:
1. శాశ్వతమైన విశ్వసనీయమైన నమోదు: మానవ మేధస్సు గుర్తుంచుకోవడానికి సాధ్యము కాని అసంఖ్యాక వ్యాపార సంస్థ ఆర్థిక కార్యకలాపములు నమోదు చేసి అవసరమైన వ్యక్తులకు విశ్వసనీయమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.

2. ఆర్థిక ఫలితాలు: నిర్దిష్ట కాలములో సంస్థ ఆర్జించిన లాభము లేదా నష్టము కనుక్కోవడానికి అకౌంటింగ్
సహాయపడుతుంది.

3. ఆర్థిక పరిస్థితి: కేవలము లాభనష్టాలను వెల్లడించడమే కాక, సంస్థ ఆర్థిక పరిస్థితిని తెలుసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. దీనివలన సంస్థలు తమ వనరుల ఆధారముగా భవిష్యత్ వ్యాపార ప్రణాళికలు తయారుచేసుకోవచ్చు.

4. సరిపోల్చుకోవడానికి: సంస్థ కార్యకలాపాలు లేదా వస్తు ఉత్పాదనలో ఏవి లాభదాయకమైనవో తెలుస్తుంది. దీనివలన భవిష్యత్తులో ఏఏ కార్యకలాపాలు కొనసాగించాలి, ఏఏ వస్తువుల ఉత్పాదన జరపాలో తెలుసుకోవచ్చు. వ్యాపారానికి సంబంధించిన లాభాలు, అమ్మకాలు, ఖర్చులు గత సంవత్సరం ఫలితాలతో పోల్చుకొని అవసరమైన సర్దుబాట్లు చేసుకోవచ్చు.

5. నియంత్రణ: సంస్థలు వ్యాపార కార్యకలాపాలు కొనసాగించే క్రమములో సేకరించిన భూములు, భవనాలు, యంత్రాలు మొదలైన “ఆస్తులు సమర్థవంతంగా నియంత్రించడానికి, వాటి సక్రమ వినియోగానికి సహాయపడుతుంది.

అకౌంటింగ్ పరిమితులు:
1. ద్రవ్య సంబంధ వ్యవహారాల నమోదు: అకౌంటింగ్ కేవలం ద్రవ్య సంబంధమైన వ్యవహారాలను మాత్రమే నమోదు చేస్తుంది. ఇది గుణాత్మకమైన అంశాలు అయిన మానవ వనరులు, నైపుణ్యం, యాజమాన్య సామర్థ్యము మొదలైన వాటిని పరిగణలోకి తీసుకోవు.

2. చారిత్రాత్మక స్వభావము: వ్యవహారము జరిగిన తేదీ నుంచి ఖాతా పుస్తకాలలో వ్రాయడం జరుగుతుంది. వ్యవహారాలకు సంబంధించిన భవిష్యత్ అంచనాలు, విలువలను రికార్డు చేయరు.

3. ధరల మార్పులు: ధరల స్థాయిలో వచ్చే మార్పులు, ప్రస్తుత విలువలు ఆర్థిక ఖాతాలలో ప్రతిబింబించవు. 4. వాస్తవిక పరిస్థితులను తెలియజేయలేదు: అకౌంటెంట్ పక్షపాత ధోరణి సంస్థల వార్షిక ఖాతాలను ప్రభావితం చేయడానికి అవకాశమున్నది. అందువలన వాస్తవిక పనితీరును, ఆర్థిక పరిస్థితులను అంచనా వేయలేరు.

ప్రశ్న 2.
అకౌంటింగ్, బుక్ కీపింగ్ మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు తెలపండి.
జవాబు:
బుక్ కీపింగ్, అకౌంటింగ్ మధ్య దిగువ వ్యత్యాసాలు ఉన్నవి.

ప్రశ్న 3.
అకౌంటింగ్ ప్రక్రియలో ఉన్న దశలను వివరించండి.
జవాబు:
పరిజ్ఞానము గల సిబ్బంది అవసరము.
అకౌంటింగ్ ప్రక్రియలో వ్యాపార వ్యవహారాలను గుర్తించడము, నమోదు చేయడము, వర్గీకరించడము, సంక్షిప్తపరచడము, నివేదన, విశ్లేషణ, వివరణ ఇవ్వడం మొదలైన దశలుంటాయి.

1. గుర్తించడము: సంబంధిత ఫలితాల ఆధారముగా వ్యాపార వ్యవహారాలను గుర్తించాలి.

2. నమోదు చేయడము: వ్యాపార వ్యవహారాలు జరిగిన వెంటనే శాస్త్రీయముగా, ఒక క్రమ పద్ధతిలో చిట్టా మరియు సహాయక చిట్టాలలో నమోదు చేయవలెను.

3. వర్గీకరించడము: నమోదు చేసిన వ్యాపార వ్యవహారములను వర్గీకరించి, ఒకే స్వభావము కలిగిన వ్యవహారాలను ప్రత్యేక ఆవర్జాలో ఒకే శీర్షిక కింద చూపవలెను. ఖాతాల మొత్తాలను, నిల్వలను కనుగొనవలెను.

4. సంక్షిప్తపరచడం: ఖాతాల నిల్వల ఆధారముగా అంకణాను తయారు చేయడం జరుగుతుంది. 5. నివేదించుట: అంకణా సహాయముతో లాభనష్టాల ఖాతాను ఆస్తి-అప్పుల పట్టికను తయారుచేసి, ఆ ఆర్థిక నివేదికలను అవసరమైన వ్యక్తులకు అందజేయవలసి ఉంటుంది.

6. విశ్లేషణ: లాభనష్టాల ఖాతా, ఆస్తి-అప్పుల పట్టికలోని వివిధ అంశాల మధ్య సంబంధాన్ని నెలకొని విశ్లేషణ చేయడము వలన వ్యాపార సంస్థ ఆర్థిక పటిష్టతను, లోపాలను తెలుసుకొనవచ్చును. ఈ సమాచారము భవిష్యత్తులో ఒక అంశాన్ని మరొక అంశముతో పోల్చడానికి పనికి వస్తుంది. అంతేగాక వ్యాపార సంస్థకు చెందిన వివిధ అంశాలపై నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలవుతుంది.

7. వివరణ: యాజమాన్యము, నిర్వాహకులు నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలుగా అకౌంటింగ్ సమాచారము విశ్లేషణ ద్వారా నెలకొల్పిన సంబంధాల అర్థాన్ని, ప్రాముఖ్యతను వివరించడం జరుగుతుంది.

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
బుక్ కీపింగ్ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
సంస్థ ఆర్థిక వ్యాపార వ్యవహారములను ఒక నిర్దిష్టమైన క్రమపద్దతిలో కాలానుక్రమముగా వ్రాసే ప్రక్రియను బుక్ కీపింగ్ అంటారు. ద్రవ్య సంబంధమైన వ్యాపార వ్యవహారాలు మాత్రమే గణకశాస్త్రము రికార్డు చేస్తుంది. అన్ని వ్యాపార వ్యవహారాలకు సంబంధించిన శాశ్వతమైన రికార్డును రూపొందించడానికి బుక్ కీపింగ్ తోడ్పడుతుంది. బుక్ కీపింగ్ను ఈ క్రింది విధముగా నిర్వచించవచ్చును.

ద్రవ్య లేదా ద్రవ్యముతో సమానమైన వ్యాపార వ్యవహారములను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో వ్యాపారసంస్థ వ్రాసే ప్రక్రియ లేదా కళనే బుక్ కీపింగ్ అంటారు.

ప్రశ్న 2.
అకౌంటింగ్ను నిర్వచించండి.
జవాబు:
రికార్డు చేసిన వ్యవహారాలను సంక్షిప్తపరచి, వర్గీకరణ చేసి, ఫలితాలను నివేదించటాన్ని అకౌంటింగ్ అనవచ్చు. – కార్టర్

వ్యాపార నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వ్యక్తులకు ఈ ఆర్థిక సమాచారము, నివేదికలు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి. అమెరికన్ అకౌంటింగ్ అసోసియేషన్ వారి నిర్వచనము ప్రకారము “అకౌంటింగ్ అంటే ఆర్థిక సమాచారాన్ని ఉపయోగించి నిర్ణయాలు తీసుకునే వ్యక్తులకు కావలసిన సమాచారాన్ని గుర్తించి, కొలిచి తెలియజేసే ప్రక్రియ”. అమెరికన్
ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సర్టిఫైడ్ పబ్లిక్ అకౌంటెంట్స్ సంస్థ అకౌంటింగ్ను ఈ విధంగా నిర్వచించినది “పూర్తిగా గాని, కొంతమేరకు అయినా గాని ఆర్థిక సంబంధమున్న వ్యవహారాలను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో నమోదు చేసి, వర్గీకరించి, సంక్షిప్తపరచి, వ్యాపార నిర్వాహకులకు, యజమానులకు వాటి ఫలితాలను వివరించే కళ గణకశాస్త్రము”.

ప్రశ్న 3.
అకౌంటింగ్ చక్రం అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
‘అకౌంటింగ్ చక్రం అనేది వ్యాపార వ్యవహారములు నమోదు చేయడముతో ప్రారంభమై ఆర్థిక నివేదికలు |తయారు చేయడముతో ముగిసే ప్రక్రియ.
అకౌంటింగ్ చక్రములో ఈ క్రింది దశలు ఉంటాయి.

1. చిట్టాలో నమోదు చేయడము
2. ఆవర్జాలో నమోదు చేయడము
3. ఖాతాల నిల్వలను తేల్చడం
4. అంకణా తయారుచేయడము
5. లాభనష్టాల ఖాతా తయారుచేయడము
6. అప్పుల పట్టిక తయారుచేయడము

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 5th Lesson ఆవర్జా Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 5th Lesson ఆవర్జా

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆవర్ణాను నిర్వచించి, వాటి ప్రయోజనాలు తెలపండి.
జవాబు:
వివిధ ఖాతాల సముదాయమే ఆవర్జా. వ్యక్తిగత, వాస్తవిక, నామమాత్రపు ఖాతాలకు సంబంధించిన అన్ని వ్యవహారములను విడివిడిగా సంబంధిత ఖాతాలలో నమోదు చేయడానికి ఏర్పరచిన పుస్తకాన్ని ఆవర్జా అంటారు. ఎల్.సి. క్రాపర్ ఆవర్జాను ఈ క్రింది విధముగా నిర్వచించినాడు.

“ఒక నియమిత కాలములో జరిగిన వ్యవహారములన్నింటిని, వాటి నికర ఫలితాన్ని తెలుసుకునే విధముగా ఖాతాలకు నెలవైన పుస్తకమే ఆవర్జా వ్యాపార సంస్థ నిర్వహించే పుస్తకాలలో ముఖ్యమైనది ఆవర్జా. వ్యాపార వ్యవహారములను చివరగా ఆవర్జాలోకి నమోదు చేస్తారు. కాబట్టి దీనిని ‘మలిపద్దు’ పుస్తకం అంటారు.

ప్రయోజనాలు :

1. అకౌంటింగ్ సమాచారము : ఆవర్జాలో ప్రతి అంశానికి ఒక ఖాతాను ఏర్పాటు చేస్తారు. కాబట్టి యజమానులకు ఎప్పటికప్పుడు గణక సమాచారము లభ్యమవుతుంది.
2. సమగ్ర సమాచారము : ఒక ఖాతాకు చెందిన అన్ని వ్యవహారాలు ఒకేచోట లభ్యమవుతాయి. ఆ ఖాతా నిల్వ ఆధారముగా వ్యాపార వ్యవహారాల సమగ్ర సమాచారము తెలుసుకోవచ్చు.
3. అంకగణితపు ఖచ్చితము : ఖాతాల నిల్వల ఆధారముగా అంకణాను తయారుచేసినపుడు చిట్టా, ఆవర్జాల తయారీలో దొర్లిన తప్పులను, అంకగణిత తేడాలను తెలుసుకోవచ్చు.
4. వ్యాపార ఆర్థిక ఫలితాలు : ఆవర్జా సహాయముతో అంకణాను తయారుచేసి, అంకణా సహాయముతో ముగింపు లెక్కలను తయారుచేయడం ద్వారా వ్యాపార సంస్థ ఆర్థిక పరిస్థితిని తెలుసుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
నమోదు అంటే ఏమిటి ? నమోదు ఖాతాలను వివరించండి.
జవాబు:
చిట్టాలోగాని, సహాయక చిట్టాలో గాని నమోదు చేసిన పద్దులు ఆవర్జాలో సంబంధిత ఖాతాను ప్రారంభించి అందులో వ్రాయడాన్ని ‘ఆవర్జాలో నమోదు చేయడం’ అంటారు. చిట్టాలలో రాసిన పద్దులన్నింటిని ఆవర్జాలో వాటికి సంబంధించిన ఖాతాలలో నమోదు చేయడం వలన, ఒక నిర్ణీత కాలానికి సంబంధించిన ఖాతాల నికర మొత్తాలను తెలుసుకోవడానికి వీలవుతుంది.

నమోదుకు సంబంధించిన నియమాలు : చిట్టాపద్దులను ఆవర్జాలోకి నమోదు చేసేటపుడు దిగువ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవలెను.
1) ఖాతాల ఏర్పాటు : ప్రతి వ్యవహారములోను రెండు ఖాతాలు ఉంటాయి. వాటికి వేరు వేరుగా ఆవర్జాలో ఖాతాలను ఏర్పాటుచేయాలి. ఈ ఖాతాలు వ్యక్తిగత, వాస్తవిక, నామమాత్రపు ఖాతాలకు సంబంధించినవై ఉండవచ్చు. ఖాతా నికర ఫలితాన్ని తెలుసుకోవడానికి వ్యాపార వ్యవహారముల డెబిట్, క్రెడిట్ మొత్తాలను సంబంధిత ఖాతాలో నమోదు చేయాలి.

2) చిట్టాపద్దును ఖాతాలో నమోదు : ఖాతా అంశము చిట్టాపద్దులో డెబిట్ పంక్తిలో ఉంటే డెబిట్ వైపు, ఖాతా అంశము ‘క్రెడిట్ పంక్తిలో ఉన్నప్పుడు క్రెడిట్ వైపు నమోదు చేయాలి.

3) TO, By పదములు ; ఖాతాలో డెబిట్ వైపు వివరాల వరసలో To అనే పదముతో, క్రెడిట్ వైపు By” అనే పదముతో ప్రారంభించాలి.

4) ఖాతా నిల్వ : ఖాతాలోని డెబిట్ వరుస మొత్తము, క్రెడిట్ వరుస మొత్తము తేడా ఖాతా నిల్వను సూచిస్తుంది.

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆవర్జా అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
వాస్తవిక ఖాతాను పరిశీలించినపుడు ఆస్తి యొక్క పుస్తకపు విలువను తెలుసుకోవచ్చు. నామమాత్రపు ఖాతాను చూసినప్పుడు ఏ మేరకు ఖర్చు చెల్లించారో తెలుస్తుంది. ఈ విధముగా వ్యక్తిగత, వాస్తవిక, నామమాత్రపు ఖాతాలకు సంబంధించిన అన్ని వ్యవహారాలను విడివిడిగా సంబంధిత ఖాతాలను ఏర్పాటు చేయడానికి పెట్టిన పుస్తకాన్ని ఆవర్జా
అంటారు.

ప్రశ్న 2.
నమోదు చేయడం అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
తొలిపద్దు. పుస్తకములో నమోదు చేసిన వ్యవహారాలను ఆవర్జాలో వాటి సంబంధిత ఖాతాలలోకి బదిలీ చేసే ప్రక్రియను ఆవర్జాలో నమోదు చేయడం అంటారు. ఆవర్జా నమోదు ప్రతి దినము, వారానికి గాని, నెలకు గాని వ్యాపార సంస్థ సౌలభ్యం, అవసరాన్ని బట్టి చేస్తారు.

ప్రశ్న 3.
ఖాతాల నిల్వలను తేల్చే విధానం.
జవాబు:
ఖాతాలో డెబిట్ మొత్తాలు క్రెడిట్ మొత్తాలకు గల వ్యత్యాసము తెలుసుకోవడాన్ని ఖాతా నిల్వలు తేల్చే ప్రక్రియ అంటారు. నమోదు అయిన తర్వాత డెబిట్ వైపున, క్రెడిట్ వైపున ఉన్న మొత్తాలలో ఎక్కువ మొత్తము నుంచి, తక్కువ మొత్తాన్ని తీసివేస్తే వచ్చే తేడాను తేల్చిన నిల్వగా గుర్తించి, తక్కువవైపు మొత్తము వరుసలో ఆ వ్యత్యాసాన్ని చూపాలి.

ప్రశ్న 4.
బిట్ నిల్వ అంటే ఏమిటో వివరించండి.
జవాబు:
ఖాతాలో క్రెడిట్ వైపు ఉన్న మొత్తము కంటే, డెబిట్ వైపు మొత్తము ఎక్కువగా ఉంటే దానిని డెబిట్ నిల్వ అంటారు.

ప్రశ్న 5.
క్రెడిట్ నిల్వ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
ఖాతాలో డెబిట్ వైపు ఉన్న మొత్తము కంటే, క్రెడిట్ వైపు మొత్తము ఎక్కువగా ఉంటే దానిని క్రెడిట్ నిల్వ అంటారు.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కింద ఇచ్చిన వాటికి చిట్టాపద్దులు రాసి, ప్రహ్లాద్ పుస్తకాల్లో నమోదు చేసి ఖాతాల నిల్వలు తేల్చండి.

సాధన.
ప్రహ్లాద్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ఆవర్జా

ప్రశ్న 2.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి పవన్ ఖాతా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 3.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి సుధ ఖాతా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 4.
స్వామి ఖాతా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 5.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి యంత్రం ఖాతా తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 6.
కింద ఇచ్చిన వివరాల నుంచి భవ్య ఆవర్జాను తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 7.
కింద ఇచ్చిన వివరాలతో ప్రవీణ్ ఖాతాను 31.03.2014 నాటికి తయారు చేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 8.
కింద ఇచ్చిన వివరాలతో వంశీ ఖాతాను తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 9.
అనిరుధ్ ఖాతాను తయారుచేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 10.
కింద ఇచ్చిన వ్యాపార వ్యవహారాలకు ముఖేష్ & కంపెనీ పుస్తకాల్లో ఆవర్జాను తయారు చేయండి.

సాధన.

ఆవర్జా

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 4th Lesson చిట్టా Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Accountancy Study Material 4th Lesson చిట్టా

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
చిట్టా అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
వ్యాపార వ్యవహారాలను విశ్లేషించి, అందులోగల ప్రయోజనాలను వర్గీకరించి, సరైన సూత్రాలను వర్తింపజేస్తూ, డెబిట్, క్రెడిట్ అంశాలను తెలుసుకొని, తేదీలవారీగా వాటిని రాసే పుస్తకాన్ని ‘చిట్టా’ అంటారు. వ్యాపార సంస్థకు సంబంధించిన వ్యవహారాలను మొదటగా ఈ పుస్తకములోనే నమోదు చేస్తారు. కాబట్టి చిట్టాను అసలైన పద్దు పుస్తకము లేదా తొలి పద్దు పుస్తకము అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.

ప్రశ్న 2.
చిట్టా ప్రక్రియ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
వ్యవహారాలను చిట్టాలో రాసే ప్రక్రియను “చిట్టాలో నమోదు” (Journalising) అంటారు. చిట్టాలో నమోదు చేయడానికి వ్యవహారములోని రెండు ఖాతాలను గుర్తించడము అత్యావశ్యకము. దాని తరువాత డెబిట్, క్రెడిట్ సూత్రాలను అన్వయించి చిట్టాలో వాటికి సంబంధించిన వరుసలో నమోదు చేస్తారు.

ప్రశ్న 3.
చిట్టాపద్దు అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
వ్యాపార వ్యవహారాలను విశ్లేషించి, ఖాతాలవారీగా వర్గీకరించి, డెబిట్, క్రెడిట్లుగా విభజించి తేదీలవారీగా చిట్టాలో రాసే ప్రక్రియను ‘పద్దు’ అంటారు. చిట్టాలో వ్రాసే వ్యవహారాలన్నీ పద్దుల రూపములో ఉంటాయి. అందువల్ల వీటిని చిట్టాపద్దులు అంటారు.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
2014, జనవరి 1న అనీల్ ట్రేడర్స్ 75,000తో వ్యాపారం ప్రారంభించారు. జనవరి నెలలో వ్యాపార సంస్థలో జరిగిన వ్యాపార వ్యవహారాలు కింది విధంగా ఉన్నాయి. చిట్టాపద్దులను రాయండి.

సాధన:
అనీల్ ట్రేడర్స్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 2.
వరుణ్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు రాయండి.

సాధన:
వరుణ్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 3.
చిట్టాపద్దులు రాయండి.

సాధన:
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
భగత్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దు వ్యవహారాలు రాయండి.

సాధన:
భగత్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 5.
కింద ఇచ్చిన వ్యాపార వ్యవహారాలకు చిట్టాపద్దులు రాయండి.


సాధన:
పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 6.
ఆత్మారామ్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు రాయండి.


సాధన:
ఆత్మారామ్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 7.
వ్యాపార వ్యవహారాలకు చిట్టాపద్దులు రాయండి.

సాధన:
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 8.
నాగ్ పుస్తకాలలోని చిట్టాపద్దులు వ్రాయండి.


సాధన:
వ్యవహారాల విశ్లేషణ

నాగ్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 9.
జయంత్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు రాయండి.


సాధన:
జయంత్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 10.
అమర్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు రాయండి.
2014, జనవరి 01 వ్యాపారం కోసం తెచ్చిన నగదు, సరుకు, ఫర్నిచర్ వరుసగా
₹ 80,000, ₹ 12,000, ₹ 8,000


సాధన:
అమర్ పుస్తకాల్లో చిట్టాపద్దులు

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Economics Study Material 10th Lesson ఆర్థిక గణాంక శాస్త్రం Textbook Questions and Answers.

AP Inter 1st Year Economics Study Material 10th Lesson ఆర్థిక గణాంక శాస్త్రం

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
గణాంక శాస్త్రం అంటే ఏమిటి ? గణాంకశాస్త్ర పరిధిని వివరించండి.
జవాబు:
గణాంక శాస్త్రం లేదా సాంఖ్యక శాస్త్రాన్ని ఆంగ్లంలో స్టాటిస్టిక్స్ అంటారు. స్టాటిస్టిక్స్ అనే పదం లాటిన్లోని స్టాటస్, జర్మనీలోని స్టాటిస్టిక్, ఇటాలియన్ లోని స్టాటిస్టా అనే పదాల నుంచి వచ్చింది. ఈ పదాలకు అర్థం ‘రాష్ట్రం’ లేదా ‘దేశం’ అని అర్థం. అందువల్లనే దీనిని పూర్వకాలంలో ‘రాజుల శాస్త్రం’ అని పిలిచేవారు. ఈ శాస్త్రం దేశ ప్రజల స్థితిగతులను అంకెల రూపంలో పట్టికలో అమర్చి చెప్పే శాస్త్రమని Webster పేర్కొన్నారు.

పరిధి : స్టాటిస్టిక్స్ అనే పదాన్ని ముఖ్యంగా రెండు అర్థాలలో వాడుతున్నారు. దీనికి ఏకవచన ప్రయోగంలో “గణాంక శాస్త్రమని” అర్థం. దీనిని గణాంక పద్ధతులు అని కూడా పిలుస్తారు. బహువచన ప్రయోగంలో స్టాటిస్టిక్స్ అనే పదానికి “సాంఖ్యా దత్తాంశం” అని అంటారు. అయితే గణాంకశాస్త్ర పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలు ముఖ్యంగా

1. దత్తాంశాన్ని సేకరించడం
2. సమర్పించడం
3. విశ్లేషణ చేయడం
4. విపులీకరించడం, ఇవేకాక మరికొన్ని అంశాలు కూడా దీని పరిధిలోకి వస్తాయి. అవి :
   • జనాభా
   • లాభాలు
   • ఉత్పత్తి
   • జననాలు
   • జాతీయాదాయ లెక్కలు
   • అమ్మకాలు మరణాలు అనగా జనాభా లెక్కలు మొదలైనవి.

ప్రశ్న 2.
అర్థశాస్త్రానికి, గణాంక శాస్త్రానికి ఉన్న సంబంధాన్ని వివరించండి. [Mar. ’16, ’15]
జవాబు:
గణాంక శాస్త్రానికి అనేక శాస్త్రాలతో సన్నిహిత సంబంధముంది. 19వ శతాబ్దం నుంచి గణాంక శాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం చాలా సాన్నిహిత్యం పెంపొందించుకున్నాయి. అర్థశాస్త్ర విశ్లేషణ అధ్యయనంలో, సిద్ధాంత నిర్మాణంలో సాంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు నిగమన పద్ధతిని ఉపయోగించేవారు. అయితే కాలక్రమేణా ఆర్థిక విషయాల పరిశీలనకు, అర్థశాస్త్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి గణాంకశాస్త్ర పరిజ్ఞానం అవసరమని J.S. మిల్, జీవాన్స్, కీన్స్ లాంటి ఆర్థికవేత్తలు పేర్కొన్నారు. అర్థశాస్త్ర సిద్ధాంతాలను యదార్థ జీవితానికి అన్వయించడానికి, న్యాయబద్ధతను నిర్ణయించడానికి ‘ఆగమన పద్ధతి’ ని ప్రవేశపెట్టడంతో గణాంక, అర్థశాస్త్రాలు సన్నిహితమవడం ప్రారంభమైంది. ‘జీవాన్స్’ సంఖ్యా దత్తాంశాన్ని ఉపయోగించి ‘కాలశ్రేణుల విశ్లేషణ’, సూచీ సంఖ్యల అధ్యయనం చేశారు.

1704లో గ్రెగొరికింగ్ వస్తు సప్లయ్కి, వస్తువు ధరకు ఉన్న సంబంధాన్ని గణాంకాల రూపంలో నిరూపించడానికి ప్రయత్నం చేశాడు. బౌలే, పియర్సన్, W.I. కింగ్, ఫిషర్ మొదలైన గణాంకవేత్తలు తమ సేవలతో గణాంకశాస్త్రాన్ని, అర్థశాస్త్రానికి మరింత చేరువ చేశారు.

అర్థశాస్త్ర విశ్లేషణ అంతా గణాంక దత్తాంశంపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటుంది. పేదరికం, నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల మొదలైన ఆర్థిక సమస్యల స్వభావం, స్వరూపం, గణాంక వివరాలు లేకుండా తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు. ఆర్థిక సమస్యలన్నీ గణాంక పద్ధతుల ద్వారా పరిశీలించడం జరుగుతుంది.

ఆర్థిక విశ్లేషణలో సాంఖ్యక వివరాలు, పద్ధతులు చాలా శక్తివంతమైన పరికరాలు. గణాంక శాస్త్రం అర్థశాస్త్రానికి ముఖ్యంగా ‘మూడు’ విధాలుగా ఉపయోగపడుతుంది.

1. ఆర్థిక సమస్యలను క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవడానికి.
2. ఆర్థిక సిద్ధాంతాలకు సాంఖ్యారూపమేర్పరచటం, ఆర్థిక సిద్ధాంతాల ఉపకల్పనలను (Hypothesis) పరీక్ష చేయడం.
3. ఆర్థిక సిద్ధాంతాల భవిష్యత్ అంచనాలను పరీక్షించడం.

ఉదా : కీన్స్ ప్రతిపాదించిన వినియోగ ప్రవృత్తి సిద్ధాంతాన్ని, కూజెనట్స్ దత్తాంశాన్ని సేకరించి సంఖ్యారూప మేర్పరిస్తే దాని ఆధారంగా వినియోగ ప్రవృత్తి సిద్ధాంతాన్ని మార్పుచేసి డ్యూసెన్బెర్రీ, ఫ్రీడ్మన్ కొత్త రీతులలో ప్రతిపాదించారు.

ప్రశ్న 3.
చిత్రపటాలు ఎన్ని రకాలు ? వాటి ప్రయోజనాలు తెల్పండి.
జవాబు:
గణాంక ఫలితాలను నమ్మకంగా, ఆకర్షణీయంగా, సమర్పణ చేయడానికి చిత్రపటాలు చాలా ఉపయోగపడతాయి. చిత్ర పటాలను సక్రమంగా నిర్మించినట్లయితే, అవి దత్తాంశ ఫలితాలను స్పష్టంగా చూపిస్తాయి.

ప్రయోజనాలు:

1. ఆకర్షణీయంగా, ఆసక్తిదాయకంగా ఉంటాయి.
2. ప్రత్యేక గణితశాస్త్ర పరిజ్ఞానం అవసరం లేదు.
3. దత్తాంశ సమర్పణ తేలిక.
4. పోల్చుట తేలిక.
5. జ్ఞాపకశక్తిని పెంపొందిస్తాయి.
6. గణాంక కొలతలను తేలికగా గుర్తుపెట్టుకోవచ్చు.
7. తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ విషయాలను తెలియజేస్తాయి.
8. సాధారణంగా దత్తాంశాలను గుర్తుపెట్టుకోవడం కష్టం. చిత్రపటాల ద్వారా తెలిపే విషయాలను తేలికగా గుర్తు పెట్టుకోవడమే కాకుండా ఆలోచింపజేస్తాయి.

ప్రశ్న 4.
క్రింది దత్తాంశానికి అంకమధ్యమాన్ని గణన చేయండి.

జవాబు:
పై దత్తాంశం విలీన శ్రేణులకు చెందింది. దీని మినహాయింపు శ్రేణులలోనికి మార్చి వ్రాయగా అనగా తరగతిలో దిగువ అవధిలో 0.5 తీసివేయాలి, ఎగువ అవధికి 0.5 కలపాలి. అలా చేయటం ద్వారా విలీన శ్రేణులను మినహాయింపు శ్రేణులుగా మార్చవచ్చు. పై దత్తాంశాన్ని అలా మార్చి వ్రాయగా

ఇక్కడ A = ఊహించిన అంకమధ్యమం = 54.5
N = పౌనఃపున్యాల మొత్తం = 200
i = తరగతి అంతరం = 10
విలువలను పై సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా

ప్రశ్న 5.
ఈ క్రింది దత్తాంశానికి మధ్యగతాన్ని కనుగొనండి.

జవాబు:

మధ్యగత స్థానం= N/2 వ అంశం
= 100/2 వ అంశం
= 50 వ అంశం
L₁ = మధ్యగత తరగతి దిగువ అవధి =30
N/2 = మధ్యగత అంశం = 50
CF= మధ్యగతమైన తరగతికి ముందున్న తరగతి సంచిత పౌనఃపున్యం = 40
f = మధ్యగతమైన తరగతికి సాధారణ పౌనఃపున్యం 30
i = తరగతి అంతరం= 10
విలువలను పై సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా

= 30 + (0.28) ×10
= 30+ 2.8 = 32.8
∴ మధ్యగతం = 32.8

ప్రశ్న 6.
ఈ క్రింది దత్తాంశానికి బాహుళకంను కనుగొనుము.

జవాబు:
పై దత్తాంశం విలీన శ్రేణులకు చెందింది. దీన్ని మినహాయింపు శ్రేణులలోనికి మార్చి రాయగా.


బాహుళకం విలువ 40.5 – 49.5 తరగతిలో ఉంటుంది.

L₁ = 39.5
Δ₁ = f₁ – f₀ = 38 – 16 = 22
Δ₂ = f₁ – f₂ = 38 – 15 = 23
f₁ = 38; f₀ = 16; f₁ = 15
విలువలను పై సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా

= 39.5 + (0.48) × 10
= 39.5 + 4.8
= 44.38
∴ Z = 44.38

ప్రశ్న 7.
ఏకపరిమాణ చిత్రాలు అంటే ఏమిటి ? అవి ఎన్ని రకాలు ? సోదాహరణంగా వివరించండి.
జవాబు:
బార్ పొడవును మాత్రమే లెక్కలోకి తీసుకుంటారు. వెడల్పు లెక్కించరు. అందువల్ల వీటిని “ఏకపరిమాణ చిత్రం” అంటారు. ఈ ఏకపరిమాణ చిత్రాలు ముఖ్యంగా నాలుగు రకాలు.

1. సాధారణ బార్పటాలు
2. ఉప విభాజిత బార్పటాలు
3. బహుళ బార పటాలు
4. శాతపు బార్పటాలు

1. సాధారణ బార్పటం : దీనిని ఒక చలనరాశిలో మార్పు చూపడానికి ఉపయోగిస్తారు.
ఉదా :

2. ఉపవిభాజిత బార్పటం : దీనిలో మొత్తం దత్తాంశంలోని భాగాలు బార్ లో చూపించవచ్చు.
ఉదా :

3. బహుళబార్ పటం : అంతర సంబంధమున్న దత్తాంశం ఒకే పటంలో చూపడానికి బహుళబార్ ఉపయోగిస్తారు.
ఉదా :

4. శాతపు బార్ పటం : దత్తాంశంలోని మార్పులు సులభంగా గమనించడానికి శాతపు బార్ ఉపయోగిస్తారు. బార్ పొడవు నూరు యూనిట్లుగా విభాగం పొందుతుంది.
ఉదా :

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
గణాంకశాస్త్ర పరిధి
జవాబు:
స్టాటిస్టిక్స్ అనే పదాన్ని ముఖ్యంగా రెండు అర్థాలలో వాడుతున్నారు. దీనికి ‘ఏకవచన’ ప్రయోగంలో గణాంక శాస్త్రమని అర్థం. దీనిని గణాంక పద్ధతులు అని కూడా పిలుస్తారు. దానికి కారణం గణాంక శాస్త్ర పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలు ముఖ్యంగా

1. దత్తాంశాన్ని సేకరించడం
2. సమర్పించడం
3. విశ్లేషణ చేయడం
4. విపులీకరించడం మొదలగునవి.

అయితే బహువచన ప్రయోగంలో స్టాటిస్టిక్స్ అనే పదానికి “సాంఖ్యదత్తాంశం” అని అంటారు. దీని పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలు.

1. జనాభా
2. ఉత్పత్తి
3. జాతీయాదాయ లెక్కలు
4. అమ్మకాలు లాభాలు
5. జననాలు మరణాలు అనగా జనాభా లెక్కలు మొదలగునవి.

ప్రశ్న 2.
గణాంకశాస్త్ర ప్రాముఖ్యం [Mar. ’17]
జవాబు:
గణాంకశాస్త్రం పరిమాణాత్మక దత్తాంశాన్ని విశ్లేషణ చేయటం ద్వారా మానవుని యొక్క అపరిపూర్ణ విధానాలకు స్వస్తి పలికి శాస్త్రీయమైన నిర్ణయాలు తీసుకొనుటకు దోహదం చేస్తుంది.
ప్రాముఖ్యత :

1. గణాంక శాస్త్రం గతకాలానికి చెందిన దత్తాంశాన్ని విశ్లేషించడమేకాక భవిష్యత్తును అంచనా వేయడానికి మరియు ఊహించడానికి కూడా సహాయం చేస్తుంది.
2. ప్రణాళికలను రూపొందించడానికి, సామాజిక ఆర్థిక రంగాల్లో, వ్యాపార రంగంలోను విధానాలను రూపొందించడానికి ఉపకరిస్తుంది.
3. సంగతులను పోల్చడానికిగాను, గణాంక శాస్త్రం అవసరమైన పరికరాలను, పద్ధతులను సమకూర్చును.
4. ఒక విషయం యొక్క వివిధ లక్షణాలను కొలవడానికి గణాంక శాస్త్రం తగిన ఉపకరణాలను, పద్ధతులను సమకూరుస్తుంది.
5. పరికల్పనను రూపొందించి, పరిశీలించడమే కాక, నూతన సిద్ధాంతాన్ని కనుగొనడానికి ఉపకరిస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
ద్విపరిమాణ చిత్రాలు
జవాబు:
ద్విపరిమాణ చిత్ర పటాలను విస్తీర్ణ పటాలని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఎందుకనగా ఈ పటాలలో చిత్రము యొక్క పొడవు, వెడల్పు అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ద్విపరిమాణ చిత్రాలను ఈ దిగువ విధంగా వర్గీకరించవచ్చు.

1. దీర్ఘ చతురస్రాలు
2. చతురస్రాలు
3. వృత్తాలు

a) దీర్ఘ చతురస్రాలు : రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువలను, వాటి అంతర్భాగాలను పోల్చడానికి వీటిని వాడతారు. వీటి నిర్మాణాలు పొడవు, వెడల్పులకు ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది.

b) చతురస్రాలు : పోల్చవలసిన అంశాలకు ముందుగా వర్గమూలం కనుగొని, ఆ విలువలను మరింత సంక్షిప్తపర్చడానికి ఏదైనా ఒక అంకెతో భాగించి వచ్చిన విలువల నిష్పత్తితో చతురస్రాలను నిర్మించాలి.

c) వృత్తాలు : దత్తాంశంలోని వివిధ అంశాలను లేదా భాగాలను చూపడానికి మరియు సరిపోల్చడానికి ఉపయోగించే వలయాలను వృత్తాలు అంటారు.

ప్రశ్న 4.
చిత్ర పటాల ప్రయోజనాలు
జవాబు:
గణాంక ఫలితాలు తేలికగా, ఆకర్షణీయంగా తెలియజేయటానికి చిత్ర పటాలు ఉపయోగపడతాయి.
ప్రయోజనాలు :

1. ఆకర్షణీయంగా, ఆసక్తిదాయకంగా ఉంటాయి.
2. చిత్ర పటాలను అర్థం చేసుకొనుటకు ప్రత్యేక గణిత శాస్త్ర పరిజ్ఞానం అవసరం లేదు.
3. సాధారణంగా దత్తాంశాలను గుర్తుపెట్టుకోవడం కష్టం. చిత్ర పటాల ద్వారా తెలిపే విషయాలను తేలికగా గుర్తు పెట్టుకోవడమేకాక ఇవి ఆలోచింపచేస్తాయి.
4. ఇవి జ్ఞాపకశక్తిని పెంపొందిస్తాయి.
5. వీటి ద్వారా తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ విషయాలు తెలుసుకోవచ్చు.
6. గణాంక కొలతలను తేలికగా గుర్తు పెట్టుకోవచ్చు.
7. పోల్చుట తేలిక అగును.

ప్రశ్న 5.
క్రింది దత్తాంశానికి అంకమాధ్యమాన్ని గణన చేయండి.

జవాబు:

ఇక్కడ
X bar = అంకమధ్యమం
A = ఊహించిన అంకమధ్యమం = 1200
Σfd = ఊహించిన అంక మధ్యమం నుంచి తీసుకొన్న విచలనాలను (d) వాటి అనురూప `పౌనఃపున్యాలతో (f) తో గుణించగా వచ్చిన లబ్ధాల సంకలనం – 600
N = పౌనఃపున్యాల మొత్తం = 100
విలువలను పై సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా

ప్రశ్న 6.
క్రింది దత్తాంశానికి మధ్యగతాన్ని గణన చేయండి.

జవాబు:

58.5 అంశం సంచిత పౌనఃపున్యం 75 లో ఉంది. అందువల్ల దాని అనురూప ‘X’ విలువ 50 మధ్యగతం అవుతుంది.
మధ్యగతం
= 50.

ప్రశ్న 7.
క్రింది దత్తాంశానికి బాహుళకాన్ని కనుగొనండి.

జవాబు:


∴ Z = 16

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అంకమధ్యమం [Mar ’16, ’15 ]
జవాబు:
సగటు అనే పదాన్ని గణాంక శాస్త్రంలో ‘అంకమధ్యమం’గా వ్యవహరిస్తారు. సిమ్సన్ మరియు కాఫ్కా అంకమధ్యమాన్ని “శ్రేణులలో ఉన్న అంశాల మొత్తాన్ని అంశాల సంఖ్యతో భాగిస్తే ఉత్పన్నమయ్యే సంఖ్య”గా నిర్వచించారు.

ప్రశ్న 2.
30, 20, 32, 16, 27 అంకమధ్యమం ఎంత ? [Mar. ’17, ’16]
జవాబు:

ఇక్కడ Σx = రాసుల మొత్తం = 125
N = రాసుల సంఖ్య = 5
విలువలను పై సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా

ప్రశ్న 3.
మధ్యగతం
జవాబు:
విభాజనాన్ని ఏ విలువ రెండు సమభాగాలుగా విభజిస్తుందో, అంటే ఏ విలువలకు అటు, ఇటు విభాగాన్ని పొందిన
అంశాల సంఖ్య సమానంగా ఉంటుందో ఆ విలువలను మధ్యగతం అంటారు.

ప్రశ్న 4.
5, 7, 7, 8, 9, 10, 12, 15, 21 ల మధ్యగతం కనుగొనండి.
జవాబు:
ఇచ్చిన దత్తాంశాన్ని ఆరోహణ క్రమంలో వ్రాయగా

5వ అంశానికి అనురూపంగా ఉన్న విలువ
∴ మధ్యగతం = 9

ప్రశ్న 5.
బాహుళకం
జవాబు:
ఆంగ్లభాషలో బాహుళకాన్ని Mode అంటారు. మోడ్ అనే మాట ల-మోడ్ అనే ఫ్రెంచ్ పదం నుంచి గ్రహించింది. దీని అర్థం ఫ్యాషన్ బీజక్. బాహుళకాన్ని శ్రేణులలో ఉన్న అంశాలలో ఏ విలువ అతి తరుచుగా వస్తుందో ఆ విలువ ఇంకా ఏ విలువ చుట్టూ అత్యధికంగా ఇతర విలువల పంపిణీ జరుగుతుందో ఆ విలువలను ‘బాహుళకం’ అంటారు.

ప్రశ్న 6.
10, 27, 24, 12, 27, 27, 20, 27, 15, 27 బాహుళకాన్ని కనుగొనండి.
జవాబు:
పై దత్తాంశంలో 27 ఎక్కువ పర్యాయాలు కనిపిస్తున్నది. కావున
Z = 27

ప్రశ్న 7.
“ఫై” చిత్రం [Mar. ’17, ’16, ’15]
జవాబు:
”ఫై’ చిత్రాన్ని వృత్తాలు అంటారు. దత్తాంశంలోని వివిధ అంశాలను లేదా భాగాలను చూపడానికి మరియు సరిపోల్చడానికి ఉపయోగించే వలయాలను వృత్తాలు అంటారు. ఇది ద్విపరిమాణ చిత్ర పటంలోనిది.

ప్రశ్న 8.
సాధారణ బార్ పటం
జవాబు:
ఇది ఏక పరిమాణ చిత్రాలలో ఒకటి. దీనిని ఒక చలనరాశిలో మార్పు చూపడానికి ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 9.
చిత్ర పటాల రకాలు
జవాబు:
చిత్ర పటాలు ముఖ్యంగా 5 రకాలు అవి.

ప్రశ్న 10.
X bar = 20
Med = 27.9
Z = ?
జవాబు:
ఇక్కడ మధ్యగతం = 27.9
X bar = అంకమధ్యమం = 20
Z = 3 Med – 2 Mean
= 3(27.9) – 2(20)
= 83.7-40
Z = 43.7