Srinivas

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 10th Lesson అసంపూర్తి రికార్డుల నుంచి ఖాతాలు (ఒంటి పద్దు విధానం) Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 10th Lesson అసంపూర్తి రికార్డుల నుంచి ఖాతాలు (ఒంటి పద్దు విధానం)

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఒంటిపద్దు అకౌంటింగ్ విధానము అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
వ్యాపార వ్యవహారములను జంటపద్దు నియమాలు పాటించకుండా ఖాతా పుస్తకాలలో రాసినట్లయితే దానిని అసంపూర్తి రికార్డుల నుండి ఖాతాలు లేదా ఒంటి పద్దు విధానము అంటారు. వ్యాపార వ్యవహారములను జంటపద్దు విధానములో వ్రాయరు. ఈ పద్ధతిలో కేవలం ఋణగ్రస్తుల, ఋణదాతల వ్యక్తిగత ఖాతాలను మాత్రమే వ్రాస్తారు. ‘ వాస్తవిక నామమాత్రపు ఖాతాలను తయారు చేయరు. వ్యవహారానికి సంబంధించిన ఒక అంశమునే నమోదు చేయడం వలన దీనిని “అసంపూర్తి రికార్డుల నుంచి ఖాతాలు లేదా ఒంటిపద్దు విధానము” అంటారు.

ప్రశ్న 2.
ఒంటిపద్దు విధానాన్ని నిర్వచించండి.
జవాబు:
“జంటపద్దు నియమాలను పాటించకుండా నిర్వహించే బుక్ కీపింగ్ విధానాన్ని అసంపూర్ణ రికార్డుల నుంచి ఖాతాలు అని ఆర్.ఎన్. కార్టర్ నిర్వచించినాడు.

ప్రశ్న 3.
ఒంటిపద్దు విధానము వలన ప్రయోజనాలను వ్రాయండి.
జవాబు:
ఒంటిపద్దు విధానం వలన కలిగే ప్రయోజనాలు :

1. ఈ పద్ధతిలో ఖాతా పుస్తకాలలో వ్యవహారములను సులభముగా నమోదు చేయవచ్చును.
2. జంటపద్దు విధానము కంటే ఒంటిపద్దు విధానము తక్కువ ఖర్చుతో నిర్వహించుకోవచ్చును.
3. తక్కువ సంఖ్యలో వ్యాపార వ్యవహారాలను నిర్వహించే సంస్థలకు ఈ పద్ధతి అనుకూలమైనది.
4. ఈ విధానాన్ని సులభముగా అర్థము చేసుకొనవచ్చును. అకౌంటింగ్ పరిజ్ఞానము లేనివారు కూడా ఈ పద్ధతిని పాటించవచ్చును.
5. లాభనష్టాలను చాలా సులభముగా లెక్కించవచ్చును.

ప్రశ్న 4.
ఒంటిపద్దు విధానము యొక్క లక్షణాలను క్లుప్తంగా వ్రాయండి.
జవాబు:
ఒంటిపద్దు విధానము యొక్క లక్షణాలు :

1. వ్యవహారములను నమోదు చేయడానికి ఇది అశాస్త్రీయమైన పద్ధతి.
2. ఈ పద్ధతిలో వ్యక్తిగత ఖాతాలను మాత్రమే నమోదు చేస్తారు.
3. వాస్తవిక, నామమాత్రపు ఖాతాలను తయారుచేయరు.
4. సాధారణముగా నగదు పుస్తకములో నగదు వసూళ్ళు, చెల్లింపులతో పాటు వ్యక్తిగత వ్యవహారాలు కూడా నమోదు చేస్తారు.
5. అన్ని వ్యాపార సంస్థలో ఖాతాపుస్తకాల నిర్వహణలో ఏకరూపత ఉండదు.
6. ఈ పద్ధతి సొంత వ్యాపార సంస్థలకు భాగస్వామ్య వ్యాపారాలకు అనుకూలముగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 5.
వ్యవహారాల నివేదికకు, ఆస్తి-అప్పుల పట్టీలకు గల వ్యత్యాసాలను వివరించండి.
జవాబు:
వ్యవహారాల నివేదికకు, ఆస్తి-అప్పుల పట్టీకి మధ్య తేడాలు:

ప్రశ్న 6.
ఒంటిపద్దు విధానములో లాభాలను ఏ విధముగా లెక్కిస్తారు ?
జవాబు:
ఒంటిపద్దు విధానములో ఒక సంస్థ నిర్ణీత కాలములో ఆర్జించిన లాభనష్టాలను కనుక్కోవడానికి ప్రారంభపు ముగింపు మూలధనాలను పోలుస్తారు. ప్రారంభపు మూలధనాన్ని ప్రారంభ వ్యవహార నివేదిక ద్వారా, ముగింపు మూలధనాన్ని ముగింపు వ్యవహార నివేదిక ద్వారా కనుక్కుంటారు. ముగింపు మూలధనానికి యాజమాని సొంతవాడకాలను కలిపి, అదనపు మూలధనాన్ని, ప్రారంభపు మూలధనాన్ని తీసివేస్తారు. ఈ తేడాను సంస్థ ఆర్జించిన లాభము లేదా నష్టముగా పరిగణిస్తారు.

ప్రశ్న 7.
ఒంటి పద్దు విధానానికి గల పరిమితులను క్లుప్తముగా వివరించండి.
జవాబు:
ఒంటి పద్దు విధానమునకు గల పరిమితులు :

1. ఈ విధానములో వ్యాపార వ్యవహారములోని రెండు అంశాలలో ఒక అంశాన్ని మాత్రమే నమోదు చేస్తారు. కాబట్టి ఇది అసమగ్రమైన, అసంపూర్ణమైన అకౌంటింగ్ విధానము.
2. వ్యాపార వ్యవహారములోని రెండు అంశాలు నమోదు చేయని కారణముగా అంకణాను తయారు చేయలేరు.
3. నామమాత్రపు ఖాతాలను వ్రాయకుండా వదిలివేయడం వలన లాభనష్టాల ఖాతాను తయారుచేయలేరు.
4. వాస్తవిక ఖాతాలను వదిలి వేయడం వలన సంస్థ యొక్క ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని తయారు చేయలేరు. ఆర్థిక పరిస్థితి తెలియదు.
5. అంతర్గత తనిఖీ లేకపోవడం వలన మోసాలు, దోషాలు జరుగుటకు అవకాశము ఉన్నది.
6. ఒంటిపద్దు విధానం ప్రకారం ఖాతాలు నిర్వహించడం వలన వ్యాపార సంస్థలు తమ వ్యాపార గుడ్విలు శాస్త్రీయముగా లెక్కించలేరు.

ప్రశ్న 8.
ఒంటిపద్దు విధానానికి, జంటపద్దు విధానానికి గల తేడాలు వ్రాయండి.
జవాబు:
ఒంటిపద్దు విధానానికి, జంటపద్దు విధానానికి గల వ్యత్యాసాలు.

TEXTUAL EXERCISES

అభ్యాసాలు

ప్రశ్న 1.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా ఒక వర్తకుడు ఆర్జించిన లాభాన్ని లెక్కించండి.
సంవత్సరపు ప్రారంభపు మూలధనము ₹ 7,500
సంవత్సరపు ముగింపు మూలధనము ₹ 10,000
సాధన.

ప్రశ్న 2.
ఒక వ్యాపార సంస్థ యొక్క లాభం లేదా నష్టాన్ని లెక్కించండి.
ప్రారంభపు మూలధనము ₹ 15,000
ముగింపు మూలధనము ₹ 14,000
సాధన.

ప్రశ్న 3.
తప్పిపోయిన విలువను కనుగొనుము.
ప్రారంభపు మూలధనం ₹ 36,000
ముగింపు మూలధనం ₹ 9,400
ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 32,200
సొంతవాడకాలు ₹ 2,800
సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా లాభాన్ని లెక్కించండి.
సంవత్సరపు ప్రారంభపు మూలధనము ₹ 40,000
సంవత్సరపు ముగింపు మూలధనము ₹ 45,000
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 5,000
ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 2,500
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 5.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా లాభాన్ని లెక్కించండి.
సంవత్సరపు ప్రారంభపు మూలధనము ₹ 60,000
సంవత్సరపు ముగింపు మూలధనము ₹ 67,500
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 7,500
ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 3,750
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 6.
ఒంటిపద్దు విధానములో తన పుస్తకాలను నిర్వహిస్తున్న వ్యాపారస్తుడి లాభాన్ని లెక్కించండి.
31-12-2014 అప్పులపై ఆస్తుల మిగులు ₹ 26,150
సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 7,500
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 4,800
01-01-2014 అప్పులపై ఆస్తుల మిగులు ₹ 15,000
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 7.
ఈ క్రింది వివరాల నుండి లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.
సాధన.
1) ముగింపు మూలధనం ₹ 2,00,000
2) ప్రారంభపు మూలధనం ₹ 1,20,000
3) సొంత వాడకాలు ₹ 30,000
4) అదనపు మూలధనం ₹ 50,000
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 8.
గోపాల్ తన పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానములో రాస్తాడు. క్రింది వివరాల నుండి అతని లాభాన్ని లెక్కించండి.
01-04-2013 నాటి మూలధనం ₹ 38,000
31-3-2014 నాటి మూలధనం ₹ 44,000
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 14,000
సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 8,000
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 9.
జీవన్ తన పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానములో రాస్తాడు. క్రింది వివరాల నుండి అతని లాభాన్ని లెక్కించండి.
01-04-2013 నాటి మూలధనం ₹ 48,000
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 15,000
31-03-2014 నాటి మూలధనం ₹ 54,000
సంవత్సరంలో అదనపు మూలధనం ₹ 9,000
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 10.
రమేష్ తన వ్యాపారాన్ని 01.04.2013 35,000 మూలధనంతో ప్రారంభించినాడు.
31.03.2014 న అతని స్థితిగతులు క్రిందివిధంగా ఉన్నాయి.
ఫర్నిచర్ ₹ 2,000
చేతిలో నగదు ₹ 10,000
యంత్రాలు ₹ 18,000
ఋణదాతలు ₹ 5,000
బుణగ్రస్తులు ₹ 20,000
చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 3,000
పై ఆర్థిక సంవత్సరంలో రమేష్ ₹ 6,000 అదనంగా పెట్టుబడి పెట్టి ₹12,000 సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. పై వివరాల నుంచి 31.03.2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.
సాధన.
31 – 03 – 2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31 – 03 – 2014 తో అంతమయ్యే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 11.
మిస్టర్ హర్ష తన పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో రాస్తాడు. అతడు అందించిన వివరాల ప్రకారం
లాభనష్టాల నివేదికను లెక్కించండి.
01-04-2013 నాటి మూలధనం ₹ 8,000
31-03-2014 నాటి మూలధనం ₹ 9,500
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 2,000
సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 1,500
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 12.
మిస్టర్ గణేష్ తన ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానములో నిర్వహిస్తున్నాడు.
01-04-2013 నాటి మూలధనం ₹ 40,000
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 15,000
31-3-2014 నాటి మూలధనం ₹ 45,000
క్రొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన మూలధనం 6,000
పై వివరాల నుండి గణేష్కు వచ్చిన లాభం లేదా నష్టాన్ని లెక్కించండి.
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 13.
మిస్టర్ X తన పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానములో రాస్తున్నాడు. అతడు అందించిన వివరాల ప్రకారము లాభాన్ని లెక్కించండి.
31-03-2014 నాటి మూలధనం ₹ 80,000
1-04-2013 నాటి మూలధనం ₹ 70,000
2013-2014 సంవత్సరానికి ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 4,000
సంవత్సరంలో సొంతవాడకాలు ₹ 3,000
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 14.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా 01-01-2014 నాటి రాజు యొక్క మూలధనమును లెక్కించండి.
చేతిలో నగదు ₹ 20,000
భవనాలు₹ 80,000
బ్యాంకులో నగదు ₹ 80,000
ప్లాంట ₹ 1,20,000
ఋణగ్రస్తులు ₹ 1,20,000
ఋణదాతలు ₹ 60,000
సరుకు ₹ 60,000
చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 20,000
సాధన.
1-01-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

ప్రశ్న 15.
మిస్టర్ మెహతా అనే రెడీమేడ్ దుస్తుల వ్యాపారి ఏప్రిల్ 1, 2013 న ₹50,000 మూలధనంతో వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించినాడు. అతడు తన వ్యాపార ఖాతాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో రాస్తున్నాడు. ఆ సంవత్సరంలో ₹ 15,000 లను అదనపు మూలధనంగా ప్రవేశపెట్టి ₹ 10,000 లను సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. మార్చి 31, 2014 న అతని ఆస్తులు, అప్పులు క్రిందివిధంగా ఉన్నాయి.
ఋణదాతలు ₹ 90,000;
ఋణగ్రస్తులు ₹ 1,25,600;
సరుకు ₹ 24,750;
బ్యాంకులో నగదు ₹ 24,980.
ముగింపు వ్యవహారాల నివేదికను తయారుచేసి, లాభనష్టాలను లెక్కించండి.
సాధన.
మార్చి 31, 2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 16.
మిస్టర్ జె. తన ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో రాస్తాడు. అతడు వ్యాపారాన్ని 1 జనవరి 2014 న కే 20,000 మూలధనంతో ప్రారంభించినాడు. 31.12.2014 న అతని స్థితిగతులు క్రిందివిధంగా ఉన్నాయి.
ఆస్తులు: చేతిలో నగదు ₹ 500, బ్యాంకులో నగదు ₹ 1,000, ఫర్నిచర్ ₹ 2,500, ప్లాంటు ₹ 10,000, వివిధ ఋణగ్రస్తులు ₹ 5,000, సరుకు ₹ 9,000 మరియు వసూలు బిల్లులు ₹ 1,000.
అప్పులు : వివిధ ఋణదాతలు ₹ 4,000, చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 500 మరియు చెల్లించవలసిన ఖర్చులు ₹ 500.
జె. సంపాదించిన లాభనష్టములను లెక్కించండి.
సాధన.
31-12-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 తో అంతమయ్యే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 17.
మిస్టర్ రవికుమార్ తన ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో రాస్తాడు. 31 డిసెంబర్ 2013 న అతని వ్యాపార స్థితిగతులు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి.
బ్యాంకులో నగదు ₹ 3,000, సరుకు ₹ 20,000; ఋణగ్రస్తులు ₹ 30,000, యంత్రాలు ₹ 50,000 మరియు ఋణదాతలు ₹ 25,000.
31, డిసెంబర్ 2014 న అతని స్థితి క్రింది విధంగా ఉంది. బ్యాంకులో నగదు ₹ 4,000; సరుకు ₹ 25,000; ఋణగ్రస్తులు ₹ 45,000, యంత్రాలు ₹ 50,000 మరియు ఋణదాతలు ₹ 25,000. సంవత్సర కాలంలో ₹ 10,000 అను అదనపు మూలధనంగా ప్రవేశపెట్టి నెలకు ₹ 3,000 లను సొంతానికి వాడుకొన్నాడు.
పై వివరాల నుండి 31 డిసెంబర్ 2014 న అంతమయ్యే సంవత్సరానికి మిస్టర్ రవికుమార్ లాభ నష్టాలను లెక్కించండి.
సాధన.
31-12-2013 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

డిసెంబరు 31, 2014 నాటి లాభ నష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 18.
క్రింది వివరాల ఆధారంగా 31 డిసెంబర్ 2014 నాటి లాభ నష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.


సంవత్సర కాలంలో అదనంగా ప్రవేశపెట్టిన మూలధనం 3,000 నెలకు 750 చొప్పున సొంతానికి వాడుకున్నాడు.
సాధన.
1-1-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి లాభ నష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 19.
ఒక వర్తకుడు తన ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో రాస్తున్నాడు. 31 డిసెంబర్ 2013న అతని వ్యాపార స్థితిగతులు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి. బ్యాంకులో నగదు 9,000, సరుకు 60,000, ఋణగ్రస్తులు ₹ 90,000 యంత్రాలు ₹ 1,50,000 మరియు ఋణదాతలు ₹ 69,000.
31డిసెంబర్ 2014 న అతని స్థితి క్రింది విధంగా ఉంది.
బ్యాంకులో నగదు ₹ 12,000, సరుకు ₹ 75,000, ఋణగ్రస్తులు ₹ 1,35,000, యంత్రాలు ₹ 1,35,000 మరియు ఋణదాతలు ₹ 75,000.
ఆ సంవత్సరంలో వర్తకుడు ₹ 30,000 లను అదనపు మూలధనాన్ని ప్రవేశపెట్టినాడు. నెలకు < 900 చొప్పున సొంతానికి వాడుకున్నాడు. పై వివరాల నుండి 31 డిసెంబర్ 2014తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి వర్తకుని లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.
సాధన.
31-12-2013 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 20.
మిస్టర్ వెల్ అనే వ్యాపారస్తుడి ఆస్తులు మరియు అప్పులు 01-01-2014 మరియు 31-12-2014 న క్రింది విధంగా ఉన్నాయి.

క్రింది సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత అతని లాభనష్టాలను కనుక్కోండి. ప్రారంభ మూలధనంపై 5% వడ్డీ, సొంత వాడకాలపై 6% వడ్డీని ఏర్పాటు చేయాలి.
సాధన.
1-1-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-12-2014 లో అంతమయ్యే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 21.
విజయ్ అనే వర్తకుడు 01 ఏప్రిల్ 2013న తన వ్యాపారాన్ని ₹ 30,000 ల మూలధనంతో ప్రారంభించినాడు. సంవత్సరాంతంలో అతని పరిస్థితి క్రిందివిధంగా ఉంది.
ఋణదాతలు ₹ 7,500, ఋణగ్రస్తులు ₹ 6,000, బ్యాంకులో నగదు ₹ 12,750, సరుకు ₹ 7,500 మరియు యంత్రాలు ₹ 15,000 సంవత్సర కాలంలో అతడు నెలకు ₹ 1,125ల చొప్పున సొంతానికి వాడుకున్నాడు. విజయ్ 01 అక్టోబర్ 2013 న ₹ 7,500 లను అదనముగా పెట్టుబడి పెట్టినాడు. క్రింది సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత అతని లాభనష్టాలను లెక్కించండి. యంత్రాలపై తరుగుదల 12%, ఋణగ్రస్తులపై రానిబాకీల నిధి 2% ఏర్పాటు చేయాలి. మార్చి 31, 2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి అతని వ్యవహారాల నివేదికను తయారు చేయండి. లాభాన్ని లెక్కించండి.
సాధన.
31-3-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-3-2014 లో అంతమయే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 22.
గోపాల్, కృష్ణ అను భాగస్తులు తమ సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానం ప్రకారం నిర్వహిస్తారు. వారు లాభనష్టాలను 2/3, 1/3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ఏప్రిల్ 01, 2013 న వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 2,00,000 మరియు ₹ 1,00,000 గా ఉన్నవి. సంవత్సరకాలంలో వారి సొంత వాడకాలు వరుసగా ₹ 10,000 మరియు ₹ 7,500 లు మార్చి 31, 2014న వారి ఆస్తి-అప్పుల వివరాలు ఈ విధంగా ఉన్నవి.
ఆస్తులు : ఫర్నిచర్ ఔ 75,000 సరుకు ₹ 1,75,000 ఋణగ్రస్తులు ₹ 1,25,000, వసూలు బిల్లులు ₹ 25,000 బ్యాంకులో నగదు ₹ 10,000.
అప్పులు : వివిధ ఋణదాతలు ₹ 25,000; చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 12,500.
మార్చి 31, 2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి సంస్థ యొక్క వ్యవహారాల నివేదికను, లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.
సాధన.
31-3-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-3-2014 తో అంతమయ్యే కాలానికి లాభ నష్టాల నివేదిక

లాభాన్ని పంచుట :
గోపాల్
90,000 × 2/3 = ₹ 60,000
కృష్ణ
90,000 x 1/3 = ₹ 30,000

ప్రశ్న 23.
రమేష్, రాజేష్ ఒక సంస్థలో భాగస్తులు. వారు లాభనష్టాలను 4:1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. మార్చి 31, 2013 న వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 1,00,000 మరియు ₹ 25,000 క్రెడిట్ నిల్వ చూపుతున్నాయి. సంవత్సరంలో రమేష్ ₹ 25,000, రవి ₹ 6250 లు తమ మూలధనాలకు అదనంగా చేర్చినారు. వారు తమ సొంత వాడకాలపై వరుసగా నెలకు ₹ 1875 మరియు ₹ 625 వాడుకున్నారు. మార్చి 31, 2014 వారి ఆస్తి-అప్పులు వివరాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి.
ఆస్తులు : యంత్రాలు ₹ 58,750 సరుకు ₹ 61,500, వివిధ ఋణగ్రస్తులు ₹ 33,125 వసూలు బిల్లులు ₹ 5375, చేతిలో నగదు ₹ 3,750.
అప్పులు : వివిధ ఋణదాతలు ₹ 25,000.
పై వివరాల ఆధారంగా సంవత్సరాంతాన ముగింపు వ్యవహారాల నివేదిక, లాభ నష్టాల నివేదికను తయారు చేసి, భాగస్తులకు పంచదగిన లాభాలను లెక్కించండి.
సాధన.
31-3-2014 నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-3-2014 తో అంతమయ్యే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

నికర లాభము :
నికర లాభములో రమేష్ వాటా 11,250 x 4/5 = ₹ 9,000
రవి వాటా 11,250 × 1/5 = ₹ 2,250

ప్రశ్న 24.
అనిల్, సునిల్ ఒక భాగస్వామ్య సంస్థలో భాగస్తులు, వారు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. మార్చి 31, 2013 న వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 12,000 మరియు ₹ 8,000 క్రెడిట్ నిల్వ చూపుతున్నది. మార్చి 31, 2014 న వారి ఆస్తి-అప్పుల వివరాలు క్రిందివిధంగా ఉన్నాయి.
ఆస్తులు : యంత్రాలు ₹ 15,000; సరుకు ₹ 4,000; వసూలు బిల్లులు ₹ 5,000; వివిధ ఋణగ్రస్తులు ₹ 7,000.
అప్పులు : వివిధ ఋణదాతలు ₹ 8,000; చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 3,000.
పై వివరాల ఆధారంగా క్రింది సర్దుబాట్లను లెక్కలోనికి తీసుకుంటూ మార్చి 31, 2014 న వ్యవహారాల నివేదికను, లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేయండి.
ఎ) వారు సంస్థ నుంచి అనిల్ ₹ 3,000, సునిల్ ₹ 2,000 వాడుకున్నారు.
బి) మూలధనాలపై సంవత్సరానికి 6% వడ్డీ లెక్కించాలి.
సాధన.
31-3-2014 లో నాటి వ్యవహార నివేదిక

31-3-2014 తో అంతమయ్యే కాలానికి లాభనష్టాల నివేదిక

నికరలాభం :
అనిల్ వాటా 3,800 x 3/5 = ₹ 2,280
సునిల్ వాటా 3,800 x 2/5 = ₹ 1,520

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
ఈ క్రింది వివరాల నుంచి వ్యవహారాల నివేదికను తయారు చేసి సంవత్సర ప్రారంభపు మూలధనాన్ని కనుక్కోండి.
చేతిలో నగదు ₹ 10,000
బాంకులో నగదు ₹ 40,000
రుణగ్రస్తులు ₹ 60,000
సరుకు ₹ 30,000
భవనాలు ₹ 40,000
ప్లాంటు ₹ 60,000
రుణదాతలు ₹ 30,000
చెల్లింపు బిల్లులు ₹ 10,000
సాధన.
సంవత్సర ప్రారంభపు వ్యవహారాల నివేదిక

ప్రశ్న 2.
క్రింది వివరాల నుంచి వ్యవహారాల నివేదికను తయారు చేసి, సంవత్సరాంతంలో ఉన్న మూలధనాన్ని లెక్కించండి.
సరుకు ₹ 95,000
బాంకు ఓవర్ డ్రాఫ్టు ₹ 6,000
రుణగ్రస్తులు ₹ 1,30,000
రుణదాతలు ₹ 37,000
నగదు ₹ 8,000
యంత్రాలు ₹ 15,000
వసూలు బిల్లులు ₹ 1,000
ఫర్నీచర్ ₹ 1,000
సాధన.
సంవత్సర ముగింపు వ్యవహారాల నివేదిక

ప్రశ్న 3.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా ఒక వ్యాపారస్తుని నికర లాభాన్ని ఒంటిపద్దు విధానం ప్రకారం లెక్కించండి.
సంవత్సర ప్రారంభంలో మూలధనం ₹ 1,50,000
సంవత్సరాంతాన మూలధనం ₹ 1,00,000
సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా 31-03-2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి నికర లాభాన్ని లెక్కించండి.
1-4-2013 నాటి మూలధనం ₹ 80,000
31-3-2014 నాటి మూలధనం ₹ 75,000
సాధన.
31–03–2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 5.
క్రింది వివరాల ఆధారంగా లాభనష్టాల నివేదికను తయారు చేయండి.
సంవత్సరపు ప్రారంభపు మూలధనము ఏప్రిల్ 01, 2013 ₹ 7,50,000
సంవత్సరపు ముగింపు మూలధనము మార్చి 31, 2014 ₹ 5,00,000
సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ₹ 50,000
సంవత్సరంలో సొంత వాడకాలు ₹ 3,75,000
సాధన.
31-03-2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 6.
క్రింది వివరాల నుండి తప్పిపోయిన విలువను కనుక్కోండి.
సంవత్సర ప్రారంభపు మూలధనము ₹ 30,000
సంవత్సర ముగింపు మూధనము ₹ 45,000
సొంతవాడకాలు ₹ 5,000
లాభము ₹ 4,000
ప్రవేశపెట్టిన అదనపు మూలధనం ?
సాధన.

ప్రశ్న 7.
01 జనవరి 2014 న గోపాల్ 4,50,000 ల మూలధనంతో వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించినాడు. 31, డిసెంబర్ 2014 న అతని ఆర్థిక పరిస్థితి క్రింది విధంగా ఉంది.
నగదు ₹ 99,000
వసూలు బిల్లులు ₹ 75,000
ప్లాంట ₹ 48,000
భూమి, భవనాలు ₹ 1,80,000
ఫర్నిచర్ ₹ 50,000
రుణదాతలు ₹ 30,000
గోపాల్ ₹ 45,000 లు తన స్నేహితుడు సుకుమార్ వద్ద నుండి తెచ్చి వ్యాపారంలో పెట్టుబడి పెట్టినాడు. నెలకు ₹ 8000 లను సొంతానికి వాడుకున్నాడు. డిసెంబర్ 31, 2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదికను తయారు చేయండి.
సాధన.
31-12-2014 నాటి గోపాల్ వ్యవహారాల నివేదిక

31-12-2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదిక

సూచన : ప్రారంభంలో ఉన్న మూలధనం ఇవ్వబడినది. కాబట్టి ముగింపు మూలధనాన్ని లెక్కించవలసి ఉంటుంది. సొంత వాడకాలు ₹ 8,000 నెలకు, సంవత్సరానికి ₹ 8,000 x 12 నెలలు = ₹ 96,000.

ప్రశ్న 8.
అశోక్ అనే వ్యాపారి తన ఖాతా పుస్తకాలను సంపూర్ణంగా నిర్వహించి క్రింది వివరాలు అందించింనాడు.
సంవత్సరంలో అశోక్ తన సొంత వాడకాల నిమిత్తం ₹ 45,000 లను వాడుకున్నాడు. ₹ 25,000 అదనంగా పెట్టుబడి పెట్టినాడు. లాభనష్టాల నివేదికను తయారు చేయండి.
సాధన.
ఏప్రిల్ 01, 2013 మరియు మార్చి 31, 2014 నాటి అశోక్ వ్యవహరాల నివేదిక

మార్చి 31, 2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 9.
శంకర్ అనే వ్యాపారి తన ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానములో నిర్వహిస్తున్నాడు. అతని రికార్డుల నుండి క్రింది వివరాలు లభ్యమైనది.
31-3-2014
ప్లాంటు ₹ 1,35,000
ఫర్నిచర్ ₹ 37,500
సరుకు ₹ 60,000
చెల్లించవలసిన ఖర్చులు ₹ 7,500
రుణ ₹ 1,05,000
బాంకు నిల్వ ₹ 82,500
శంకర్ వ్యాపారాన్ని ఏప్రిల్ 1, 2013న ₹ 1,27,500 లతో ప్రారంభించినాడు. సంవత్సరంలో అతడు నెలకు ₹ 750 ల చొప్పున తన సొంతానికి వాడుకున్నాడు. ప్లాంటుపై 10% తరుగుదలను ఫర్నిచర్ పై 5% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయాలి. 31 మార్చి 2014తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదికను తయారు చేయండి.
సాధన.
31-03-2014 నాటి వ్యవహరాల నివేదిక

31-03-2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి లాభనష్టాల నివేదిక

ప్రశ్న 10.
సురేష్, రమేష్ సమాన భాగస్తులు. వారు పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానంలో వ్రాస్తున్నారు. సంవత్సర ప్రారంభంలో వారి ఉమ్మడి మూలధనం ₹ 1,25,000 మరియు సంవత్సరాంతాన వారి ఉమ్మడి మూలధనం ₹ 1,75,000, సంవత్సరంలో వారు ₹ 50,000 సొంతానికి వాడుకున్నారు. అంతేకాక < ₹7,500 అదనపు మూలధనంగా ప్రవేశపెట్టినారు. లాభనష్టాల నివేదికను తయారుచేసి ఆ సంవత్సరపు లాభాన్ని లెక్కించండి.
సాధన.
లాభనష్టాల నివేదిక

లాభంలో సురేష్ వాటా

62,500 x 1/2 = ₹ 31,250
రమేష్ వాటా = 62,500 x 1/2 = ₹ 31,250

ప్రశ్న 11.
X, Y అను భాగస్తులు తమ సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలను ఒంటిపద్దు విధానం ప్రకారం నిర్వహిస్తారు. వారు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ఏప్రిల్ 1, 2013 న వారిద్దరి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 60,000, ₹ 70,000. ఆ సంవత్సరములో వారి సొంతవాడకాలు వరుసగా ₹ 32,000, ₹ 3,000. మార్చి 31, 2014 తో అంతమయ్యే సంవత్సరానికి భాగస్తుల ముగింపు మూలధనాలను మరియు పంచుకోదగిన లాభాన్ని లెక్కించండి.
31.03.2014 నిల్వలు : సరుకు ₹ 50,000, ఋణగ్రస్తులు ₹ 1,30,000 ఫర్నిచర్ ₹ 40,000, చేతిలో నగదు ₹ 80,000, ఋణదాతలు ₹1,10,000.
సాధన.
31-03-2014 నాటి వ్యవహారాల నివేదిక

31-03-2014 నాటి లాభనష్టాల నివేదిక

లాభంలో X వాటా = 65,000 x 3/5 = 39,000
Y. వాటా = 65,000 x 2/5 = 26,000

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 8th Lesson కంపెనీ ఖాతాలు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 8th Lesson కంపెనీ ఖాతాలు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వాటా మూలధన వర్గీకరణను వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ వాటా మూలధనాన్ని దిగువ విధముగా వర్గీకరించవచ్చును.
1. అధీకృత మూలధనము : ఈ మూలధనాన్ని కంపెనీ సంస్థాపనా పత్రములో మూలధనక్లాజులో పేర్కొంటారు. ప్రజలనుంచి వాటాల ద్వారా సేకరించుటకు ఎంత మూలధనముతో నమోదు అయినదో దానిని అధీకృత మూలధనము, 3 నామమాత్రపు మూలధనము లేదా నమోదైన మూలధనం అంటారు.

2. జారీ మూలధనము : అధీకృత మూలధనములో ప్రజలకు జారీ చేసిన భాగాన్ని జారీమూలధనము అంటారు. కంపెనీ అధీకృత మూలధనం మొత్తముగాని లేదా అందులో కొంతభాగాన్ని సమయానుకూలముగా అవసరాన్ని బట్టి జారీ చేయవచ్చును.

3. చందా మూలధనము : జారీ మూలధనములో ప్రజలు కొనడానికి అంగీకరించిన భాగాన్ని చందా మూలధనము అంటారు. చందా మూలధనము జారీ మూలధనానికి సమానముగాను లేదా తక్కువగాను ఉండవచ్చు.

4. కోరిన మూలధనము : కోరిన మూలధనము చందా మూలధనంలో ఒక భాగము. వాటా విలువ మొత్తము గాని లేదా అందులో కొంత భాగాన్ని గాని చెల్లించమని కోరవచ్చు.

5. పిలవని మూలధనము : జారీచేసిన లేదా చందా మూలధనములో చెల్లించమని కోరని మూలధన భాగాన్ని పిలవని మూలధనము అంటారు.

6. చెల్లించిన మూలధనము : పిలిచిన మూలధనములో వాటాదారులు వాటాల కోసం చెల్లింపులు జరిపిన మూలధనాన్ని చెల్లించిన మూలధనము అంటారు.

7. చెల్లించని మూలధనము: పిలిచిన మూలధనములో వాటాదారులు చెల్లింపుజరపని భాగాన్ని చెల్లించని మూలధనము అంటారు.

8. రిజర్వు మూలధనము : పిలవని మూలధనములో కొంత మొత్తాన్ని కంపెనీ పరిసమాప్తి సమయములో మాత్రమే వసూలు చేసుకోవడానికి వీలుగా ఉంచిన మూలధనాన్ని రిజర్వు మూలధనం అంటారు.

ప్రశ్న 2.
వాటాలలో రకాలను వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ మొత్తము మూలధనాన్ని చిన్న చిన్న భాగాలుగా విభజిస్తుంది. అలా విభజింపబడిన ఒక చిన్న భాగాన్నీ వాటా అంటారు. ఎవరైతే వాటాల కొనుగోలుకు చందా చెల్లిస్తారో వారిని వాటాదారులు అంటారు. వాటాలు వాటాదారుల అభిరుచులకు అనుగుణముగా వివిధ రకాలుగా జారీచేస్తారు. కంపెనీల చట్టం 1956 సెక్షన్ 86 ప్రకారం ఒక కంపెనీ రెండు రకాలైన వాటాలనే జారీచేయవలెను. అవి 1. ఆధిక్యపు వాటాలు 2. ఈక్విటీ వాటాలు.

1. ఆధిక్యపు వాటాలు : కంపెనీ చట్టము 1956 సెక్షన్ 86 ప్రకారము ఆధిక్యపు వాటాలు రెండు షరతులను సంతృప్తి పరచాలి. అవి
ఎ) డివిడెండ్ చెల్లింపులో ఆధిక్యతను కలిగి ఉండాలి. డివిడెండ్ స్థిరమొత్తము లేదా స్థిరశాతము కావచ్చు. ఈ డివిడెండును ఈక్విటీ వాటాదారులకు చెల్లించడానికి ముందు చెల్లించవలెను.

బి) కంపెనీ పరిసమాప్తి సమయములో మూలధన తిరిగి చెల్లింపు విషయములో ఆధిక్యతను కలిగి ఉండాలి. అనగా ఈక్విటీ వాటాదారులకు మూలధనాన్ని చెల్లించే ముందుగా ఆధిక్యపు వాటాదారులకు చెల్లించాలి. కాబట్టి ఈ రెండు ఆధిక్య హక్కులు కలిగి ఉన్న వాటాలను ఆధిక్యపు వాటాలు అంటారు.

2. ఈక్విటీ వాటాలు : ఈక్విటీ వాటాలను సాధారణ వాటాలు అని కూడా అంటారు. కంపెనీల చట్టం 1956 ప్రకారం ఆధిక్యపు వాటాలు కానివన్నీ ఈక్విటీ వాటాలే. వీటికి డివిడెండు చెల్లింపు విషయములో గాని, కంపెనీ పరిసమాప్తి సమయములో వాటా మూలధనాన్ని తిరిగి చెల్లించే విషయములో ఎలాంటి ప్రాధాన్యత ఉండదు. ఆధిక్యపు వాటాదారులకు డివిడెండు చెల్లించిన తర్వాత మిగులలో మాత్రమే ఈక్విటీ వాటాదారులకు డివిడెండ్ పంచుతారు. ఈ డివిడెండ్ కూడా స్థిరముగా ఉండదు. కంపెనీకి వచ్చే లాభాలను అనుసరించి ప్రతి సంవత్సరం మారుతూ ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
వాటాల జారీ పద్ధతులను వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ వాటా మూలధనమును వాటాదారుల నుండి కాలానుగుణముగా, ఆర్థిక అవసరాలను బట్టి సేకరించుటకు అవకాశము ఉన్నది. మొదటి వాయిదాలో దరఖాస్తుతో పాటు దరఖాస్తు రుసుమును వసూలు చేస్తారు. రెండవ వాయిదా సొమ్ము వాటా కేటాయింపుతో వసూలు చేస్తారు. మిగిలిన మొత్తాన్ని వాయిదాల రూపములో వసూలుచేస్తారు. ఈ వాయిదాలను మొదటి పిలుపు, రెండవ పిలుపు, తుది పిలుపు అంటారు. ఏది ఏమైనా పూర్తిమొత్తాన్ని దరఖాస్తుతోనే వసూలు చేసుకునే అవకాశము కంపెనీకి ఉంటుంది.

వాటాలను జారీ చేసే పద్ధతులు: వాటాలను సమమూల్యానికి, ప్రీమియంనకు మరియు డిస్కౌంట్కు జారీ చేయవచ్చును.
1) వాటాలను సమమూల్యానికి జారీచేయడం: కంపెనీ తన వాటాలను ముద్రిత విలువ (ముఖవిలువ)కు జారీచేస్తే వాటాలను సమమూల్యానికి జారీచేయడం అంటారు. ఉదా : ఒక కంపెనీ ముద్రిత విలువ గల ₹ 100 వాటాను, ₹ 100 లకే జారీచేయడం ముద్రిత విలువకు జారీచేయడమంటారు.

2) కంపెనీ వాటాలను ప్రీమియానికి జారీచేయడం : ఒక కంపెనీ తన వాటాలను ముద్రిత విలువ కన్నా ఎక్కువ విలువకు జారీచేస్తే దానిని ప్రీమియానికి వాటాల జారీ అంటారు. ముద్రిత విలువకు, జారీ విలువకు గల తేడాను ప్రీమియం అంటారు. ఉదా : ఒక కంపెనీ ₹ 100 ముద్రిత విలువ గల వాటాలను ₹ 110 జారీచేస్తే అది ₹ 10 వాటా ప్రీమియం అవుతుంది. దీనిని సెక్యూరిటీల ప్రీమియం ఖాతాకు మళ్ళించి, ఆస్తి – అప్పుల పట్టికలో అప్పుల వైపు చూపుతారు.

3) కంపెనీ వాటాలను డిస్కౌంట్కు జారీచేయడం : ఒక కంపెనీ తన వాటాలను ముఖ విలువ కన్నా తక్కువ విలువకు జారీచేస్తే దానిని వాటాలను డిస్కౌంట్కు జారీచేయడం అంటారు. వాటా ముఖవిలువకు జారీ విలువకు గల తేడా డిస్కౌంట్ అంటారు. ఉదా : ఒక కంపెనీ ₹ 100 విలువ గల వాటాలను 90 లకు జారీచేస్తే డిస్కౌంట్ 10 అవుతుంది. సాధారణముగా ఈ డిస్కౌంట్ కేటాయింపులో వసూలు చేయవలసిన సొమ్ములో ఇస్తారు. ఈ మొత్తాన్ని వాటాల డిస్కౌంట్ ఖాతాకు డెబిట్ చేసి, ఆస్తి – అప్పుల పట్టికలో ఆస్తుల వైపు చూపుతారు.

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అధీకృత మూలధనము అనగానేమి ?
జవాబు:
కంపెనీ సంస్థాపనా పత్రములో పేర్కొన్న విధముగా ప్రజల నుండి వాటాలను సేకరించుటకు కంపెనీకి అధికారము ఉన్నది. కంపెనీ ఎంత మూలధనముతో నమోదు అయినదో దానిని అధీకృత మూలధనమని, నమోదు మూలధనమని, నామమాత్రపు మూలధనం అంటారు.

ప్రశ్న 2.
ఆధిక్యపు వాటాలు అనగానేమి ?
జవాబు:
ఏ వాటాలకయితే స్థిరరేటుతో డివిడెండ్ ఈక్విటీ వాటాదారుల కంటే ముందుగా చెల్లించడానికి మరియు కంపెనీ పరిసమాప్తిలో ముందుగా చెల్లించడానికి మరియు కంపెనీ పరిసమాప్తిలో ఈక్విటీ వాటాదారుల కంటే ముందుగా మూలధనాన్ని వాపసు పొందడానికి ఆధిక్యపు హక్కులు ఉంటాయో ఆ వాటాలను ఆధిక్యపు వాటాలు అంటారు.

ప్రశ్న 3.
ఈక్విటీ వాటాలు అనగానేమి ?
జవాబు:
ఈక్విటీ వాటాలను సాధారణ వాటాలు అంటారు. కంపెనీల చట్టం 1956 ప్రకారం ఆధిక్యపు వాటాలు కానివి ఈక్విటీ వాటాలు. ఈ వాటాలకు డివిడెండు చెల్లింపులో గాని, కంపెనీ పరిసమాప్తిలో వాటా మూలధనము వాపసు ‘విషయములో ఎలాంటి ఆధిక్యత ఉండదు.

ప్రశ్న 4.
వాటాలను సమమూల్యానికి జారీ చేయడం వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ తన వాటాలను వాటా ముద్రిత విలువకు (ముఖవిలువ) జారీచేస్తే వాటాలను సమమూల్యానికి/ ముఖవిలువకు జారీ చేయడం అంటారు.

ప్రశ్న 5.
వాటాలను ప్రీమియానికి జారీ చేయడం వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ తన వాటాలను ముద్రిత విలువకన్నా ఎక్కువ విలువకు జారీచేస్తే ‘ప్రీమియంనకు వాటాల జారీ’ అంటారు. వాటా ముద్రిత విలువకు, జారీ విలువకు మధ్యగల తేడాను ప్రీమియం అంటారు.

ప్రశ్న 6.
వాటాలను డిస్కౌంట్తో జారీచేయడం వివరించండి.
జవాబు:
కంపెనీ తన వాటాలను వాటి ముఖ విలువ కన్నా తక్కువ విలువకు జారీచేసినపుడు దానిని వాటాలను డిస్కౌంట్కు జారీ అంటారు. వాటా ముఖ విలువకు జారీ విలువకు మధ్యగల తేడాను డిస్కౌంట్ అంటారు.

TEXTUAL EXERCISES

ప్రశ్న 1.
ధన లిమిటెడ్ ₹ 20,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి 100 చొప్పున జారీ చేసింది. వాటా విలువను దరఖాస్తుపై ₹ 40, కేటాయింపు పై ₹ 40, మిగిలిన 20 మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. అన్ని వాటాలపై సొమ్ము వసూలు అయింది. కంపెనీ ఖాతాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 2.
చరణ్ లిమిటెడ్ ₹ 10,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి 200 లకు జారీ చేయుటకు నిర్ణయించారు. దరఖాస్తుపై ₹ 50, కేటాయింపుపై ₹ 100, మిగిలిన 50 ల మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. మొత్తం సొమ్ము వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
చరణ్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలు చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 3.
గాయత్రి క్లాత్స్ లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹ 150 విలువ కలిగిన ₹ 15,000 ల వాటాలను జారీ చేసింది. వాటా విలువను దరఖాస్తుపై 50, కేటాయింపుపై 50. మొదటి పిలుపుపై 20, రెండవ పిలుపు పై ఔ 20 మరియు చివరి పిలుపుపై 10 వసూలు చేస్తారు. అన్ని వాయిదాలు వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
గాయత్రి క్లాత్స్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలు చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
జయరాం ఫర్నిచర్స్ లిమిటెడ్ ₹ 20,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి ₹ 100 విలువ గలవి, ₹ 10 ప్రీమియంతో జారీ చేసింది. దరఖాస్తుపై 40 (5 ప్రీమియంతో) కేటాయింపుపై 40 (5 ప్రీమియంతో) మిగిలిన 30 మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. అన్ని వాటాలపై మొత్తం సొమ్ము వసూలు అయినది. అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
జయరాం ఫర్నిచర్ లిమిటెడ్ వారి పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 5.
అనూష లిమిటెడ్ ₹ 1,00,00,000 విలువ కలిగిన అధీకృత మూలధనం కలిగి ఉన్నది. ఇందులో నుండి వాటా 1కి ₹ 10 విలువ కలిగిన ₹ 10,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి 2 ప్రీమియంతో జారీ చేసింది. దరఖాస్తుపై 4 ( 1 ప్రీమియంతో, కేటాయింపుపై 51 ప్రీమియంతో మిగిలిన మొత్తం 7 3 లను మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. అన్ని వాటాలపై మొత్తం వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
అనూష లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 6.
కార్తీక్ లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹ 100 విలువ కలిగిన ₹ 50,000 ల వాటాలను, వాటా 1కి 3 10 ల ప్రీమియంతో జారీ చేసింది. దరఖాస్తుపై 405 ప్రీమియంతో), కేటాయింపుపై 40 (35 ప్రీమియంతో), మిగిలిన 30 ల మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. మొత్తం సొమ్ము వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
కార్తీక్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 7.
పద్మావతి లిమిటెడ్ వాటా 1కి ₹ 100 విలువ కలిగిన ₹ 10,000 ల వాటాలను, వాటా 1 కి 10 శాతం డిస్కౌంట్ జారీ చేసినారు. దరఖాస్తుపై 30, కేటాయింపుపై 40, మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై 3 20 లను వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
పద్మావతి లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 8.
అభిషేక్ లిమిటెడ్ వాటా 20,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి ₹ 100 విలువ కలిగినవి. వాటా 1 కి 10% డిస్కౌంట్ జారీ చేసినారు. దరఖాస్తుపై 30, కేటాయింపుపై 40, మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై 20 లను వసూలు చేస్తారు. మొత్తం సొమ్ము వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
అభిషేక్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 9.
వెంకట్ లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹ 10 విలువ కలిగిన ₹ 50,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి 10 శాతం డిస్కౌంట్ జారీ చేసినారు. దరఖాస్తుపై ₹ 3, కేటాయింపుపై 3, మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై 3 3 లను వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
వెంకట్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
పవిత్ర లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹ 10 లు విలువ కలిగిన ₹ 10,000 ల వాటాలను జారీ చేసినది. వాటా విలువను దరఖాస్తుపై ₹ 3, కేటాయింపుపై 4 మరియు మిగిలిన మొత్తం సొమ్మును మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. రావలసిన సొమ్ము మొత్తం వసూలు అయినది. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
పవిత్ర లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 2.
భవాని లిమిటెడ్ ₹ 20,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి ₹ 20 చొప్పున జారీ చేసింది. వాటా సొమ్మును దరఖాస్తుపై ₹ 5, కేటాయింపు పై ₹ 10, మిగిలిన మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
భవాని లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 3.
శివ లిమిటెడ్ 30,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి ₹ 30 చొప్పున ప్రజలకు జారీ చేసింది. దరఖాస్తుపై ₹ 5, కేటాయింపు పై ₹ 10, మిగిలిన మొత్తాన్ని మొదటి పిలుపుపై 5, రెండవ పిలుపుపై ₹ 5, మరియు చివరి పిలుపుపై 5 వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
శివ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో ‘చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
సరోజనమ్మ లిమిటెడ్ 20,000 ల వాటాలను వాటా 1 కి ₹ 10 విలువ గలవి ₹ 5 ప్రీమియంతో జారీ చేసింది. వాటా విలువను, దరఖాస్తుపై ₹ 52 ప్రీమియంతో కేటాయింపుపై ₹ 3 ప్రీమియంతో) మిగిలిన మొత్తాన్ని మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై ₹ 3 వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
సరోజనమ్మ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 5.
రామయ్య లిమిటెడ్ ₹10 విలువ కలిగిన ₹ 50,000 ల వాటాలను వాటా 1కి ₹ 5 ప్రీమియంతో జారీ చేసింది. చెల్లించవలసిన వాయిదాలు, దరఖాస్తుతో ₹ 52 ప్రీమియంతో కేటాయింపు పై ₹ 6 (( 3 ప్రీమియంతో), మొదటి మరియు చివరి పిలుపులపై ₹4 లను వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
రామయ్య లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 6.
సుగుణ మోటార్స్ లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹10 విలువ కలిగిన ₹ 10,000 ల వాటాలను 10% డిస్కౌంట్ జారీ చేసినారు. వాటా విలువను దరఖాస్తుతో ₹ 4, కేటాయింపుతో ₹ 3 మరియు ₹ 2 మొదటి మరియు చివరి పిలుపుపై వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ ఖాతాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
సుగుణ మోటార్స్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 7.
రవి ట్రాక్టర్స్ లిమిటెడ్ వాటా 1 కి ₹ 10 విలువ కలిగిన ₹ 20,000 ల వాటాలను 10% డిస్కౌంట్ జారీ చేసినారు. వాటా విలువను దరఖాస్తుతో ₹ 2, కేటాయింపుతో ₹ 3 మరియు ₹ 4 మొదటి & చివరి పిలుపులపై వసూలు చేస్తారు. కంపెనీ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులను నమోదు చేయండి.
సాధన.
రవి ట్రాక్టర్స్ లిమిటెడ్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులలు

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 7th Lesson భాగస్తుని విరమణ / మరణము Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 7th Lesson భాగస్తుని విరమణ / మరణము

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
భాగస్తుని విరమణ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
ఒక భాగస్వామి అనారోగ్యము వలన కాని, ఏ ఇతర కారణముల వలన గాని భాగస్వామ్యము నుంచి వైదొలగ వచ్చును. దానిని భాగస్తుని విరమణ అంటారు.

ప్రశ్న 2.
లాభించే నిష్పత్తి అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
దీనినే లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి లేదా ప్రయోజనము పొందిన నిష్పత్తి అనికూడా అంటారు. ఒక భాగస్తుని విరమణ / మరణం తర్వాత అతని వాటాను కొనసాగే భాగస్తులు పంచుకొని లబ్ది పొందుతారు. ఈ విధముగా కొనసాగే భాగస్తులు పొందిన అదనపు వాటా నిష్పత్తినే లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి అంటారు.
లభించే నిష్పత్తి = కొత్త నిష్పత్తి – పాత నిష్పత్తి

ప్రశ్న 3.
భాగస్తుని విరమణ / మరణించినపుడు చేయవలసిన సర్దుబాట్లు ఏమిటి ?
జవాబు:
ఒక భాగస్తుడు విరమించినపుడు లేదా మరణించినపుడు క్రింది అంశాలకు సర్దుబాటు చేయవలసి ఉంటుంది.

1. నూతన లాభనష్టాల పంపిణీ నిష్పత్తి మరియు లాభించే నిష్పత్తి.
2. ఆస్తి అప్పుల పునర్మూల్యాంకనము.
3. రిజర్వులు, పంపిణీ చేయని లాభనష్టాల పంపిణీ.
4. గుడ్విల్
5. కొనసాగే భాగస్తుల మూలధనాల సర్దుబాటు.
6. విరమించే భాగస్తుని /మరణించిన భాగస్తుని చట్టబద్ధమైన వారసుల ఖాతాను పరిష్కరించడము.

ప్రశ్న 4.
మరణించిన భాగస్తుని ఖాతాను ఎలా పరిష్కరిస్తారు ?
జవాబు:
భాగస్తుడు మరణించినపుడు ఆస్తి అప్పులు పునర్మూల్యాంకనము, పంపిణీ కాని రిజర్వులు, లాభనష్టాలను గుడ్విల్ను విలువ కట్టడం మొదలైనవి చేస్తారు. దీనితో ఖాతాలు ముగిసిన తేదీ నుంచి మరణించే తేదీ వరకు సంస్థ ఆర్జించిన లాభములో భాగస్తుని వాటా, మూలధనంపై వడ్డీ, సొంతవాడకాలపై వడ్డీ, కమీషన్ మొదలైనవి మూలధన ఖాతాలో సర్దుబాటు చేసిన వచ్చిన నిల్వను మరణించిన భాగస్తుని వారసులు అప్పు ఖాతాకు బదిలీ చేసి పరిష్కరిస్తారు.

ప్రశ్న 5.
విరమించే భాగస్తునకు చెల్లించే విధానాలు వివరింపుము.
జవాబు:
విరమించే భాగస్తునకు చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని భాగస్వామ్య ఒప్పందములో చెప్పిన విధముగా చెల్లించాలి. ఒక వేళ విరమణకు సంబంధించి ఎటువంటి ఒప్పందము లేకపోతే భారత భాగస్వామ్య చట్టము, 1932 లోని సెక్షన్ 37 లోని అంశాలు వర్తిస్తాయి. అవి విరమించిన తేదీ నుండి అతనికి చెల్లించే తేదీ వరకు 6% వడ్డీ కలిపి చెల్లించాలి. లేదా చెల్లించే తేదీ వరకు లాభాలను లెక్కించి విరమించిన భాగస్తుని వాటా (మూలధన నిష్పత్తి ప్రకారము) కలిపి పరిష్కరించాలి. అందువలన అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తర్వాత విరమించే భాగస్తునకు చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని వెంటనే చెల్లించాలి. ఒకవేళ నగదు అందుబాటులో లేకపోతే మూలధనఖాతా నిల్వ విరమించే భాగస్తుని అప్పు ఖాతాకు మళ్ళించవలెను.

ప్రశ్న 6.
మధు, నెహ్ర, టీనాలు భాగస్తులు వారు లాభనష్టాలను 5 : 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. క్రింది సందర్భాలలో నూతన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
1. మధు విరమించినపుడు
2. నెహ్ర విరమించినపుడు
3. టీనా విరమించినపుడు
సాధన.
1. మధు విరమించినపుడు నూతన నిష్పత్తి 3: 2.
2. నెహ్ర విరమించినపుడు నూతన నిష్పత్తి 5 : 2.
3. టీనా విరమించినపుడు నిష్పత్తి 5 : 3.

ప్రశ్న 7.
హరి, ప్రసాద్, అన్వర్లు 3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. హరి సంస్థ నుండి విరమించినాడు. అతని వాటాను ప్రసాద్ మరియు అన్వర్లు 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి :
ప్రసాద్ = పాత నిష్పత్తి + పంచుకున్న నిష్పత్తి .

నూతన నిష్పత్తి 19 : 11

ప్రశ్న 8.
4 : 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే రంజన, సాదన, కామనాలు భాగస్తులు. రంజన సంస్థ నుండి విరమించెను. సాదన, కామనాలు భవిష్యత్ లాభనష్టాలను 5 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. లాభించిన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి = 21 : 11

ప్రశ్న 9.
మురళి, నవీణ్, ఓంప్రకాశ్లు 3 : 4 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొంటున్నారు. మురళి సంస్థ నుండి వైదొలగినాడు. అతని వాటాలో 2/3 వంతు నవీన్ మిగిలినది ఓంప్రకాష్ తీసుకున్నాడు. భాగస్తుల నూతన నిష్పత్తి మరియు లబ్ది పొందిన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

కొత్త నిష్పత్తి :

కొత్త నిష్పత్తి = 18 : 6 లేదా 3:1
లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి = కొత్త నిష్పత్తి – పాత నిష్పత్తి

లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి = 2 : 1

ప్రశ్న 10.
వాసు, దాసు, బోసులు లాభనష్టాలను 1:2:3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. దాసు విరమించినాడు. అతని విరమణ సందర్భంగా సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 84,000 లుగా విలువ కట్టారు. వాసు, బోసులు భవిష్యత్ లాభనష్టాలను 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొనుటకు అంగీకరించారు. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 11.
రామ, కృష్ణ, రెడ్డిలు లాభనష్టాలను 2:2:1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్న భాగస్తులు. రాము విరమణ సందర్భంగా సంస్థ గుడ్విజ్ను ₹ 46,000 లుగా విలువ కట్టారు. కృష్ణ మరియు రెడ్డిలు భవిష్యత్ లాభాలను సమానంగా పంచుకొంటారు. గుడ్విల్ ఖాతాను ప్రారంభించకుండా గుడ్విల్కు సంబంధించిన సర్దుబాట్లకు అవసరమయిన చిట్టాపద్దు రాయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 12.
షణు, తన్విక, జ్వలితలు భాగస్తులు. వారు లాభనష్టాలను 1 : 3 : 5 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. సంస్థ పుస్తకాలలో గుడ్విల్ విలువ ₹ 60,000 గా ఉన్నది. తన్విక విరమణ సందర్భంగా సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 90,000 లుగా విలువ కట్టారు. షణు, జ్వలిత భవిష్యత్ లాభాలను సమానంగా పంచుకొంటారు. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 13.
ఆశ, దీప, లతలు 3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. దీప సంస్థ నుండి విరమిస్తున్నది. అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత ఆశ, లతల మూలధన ఖాతాల క్రెడిట్ నిల్వలు వరుసగా ₹ 1,60,000 మరియు ₹ 80,000 లు చూపుతున్నాయి. వారు నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తికి అనుగుణంగా మూలధనాలను సర్దుబాటు చేయవలెనని నిర్ణయించారు. వారు నిర్ణయించిన సంస్థ యొక్క మొత్తం మూలధనం ₹ 2,50,000. కొనసాగే భాగస్తుల నూతన మూలధనాన్ని లెక్కించి అవసరమయిన సర్దుబాట్ల కొరకు చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.
దీప విరమించిన తర్వాత కొత్త లాభనష్టాల నిష్పత్తి = 3 : 1
నిర్ణయించిన మొత్తము మూలధనము = ₹ 2,50,000

చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 14.
A, B, C లు ఒక సంస్థలో భాగస్తులు. జనవరి 1, 2015 నాడు B సంస్థ నుంచి విరమించినాడు. ఆ తేదీన అతనికి చెల్లించవలసిన బకాయి మొత్తం ₹ 55,000. ఈ మొత్తాన్ని 3 సాంవత్సరిక వాయిదాలలో 10% వడ్డీతో కలిపి చెల్లించాలి. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు చూపండి.
సాధన.
వాయిదా మొత్తము = ₹ 18,333
మొదటి వాయిదా = 18,333 +5,500 = ₹ 23,833
రెండవ వాయిదా = 18,333 +3,667 (10% 36,667) = ₹ 22,000
మూడవ వాయిదా = 18,334 + 1,833 (10% 18,334) = ₹ 20,167
చిట్టాపద్దులు

అభ్యాసాలు

ప్రశ్న 1.
మోషిత్, నీరజ్, సోహన్లు భాగస్తులు. లాభనష్టాలను వారి మూలధనాల నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. మార్చి 31, 2015 నాడు వారి ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ.

పై తేదీన నీరజ్ సంస్థ నుండి విరమించుటకు నిర్ణయించినాడు. అతని వాటాను క్రింది విషయాల ఆధారంగా పరిష్కరించాలి.

1. భవనాలను 20% పెంచాలి.
2. రానిబాకీల కొరకు ఋణగ్రస్తులపై 15% ఏర్పాటు చేయాలి.
3. యంత్రాల విలువ 20% తగ్గించాలి.

అవసరమయిన ఖాతాలు తయారుచేసి, విరమణ తరువాత ఉన్న నూతన ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.


మార్చి 31, 2015 నాటి ఆస్తి-అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 2.
శివ, రామ, కృష్ణ ఒక సంస్థలో భాగస్తులు లాభనష్టాలను 2 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. మార్చి 31, 2015 నాడు వారి ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ.

కింది షరతులతో రామ మార్చి 31, 2015 నాడు విరమించినాడు.
i) సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 70,000 విలువ కట్టారు. దీనిని సంస్థ పుస్తకాలలో చూపరాదు.
ii) పేటెంట్ల విలువ ఏమీలేదని నిర్ణయించినారు.
iii) ఋణగ్రస్తులలో ₹ 2,000 రాని బాకీల కొరకు రద్దుచేయాలి.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, భాగస్తులు మూలధన ఖాతాలు, విరమణ తరువాత ఉన్న ఆస్తి – అప్పుల పట్టీని తయారు చేయండి.
కృష్ణ మూలధనం ఖాతా ₹ 67,667, రాము అప్పుల ఖాతా ₹ 91,000, ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ ₹ 2,74,000
సాధన.

ప్రశ్న 3.
రాధా, కృష్ణ మరియు సత్యలు లాభనష్టాలను 4 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు కృష్ణ సంస్థ నుండి విరమిస్తున్నాడు. ఆ తేదీన వారి ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ

విరమణ సమయంలో అంగీకరించిన షరతులు :
ఎ) సంస్థ గుడ్విల్ విలువ కట్టినది ₹ 13,000.
బి) చెల్లించవలసిన ఖర్చులను ₹ 3,750 లకు తగ్గించాలి.
సి) యంత్రాలు మరియు విడిపరికరాల విలువను పుస్తకపు విలువలో 10% తగ్గించాలి.
డి) ఆవరణాలను ₹ 24,300 లుగా విలువ కట్టారు.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, భాగస్తులు మూలధన ఖాతాలు, విరమణ తరువాత ఉన్న ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.



ఏప్రిల్ 1, 2015 నాటి ఆస్తి-అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 4.
3 : 2 :1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే సురేష్, నరేష్, రమేష్ లు భాగస్తులు. అనారోగ్యము చేత నరేష్ సంస్థ నుంచి విరమించదలిచాడు. ఆ రోజున వారి ఆస్తి-అప్పుల పట్టి మార్చి 31, 2015 నాడు ఈ విధంగా ఉంది.


అదనపు సమాచారం:
(i) ఆవరణాలను 20% పెంచాలి. సరుకును 10% తగ్గించాలి మరియు సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఋణగ్రస్తులపై 5% ఏర్పాటు చేయాలి.
(ii) గుడ్విల్ విలువను ₹ 42,000 గా నిర్ణయించినారు.
(iii) సురేష్ కు చెల్లించవలసిన మొత్తంలో ₹ 46,000 లు అప్పు ఖాతాకు బదిలీ చేసి మిగిలిన మొత్తాన్ని బాంకు ద్వారా చెల్లించాలి.
(iv) సురేష్ మరియు రమేష్లు అంగీకరించిన నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి 5: 1.
అవసరమయిన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారుచేసి, నరేష్ విరమణ తరువాత ఉన్న ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.



మార్చి 31, 2015 నాటి ఆస్తి-అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 5.
R, S, T లు భాగస్వామ్య వ్యాపారాన్ని కొనసాగిస్తూ లాభనష్టాలను 3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. మార్చి 31, 2015 నాడు సంస్థ ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ

పై తేదీన ఈ దిగువ షరతులతో S విరమిస్తున్నాను.
a) భవనాల విలువ ₹ 8,800 ల మేరకు పెరుగుతుంది.
b) సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఏర్పాటు 5%.
c) గుడ్విల్ విలువ కట్టినది ₹ 9,000.
d) విరమించిన భాగస్తుడు S కు చెల్లించవలసిన మొత్తంలో ₹ 75,000 వెంటనే చెల్లించి, మిగిలినది అప్పు ఖాతాకు బదిలీ చేసి సం॥కి 6% వడ్డీతో పరిష్కరిస్తారు.
పునర్నిర్మాణము జరిగిన తరువాత ఉన్న సంస్థ ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.



మార్చి 31, 2015 నాటి RT ల ఆస్తి- అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 6.
మూలధనాల నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే A, B, C ల ఆస్తి- అప్పుల పట్టీ మార్చి 31, 2015 నాడు ఈ విధంగా ఉంది.


పై ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ తేదీన B సంస్థ నుండి విరమిస్తూ క్రింది సర్దుబాట్లు చేయదలచారు.
a) సరుకు విలువ 10% తగ్గించాలి.
b) భవనాల విలువ 12% పెంచారు.
c) ఋణగ్రస్తులపై ఉండవలసిన సంశయాత్మక బాకీల ఏర్పాటు 5% గా నిర్ణయించారు.
d) న్యాయసంబంధమైన ఖర్చుల కొరకు ఏర్పాటు 265.
e) సంస్థ గుడ్వెల్ను ₹ 10,000 గా స్థిరీకరించారు.
f) విరమణ తరువాత ఉండవలసిన మూలధనం ₹ 30,000 గా నిర్ణయించారు. కొనసాగే భాగస్తులు వారి నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి 3: 2 కు అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేయాలని నిర్ణయించారు. విరమణ తరువాత, మూలధన సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత ఉన్న సంస్థ ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.
B విరమించిన తర్వాత ఉండవలసిన మొత్తము మూలధనము ₹ 30,000
A = 30,000 × 3/5 = ₹ 18,000
B = 30,000 × 2/5 = ₹ 12,000



గమనిక : బాంకు నిల్వ క్రెడిట్ నిల్వను ఓవర్ డ్రాఫ్ట్ గా పరిగణింపవలెను.
మార్చి 31, 2015 నాటి A, Cల ఆస్తి అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 7.
N, S, B లు భాగస్తులు. లాభనష్టాలను 3 : 1 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు వారి ఆస్తి- అప్పుల పట్టీ

B సంస్థ నుండి విరమించడానికి భాగస్తుల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ఈ క్రింది విధంగా ఉంది.
a) స్వేచ్ఛాయుత ఆవరణాలు 20% మరియు సరుకు 15% పెరుగుతాయి.
b) యంత్రాలు 10% మరియు ఫర్నిచర్ 7% తగ్గుతాయి.
c) రానిబాకీల ఏర్పాటు ₹ 1,500 కు పెరుగుతాయి.
d) B విరమణ సందర్భంగా విలువ కట్టిన సంస్థ గుడ్విల్ ₹ 21,000.
e) B విరమణ తరువాత కొనసాగే భాగస్తులు వారి నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తికి అనుగుణంగా మూలధనాలను సర్దుబాటు చేయాలి. సంస్థ యొక్క మొత్తం మూలధనాన్ని ₹ 72,000గా నిర్ణయించారు.
అవసరమయిన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారుచేసి, పునర్నిర్మించిన సంస్థ యొక్క ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.


గమనిక : పాత లాభనష్టాల నిష్పత్తి = 3:1:2
B విరమించిన తర్వాత నిష్పత్తి 3/4 : 1/4
మొత్తము మూలధనము = ₹ 72,000
నూతన నిష్పత్తి ప్రకారం ఉండవలసిన మూలధనము
N = 72,000 × 3/4 = ₹ 54,000
S = 72,000 × 1/4 = ₹ 18,000

ప్రశ్న 8.
కింది ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ డిసెంబర్ 31, 2014 నాటి P, Q, R లకు చెందినది.

భాగస్వామ్య ఒప్పందం ప్రకారం లాభనష్టాలను 2 : 1 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకుంటారు. మరియు ఎవరయిన భాగస్తుడు మరణించినట్లయితే అతని వారసులకు కిందివాటి మీద హక్కులుంటాయి.
a) చివరి ఆస్తి-అప్పుల పట్టీ నాటికి అతని మూలధన ఖాతాలోని క్రెడిట్ నిల్వ.
b) చివరి ఆస్తి-అప్పుల పట్టీలో ఉన్న రిజర్వులలో అతని వాటా.
c) గత మూడు సం॥ల ఆధారంగా లెక్కించిన సగటు లాభములో మరణించిన తేదీ వరకు ఉన్న లాభంలో అతని వాటా.
d) గత 3 సం॥ల లాభాల మొత్తాన్ని గుడ్విల్గా పరిగణించి మరణించిన భాగస్తుని వాటా. గత 3 సం॥ల లాభాలు వరుసగా, 2012 – ₹ 16,000, 2013 – ₹ 16,000, 2014 – ₹ 15,400.
ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు R మరణించినాడు, ఆ తేదీ వరకు అతను వాడుకొన్న సొంతవాడకాలు ₹ 5,000 ; R వారసులకు చెల్లించవలసిన మొత్తం లెక్కించండి.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
మార్చి 31, 2014 నాటి A, B, C ల ఆస్తి- అప్పుల పట్టీ

జూన్ 30, 2014 నాడు B మరణించినాడు. భాగస్వామ్య ఒప్పందం ప్రకారం అతని వారసులకు కిందివాటి మీద హక్కు కలదు.
a) భాగస్తుని మూలధన ఖాతాలో ఉన్న క్రెడిట్ నిల్వ.
b) మూలధనంపై వడ్డీ సం॥కి 5%.
c) గత 5 సం||ల ఆధారంగా లెక్కించిన సగటులో 2 సం॥లను గుడ్విల్గా పరిగణించి మరణించిన భాగస్తుని వాటా.
d) గత సంవత్సరం లాభం ఆధారంగా మరణించిన తేదీ వరకు లాభాన్ని లెక్కించి అందులో వాటా. గత 3 సం॥ల లాభాలు వరుసగా 2011-12 సం॥కి కౌ 12,000, 2012-13 సం॥కి ₹ 16,000 మరియు 2013 – 14 సం॥కి ₹ 14,000. లాభనష్టాలను వారి మూలధనాల ఆధారంగా పంచుకొంటారు.
అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాసి, B వారసులకు చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని లెక్కించండి.
సాధన.
మూలధనం మీద వడ్డీ = ₹ 20,000 x 5/100 x 3/12 = 250
గుడ్విల్ : మూడు సంవత్సరాల లాభాలు
= ₹ 12,000 + ₹ 16,000 + ₹ 14,000
= ₹ 42,000

చిట్టాపద్దులు

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
నవీన్, సురేష్, తరుణ్ు భాగస్తులు. వారు 5 : 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొంటారు. తరుణ్ సంస్థ నుంచి విరమిస్తే అతని వాటాను నవీన్ మరియు సురేష్లు 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకున్నారు. వారి నూతన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

నూతన వాటా = పాత వాటా + లబ్ది పొందిన వాటా

నవీన్, సురేష్ నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి = 19:11.

ప్రశ్న 2.
అనిల్, దినేష్, గంగాలు 6 : 5:4 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. దినేష్ సంస్థ నుంచి విరమించగా అనిల్, గంగాలు భవిష్యత్ లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకుంటారు. లబ్ధి పొందిన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

అనిల్, గంగాలు ప్రయోజనం పొందిన నిష్పత్తి = 3 : 2.

ప్రశ్న 3.
2:2 :1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే M, I, G లు భాగస్తులు. మార్చి 31, 2015 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ.

పై తేదీన G సంస్థ నుంచి విరమించినాడు. అందుకు వారు అంగీకరించిన ఇతర అంశాలు. యంత్రాల విలువ ₹ 1,40,000 పేటెంట్లు విలువ ₹ 40,000 మరియు భవనాల విలువ ₹ 1,25,000 గా విలువ కట్టారు. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాసి, పునర్మూల్యాంకన ఖాతా తయారుచేయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
A, B, C లు ఒక సంస్థలో 3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. B సంస్థ నుంచి విరమణ సందర్భంగా సంస్థ గుడ్విల్ను 60,000 గా విలువ కట్టారు మరియు A, C లు వ్యాపారాన్ని కొనసాగిస్తారు. క్రింది సందర్భాలలో సంస్థ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు చూపండి.
(ఎ) గుడ్విల్ పూర్తి విలువకు సృష్టించి సంస్థలోనే ఉంచినపుడు
(బి) గుడ్విల్ పూర్తి విలువకు సృష్టించి, వెంటనే రద్దు చేసినపుడు
(సి) గుడ్విల్ను B వాటా మేరకు సృష్టించి వెంటనే రద్దు చేసినపుడు
(డి) గుడ్విల్న సంస్థ పుస్తకాలలో అసలు చూపరాదు.
సాధన.
(ఎ) గుడ్విల్ను సృష్టించి సంస్థలోనే ఉంచినపుడు

(బి) గుడ్విల్ను సృష్టించి, వెంటనే రద్దు చేసినపుడు


(సి) B వాటా మేరకు గుడ్విల్ను సృష్టించి వెంటనే రద్దు చేసినపుడు

(డి) గుడ్విల్ను పుస్తకాలలో చూపనపుడు

గమనిక :
లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి లెక్కింపు :
A, B, C ల పాత నిష్పత్తి = 3 : 2 : 1 (లేదా) 3/6 : 2/6 : 1/6
A, C ల నూతన నిష్పత్తి = 3 : 1
A, Cలు లబ్ది పొందిన నిష్పత్తి = 3 : 1

ప్రశ్న 5.
D, P, R లు 5 : 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొంటున్న భాగస్తులు. P సంస్థ నుంచి విరమిస్తున్నాడు. ఆ రోజున సంస్థ పుస్తకాలలో ఉన్న గుడ్ విల్ ₹ 20,000. క్రింది సందర్భాలలో అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు చూపండి.
ఎ) P విరమణ రోజున గుడ్విల్ను ₹ 24,000 గా విలువ కట్టినపుడు
బి) విరమణ రోజు గుడ్విల్ను ₹ 18,000 గా విలువ కడితే.
సాధన.
ఎ) విరమణ రోజున గుడ్విల్ ₹ 24,000 గా విలువ కట్టినపుడు

బి) విరమణ రోజున గుడ్విల్ను₹ 18,000 గా విలువ కట్టినపుడు

ప్రశ్న 6.
జాన్, సుందర్, రావులు 2 : 1 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకునే భాగస్తులు. జాన్ సంస్థ నుండి విరమిస్తున్నాడు. సుందర్ మరియు రావులు నూతన సంస్థ యొక్క మొత్తం మూలధనం ₹ 1,20,000 లుగా నిర్ణయించినారు. అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత సుందర్ మరియు రావుల మూలధన ఖాతా క్రెడిట్ నిల్వ వరుసగా ₹ 82,000 మరియు ₹ 41,000 లు ఉన్నాయి. కొనసాగే భాగస్తుల మూలధనాలు నూతన నిష్పత్తికి అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేసి మిగులు ఉంటే ఉపసంహరించుకొని లేదా తక్కువయితే ఆ మేరకు నగదు సమకూర్చాలి. అవసరమయిన చిట్టా పద్దులు చూపండి.
సాధన.
సుందర్, రావుల నూతన లాభనష్టాల నిష్పతి = 2:1
సంస్థ యొక్క మొత్తం మూలధనం = ₹ 1,20,000
నూతన వాటా ప్రకారం సుందర్ మూలధనం = 1,20,000 x 2/3 = ₹ 80,000
సర్దుబాటు చేసిన తరువాత ఉన్న సుందర్ మూలధనం = ₹ 82,000
సుందర్ ఉపసంహరించవలసిన నగదు = ₹ 2,000
నూతన నిష్పత్తి ప్రకారం రావు మూలధనం = ₹ 1,20,000 × 1/3 = ₹ 40,000
అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత ఉన్న రావు మూలధనం = ₹ 41,000
రావు ఉపసంహరించిన మిగులు మూలధనం = ₹ 1,000

సుందర్ మరియు రావు పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 7.
గీతిక, రిషిత, ప్రవళికలు ఒక సంస్థలో భాగస్తులు. గీతిక సంస్థ నుండి విరమించుకొంటుంది. విరమణ తేదీనాడు ఆమెకు ₹ 50,000 లు బకాయి ఉన్నది. క్రింది సందర్భాలలో అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు చూపండి.
1. వెంటనే బకాయి మొత్తాన్ని పరిష్కరించినపుడు
2. బకాయి మొత్తాన్ని అప్పుగా భావించినపుడు
3. వెంటనే 50% చెల్లించి మిగిలినది అప్పుగా భావించినపుడు.
సాధన.
1. బకాయి మొత్తాన్ని వెంటనే పరిష్కరించినపుడు చిట్టాపద్దు

2. చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని అప్పుగా పరిగణించినపుడు చిట్టాపద్దు

3. వెంటనే 50% చెల్లించి మిగిలినది అప్పుగా భావించినపుడు చిట్టాపద్దు

ప్రశ్న 8.
3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే X, Y, Zలు భాగస్తులు. 31.3.2015 నాడు Z సంస్థ నుండి విరమిస్తున్నాడు. ఆ తేదీన సంస్థ యొక్క ఆస్తి అప్పుల పట్టీ.

Z విరమణ సందర్భంగా వారు అంగీకరించిన అంశాలు :
1) ఆవరణాల పెరుగుదల 10% మరియు ఫర్నిచర్ పెరుగుదల 2,000 లు.
2) సరుకు తగ్గుదల 10%.
3) రానిబాకీల కొరకు ఋణగ్రస్తులపై 10% ఏర్పాటుచేయాలి.
4) సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 48,000 లుగా విలువ కట్టారు.
5) Z కు చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని వెంటనే చెక్కు ద్వారా పరిష్కరించినారు. అవసరమయిన ఖాతాలు తయారుచేసి నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.


31 మార్చి 2015 నాటి నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

ప్రశ్న 9.
సాయి, సురేష్, నరేష్ లు 2 : 3 : 5 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకునే భాగస్తులు. మార్చి 31, 2015 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టి.

పై తేదీన క్రింది షరతులతో సురేష్ సంస్థ నుండి విరమించుటకు నిర్ణయించినాడు.
1. సరుకును ₹ 1,80,000 లుగా విలువ కట్టారు.
2. ఫర్నీచర్ బిగింపులను ₹ 90,000 లుగా విలువ కట్టారు.
3. సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ₹ 12,000 ఏర్పాటు చేయాలి.
4. సంస్థ గుడ్విల్ ₹ 2,00,000 గా విలువ కట్టారు.
5. సురేష్కు వెంటనే ₹ 40,000 లు చెల్లించి మిగిలిన మొత్తాన్ని సురేష్ అప్పు ఖాతాకు బదిలీ చేయవలెను.
6. సాయి, నరేష్ లు భవిష్యత్ లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలను తయారుచేసి పునర్నిర్మాణ సంస్థ యొక్క ఆస్తి, అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.

మార్చి 31, 2015 నాటి నూతన సంస్థ ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

ప్రశ్న 10.
A, B, C లు 5 : 4 : 1 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. మార్చి 31, 2014 సంవత్సరానికి ₹ 1,00,000 లాభాన్ని సంస్థ ఆర్జించినది. జూన్ 30, 2014 నాడు C మరణించిన ఆ తేదీ వరకు లాభాలలో B వాటాను లెక్కించి అవసరమయిన చిట్టాపద్దు చూపండి.
సాధన.
ఏప్రిల్ నుండి జూన్ 30 వరకు 3 నెలల కాలానికి లాభాన్ని లెక్కింపు :
గత సంవత్సర లాభము = ₹ 1,00,000
3 నెలల కాలానికి లాభము = ₹ 1,00,000 × 3/12 = ₹ 25,000
A, B, C ల లాభనష్టాల నిష్పత్తి = 5 : 4 : 1
మరణించిన భాగస్తుడు B లాభాలలో వాటా = ₹ 25,000 × 4/10 = ₹ 10,000
చిట్టాపద్దు

ప్రశ్న 11.
అనిల్, భాను, చందులు ఒక సంస్థలో భాగస్తులుగా ఉంటూ లాభనష్టాలను 5 : 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. 31 మార్చి 2014 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టి.

అక్టోబరు 1, 2014 నాడు అనిల్ మరణించినాడు. అనిల్ వారసులకు మరియు మిగిలిన భాగస్తులకు కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం
ఎ) గత 4 సం॥ల సగటు లాభాలలో 21/2 సం॥ల కొనుగోలును గుడ్విల్గా పరిగణించాలి. గత సం॥లో లాభాలు :
2010 – 11 – ₹ 13,000
2012 – 13 – ₹ 20,000
2011 – 12 – ₹ 12,000
2013 – 14 – ₹ 15,000
బి) పేటెంట్లు – ₹ 8,000, యంత్రాలు – ₹ 28,000 మరియు భవనాలు ₹ 25,000 లుగా విలువ కట్టారు.
సి) 2014 – 15 సంవత్సరానికి లాభాన్ని గత సం॥ర లాభం ఆధారంగా లెక్కించాలి.
డి) మూలధనంపై వడ్డీ సం॥నికి 10%.
ఇ) అతనికి చెల్లించాల్సిన మొత్తంలో సగ భాగం వెంటనే చెల్లించాలి.
అక్టోబర్ 1, 2014 నాడు అనిల్ మూలధన ఖాతా మరియు అనిల్ వారసుల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.


లెక్కింపు వివరణ :
1. గుడ్విల్ : గుడ్విల్ సగటు లాభం 21/2 సం॥ల కొనుగోలు

= ₹ 15,000
గుడ్విల్ = 15,000 × 2.5 = ₹ 37,500
అనిల్ వాటా గుడ్విల్ = ₹ 37,500 x 5/10
= ₹ 18,750
అనిల్ వాటా గుడ్విల్ని భాను మరియు చందుల మధ్య 3 : 2 నిష్పత్తిలో సర్దుబాటు చేయవలెను.

2. ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ముగిసిన తేదీ నుండి మరణించిన తేదీ వరకు ఆర్జించిన లాభం లెక్కింపు : ఏప్రిల్ 1, 2014 నుండి అక్టోబరు 1, 2014 వరకు ఉన్న కాలము = 6 నెలలు
గత సంవత్సర లాభము = ₹ 15,000
6 నెలలు కాలానికి లాభము = ₹ 15,000 × 6/12 = = ₹ 7,500
లాభంలో అనిల్ వాటా = ₹ 7,500 × 5/10 = ₹ 3,750

3. ఏప్రిల్ 1, 2014 నుండి అక్టోబరు 1, 2014 వరకు ఉన్న 6 నెలల కాలానికి 10% వడ్డీ లెక్కింపు.
అనిల్ మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 30,000 × 10/100 × 6/12
= ₹ 1,500

ప్రశ్న 12.
క్రింది ఇచ్చిన ఆస్తి అప్పుల పట్టీ మార్చి 31, 2014 నాటి మోహిత్, సోహన్, రాహుల్కు చెందినది. వారు లాభనష్టాలను 2 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకుంటారు.

జూన్ 15, 2014 నాడు సోహన్ మరణించినాడు. అగ్రిమెంట్ ప్రకారం అతని చట్టబద్దమయిన వారసులు క్రింది వాటిని పొందగలరు. అవి
ఎ) మూలధన ఖాతాలో ఉన్న నిల్వ.
బి) గత 4 సం॥ల లాభాల సగటులో 3 సం॥లను గుడ్విల్గా భావించి అందులో వాటా.
సి) గత 4 సం॥ల ఆధారంగా సగటు లాభాన్ని లెక్కించి మరణించిన తేదీ వరకు లాభంలో వాటా.
డి) మూలధనంపై 6%.
మార్చి 31 తో అంతమయ్యే సం॥కి లాభాలు వరుసగా 2011 – ₹ 15,000, 2012 – ₹ 17,000, 2013 – ₹ 19,000 మరియు 2014 – ₹ 13,000.
మోహిత్, రాహుల్లు సంస్థను కొనసాగిస్తూ సోహన్ వాటాను సమానంగా పంచుకుంటారు. సోహన్ చట్టబద్దమైన వారసులకు చెల్లించవలసిన మొత్తాన్ని లెక్కించండి.
సాధన.

2. గత ఆస్తి అప్పుల పట్టీ నుండి మరణించిన తేదీ వరకు ఉన్న కాలానికి లాభము లెక్కింపు :

లెక్కింపు వివరణ :
1. గుడ్వెల్ = 4 సం||ల సగటు లాభము × 3 సం||ల కొనుగోలు సంఖ్య

= ₹ 16,000
గుడ్విల్ = కౌ 16,000 × 3 = ₹ 48,000
గుడ్విల్లో సోహన్ వాటా = ₹ 48,000 × 2/5 = ₹ 19,200

2. గత ఆస్తి అప్పుల పట్టీ నుండి మరణించిన తేదీ వరకు ఉన్న కాలానికి లాభము లెక్కింపు :
ఏప్రిల్ 1, 2014 నుండి జూన్ 15, 2014 వరకు ఉన్న కాలము = 2 1/2 నెలలు
4 సం||ల సగటు లాభము = ₹ 16,000
2.5 నెలల కాలానికి లాభం
= ₹ 16,000 × 2.5/12 = 1,333

3. 2.5 నెలల కాలానికి 12% చొప్పున మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 25,000 × 12/100 × 2.5/12 = 625

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 6th Lesson భాగస్తుని ప్రవేశం Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 6th Lesson భాగస్తుని ప్రవేశం

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
భాగస్తుని ప్రవేశం సందర్భముగా సర్దుబాటు చేయవలసిన అంశాలు ఏవి ?
జవాబు:
భాగస్తుని ప్రవేశము వలన పాత భాగస్తుల మధ్య గల ఒప్పందము రద్దు అయి దాని స్థానములో మరొక కొత్త ఒప్పందము అమలులోనికి వస్తుంది. దీని నిమిత్తము సంస్థ పుస్తకాలలో కొన్ని సర్దుబాట్లు చేయవలసి వస్తుంది. సాధారణముగా నూతన భాగస్తుని ప్రవేశించేటపుడు ఈక్రింది అంశాలకు సర్దుబాట్లు చేయాలి.

1. నూతన లాభనష్టాల పంపిణీ నిష్పత్తి
2. ఆస్తి – అప్పుల పునర్మూల్యాంకనము
3. పంపిణీ చేయని లాభనష్టాలు, రిజర్వుల పంపిణీ
4. గుడ్విల్
5. మూల ధనాల సర్దుబాటు.

ప్రశ్న 2.
త్యాగనిష్పత్తి.
జవాబు:
భాగస్వామ్య సంస్థలో కొత్త భాగస్తుడు ప్రవేశించినపుడు పాతభాగస్తులు తమ లాభాలలో కొంతవాటాను నూతన భాగస్తుని కొరకు వదులుకుంటారు. ఈ విధముగా పాతభాగస్తులు భాగస్తుని ప్రవేశసందర్భముగా కోల్పోయిన నిష్పత్తిని త్యాగనిష్పత్తి అంటారు. దీనిని కోల్పోయిన నిష్పత్తి అని కూడా అంటారు.
త్యాగనిష్పత్తి = పాత నిష్పత్తి – కొత్త నిష్పత్తి

ప్రశ్న 3.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా.
జవాబు:
నూతన భాగస్తుడు ప్రవేశించిన సందర్భముగా ఆస్తి – అప్పులను యదార్థ విలువ చూపే నిమిత్తం వాటిని తిరిగి విలువ కట్టడం జరుగుతుంది. ఈ మార్పులను నమోదుచేసేందుకు ప్రత్యేకముగా తయారుచేయబడిన ఖాతా పునర్మూల్యాంకన ఖాతా.. ఇది నామమాత్రపు ఖాతా. ఆస్తుల విలువ పెరిగినపుడు, అప్పులు తగ్గినపుడు ఈ ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయాలి. ఆస్తుల విలువ తగ్గినపుడు, అప్పుల విలువ పెరిగినపుడు ఈ ఖాతాకు డెబిట్ చేయాలి. ఈ ఖాతాలో పునర్మూల్యాంకన లాభాన్ని లేదా నష్టాన్ని పాత భాగస్తులకు వారి పాత లాభనష్టాల నిష్పత్తిలో పంచాలి.

ప్రశ్న 4.
గుడ్విల్.
జవాబు:
నూతనముగా ప్రారంభించిన సంస్థ కంటే గత కొంత కాలముగా పనిచేస్తున్న వ్యాపార సంస్థకు ఖాతాదారులతో సత్సంబంధాలు ఉండి, మంచి పేరు ప్రతిష్టలు కలిగి ఉంటుంది. దీనినే ఆసంస్థకున్న గుడ్విల్ అంటారు. గుడ్విల్ ఉన్న సంస్థలు ఇతర సంస్థలు కంటే అధిక లాభాలను ఆర్జిస్తాయి. గుడ్విల్ కంటికి కనిపించని ఆస్తి. దీనిని అనేక అంశాలు ప్రభావితం చేస్తాయి.

ప్రశ్న 5.
గుడ్వల్ను లెక్కించు పద్దతులు ఏవి ?
జవాబు:
భాగస్వామ్య సంస్థలో గుడ్విల్ ఈ క్రింది పద్ధతుల ద్వారా లెక్కించవచ్చు.
1) సగటు లాభాల పద్ధతి : ఈ పద్ధతిలో గుడ్విల్ను లెక్కించడానికి కొన్ని సంవత్సరాల లాభాల సగటును కనుగొని దానిని కొనుగోలు సంవత్సరాల సంఖ్యతో గుణిస్తే గుడ్విల్ వస్తుంది.

2) అధికలాభాల పద్ధతి : ఒక సంస్థ సాధారణలాభాల కన్నా అధికముగా ఆర్జించిన లాభాన్ని అధిక లాభాలు అంటారు. ఈ అధికలాభాన్ని అంగీకరించిన కొనుగోలు సం॥ సంఖ్యతో గుణిస్తే గుడ్విల్ వస్తుంది.
అధిక లాభము = ఆర్జించిన లాభము – సాధారణ లాభము
సాధారణ లాభం = మూలధన వినియోగం x లాభరేటు/100

3) మూలధనీకరణపద్ధతి : ఈ పద్ధతిలో సగటు లాభాన్ని లేదా అధిక లాభాన్ని సాధారణ రాబడి రేటుతో మూలధనీకరించి వచ్చిన మొత్తం నుండి నికర ఆస్తుల విలువ లేదా వినియోగించిన మూలధనాన్ని తీసివేస్తే గుడ్విల్ వస్తుంది.
మూలధనీకరణవిలువ = సగటులాభం/అధికలాభము x 100/సాధారణ రేటు
గుడ్విల్ = మూలధనీకరించిన విలువ – వినియోగించిన మూలధనం

ప్రశ్న 6.
M, N లు 1 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తుల వారు ‘0’ ను భాగస్తునిగా భవిష్యత్తు లాభాలలో 1/4 వంతు వాటా ఇచ్చుటకు నిర్ణయించారు. నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.
M, N ల పాత నిష్పత్తి 1:2
O కు ఇచ్చిన వాటా = 1/4

నూతన నిష్పత్తి = 1:2:1

ప్రశ్న 7.
P, Q లు భాగస్తులు వారు 2 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొంటారు. వారు 1/4 వంతు వాటాకు R ను భాగస్తునిగా చేర్చుకొంటున్నారు. మరియు అతని వాటాను P, Q లు సమానంగా సమకూర్చుతారు. నూతన నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.
పాత నిష్పత్తి = 2 : 3
R కి ఇచ్చిన వాటా 1/4 దీని సమానముగా P, Q లు ఇచ్చినారు

నూతన నిష్పత్తి = పాత వాటా – నూతన భాగస్తునకు ఇచ్చిన వాటా

ప్రశ్న 8.
4 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే X, Yలు 3/7 వంతు వాటా ఇచ్చి Z ను భాగస్తునిగా చేర్చుకొంటున్నారు. Z తన వాటాను X నుంచి 2/7 వంతు మరియు Y నుంచి 1/7 వంతు పొందుతారు. నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
సాధన.

నూతన నిష్పత్తి = 2 : 2 : 3

ప్రశ్న 9.
A, B లు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్న భాగస్తులు. C సంస్థలోకి ప్రవేశిస్తూ A నుంచి 3/20 మరియు B నుంచి 1/20 వంతు పొందుతారు. కొత్త నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
సాధన.

ప్రశ్న 10.
X, Y లు భాగస్తులు వారు లాభనష్టాలను 5:3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. 2 నూతన భాగస్తుడుగా చేరుతూ అతడు X యొక్క వాటాలో 1/5 వంతు మరియు Y యొక్క వాటాలో 1/3 వంతు పొందుతాడు. నూతన నిష్పత్తిని చూపండి.
సాధన.


నూతన నిష్పత్తి 60 : 30 : 30 లేదా 2 :1:1

ప్రశ్న 11.
తరుణ్ మరియు నిషాలు 5 : 3 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. రాహుల్ను 1/8 వంతు వాటాకు భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. వారి త్యాగ నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.

త్యాగనిష్పత్తి = 5 : 3

ప్రశ్న 12.
అమర్, బహదూర్లు భాగస్తులు వారు లాభనష్టాలను 5:2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. లాభాలలో 1/4 వంతు వాటా కొరకు మేరీని భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. భాగస్తుల నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి 2 : 1 : 1 గా ఉంటుంది. అయితే వారి త్యాగ నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.
పాత నిష్పత్తి = 5 : 2
కొత్త నిష్పత్తి = 2 : 1 : 1
త్యాగ నిష్పత్తి = పాత నిష్పత్తి – కొత్త నిష్పత్తి

త్యాగ నిష్పత్తి = 6 : 1

ప్రశ్న 13.
విజయ్, సంజయ్ లు ఒక సంస్థలో భాగస్తులుగా 1:2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొంటారు. వారు అజయ్న భాగస్తునిగా చేర్చుకొని లాభాలలో 1/4 వంతు వాటా ఇవ్వదలచారు. అందుకు అజయ్ మూలధనంగా ₹30,000లు మరియు గుడ్విల్ క్రింద ₹15,000లు సమకూర్చవలెను అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు క్రింది సందర్భాలలో చూపండి.
a) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని సంస్థలోనే ఉంచినపుడు
b) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని ఉపసంహరించుకొన్నపుడు
c) గుడ్విల్ లో 50% ఉపసంహరించుకొన్నపుడు
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 14.
A, B లు లాభనష్టాలను సమానంగా పంచుకొనే భాగస్తులు. వారు ‘C’ ని నూతన భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. వారి నూతన నిష్పత్తి 4:3: 2. C తన వాటా గుడ్విల్ని తీసుకురాకుండా కేవలం ₹15,000లు మూలధనం మాత్రమే సమకూర్చినాడు. సంస్థ గుడ్విల్ని ₹ 18,000 లుగా విలువకట్టారు. భాగస్తులు సంస్థ పుస్తకాలలో గుడ్విల్ను చూపకూడదని నిర్ణయించినారు. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 15.
రాహుల్, గాంధీలు 4: 5 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. వారు ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు 1/6 వంతు వాటాను సోనియాను భాగస్తునిగా చేర్చుకొంటున్నారు. ఆ తేదీన సంస్థ ఆస్తి అప్పుల పట్టీలో ₹ 60,000లు సాధారణ రిజర్వు మరియు 25,000లు లాభనష్టాల ఖాతా డెబిట్ నిల్వలు ఉన్నాయి. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు చూపండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

TEXTUAL EXERCISES

ప్రశ్న 1.
A, B లు ఒక సంస్థలో సమాన భాగస్తులు, 1/5 వంతు వాటా ఇస్తూ ‘C’ ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించినారు. ఆ రోజున వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈ విధంగా ఉంది.

‘C’ ప్రవేశం సందర్భంగా అంగీకరించిన షరతులు.
a) భవనాలను ₹ 65,000 లుగా, యంత్రాలను ₹20,000 గా విలువకట్టారు.
b) ఋణదాతలలో కలిసిన ₹1,000 చెల్లించనవసరం లేదు.
పునర్మూల్యంకన ఖాతా మరియు చిట్టా పద్దులు చూపండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 2.
కరన్, బలరాంలు 4 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలు పంచుకునే భాగస్తులు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈ విధంగా ఉంది.
నిఖిల్ను భాగస్తునిగా ప్రవేశానికి అంగీకరించి ఆస్తి, అప్పులను క్రింది విధంగా విలువ కట్టినారు.

i) ఋణగ్రస్తులు మీద సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ₹800 లు ఏర్పాటు చేయాలి.
ii) భవనాలు మరియు పెట్టుబడులను 10% మేర పెంచాలి.
iii) యంత్రాలను 5% తగ్గించాలి.
iv) ఋణదాతలలో ₹500 అధికంగా ఉన్నదని గుర్తించినారు.
నిఖిల్ ప్రవేశానికి ముందు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు చూపి మరియు పునర్మూల్యాంకన ఖాతను తయారుచేయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 3.
క్రింది ఆస్తి అప్పులపట్టీ రాము మరియు శ్యామ్లకు సంబంధించినది. వారు లాభనష్టాలను 2/3 మరియు 1/3 భాగాలలో పంచుకొంటారు.

దిగువ షరతులకు లోబడి మోహన్ ను భాగస్తునిగా చేర్చుకుంటున్నారు.
a) మోహనకు లాభాలలో 1/3 వంతు వాటా ఇచ్చి మూలధనంగా ₹7,500 లు మరియు గుడ్వెల్గా ₹33,000 లు తీసుకురావలె.
b) సరుకు మరియు ప్లాంటు, యంత్రాల విలువను 5% తగ్గించాలి.
c) ఋణగ్రస్తులపై 10% రాని బాకీల నిధి కొరకు ఏర్పాటు చేయాలి.
d) భవనాలు విలువ 10% తగ్గించాలి.
చిట్టాపద్దులతోపాటు, అవసరమయిన ఖాతాలు తయారుచేయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
ఒక సంస్థలో A, B లు భాగస్తులు, లాభనష్టాలను 5 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకుంటున్నారు. 31, డిసెంబర్ 2014 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈ విధంగా ఉంది.

పై తేదీన వారు ఈక్రింది విషయాల అంగీకారముతో C ని భాగస్తునిగా చేర్చుకుంటున్నారు.
a) C 1/4 వంతు భాగానికి ₹ 90,000 లు మూలధనంగా మరియు ₹ 24,000 లు గుడ్విల్గా తేవలెను.
b) యంత్రాలను ₹ 1,50,000 లుగా, సరుకును ₹ 1,00000 లుగా విలువకట్టారు మరియు రాని బాకీల నిధి కొరకు ₹ 10,000 లు ఏర్పాటు చేయవలెను.
పునర్ముల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు మరియు నూతన ఆస్తి అప్పు పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.


31 డిసెంబరు 2014 న A, B, C ల ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 5.
రష్మీ మరియు పూజా సంస్థలో భాగస్తులు, వారు లాభనష్టాలను 2:1 నిష్పత్తిలో పంచుకుంటున్నారు. వారు సంతోషిని భాగస్తుని చేర్చుకుంటూ 1/3 వంతు వాటాకు ₹ 1,50,000లు మూలధనంగా నిర్ణయించారు. భాగస్తుని ప్రవేశమపుడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈ విధంగా ఉంది.

వారు నిర్ణయించినవి
a) పునర్మూల్యాంకన సరుకు విలువ ₹ 45,000.
b) ఫర్నీచర్ పై 10% మరియు యంత్రాలపై 5% తరుగుదల.
c) సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఋణగ్రస్తులపై ₹ 3,000 లు ఏర్పాటు.
పునర్ముల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు మరియు ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 6.
వేణు, వెంకట్లు లాభనష్టాలను సమానంగా పంచుకునే భాగస్తులు. 31-3-2014 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ.

వారు ఏప్రిల్ 1, 2014 నాడు క్రింది షరతులలో నాయుడుని భాగస్తుని చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించారు. అవి
a) నాయుడు భవిష్యత్ లాభాలలో 1/4వంతు వాటా కొరకు ₹ 1,25,000 లు మూలధనం చెల్లించవలెను.
b) నాయుడు ₹ 30,000 గుడ్విల్ చెల్లించవలెను.
c) ప్లాంటు, యంత్రాలపై తరుగుదల 10%.
d) భవనాలు పెరుగుదల 20%.
e) ఋణగ్రస్తులపై సంశయాత్మక బాకీల కొరకు 5% ఏర్పాటు.
సంస్థ పుస్తకాలలో అవసరమయిన ఖాతాలను తయారుచేసి, ప్రవేశము తరువాత ఉన్న ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.



31-03-2014 నాటి ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 7.
రావు, రాజులు 2 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొంటూ ఒక భాగస్వామ్య వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. 31-12-2014 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

పై తేదీన వారు క్రింది షరతులతో భవిష్యత్తు లాభాలలో 1/6 వంతు వాటా కొరకు రెడ్డిని భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు.
a) రెడ్డి తన వాటా మూలధనంగా ₹ 1,50,000 లు మరియు గుడ్వెల్గా ₹ 50,000 లు తీసుకురావలెను. గుడ్విల్ మొత్తం సంస్థలోనే ఉంటుంది.
b) సరకు మరియు ఫర్నిచర్ విలువను 5% తగ్గించాలి.
c) భవనాల విలువ ₹ 25,000 లు పెరిగినది.
d) ఋణగ్రస్తుల మీద 5% సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఏర్పాటు
పై సర్దుబాట్లకు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాసి, కొత్త సంస్థయొక్క ప్రారంభ ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు




31-12-2014 నాటి ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 8.
3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాను మరియు ప్రసాద్లు భాగస్తులు 31 మార్చి, 2015 నాడు ఈ విధంగా ఉంది.
పై తేదీన వారు దిగువ షరతులతో దీపకు 1/3 వంతు వాటాకు భాగస్తునిగా చేర్చుకొంటున్నారు.

a) ఫర్నిచర్ మరియు సరకును 10% తగ్గించాలి.
b) భవనాల విలువ ₹ 20,000 ల మేరకు పెరుగుతుంది.
c) 5% సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఏర్పాటుచేయాలి.
d) దీపక్ ₹ 50,000 ల మూలధనం మరియు 30,000 లు గుడ్విల్ను తీసుకు రావలెను. అవసరమైన ఆవర్భా ఖాతాలను తయారుచేసి, నూతన సంస్థ ఆస్తి అప్పుల పట్టీ చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
ఈ క్రింది ఆస్తి అప్పుల పట్టీ 2 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే అరుణ్ మరియు తరుణ్ కు సంబంధించినది.
వారు క్రింది షరతులలో వరుణ్ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించినారు.

a) వరుణ్ గుడ్వెల్గా ₹9,000 లు చెల్లించవలెను.
b) వరుణ్ 1/4 వంతు వాటాకు ₹11,000 లు చెల్లించవలెను.
c) భవనాలు మరియు ఫర్నిచర్పై తరుగుదల 5%, సరుకు విలువలో ₹1,600 లు తగ్గించాలి మరియు రానిబాకీలు విధి కొరకు ₹1,300 లు ఏర్పాటు చేయాలి.
అవసరమయిన ఆవర్జా ఖాతాలను మరియు ప్రవేశము తరువాత ఉన్న ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.



ఆస్తి – అప్పుల పట్టీక

ప్రశ్న 10.
A, B లు లాభనష్టాలను 2 : 1. నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్న భాగస్తులు. C లాభాలలో 1/4 వంతు వాటాతో భాగస్తునిగా చేరుతున్నాడు. అందుకు అతడు ₹30,000 ల మూలధనంను సమకూర్చవలె. మరియు ఇతని మూలధనం ఆధారంగా A, B ల మూలధనాలను లాభనష్టాల నిష్పత్తికి అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేయవలెను. C ప్రవేశానికి ముందు A, B ల ఆస్తి అప్పుల పట్టీ 31 మార్చి 2014 నాడు క్రింది విధంగా ఉంది.

వారు అంగీకరించిన ఇతర షరతులు ఈ విధంగా ఉంది.
1. C అతని వాటా గుడ్విల్ కింద ₹12,000 లు తీసుకురావాలి.
2. భవనాలను ₹45,000 లుగా మరియు యంత్రాలను ₹23,000 లుగా విలువ కట్టారు.
3. రానిబాకీల విధి కొరకు ఋణగ్రస్తుల మీద 6% ఏర్పాటు చేయాలి.
4. A, B ల మూలధనాలను సర్దుబాటు చేయాలి.
అవసరమయి చిట్టాపద్దులు, ఆవర్జా ఖాతాలను చూపి C ప్రవేశము తరువాత ఉన్న ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారు చేయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు





31-03-2014 నాటి A, B, Cఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 11.
ఆసిస్, పంకజ్ లు 5 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు 31 మార్చి 2015 న వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

31 మార్చి 2015 నాడు వారు క్రింది షరతులతో గురుదీప్ని భాగస్తుని చేర్చుకొన్నారు.
a) అంగీకరించిన నూతన
లాభనష్టాల నిష్పత్తి 3 : 2 :1.
b) అతను ₹ 1,00,000 లు మూలధనంగా మరియు ₹30,000 గుడ్విల్ తీసుకురావలెను.
c) యంత్రాల విలువ 10% పెంచాలి.
d) సరుకును ₹ 87,000 లుగా విలువకట్టారు.
e) పుస్తకాలలో చూపని ఋణదాతల విలువ ₹ 6,000 లు
f) సంశయాత్మక బాకీల కొరకు, ఋణగ్రస్తులపై 4% ఏర్పాటు చేయాలి.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు, బాంకు ఖాతా మరియు గురుదీప్ ప్రవేశం తరువాత ఉన్న ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.



31 మార్చి 2015 నాటి ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 12.
31.12.2014 నాడు శరత్, సిందూల ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈవిధంగా ఉంది, వారు లాభనష్టాలను 4 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు.

క్రింది షరతులలో షమీర్ని భాగస్తుని చేర్చుకొనుటకు వారు అంగీకరించారు.
a) షమీర్ లాభాలలో 1/5 వంతు వాటా కొరకు ₹ 2,00,000 మూలధనం సమకూర్చాలి.
b) ఫర్నిచర్ మరియు సరుకు విలువను 10% తగ్గించి మరియు రాని బాకీల కొరకు 5% ఏర్పాటు చేయాలి.
c) భూమి, భవనాల విలువను 20% పెంచాలి.
d) సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 80,000 విలువ కట్టారు.
అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను మరియు నూతన సంస్థ ఆస్తి, అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.



31.12. 2014 నాటి ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 13.
క్రింది ఇచ్చిన ఆస్తి అప్పుల పట్టీ 31.12.2014 నాటి A, B, లకు సంబంధించినది. A, B ల లాభనష్టాల నిష్పత్తి 2:1.
పై ఆస్తి అప్పుల పట్టీ తేదీనాడు క్రింది షరతులలో C ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించారు.

a) C లాభాలలో 1/4 వంతు వాటా కొరకు మూలధనం ₹ 1,00,000 మరియు గుడ్విల్ ₹ 60,000 లు
తీసుకురావలెను.
b) ప్లాంటు విలువ ₹1,20,000 లకు పెరుగుతుంది మరియు భవనాల విలువ 10% పెంచాలి.
c) సరుకును ₹ 4,000 లు అధిక విలువకు చూపినట్లు కనుగొన్నారు.
d) సంశయ్యాక బాకీల కొరత ఏర్పాటు 5%
e) ఋణదాతలలో నమోదుకాని విలువ ₹1,000 లు అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు, ఖాతాలను తయారుచేసి, C ప్రవేశము తరువాత ఉన్న ఆస్తి, ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.




31.12. 2014 న A, B, C ల ఆస్తి – అప్పుల పట్టి

ప్రశ్న 14.
ప్రవీణ్, నవీన్ లు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు, 31 మార్చి 2014 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ.

1/6 వంతు వాటాకు మోహన్ ప్రవేశం సందర్భంగా వారు అంగీకరించిన
a) ఋణగ్రస్తుల మీద ఏర్పాటును ₹ 1,500 లకు పెంచాలి.
b) భూమి భవనాలను ₹21,000 లుగా విలువ కట్టారు.
c) సరుకు విలువను ₹2,500 చే పెంచాలి.
d) పనివారి నష్టపరిహార నిధి ₹12,000 లుగా నిర్ణయించారు.
e) మోహన్ ₹ 10,000 లు గుడ్విల్ మరియు ₹15,000లు మూలధనం సమకూర్చాలి. పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు మరియు నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 15.
రమేష్, సురేష్, నరేష్ లు లాభనష్టాలను 1 : 2 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్న భాగస్తులు.

31 మార్చి 2014 నాటి వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ
దిగువ షరతులలో దినేషన్ను భాగస్తునిగా చేర్చుకుంటున్నారు.
a) ఫర్నిచర్ మరియు యంత్రాలను 5% తగ్గించారు.
b) సరుకు పునర్ముల్యాంకన విలువ ₹48,000.
c) చెల్లించవలసిన అద్దె మొత్తము ₹1,800
d) దినేష్ 1/6 వంతు వాటాకు ₹32,000 ల మూలధనం సమకూర్చాలి.
పునర్మూల్యాంకన ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు మరియు నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 16.
ఆసిస్, దత్తులు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. జనవరి 1, 2014 నాడు వారు విమల్ను 1/5 వంతు లాభాలలో వాటాకు భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. జనవరి 1, 2014 నాడు ఆసిస్, దత్తుల ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

విమల్ ప్రవేశం సందర్భంగా వారు అంగీకరించినా షరతులు
a) భూమి భవనాల విలువను ₹ 15,000 చే పెంచాలి.
b) ప్లాంటు విలువను ₹10,000 చే పెంచాలి.
c) సంస్థ యొక్క గుడ్విల్ విలువ ₹ 20,000
d) సంస్థ యొక్క మొత్తం మూలధనంలో విమల్ 1/5 వంతు వాటా మేరకు మూలధనాన్ని తీసుకురావలె. అవసరమయిన చిట్టాపద్దులు రాసి విమల్ ప్రవేశము తరువాత ఉన్న ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 17.
6 : 5 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే అరుణ్, బాబు, చరణ్ ల ఆస్తి అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

దీపక్ను భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు వారు అంగీకరించి క్రింది షరతులతో 1/8 వంతు వాటా ఇవ్వదలచారు.
a) దీపక్ 7,000 మూలధనం, ₹ 4,200 గుడ్విల్ తీసుకురావలె.
b) ఫర్నిచర్పై తగ్గుదల 12%
c) సరుకు విలువ తగ్గుదల 10%
d) ఋణగ్రస్తులపై రానిబాకీల నిధి కొరకు 5% ఏర్పాటు
e) భూమి భవనాల విలువ రూ॥ ₹ 31,000 గా విలువ కట్టారు.
f) నూతన భాగస్తుని మూలధనం ఆధారంగా పాత భాగస్తుల మూలధనాల సర్దుబాటు చేసి మిగులు కంటే నగదు తీసుకొని, ఒకవేళ తక్కువయితే ఆ మేరకు నగదు సమకూర్చవలెను.
అవసరమైన ఖాతాలు మరియు నూతన సంస్థ యొక్క ప్రారంభ ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.

TEXTUAL EXAMPLES

భాగస్తుల పాత నిష్పత్తితోపాటు, కొత్త భాగస్తుని వాటా ఇచ్చినపుడు :

ప్రశ్న 1.
అనిల్ మరియు విశాల్లు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకునే భాగస్తులు, వారు సుమిత్ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొని 1/5 వంతు లాభాలలో వాటా ఇచ్చిననారు. అనిల్, విశాల్ మరియు సుమిత్ల యొక్క నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.
సంస్థ యొక్క మొత్తం వాటా = 1 అనుకుంటే

కొత్తవాటా మిగిలిన వాటా x పాత వాటా

అనిల్, విశాల్. సుమిత్ల నూతన నిష్పత్తి = 12:8:5

నూతన భాగస్తుడు తన వాటాను పాత భాగస్తుల నుండి సమానంగా పొందినపుడు :

ప్రశ్న 2.
అక్షయ్, భరత్లు 3:2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. వారు దినేష్న భాగస్తునిగా చేర్చుకొని 1/5 వంతు లాభాలలో వాటాను ఇచ్చినారు. ఈ వాటాను పాత భాగస్తులు సమానంగా త్యాగం చేసినారు. అయితే నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని లెక్కింపుము.
సాధన.

కొత్తవాటా = పాత వాటా – త్యాగ వాటా

అక్షయ్, భరత్, దినేష్ నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తి = 5:3:2

కొత్త భాగస్తుడు తన వాటాను పాత భాగస్తుల నుండి నిర్ధిష్టమైన నిష్పత్తిలో పొందినపుడు :

ప్రశ్న 3.
అనూష మరియు నీతు అనే భాగస్తులు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. వారు లాభాలలో 3/10 వంతు ఇచ్చి జ్యోతిని భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. జ్యోతి తన వాటాను అనూష నుంచి 2/10 వంతు మరియు నీతు నుంచి 1/10 వంతు పొందినది. నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
సాధన.
నూతన భాగస్తురాలు జ్యోతి వాటా = 3/10
జ్యోతి కొరకు అనూష త్యాగం చేసిన వాటా = 2/10
జ్యోతి కొరకు నీతు త్యాగం చేసిన వాటా = 1/10

అనూష, నీతు, జ్యోతిల నూతన నిష్పత్తి = 4:3: 3.
పాత భాగస్తులు తమ వాటాలో కొంత భాగాన్ని నిర్దిష్టమైన రేటు ప్రకారం కొత్త భాగస్తునికి ఇచ్చినపుడు :

ప్రశ్న 4.
రాము, శ్యామ్లు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటూ గనేష్ని నూతన భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. ఇందు నిమిత్తం రాము తన వాటాలో 1/4 వంతు, శ్యాము తన వాటాలో 1/3 వంతును వదులుకున్నారు. వారి నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
సాధన.
రాము, శ్యామ్ల పాత నిష్పత్తి = 3 : 2 లేదా 3/5 : 2/5

నూతన వాటా = పాత వాటా – త్యాగ వాటా

నూతన భాగస్తుడు గణేష్ వాటా = రాము త్యాగవాటా + శ్యామ్ త్యాగ వాటా

రాము, శ్యామ్, గణేష్ నూతన నిష్పత్తి = 27 : 16 : 17

కొత్త భాగస్తుడు తన వాటా మొత్తాన్ని ఒక భాగస్తుని నుండే పొందినపుడు :

ప్రశ్న 5.
దాసు మరియు సిన్హలు 3:2 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొంటున్నారు. వారు 1/4 వంతు వాటాకు పాల్ను భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. పాల్ తన పూర్తి వాటాను దాసు నుండి పొందుతాడు. నూతన లాభనష్టాల నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
సాధన.
నూతన భాగస్తుడు పాల్ వాటా = 1/4

దాసు, సిన్హా, పాల్ల నూతన లాభాల నిష్పత్తి = 7 : 8 : 5

ప్రశ్న 6.
రోహిత్, మోహిత్లు భాగస్వామ్య వ్యాపారం చేస్తూ లాభనష్టాలను 5:3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. వారు శర్మాను 1/7 వంతు లాభంలో వాటా ఇచ్చి నూతన భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. భవిష్యత్తులో వారు లాభాలను 4 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. రోహిత్, మోహిత్ల త్యాగ నిష్పత్తిని కనుకొనండి.
సాధన.
రోషిత్, మోహిత్ల త్యాగ నిష్పత్తి = 3 : 5

గమనిక : భాగస్తుని పాత నిష్పత్తిలో పాటు, కొత్త భాగస్తుని వాటా ఇచ్చినపుడు (సందర్భం – 1) పాత భాగస్తుల పాత నిష్పత్తి మరియు కోల్పోయిన/త్యాగ నిష్పత్తి ఒకే విధముగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 7.
R, S లు భాగస్తులు, వారు లాభనష్టాలను 1 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. 1/5 వంతు లాభము కొరకు T భాగస్తునిగా ప్రవేశించినాడు. త్యాగ నిష్పత్తిని లెక్కించండి.
సాధన.
సంస్థ యొక్క మొత్తం వాటా = 1 అనుకుంటే
నూతన భాగస్తుడు T వాటా = 1/5

R, Sల త్యాగ నిష్పత్తి = 1 : 2
త్యాగ నిష్పత్తి మరియు పాత నిష్పత్తి ఒకే విధంగా ఉంది.

ప్రశ్న 8.
అనూష, ప్రనూషలు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు, వారి ఆస్తి, అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

వారు 1/6 వంతు వాటాకు తనూషాను భాగస్తురాలిగా చేర్చుకొనాలని నిర్ణయించారు.
1) ఋణగ్రస్తులపై రాని బాకీల నిధిని ₹1,500 లు ఏర్పాటు చేయాలి.
2) భూమి భవనాలు విలువను ₹ 21,000 కు పెంచాలి.
3) సరుకు విలువను 13,500 కు పెంచాలి.
4) తనూష ₹ 15,000 ను తన వాటా మూలధనం క్రింద తేవలెను.
పునర్మూల్యాంకనం ఖాతా మరియు మూలధనం ఖాతాలు తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
A, B లు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు, ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు వారి ఆస్తి, అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

పై తేదీన క్రింది షరతులలో ‘C’ ని భాగస్తునిగా చేర్చుకుంటున్నారు.
1. 1/6 వంతు వాటాకు C ₹15,000 ను మూలధనంగా తీసుకురావలెను.
2. సరుకు విలువను 10% తగ్గించి, ప్లాంటు యంత్రాల విలువను 10% పెంచాలి.
3. ఫర్నిచర్ను ₹ 9,000 గా విలువ కట్టారు.
4. రాని బాకీల నిధి కొరకు ఋణగ్రస్తులపై 5% ఏర్పాటు చేయాలి.
5. పెట్టుబడుల విలువ ₹ 1,000 లు మరియు చెల్లించవలసిన విద్యుత్తు బిల్లులు 200 లు (ఆస్తి అప్పుల పట్టీలో చూపనివి) పరిగణనలోకి తీసుకొన్నారు.
6. ఋణదాతలలో ₹100 లు చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు. కావున దానిని రద్దు చేయవలెను. అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాసి, పునర్మూల్యాంకనం ఖాతా, మూలధన ఖాతాలు తయారుచేసి నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.



ఏప్రిల్ 1, 2015 నాటి నూతన ఆస్తి అప్పులు పట్టీ

ప్రశ్న 10.
రాజేంద్ర, సురేంద్ర ఒక సంస్థలో భాగస్తులుగా ఉంటూ లాభనష్టాలను 4 : 1. నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్నారు. వారు ఏప్రిల్ 1, 2015 నాడు నరేంద్రను భాగస్తునిగా చేర్చుకోదలచారు. ఆ రోజున సంస్థలో సాధారణ రిజర్వు ₹ 20,000 మరియు లాభనష్టాల ఖాతా డెబిట్ నిల్వ (నష్టం) ₹ 10,000 ఉన్నది. పంపిణీ చేయని లాభనష్టాల సర్దుబాటు వరకు కొరకు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు చూపండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 11.
A,B లు ఒక సంస్థలో లాభనష్టాలను 5 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకొనే భాగస్తులు, డిసెంబర్ 31, 2014 నాడు ఆస్తి, అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

పై తేదీన వారు క్రింది షరతులతో ‘C’ ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించారు.
1) A, B, C నూతన లాభనష్టాల పంపిణీ నిష్పత్తి 7: 5:4
2) C₹ 1,00,000 లను మూలధనంగా తేవలెను.
3) యంత్రాలను ₹1,50,000 లుగా, సరుకును ₹1,00,000 లుగా విలువ కట్టారు మరియు సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ₹ 10,000 ఏర్పాటు చేయాలి.
పునర్మూల్యాంకనం ఖాతా, భాగస్తుల మూలధనం ఖాతాలు తయారుచేసి సంస్థ యొక్క నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.


డిసెంబర్ 31, 2014 నాటి నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

ప్రశ్న 12.
ఒక భాగస్వామ్య సంస్థ యొక్క గత 5 సం॥ల లాభాలు వరుసగా 2009 సం॥ము ₹4,00,000; 2010 సం॥ము ₹3,98,000; 2011 సం॥ము ₹4,50,000; 2012 సం॥ము ₹4,45,000 మరియు 2013 సం॥ము ₹5,00,000. గత 5 సం॥రాలను సగటు లాభాలలో 4 సం॥లను కొనుగోలుగా భావించి గుడ్విల్ను లెక్కించండి.
సాధన.

= ₹4,38,600
= సగటు లాభము x కొనుగోలు సం||ల సంఖ్య
= ₹4,38,600 × 4
= ₹17,54,400

2. అధిక లాభాల పద్ధతి : ఒక సంస్థ సాధారణ లాభాల కన్నా అధికంగా ఆర్జించిన లాభాన్ని అధిక లాభాలు అంటారు. ఈ పద్ధతిలో గుడ్విల్ని లెక్కించడానికి అధిక లాభాన్ని అంగీకరించి కొనుగోలు సం॥ల సంఖ్యతో గుణించవలెను.
అధిక లాభము = ఆర్జించిన లాభము – సాధారణ లాభము
గుడ్విల్ = అధిక లాభము x కొనుగోలు సం॥ల సంఖ్య
సాధారణ లాభము = మూలధన వినియోగము x లాభరేటు/ 100

ప్రశ్న 13.
ఒక సంస్థ ₹34,80,000 ల మూలధనం మీద ₹65,000 లాభం ఆర్జించినది. ఈ రకమైన వ్యాపారంలో వచ్చే సాధారణ రాబడి రేటు 10%. అధిక లాభాల 3 సం॥ల కొనుగోలును గుడ్విల్గా పరిగణించండి.
సాధన.
సాధారణ లాభము = మూలధన వినియోగము x సాధారణ రేటు / 100
= ₹4,80,000 x 10/100
= ₹48,000
వాస్తవ లాభం = ₹65,000
అధిక లాభం = వాస్తవ లాభము – సాధారణ లాభం
= 65,000 – 48,000
= ₹17,000
గుడ్విల్ = అధికలాభం x కొనుగోలు సం॥ల సంఖ్య
= ₹17,000 x 3
= ₹ 51,000

ప్రశ్న 14.
ఒక సంస్థ ఆర్జించిన గత కొన్ని సం॥ల సగటు లాభం ₹ 40,000 మరియు అటువంటి వ్యాపారంలో అర్జించగల సాధారణ రాబడి రేటు 10%. ఆ సంస్థ యొక్క మొత్తం ఆస్తులు ₹ 3,60,000 లు మరియు బయటవారి అప్పులు ₹ 50,000 లు సగటు లాభాల మూలధనీకరణ ద్వారా గుడ్విల్ని లెక్కించండి.
సాధన.
వినియోగించిన మూలధనం లేదా నికర ఆస్తుల విలువ = మొత్తం ఆస్తులు – బయటివారి అప్పులు
= ₹ 3,60,000 – 50,000
= ₹ 3,10,000
సగటు లాభాల మూలధనీకరణ విలువ = సగటు లాభం × 100 / సాధారణ రేటు
= ₹ 40,000 × 100/10
= ₹ 4,00,000
గుడ్విల్ = మూలధనీకరణ విలువ – వినియోగించిన మూలధనం
= ₹ 4,00,000 – ₹ 3,10,000
= ₹ 90,000

ప్రశ్న 15.
ఒక వ్యాపార సంస్థలో సునీల్, గవాస్కర్లు 5 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. ఆ సంస్థలో 1/5 వంతు లాభం కొరకు సచిన్ నూతన భాగస్తునిగా ప్రవేశిస్తూ కౌ ₹20,000 లు మూలధనం, ₹ 4,000 లు గుడి ్వల్ క్రింద నగదు తేవలెను. క్రింది సందర్భాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు వ్రాయండి.
a) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని సంస్థలోనే ఉంచినపుడు b) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని ఉపసంహరించినపుడు c) 50% గుడ్విల్ మొత్తాన్ని ఉపసంహరించినపుడు
సాధన.
(a) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని సంస్థలోనే ఉంచినప్పుడు

(b) గుడ్విల్ మొత్తాన్ని ఉపసంహరించినపుడు

(c) 50% గుడ్విల్ మొత్తాన్ని ఉపసంహరించినపుడు

ప్రశ్న 16.
శ్రీకాంత్, రమణలు ఒక సంస్థలో 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు, వారు 1/3 వంతు వాటాకు వెంకట్ను భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించారు. వెంకట్ ₹ 30,000 ల నగదును మూలధనంగా తీసుకొస్తాడు. ప్రవేశ తేదీన సంస్థ గుడ్విల్ను ₹24,000 లుగా నిర్ణయించారు. సంస్థ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 17.
3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే దినేష్, రమేష్లు ఒక సంస్థలో భాగస్తులు, వారు లాభాలలో 1/5 వంతు వాటా ఇచ్చి వాసుని భాగస్తునిగా చేర్చుకొనుటకు నిర్ణయించారు. మార్చి 31, 2015 నాడు వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

ఇతర నిర్ణయాలు
1. స్థిరాస్తులు విలువ ₹ 3,31,000 లుగా నిర్ణయించారు.
2. సంశయాత్మక బాకీల కొరకు ఋణగ్రస్తులపై 5% ఏర్పాటు
3. సరుకును ₹ 1,12,000 కు తగ్గించారు.
4. వాసు మూలధనం క్రింద 75,000 మరియు గుడ్విల్ క్రింద ₹ 15,000 నగదు తేవలెను. భాగస్తుని ప్రవేశము తరువాత సరిచేసిన ఆస్తి అప్పులు పట్టీ తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 18.
M,N లు లాభనష్టాలను 5 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకొనే భాగస్తులు. వారు ‘0’ ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొని 1/3 వంతు వాటా ఇచ్చుటకు అంగీకరించారు. ౦ తన మూలధనంగా కౌ 20,000 లు తేవలెను. M, N ల ఆస్తి, అప్పుల పట్టీ 1.4.2015 న క్రింది విధంగా ఉంది.

అంగీకరించిన ఇతర షరతులు
1) సంస్థ గుడ్విల్ను ₹ 12,000 లుగా విలువకట్టారు.
2) భూమి, భవనాలను ₹ 35,000 లుగా మరియు ప్లాంటు యంత్రాలను ₹ 25,000 గా విలువ కట్టారు.
3) ఋణగ్రస్తులపై ఉన్న ఏర్పాట్లు
4) ఋణదాతలలో కలిసి ఉన్న ₹ 400 అధికంగా ఉన్నదని కనుగొన్నారు.
₹ 1,000 లు చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు.
పునర్మూల్యాంకనం ఖాతా, మూలధనం ఖాతాలు మరియు సంస్థ నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 19.
A,B లు ఒక సంస్థలో 2 : 1. నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. ఆ సంస్థలోనికి C భాగస్తునిగా ప్రవేశిస్తు 1/5 వంతు వాటా కొరకు ₹ 40,000 లు మూలధనంగా తీసుకురావలెను. నూతన భాగస్తుని మూలధనం ఆధారంగా ఇతర భాగస్తుల మూలధనాలను సర్దుబాటు చేయవలెను. అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత A, B ల మూలధనాలు వరుసగా ₹ 1,00,000 మరియు ₹ 70,000 లుగా ఉన్నాయి. A, B ల నూతన మూలధనాన్ని లెక్కించి అవసరమైన చిట్టాపద్దులు నమోదు చేయండి.
సాధన.
సంస్థ యొక్క మొత్తం వాటా = 1 అనుకుంటే
నూతన భాగస్తుడు Cకి ఇచ్చిన వాటా = 1/5

1/5 వంతు వాటాకు C సమకూర్చిన మూలధనం = ₹ 40,000

A తక్కువయిన మేరకు సమకూర్చవలసిన నగదు ₹ 6,667 (1,06,667 – ₹ 1,00,000)
B మిగులు మొత్తాన్ని ఉపసంహరించవలసిన నగదు = ₹ 16,667 (70,000 – 53,333)
A, B & C పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 20.
A, B లు లాభనష్టాలను 3/5, 2/5 ధామాషాలో పంచుకుంటున్నారు. డిసెంబర్ 31, 2014 నాడు వారి ఆస్తి, అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

పై తేదీన క్రింది షరతులతో ‘C’ భాగస్తునిగా ప్రవేశిస్తున్నారు.
a) ‘C’ లాభాలలో 1/6 వంతు వాటా కొరకు ₹10,000 లు మూలధనం మరియు ₹5,000 గుడ్విల్
b) సరుకు మరియు ఫిక్చర్లు విలువ 10% తగ్గించి, ఋణగ్రస్తులు మరియు వసూలు బిల్లులపై 5% ఏర్పాటు చేయవలెను.
c) భూమి, భవనాల విలువ 20% పెరిగినది.
అవసరమైన ఖాతాలు తయారు చేసి C ప్రవేశము తరువాత నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 21.
3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే P, Q ల ఆస్తి అప్పుల పట్టీ క్రింది విధంగా ఉంది.

పై తేదీన క్రింది షరతులలో ‘R’ ని భాగస్తునిగా చేర్చుకొంటున్నారు.
a) లాభాలలో 4/15 వంతు వాటా కొరకు ‘R’ ₹ 60,000 ల మూలధనం సమకూర్చాలి.
b) ఆస్తులను క్రింది విధంగా విలువ కట్టారు.
ఋణగ్రస్తులపై సంశయాత్మక బాకీల ఏర్పాటు 5% ఉంచాలి. సరుకు ₹ 40,000 మరియు ప్లాంటు యంత్రాలు ₹ 80,000 లు.
పునర్మూల్యాంకనం ఖాతా, మూలధనం ఖాతాలు మరియు సంస్థ నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 22.
సంజయ్, రామస్వామిలు 2 : 3 నిష్పత్తిలో లాభాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. 31-03-2015 నాడు వారు మెహ్రాను లాభాలలో 1/5 వంతు వాటాకొరకు భాగస్తునిగా చేర్చుకొన్నారు. ఆరోజున వారి ఆస్తి అప్పుల పట్టీ ఈ విధంగా ఉంది.

మెహ్రా ప్రవేశము సందర్భంగా క్రిందివాటిని అంగీకరించారు.
1) మెహ్రా ₹ 4,00,000 మూలధనంగా, ₹16,000 లు గుడ్విల్ను తీసుకురావలెను. గుడ్విల్ సగభాగమును పాత భాగస్తులు ఉపసంహరించుకొంటారు.
2) రాణి మరియు ‘ సంశయాత్మక బాకీల కొరకు 5% ఏర్పాటు చేయాలి.
3) చెల్లించవలసిన టెలిఫోన్ బిల్లుకు ₹3,000 లు ఏర్పాటు చేయాలి.
4) భూమి, భవనాలు ₹ 3,50,000 లుగా విలువకట్టారు.
పై సర్దుబాటు చేసిన తరువాత అవసరమయిన ఖాతాలు మరియు నూతన ఆస్తి అప్పుల పట్టీని తయారుచేయండి.
సాధన.

31 డిసెంబర్, 2014 నాడు ఆస్తి అప్పుల పట్టీ

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 9th Lesson కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 9th Lesson కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
మానవ లిఖిత అకౌంటింగ్ పద్ధతికి మరియు కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ పద్ధతికి మధ్య ఉన్న తారతమ్యాలను వివరించండి.
జవాబు:
ఈ రెండు పద్ధతుల ప్రధాన లక్ష్యము వ్యాపార వ్యవహారాలను నమోదుచేసి, వర్గీకరించి, క్లుప్తీకరించి, వాటి ఫలితాలను వివరించి, నిర్ణయాలను తీసుకునే వ్యక్తులకు అందజేయడం. అయినప్పటికి ఈ రెండు పద్ధతుల మధ్య క్రింది వ్యత్యాసాలున్నవి.

ప్రశ్న 2.
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి వలన కలిగే ప్రయోజనాలను తెలపండి.
జవాబు:
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి వలన ఈ క్రింది ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.
1) వేగవంతము : వ్యాపార వ్యవహారాలకు లిఖిత పద్ధతి ద్వారా కాలయాపన జరుగుతుంది. కంప్యూటర్ ద్వారా వేగవంతముగా నివేదికలను పొందవచ్చును. కార్యనిర్వహణలో మనుషుల కంటే కంప్యూటర్లు తక్కువ సమయాన్ని తీసుకుంటాయి.

2) స్పష్టత : భవిష్యత్ వినియోగాల కొరకు కావలసిన ప్రాథమిక సమాచారము మొత్తము మరియు నివేదికలు తయారుచేసుకొనుటకు కంప్యూటర్లో అవకాశమున్నది. సమాచారం మొత్తం కంప్యూటర్లో నిక్షిప్తం కాబడి ఎలాంటి తప్పులు లేకుండా పద్దులను తయారుచేసుకొనవచ్చును.

3) విశ్వసనీయత : కంప్యూటర్లకు అలసట ఉండదు. ఎన్ని ప్రక్రియలనైనా చేయవచ్చును. విసుగు కూడా ఉండదు. దీనివలన మానవుల కంటే కంప్యూటర్లపై ఎక్కువ విశ్వాసము కలిగినది. ముఖ్యముగా కంప్యూటరీకరణ అకౌంటింగ్ పద్ధతులు కంప్యూటర్లపై ఆధారపడి ఉన్నందున వాటికి ఉన్న అవినాభావ సంబంధముతో విశ్వసనీయత కలిగినది.

4) అకౌంటింగ్ సమాచారము : గణక సమాచారమును కంప్యూటర్లో పొందుపరిచిన, అది వెంటనే గ్రహించి భద్రపరుచుకొనును. ఇదివరకే అందులో నిక్షిప్తమై ఉన్న సమాచారముతో అనుసంధానించుకొని, క్రమబద్ధీకరించి, వర్తమానానికి మొత్తము సమాచారమును తెలియజేస్తుంది. ఉదా : ఒక వ్యక్తి వస్తువులను నగదు రూపములో చెల్లించి కొనుగోలు చేసినాడు. కంప్యూటర్కు ఈ సమాచారం అందిస్తే ఒక మార్పుతో నగదు ఖాతా, అమ్మకాల ఖాతా, వర్తక, లాభనష్టాల ఖాతాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.

5) సహజమైన సమయ పాలనా వినియోగము : వ్యాపార గణక పద్ధతులన్నీ సహజమైన సమయపాలనా లక్షణము కలిగి ఉన్నందున అదేరీతిలో ఉన్న ఇతర కంప్యూటర్లతో అనుసంధానించబడి ఉండును. ఒకే సమయములో వినియోగదారులందరికి సకాలములో సమాచారము చేరును. ఇది ఒక స్వభావసిద్ధమైన వినియోగము.

6) స్వయంప్రతిపత్తితో నివేదికల తయారీ కంప్యూటర్ స్వతహాగా నివేదికలను తయారుచేసుకొని వివరణాత్మకముగా మంచి ప్రామాణికరీతి సామర్ధ్యము కలిగివున్నది. నగదు పుస్తకము, అంకణా నిల్వలు, బహుఖాతాల నివేదికలన్నీ కూడా ఒక మీటను నొక్కిన వెంటనే మరుక్షణములో లభ్యమయ్యే విధముగా
రూపొందించబడినవి.

7) నిర్దిష్ట ప్రమాణము : సరిపడ మానవ శక్తి కంటే తక్కువగా, ఆశించిన స్థాయిలో అదనపు పనిభారమును కూడా తక్కువ సమయములో నివేదికలను తయారుచేయు సామర్థ్యము కంప్యూటర్లకు ఉన్నది. దానివలన పనిభారము తగ్గి అదనపు పనులు కూడా సమయం వృథాచేయక నిర్దిష్ట ప్రమాణాలను కలిగివుంటుంది.

8) స్పష్టత : కంప్యూటర్లో కనిపించే అంకెలు, అక్షరాలు పూర్తిగా స్పష్టముగా ఉంటాయి. అంకెలు గాని, అక్షరాలు గాని ఒకే శైలిలో పరిమాణము కలిగివుంటాయి. కాబట్టి మానవ లిఖిత కంటే ఇవి ఎలాంటి పొరపాట్లు చేయవు.

9) సామర్థ్యము : అన్ని రకములైన వనరులను ఉపయోగించుకొని కాలయాపన జరగకుండా తన విధులు తానే నిర్వహించుకొను సామర్థ్యము వీటికి ఉన్నది. సకాలములో నిర్ణయాలు తీసుకొని, అవసరమైన సమాచారాన్ని గ్రహించి ఎలాంటి నివేదికలనైనా పొందుటకు ఉపకరించును.

10) నాణ్యమైన నివేదికలు : కంప్యూటరులో నిక్షిప్తమైన సమాచార సేకరణ విధానము గాని, సమాచారాన్ని గాని మనము చేతులతో స్పర్శించుటకు వీలుకాదు. కాబట్టి అవి స్వభావ సహజసిద్ధముగా విశ్వసనీయత, వాస్తవాలు కలిగివుండి నివేదికలను తయారుచేయును. ఈ నివేదికలపై ఆధారపడి వాస్తవాలను గ్రహించ వచ్చును. .

11) యాజమాన్య సమాచార నివేదికలు : ఇది యాజమాన్య సమాచార నివేదికను సకాలములో అందించును. దీనివలన యాజమాన్యము సమర్ధవంతముగా వ్యాపార వ్యవహారాలపై నియంత్రణ కలిగివుంటుంది. ఋణగ్రస్తుల వర్గీకరణ ద్వారా వారిలో రానిబాకీలను తెలుసుకోవచ్చు. ఇది ఆస్తి- అప్పుల నివేదికపై ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

12) నిక్షిప్త సమాచారము మరియు మెరుగైన స్థితి కంప్యూటర్ అకౌంటింగ్ పద్ధతిలో ఎక్కువ ప్రదేశాన్ని ఆక్రమించకుండా మొత్తము సమాచారాన్ని పూర్తిగా చిన్న వెసులుబాటులో భద్రపరచవచ్చును. ఈ సమాచారాన్ని హార్డ్ డిస్క్, కంపాక్టు డిస్క్ లు, ఫ్లాపీల సహాయముతో చిన్న సైజులో ఎక్కువ సమాచారాన్ని నిల్వ చేయవచ్చు.

13) ఉద్యోగులలో అవగాహన : ఉద్యోగులకు సరైన శిక్షణతోపాటు ఈ పద్ధతిపై అవగాహన కలిగించాలి. ఒక్కసారిగా మానవ లిఖిత పద్ధతి నుండి యాంత్రిక కంప్యూటర్ విధానము అవలంబించుటకు కొంత అలజడి కలుగజేయును.

ప్రశ్న 3.
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి వలన ఎదురయ్యే అవరోధాలను తెలపండి.
జవాబు:
కంప్యూటరీకరణలో ఉన్న అవరోధాలు :
1) వృత్తిరీత్యా శిక్షణకు అయ్యే ఖర్చు : కంప్యూటర్ శిక్షణకు అర్హులైన, నైపుణ్యము కలిగిన ఉద్యోగుల అవసరము ఉన్నది. హార్డ్వేర్, సాఫ్ట్వేర్ పనితీరును అర్ధము చేసుకొని తదనుగుణముగా నిరంతర ప్రక్రియను సాగిస్తూ కాలానుగుణముగా వస్తున్న మార్పుల అధ్యయనానికి ఇవ్వవలసిన శిక్షణకు చాలా ఖర్చవుతుంది.

2) ఉద్యోగుల నుండి వ్యతిరేకత : కంప్యూటర్ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టుట వలన ఆ శాఖలో పనిచేయు ఉద్యోగులలో అభద్రతా భావము పెరిగి, భయాందోళలను కలుగజేయును. తాము పనిచేయు సంస్థలో తమ ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయి చిన్నచూపు. నిరాదరణ గురికాగలమనే ఆందోళన వారిలో కలుగుతుంది.

3) అంతరాయము : ఒక వ్యవస్థ లేక సంస్థ ఈ కంప్యూటర్లను ప్రతిష్టింపదలచినచో తమ దైనందిన వ్యాపారాలకు తీవ్ర విఘాతము కలిగి సమయము వృథా అవుతుంది. ఈ కొత్త వాతావరణానికి శిక్షణ పొంది అందులో పనిచేయుటకు చాలా వ్యవధి కావలెను.

4) కంప్యూటర్ల వైఫల్యము : హార్డ్వేర్ వైఫల్యాల వలన పనులన్నీ స్తంభించిపోయే ప్రమాదము ఉన్నది. అనుకోని పరిస్థితులలో కొన్ని పొరపాట్లు వలన వెనుకకు వెళ్ళి గతానికి సంబంధించి మరొకమారు సిస్టంను సరిచేసుకోవలసి వస్తుంది. మనుషులు చేసే కొన్ని తప్పిదాలను ఇది గుర్తించలేదు. అనుకున్న తనకు తెలిసిన తప్పిదాలను మాత్రమే కంప్యూటర్ సరిచేస్తుంది.

5) భద్రతా లొసుగులు : మనకు తెలియకుండా జరిగే కొన్ని మార్పుల వలన కంప్యూటర్ నేరాలను గుర్తించటం కష్టము. సమాచారాన్ని మార్చి రికార్డు చేసిన పక్షములో నేరపూర్వక కార్యక్రమాలకు ఎక్కువ అవకాశమున్నది. వినియోగదారుల హక్కులను హరించడమేకాక పాస్వర్డ్ చోరీలు జరుగుటకు ఆస్కారమున్నది. ఈ నేపథ్యములో మనము ముందు ఇచ్చిన సమాచారము పూర్తిగా మార్చివేయబడును. టెలీ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థను దోచుకొని అలాంటి నేరాలకు పాల్పడుతున్నారు. ఇచ్చిన ప్రోగ్రాంలు కూడా సునాయాసముగా వేరే సంకేతాలు ఇచ్చి అపహరించవచ్చును. ఈ నేరాలకు పాల్పడేవారిని గుర్తించడం కష్టము.

6) ఆరోగ్య సమస్యలు : కంప్యూటర్లను ఎక్కువగా వినియోగించడం వలన వెన్నెముక వ్యాధులు, కళ్ళపై ఒత్తిడి, కండరాల నొప్పి మొదలైన ఆరోగ్య సమస్యలు కలుగుతాయి. ఒకవైపు ఉద్యోగుల పని, వారి సామర్థ్యముపై ప్రభావాన్ని చూపడమే కాక వేరొక వైపు వైద్య ఖర్చులు అధికమవుతాయి. కంప్యూటర్లకు వైరస్ సోకే ప్రమాదమున్నది. దీనివలన సిస్టం పూర్తిగా విఫలమైనపుడు ఆన్లైన్ వ్యవహారాలకు, ఇంటర్ నెట్ వినియోగ సమస్యలు వచ్చును. వీటిని ఎదుర్కొనడానికి పరిష్కార మార్గాలు లేవు.

ప్రశ్న 4.
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ లోని వివిధ రకాలైన ప్యాకేజీలను తెలపండి.
జవాబు:
వ్యాపార లావాదేవీలు, వ్యవహారములు రికార్డు చేసి తగు భద్రత కల్పించుటకు వినియోగదారుల అవసరం మేరకు కావలసిన నివేదికలు పొందుటకు కంప్యూటర్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి వాడుకలో తీసుకొని రావడమైనది. ఇది మూడు రకాలుగా వర్గీకరించబడినది.

1. రెడీ టు యూజ్ సాఫ్ట్వేర్ (సిద్ధముగా ఉన్న సాఫ్ట్వేర్)
2. కస్టమైజేషన్ సాఫ్ట్వేర్ (సాంప్రదాయక సాఫ్ట్వేర్)
3. టైలర్డ్ సాఫ్ట్వేర్ (అవసరాలకు అనువుగా మార్చుకొను సాఫ్ట్వేర్)

1) రెడీ టు యూజ్ సాఫ్ట్వేర్ (సిద్దముగా ఉన్న సాఫ్ట్వేర్) : వ్యాపార లావాదేవీలు తక్కువగా ఉండి సాంప్రదాయ వ్యాపారము చేసుకునేవారు, చిన్న వర్తకులు, తక్కువ వ్యవహారములు కలిగినవారు ఈ ప్యాకేజీని ఎంపిక చేసుకుంటారు. వీటి స్థాపన చాలా తక్కువ ఖర్చుతో కూడినది. దీని వినియోగదారులు కూడా తక్కువ సంఖ్యలో ఉంటారు. దీనిని నేర్చుకొనుట కూడా సులభము. వీటి వాడుక అధికము. అందరికి అందుబాటులో ఉన్న ప్యాకేజీ, వ్యాపార రహస్యాలు కూడా చాలా తక్కువ. సైబర్ నేరాలు జరగవు. నేరాలను నియంత్రించే బాధ్యత గలదు. ఈ ప్యాకేజీని విక్రయించే సంస్థ ఉచిత శిక్షణ కల్పిస్తుంది. కాని ఈ సాఫ్ట్వేర్ను ఇతర సాఫ్ట్వేర్తో అనుసంధానము చేయలేము.

2) కస్టమైజేషన్ సాఫ్ట్వేర్ (సాంప్రదాయక సాఫ్ట్వేర్) : వినియోగదారుల ప్రత్యేక అవసరాలు తీర్చుటకు ఇది ప్రవేశపెట్టబడినది. నిర్దిష్ట ప్రమాణాలు కలిగిన సాఫ్ట్వేర్ ప్రస్తుతం మార్కెట్లో లభ్యమవుతున్నది. కాని వినియోగదారుల అభిరుచులకు, అవసరాలకు తగినట్లుగా ఉండదు. ఈ ప్రామాణిక సాఫ్ట్వేర్లో అమ్మకపు ఓచర్లు మరియు అందులో ఇదివరకు ఉన్న నిల్వ మొత్తాలను విడివిడిగా చూపును. ఏది ఏమైనా దీనిని వినియోగించే వ్యాపారి ఒక అమ్మకపు ఓచర్ సమాచారమును ఇందులో ప్రవేశపెట్టి తన నిల్వ ఉన్న స్టాకును త్వరగా తెలుసుకొనుటకు మరియు నివేదికను పొందుటకు తన సాఫ్ట్వేర్ను కస్టమైజ్ చేయవలసిన అవసరమున్నది. ఇలా చేయబడిన సాఫ్ట్వేర్ పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకు ఉపయోగపడును. దీనిని వేరే సమాచార సిస్టమ్తో అనుసంధానము చేసుకొనవచ్చును. ఈ సాఫ్ట్వేర్ నిర్వహణ అధిక ఖర్చుతో కూడుకున్నది. ఈ సాఫ్ట్వేర్ విక్రయించిన అమ్మకందారుకు కస్టమైజేషన్ చేసుకొనుటకు గాను అధిక మొత్తము చెల్లించవలెను. కస్టమైజేషన్ అనగా ఈ సాఫ్ట్వేర్ ఇదివరకే ఉన్న ప్రోగ్రాంలే కాక వాటికి మార్పులు, చేర్పులు, కూర్పులు చేసి, నిర్దేశించబడిన వినియోగదారులు గుర్తింపు కలిగివుండవలెను. ఇందులో సమాచారమును రహస్యముగా ఉంచుకునే వీలున్నది. ఇందులో శిక్షణ తీసుకొనుట ముఖ్యము కాబట్టి శిక్షణ ఖర్చు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

3) టైలర్డ్ సాఫ్ట్వేర్ (అవసరాలకు అనువుగా మార్చుకొను సాఫ్ట్వేర్ పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, ఎక్కువ మంది వినియోగదారులు కలిగివుండి, భౌగోళికముగా విసిరివేయబడి సుదూర ప్రాంతాలలో ఉన్నవారు దీనిని వినియోగించెదరు. వినియోగదారులు ప్రత్యేక శిక్షణ పొందవలెను. సంస్థ యొక్క సమాచారము, యాజమాన్యానికి సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారము అవసరాలనుబట్టి లభ్యమగునట్లు ఇది రూపొందించబడినది. ఇందులో సమాచారము చాలా గోప్యముగా ఉండును.

ప్రశ్న 5.
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ ప్రక్రియను వివరించండి.
జవాబు:
కంప్యూటర్ అకౌంటింగ్ నిర్వహణకు అకౌంటింగ్ సాఫ్ట్వేర్ ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది డేటాబేసైపై ఆధారపడి తన విధులను నిర్వహిస్తుంది. ఆవర్జాలో వ్రాయవలసిన లావాదేవీల సమాచార ప్రక్రియను పూర్తిగా తొలగించి ఎప్పుడైతే లావాదేవీల సమాచారము దీనికి అందజేయబడుతుందో దానిని ఇదివరకు ఆదేశాలు ఇవ్వబడి ఉన్నందున వాటి సహాయముతో ఆవర్జా ఖాతాలో ఈ సమాచారము ప్రవేశించబడుతుంది.

కంప్యూటర్కు ఈ విధముగా రూపకల్పన చేయబడుతుంది. లావాదేవీల సమాచారము అందిన వెంటనే, ఆవర్జాకు ఈ సమాచార సందేశము చేరిపోవును. ప్రస్తుతం మార్కెట్లో రకరకాల సాఫ్ట్వేర్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ సమాచార వర్గీకరణ మూడు ప్రక్రియలుగా జరుగుతుంది.

1. ఇన్పుట్
2. ప్రాసెస్
3. ఔట్పుట్.

1) ఇన్పుట్ : జరుపబడిన ప్రతి వ్యవహారానికి సంబంధించిన వివరణాత్మక సమాచారమును గ్రహించడమే కంప్యూటర్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి ముఖ్య ఉద్దేశ్యము. ఆచరణలో లావాదేవీలకు సంబంధించిన సమాచారము మూలపత్రాల నుంచి తీసుకొనబడుతుంది. లావాదేవీ జరిగిన నేపథ్యములో దాని ఆధారముగా డాక్యుమెంట్ తయారుచేయబడుతుంది. ఇలాంటి కంప్యూటర్ వలన పొందుపరిచిన లావాదేవీల సంగ్రహ సమాచారాన్ని భవిష్యత్తులో కావాలనుకున్నప్పుడు తెలుసుకునే వీలుంటుంది. ఇన్వాయిస్లు, చెక్కులు, అమ్మకపు ఆదేశాలు, క్రెడిట్/డెబిట్ నోట్లు మొదలైనవి మూలపత్రాలకు ఉదాహరణలు. వీటికి సంబంధించి పూర్తి సమాచారము ఇందులో పొందుపరిచి ఉండును. వేరొక విధానము ప్రకారము లావాదేవీలకు సంబంధించి పాటించవలసిన నియమాలు, పద్ధతులను కూడా ఈ ప్రక్రియలు సాగించుటకు వీలుగా వెసులుబాటు కల్పించబడినది. అకౌంటింగ్ సాఫ్ట్వేర్లో ఈ నియమాలు, పద్ధతులన్నీ సంకేతాల రూపములో కంప్యూటర్ సాగించే విధముగా అందులో నిక్షిప్తమై ఉండును.

2) ప్రాసెస్: ఈ కంప్యూటర్లు మానవజాతికి లభించిన గొప్ప వరము. అతితక్కువ కాలములో త్వరితగతిన పనులు చక్కబెడుతుంది. ఈ విధానము వలన కంప్యూటర్ శక్తి సామర్థ్యాలను అకౌంటింగ్ కార్యక్రమాలకు వినియోగించుటకు వీలు అయినది. ప్రస్తుతం జంటపద్దు విధానములో సూచించిన నియమాలకు అనుగుణముగా ఖాతా సమాచారము ఈ కంప్యూటర్ పద్దతిలో కూర్చడమైనది. కంప్యూటరైజేషన్ వలన ఎలాంటి తప్పులు లేక సహజమైన ప్రయోజనము కలుగుటయే దీని ప్రత్యేకత.

3) ఔట్పుట్ : ఈ పద్ధతిలో వర్తక, లాభనష్టాల ఖాతా మరియు ఆస్తి- అప్పుల నివేదికలు మనము కోరిన వెంటనే సునాయాసముగా తక్కువ సమయములో పొందవచ్చును. మనము ఏ సమయములోనైనా ఎలాంటి నివేదిక కావాలనుకున్నా, ఎన్ని మారులు అయినా పొందవచ్చును. ఇదే ప్రక్రియ మానవ లిఖిత పద్ధతిలో ఎక్కువమంది కొన్ని నెలల పాటు శ్రమించవలసి వస్తుంది. ఇది చాలా కష్టమైన వ్యవహారము కాని కంప్యూటర్ మాత్రము ఒక సమాచారము ఇంకొక సమాచారముతో అనుసంధానించుకొని తనకుతానే నివేదికను తయారుచేయగలదు. సమాచార భాగస్వామ్యము ఇందులో ప్రత్యేకత.

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ పద్ధతి.
జవాబు:
ఆర్థిక వ్యవహారాలను సంఘటనలను నమోదుచేసి, వర్గీకరించి, సంక్షిప్తపరిచి, నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో వాటిని ఉపయోగించే వ్యక్తులకు సమాచారము అందజేసే ప్రక్రియను అకౌంటింగ్ అంటారు. అకౌంటింగ్ ప్రక్రియలో వివిధ దశలైన వ్యాపార వ్యవహారాలను చిట్టాలో వ్రాయడం, ఆవర్జాలోకి నమోదు చేయడం, ఖాతా నిల్వలు తేల్చడం, అంకణా తయారుచేయడం, ఆర్థిక నివేదికలు తయారుచేయడంలో కంప్యూటర్లను వినియోగిస్తే, ఆ అకౌంటింగ్ పద్ధతిని కంప్యూటరైజ్డ్ అకౌంటింగ్ అని అంటారు.

ప్రశ్న 2.
రియల్ టైమ్ అకౌంటింగ్ అనగానేమి ?
జవాబు:
ఒక వ్యాపార లావాదేవికి సమాచారము దానికి సంబంధించిన చిట్టా, ఆవర్జా, ఆర్థిక నివేదికలు కంప్యూటర్కు అందించి భద్రపరుస్తారు. దీనివలన కంప్యూటర్ ఖాతాల నిర్వహణకు సహకరించి భవిష్యత్తులో సమస్య వచ్చినపుడు దానిని పరిష్కరిస్తుంది. ప్రతిరోజు ఈ విధముగా చేయటం వలన త్రైమాసిక, వార్షిక ముగింపు నివేదికలను తయారు చేయడానికి అధిక శ్రమ నుంచి ఉపశమనము కలుగుతుంది. లేకపోతే ఈ నివేదికలు తయారుచేయడానికి మార్కెట్ సిబ్బంది, గణక అధికారులు ఎంతో సమయాన్ని వెచ్చించవలసి వస్తుంది. కంప్యూటరీకరణ వలన ఆ సమయం ఆదా అయి వారు సమయాన్ని ఇతర శాఖలైన ఆర్థిక నిర్వహణ, ఉత్పత్తి రంగం, నాణ్యత పెంపుదల, వినియోగదారులతో సత్సంబంధాలపై తమ దృష్టిని కేంద్రీకరించవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
రెడీ-టు- యూస్.
జవాబు:
వ్యాపార లావాదేవీలు తక్కువగా ఉండి సాంప్రదాయ వ్యాపారము చేసుకునే, చిన్నపాటి వర్తకులు ఈ ప్యాకేజీని ఎన్నుకుంటారు. వీటి స్థాపన ఖర్చు తక్కువ. వినియోగదారులు తక్కువ సంఖ్యలో ఉంటారు. దీనిని నేర్చుకొనుట సులభం. ఇది అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న ప్యాకేజి. వ్యాపార రహస్యాలు కూడా తక్కువ. సైబర్ నేరాలు జరగవు. |సులువుగా శిక్షణ పొందవచ్చు.

ప్రశ్న 4.
కస్టమైజేషన్.
జవాబు:
కస్టమైజేషన్ అనగా ఈ సాఫ్ట్వేర్లో ఇదివరకే ఉన్న ప్రోగ్రాములే కాక వాటికి మార్పులు, చేర్పులు, కూర్పులు చేసి నిర్దేశించబడిన వినియోగదారుల గుర్తింపు కలిగివుండాలి. ఈ సాఫ్ట్వేరు విక్రయించిన అమ్మకపుదారుకు కస్టమైజేషన్ చేసుకొనుటకు గాను అధిక మొత్తము చెల్లించవలెను. ఈ సాఫ్ట్వేర్ నిర్వహణ అధిక ఖర్చుతో కూడినది. ఇందులో శిక్షణ తీసుకొనుట ముఖ్యము కాబట్టి శిక్షణకు అయ్యే వ్యయం ఎక్కువ. సమాచారాన్ని రహస్యముగా ఉంచుకునే వీలున్నది. దీనిని వేరే సమాచార సిస్టమ్లతో అనుసంధానము చేసుకోవచ్చు. నిర్దిష్ట ప్రమాణాలు కలిగిన సాఫ్ట్వేర్ ప్రస్తుతం మార్కెట్లో లభ్యమవుతున్నది.

ప్రశ్న 5.
టైలర్డ్.
జవాబు:
పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, ఎక్కువమంది వినియోగదారులు కలిగివుండి, భౌగోళికముగా విసిరివేయబడి సుదూర ప్రాంతాలలో ఉన్నవారు దీనిని వినియోగించెదరు. దీనిని వినియోగించేవారు ప్రత్యేక శిక్షణ పొందాలి. సంస్థ యొక్క సమాచారము యాజమాన్యానికి సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారము అవసరాలనుబట్టి లభ్యమయ్యేటట్లు ఇది రూపొందించబడినది. అందువలన దీనిని అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చుకునే సాఫ్ట్వేర్. సమాచారం చాలా గోప్యముగా
ఉంటుంది.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 5th Lesson భాగస్వామ్య ఖాతాలు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 5th Lesson భాగస్వామ్య ఖాతాలు

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
భాగస్వామ్యాన్ని నిర్వచించండి.
జవాబు:
భారత భాగస్వామ్య చట్టము 1932 సెక్షన్ 4 ప్రకారము భాగస్వామ్యము అంటే “అందరుగాని, అందరి తరఫున ఒకరుగాని వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తూ వచ్చే లాభనష్టాలను పంచుకోవడానికి అంగీకరించిన వ్యక్తుల మధ్యగల సంబంధము”.

ప్రశ్న 2.
భాగస్వామ్య సంస్థ యొక్క లక్షణాలు వివరించండి.
జవాబు:
భాగస్వామ్య సంస్థ యొక్క లక్షణాలు :

1. భాగస్వామ్య వ్యాపారము ఏర్పడటానికి కనీసం ఇద్దరు వ్యక్తులుండాలి.
2. భాగస్వామ్యము ఒప్పందము ద్వారా ఏర్పడుతుంది.
3. భాగస్వామ్య ఒప్పందములో తెలుపబడిన వ్యాపారము చట్టబద్దమైనది కావలెను.
4. భాగస్వామ్య వ్యాపారములో వచ్చే లాభనష్టాలను భాగస్తుల మధ్య ఉన్న ఒప్పందము ఆధారముగా పంచుకోవాలి. 5)
5. భాగస్తుల ఋణబాధ్యత అపరిమితము.
6. ఏ భాగస్తుడు ఇతర భాగస్తుల అనుమతి లేకుండా తన వాటాను బయటవారికి బదిలీ చేయరాదు.

ప్రశ్న 3.
భాగస్వామ్య ఒప్పందమును వివరించండి.
జవాబు:
భాగస్తుల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందము సంస్థ ఆవిర్భావానికి పునాది వంటిది. ఒప్పందము అనేది నోటి మాటల ద్వారా లేదా లిఖిత పూర్వకముగా ఉండవచ్చును. ఒక భాగస్వామ్య వ్యాపార సంస్థను నిర్వహించడానికి అవసరమైన నియమ నిబంధనలు కలిగి ఉన్న పత్రమును భాగస్వామ్య ఒడంబడిక లేదా భాగస్వామ్య ఒప్పందము అంటారు. దీనిలో సంస్థ పేరు, భాగస్తుల పేర్లు, చిరునామాలు, వ్యాపార స్వభావము, సంస్థ కాలపరిమితి, భాగస్తులు సమకూర్చిన మూలధనము, మూలధనంపై వడ్డీ, సొంతవాడకాలు మరియు దానిపై వడ్డీ, లాభనష్టాల పంపిణీ నిష్పత్తి మొదలైన అంశాలు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
భాగస్వామ్య ఒప్పందము రాతపూర్వకముగా ఉంటే ప్రయోజనమేమిటి?
జవాబు:
భాగస్వామ్య ఒప్పందము నోటి మాటల ద్వారా గాని లేదా రాతపూర్వకముగా ఉండవచ్చును. భాగస్వామ్య చట్టములో ఒప్పందము రాతపూర్వకముగా ఉండాలనే నిబంధన లేదు. అయితే భవిష్యత్తులో భాగస్తుల మధ్య ఏర్పడే మనస్పర్థలను నివారించడానికి ఒప్పందము రాతపూర్వకముగా ఉండటమే శ్రేయస్కరము.

ప్రశ్న 5.
భాగస్వామ్య ఒప్పందము లేనపుడు వర్తించే అంశాలు ఏవి ?
జవాబు:
భాగస్వామ్య ఒప్పందము లేనపుడు, భాగస్వామ్య చట్టము, 1932 సెక్షన్ 32 ప్రకారము క్రింది నియమాలు వర్తిస్తాయి.

1. భాగస్తులు లాభనష్టాలను సమానముగా పంచుకోవాలి.
2. మూలధనముపై ఎటువంటి వడ్డీని లెక్కించరాదు.
3. భాగస్తుల సొంతవాడకాలపై వడ్డీ విధించరాదు.
4. భాగస్తుడు సంస్థకు ఇచ్చిన అప్పుమీద సంవత్సరమునకు 6% వడ్డీ లెక్కించాలి.
5. ఏ భాగస్తునకు జీతము లేదా కమీషన్ ఇవ్వరాదు.

ప్రశ్న 6.
లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతా అంటే ఏమిటి ? దానిని ఎందుకు తయారుచేస్తారు ?
జవాబు:
సంస్థ లాభనష్టాల ఖాతా తయారుచేసిన తరువాత దానిని కొనసాగింపుగా లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాను తయారుచేస్తారు. ఇది నామమాత్రపు ఖాతా. ఇది లాభనష్టాల ఖాతా నుంచి బదిలీ చేసిన నికర లాభముతో ప్రారంభము అవుతుంది. భాగస్తులకు సంబంధించిన అన్ని అంశాలు అనగా మూలధనముపై వడ్డీ, సొంతవాడకాలపై వడ్డీ, జీతం, కమీషన్ మొదలైన అంశాలను సర్దుబాటు చేసి వచ్చిన లాభం లేదా నష్టాన్ని భాగస్తుల మూలధన ఖాతాలకు లాభనష్టాల నిష్పత్తి ప్రకారం పంపిణీ చేయాలి.

ప్రశ్న 7.
స్థిర మూలధన పద్ధతిని గురించి వివరించండి.
జవాబు:
ఈ పద్ధతిలో సాధారణముగా భాగస్తుల మూలధన ఖాతాల నిల్వలు స్థిరముగా ఉంటాయి. భాగస్తులు అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చిన లేదా మూలధనాన్ని ఉపసంహరించినపుడు మాత్రమే మూలధన నిల్వలో తేడా ఉంటుంది. మిగిలిన అన్ని సందర్భాలలో స్థిరంగా ఉంటుంది. భాగస్తులకు సంబంధించిన ఇతర అంశాలు అనగా లాభనష్టాలలో వాటా, భాగస్తుని జీతం / కమీషన్, మూలధనంపై వడ్డీ, సొంతవాడకాలు, సొంతవాడకాలపై వడ్డీని నమోదు చేయుటకు ఒక ప్రత్యేకమైన ఖాతాను తయారుచేస్తారు. దీనిని కరెంటు ఖాతా అంటారు.

ప్రశ్న 8.
అస్థిర మూలధన పద్ధతిని గురించి వివరించండి.
జవాబు:
ఈ పద్ధతి కింద ప్రతిభాగస్తునకు సంబంధించి ఒకే ఒక ఖాతాను తయారుచేస్తారు. ఇది మూలధన ఖాతా మాత్రమే. భాగస్తునకు సంబంధించిన అన్ని సర్దుబాట్లు అనగా లాభనష్టాలలో వాటా, మూలధనముపై వడ్డీ, సొంతవాడకాలు, సొంతవాడకాలపై వడ్డీ, భాగస్తుని జీతము / కమీషన్ మొదలైనవన్నీ ప్రత్యక్షముగా భాగస్తుని మూలధన ఖాతాలో నమోదు చేయాలి. కాబట్టి మూలధన ఖాతాలో నిత్యం మార్పులు సంభవిస్తాయి. భాగస్తుని మూలధనము స్థిరంగా ఉండక మార్పులు సంభవిస్తాయి. భాగస్తుని మూలధనము స్థిరంగా ఉండక మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. కాబట్టి దీనిని అస్థిర మూలధన పద్ధతి అంటారు.

ప్రశ్న 9.
భాగస్వామ్య ఖాతాలు తయారుచేయునపుడు ఈ క్రింది అంశాలను చూపే విధానమును వివరించండి.
ఎ) మూలధనంపై వడ్డీ బి) సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సి) భాగస్తుని అప్పుపై వడ్డీ
జవాబు:
ఎ) మూలధనంపై వడ్డీ : భాగస్వామ్య ఒప్పందములో చెప్పిన భాగస్తుల మూలధనములపై వడ్డీని లెక్కించాలి. ఒప్పందములో లేకపోతే భాగస్తుల మూలధనములపై ఎలాంటి వడ్డీని లెక్కించరాదు. మూలధనంపై వడ్డీ సంస్థకు ఖర్చు లేదా నష్టము కాబట్టి లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాకు డెబిట్ చేసి మరియు భాగస్తులకు వడ్డీ ఆదాయము లేదా లాభము కాబట్టి వారి మూలధన ఖాతాలకు క్రెడిట్ చేయాలి.

బి) సొంతవాడకాలపై వడ్డీ : భాగస్తులు తమ వ్యక్తిగత అవసరాల నిమిత్తం సంస్థ నుంచి నగదు లేదా సరుకును వాడుకుంటాడు. వీటినే సొంతవాడకాలు అంటారు. భాగస్వామ్య ఒప్పందములో చెప్పిన రేటు ప్రకారము భాగస్తుల సొంతవాడకాలపై వడ్డీ లెక్కిస్తారు. ఒప్పందము లేని పక్షములో సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించరాదు. సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సంస్థకు ఆదాయం కాబట్టి లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాకు క్రెడిట్ చేసి భాగస్తుల మూలధన ఖాతాలకు డెబిట్ చేయాలి.

సి) భాగస్తుని అప్పుపై వడ్డీ : సంస్థకు భాగస్తుడు అప్పు ఇచ్చినట్లుయితే దానిని ప్రత్యేక భాగస్తుని అప్పు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేసి, దానిపై ఒప్పందములో చెప్పిన రేటు ప్రకారం వడ్డీని లెక్కించవలెను. ఒకవేళ భాగస్తుని అప్పుపై వడ్డీకి సంబంధించిన ఒప్పందములో చెప్పనట్లయితే భాగస్వామ్య చట్టములో చెప్పిన విధముగా సంవత్సరానికి 6% వడ్డీని లెక్కించాలి.

TEXTUAL EXERCISES

ప్రశ్న 1.
రాము మరియు శ్యాంలు జనవరి 1, 2014 నాడు భాగస్వామ్య సంస్థను స్థాపించినారు. వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 2,00,000 మరియు ₹ 1,00,000. భాగస్వామ్య ఒప్పందంలోని అంశాలు ఇలా ఉన్నాయి.
i. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 10%
ii. భాగస్తుల జీతాలు రాము ₹ 2,000 మరియు శ్యాం ₹ 3,000 సం|॥కి
iii. లాభనష్టాలను పంచుకొనే నిష్పత్తి 1 : 2
పై సర్దుబాట్లు చేయక ముందు డిసెంబర్ 31, 2014తో అంతమయ్యే సం॥కి సంస్థ ఆర్జించిన లాభము ₹ 2,16,000. లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 2.
లక్ష్మీ మరియు భువనేశ్వరీలు భాగస్తులు వారు సమకూర్చిన మూలధనాలు వరుసగా ₹ 15,00,000 మరియు ₹ 10,00,000 వారు అంగీకరించిన లాభనష్టాల పంపిణీ నిష్పత్తి 3 : 2. మూలధన ఖాతాలు స్థిరమైనపుడు క్రింది అంశాలను ఎలా నమోదు చేస్తారో చూపండి. పుస్తకాలను ప్రతి సం॥ మార్చి 31న ముగిస్తారు.

సాధన.

ప్రశ్న 3.
మార్చి 31, 2013 నాడు సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలను ముగించిన తరువాత భాగస్తుల మూలధనాలు వరుసగా శ్రీను ₹ 24,000, ప్రసాద్ ₹ 18,000 మరియు సుదర్శన్ ₹ 12,000 నిల్వలు చూపుతున్నాయి. అన్ని సర్దుబాట్లు చేసిన తరువాత మార్చి 31, 2014తో అంతమయ్యే సం॥ కి లాభం ₹ 36,000 మరియు భాగస్తుల సొంతవాడకాలు శ్రీను ₹ 3,600 ప్రసాద్ ₹ 4,500 మరియు సుదర్శన్ ₹ 2,700. వారు లాభనష్టాలను పంచుకొనే నిష్పత్తి 3 : 2 : 1 మరియు మూలధనాలపై వడ్డీ 8% మూలధన ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
వేణు మరియు సుబ్బులు లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొనే భాగస్తులు వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 1,00,000 మరియు ₹ 60,000. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 10% మరియు సుబ్బుకి చెల్లించడానికి అంగీకరించిన జీతం సం॥కి ₹ 2,500. 2014 – 15 సం||లో మూలధనాలపై వడ్డీకి ముందు మరియు సుబ్బు జీతం చెల్లించిన తరువాత సంస్థ లాభం ₹ 22,500. మార్చి 31, 2015 తో అంతమయ్యే సం॥కి లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతా మరియు మూలధన ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 5.
A, Bలు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు, వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 50,000 మరియు ₹ 30,000. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 6%. మూలధనాలపై వడ్డీ లెక్కించండి.
సాధన.
మూలధనాలపై వడ్డీ
A: 50,000 x 6/100 = 3,000
B: 30,000 x 6/100 = 1,800

ప్రశ్న 6.
P, Q లు భాగస్వామ్య వ్యాపారం చేస్తూ లాభనష్టాలను 3 : 2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ఏప్రిల్ 1, 2014 నాడు వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 50,000 మరియు ₹ 40,000. జూలై 1, 2014 నాడు P ₹ 10,000 అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చగా, Q ₹ 20,000ను అక్టోబర్ 1, 2014 నాడు అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చినాడు. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 10% ఏర్పాటు చేయాలి. P, Q ల మూలధనాలపై వడ్డీని 31 మార్చి 2015 నాడు లెక్కించండి.
సాధన.
P మూలధనముపై వడ్డీ:
ఏప్రిల్ 1 నుంచి జూన్ 30 వరకు ₹ 50,000 లపై 10%

జూలై 1 నుంచి మార్చి 31 వరకు ₹ 60,000 లపై 10%

Q మూలధనముపై వడ్డీ :
ఏప్రిల్ 1 నుంచి సెప్టెంబరు 30 వరకు ₹ 40,000 లపై 10%

అక్టోబర్ 1 నుంచి మార్చి 31 వరకు ₹ 60,000 లపై 10%

ప్రశ్న 7.
5 : 1 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే రాము మరియు కృష్ణాలు భాగస్తులు. 2013 – 14 తో అంతమయ్యే ఆర్థిక సం॥కి వారి మూలధన ఖాతా నిల్వలు వరుసగా ₹ 1,50,000 మరియు ₹ 75,000. అక్టోబర్ 1, 2014 నాడు రాము ₹ 16,000 మరియు కృష్ణ ₹ 14,000 అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చినారు. నవంబర్ 1, 2014 నాడు రాము మూలధన ఉపసంహరణ ₹ 6,000 మరియు డిసెంబర్ 1, 2014 నాడు కృష్ణ మూలధన ఉపసంహరణ ₹ 9,000. 2014-15 సం॥కి మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
రాము మూలధనంపై వడ్డీ :

మూలధనంపై వడ్డీ :

కృష్ణ మూలధనముపై వడ్డీ :

మూలధనంపై వడ్డీ :

ప్రశ్న 8.
ప్రియ మరియు మణి భాగస్తులు. వారు నిల్వలు ఏప్రిల్ 1, 2013 నాడు ప్రియ మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించండి. పంచుకొనే లాభనష్టాల నిష్పత్తి 5 : 3. వారి మూలధన ఖాతాల ₹ 6,00,000 మరియు మణి ₹ 8,00,000. క్రింది సందర్భాలలో
(a) మూలధనాలపై వడ్డీకి సంబంధించి ఎటువంటి ఒప్పందం లేనపుడు
(b) సం॥కి 7% చొప్పున మూలధనంపై వడ్డీ లెక్కించాలనే ఒప్పందం ఉన్నపుడు
సాధన.
a) మూలధనముపై వడ్డీ ఉండదు.
b) ప్రియ మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 6,00,000 × 7/100 = ₹ 42,000
మణి మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 8,00,000 × 7/100 = ₹ 56,000

ప్రశ్న 9.
మోహిత్ ఒక సంస్థలో భాగస్తుడు. అతను 2014 జూన్ నెలాఖరున గౌ 5,500 సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. భాగస్వామ్య ఒప్పందం ప్రకారం సొంత వాడకాలపై విధించవలసిన వడ్డీ 12%. డిసెంబర్ 31, 2014 తో అంతమయ్యే సం॥కి మోహిత్ సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
మోహిత్ సొంతవాడకాలపై వడ్డీ
₹ 5,500 × 12/100 × 6/12 = ₹ 330

ప్రశ్న 10.
అమర్ మరియు గిరిధర్లు 3 : 2 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనే భాగస్తులు. వారి మధ్య ఏర్పడిన ఒప్పందం ప్రకారం సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సం॥నికి 10%. 2014 సం॥లో సొంతవాడకాలు అమర్ ₹ 24,000 మరియు గిరిధర్ ₹ 16,000. సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.

Note : సొంతవాడకాల తేదీ ఇవ్వనపుడు సరాసరి 6 నెలలకు వడ్డీ లెక్కించవలెను.

ప్రశ్న 11.
బోసు ఒక సంస్థలో భాగస్తుడు. అతడు ప్రతినెల మొదటి రోజున ₹ 3,000 సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలు ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31 నాడు ముగిస్తారు. సొంత వాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 10% శాతం అయితే సొంత వాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
బోసు సొంతవాడకాలను ప్రతి నెలా మొదటి తేదీన వాడుకున్నప్పుడు మొత్తము
సొంతవాడకాలు = ₹ 3,000 × 12 = ₹ 36,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = ₹ 36,000 × 10/100 × 6.5/12 = ₹ 1,950

ప్రశ్న 12.
విష్ణు మరియు ధామస్ లు లాభనష్టాలను సమానంగా పంచుకొంటున్న భాగస్తులు. విష్ణు సొంతవాడకాలు ప్రతినెల ₹ 32,000. సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 10 శాతము లెక్కిస్తారు. 2014 సం॥కు వివిధ సందర్భాలలో విష్ణు సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
i) ప్రతినెల మొదటి రోజున వాడుకున్నపుడు ;
ii) ప్రతినెల మధ్యలో వాడుకొన్నపుడు మరియు
iii) ప్రతినెల చివరన వాడుకొన్నపుడు
సాధన.
విష్ణు సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించుట :
i) ప్రతినెల మొదటి రోజున సొంతవాడకాలకు :
మొత్తము సొంతవాడకాలు = ₹ 2,000 × 12 = ₹ 24,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = ₹ 24,000 × 10/100 × 6.5/12 = ₹ 1,300

ii) ప్రతి నెల మధ్యలో వాడుకున్నప్పుడు :
₹ 24,000 x × 10/100 × 6/12 = ₹ 1200

iii) ప్రతి నెల చివరి తేదీన వాడుకున్నప్పుడు :
₹ 24,000 × 10/100 × 5.5/12 = ₹ 1,100

ప్రశ్న 13.
A మరియు B లు ఒక వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తూ లాభనష్టాలను 4 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. ₹ 2,500 ను ప్రతినెల మొదటి రోజున A సొంతానికి వాడుకోగా, ప్రతినెల చివరి రోజున B ₹ 1,500 సొంతానికి వాడుకొంటున్నాడు. సొంతవాడకాలపై విధించవలసిన వడ్డీ రేటు సం॥కి 8% డిసెంబర్ 31, 2014తో అంతమయ్యే సం॥కి సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
A సొంతవాడకాలను ప్రతినెల మొదటి రోజున వాడినాడు.
A మొత్తం సొంతవాడకాలు = 2,500 x 12 = ₹ 30,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = 30,000 x 8/100 × 6.5/12 = ₹ 1,300

B సొంతవాడకాలను ప్రతినెల చివరి తేదిన వాడినాడు.
B మొత్తము సొంతవాడకాలు = 1,500 × 12 = ₹ 18,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = 18,000 x 8/100 × 5.5/12 = ₹ 660

ప్రశ్న 14.
ఒక సంస్థలో అపర్ణ భాగస్తురాలు మార్చి 31, 2015 లో అంతమయ్యే సం॥లో ఆమె యొక్క సొంత వాడకాలు ఇలా ఉన్నాయి.
మే 01, 2014 — ₹ 12,000
జూలై 31, 2014 — ₹ 6,000
సెప్టెంబర్ 30, 2014 — ₹ 9,000
నవంబర్ 30, 2014 — ₹ 12,000
జనవరి 01, 2015 — ₹ 8,000
మార్చి 31, 2015 — ₹ 7,000
సొంత వాడకాలపై సం॥కి 8% వడ్డీని లెక్కిస్తారు. సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
గుణిజాల పద్ధతి ద్వారా సొంతవాడకాలపై వడ్డీ లెక్కింపు

సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = గుణిజాల మొత్తం × వడ్డీరేటు × 1/12
= ₹ 3,06,000 × 9/100 × 1/12
= ₹ 2,295

ప్రశ్న 15.
కావేరి టూర్స్ & ట్రావెల్స్ లో జాన్ ఒక భాగస్తుడు. మార్చి 31, 2015తో అంతమయ్యే సం॥లో జాన్ తన వ్యక్తిగత అవసరాల కొరకు మూలధన ఖాతా నుండి కొంత మొత్తాలను సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. సొంత వాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 9 శాతము ఈ క్రింది సందర్భాలలో సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
a) ప్రతినెల మొదటి తేదీన ₹ 3,000 చొప్పున వాడుకొన్నపుడు
b) ప్రతినెల చివరి తేదీన ₹ 3,000 చొప్పున వాడుకొన్నపుడు
c) వివిధ తేదీలలో వివిధ మొత్తాలను వాడుకొన్నపుడు
జూన్ 01, 2014 — ₹ 12,000
ఆగస్టు 31, 2014 — ₹ 8,000
సెప్టెంబర్ 30, 2014 — ₹ 3,000
నవంబర్ 30, 2014 — ₹ 7,000
జనవరి 31, 2015 — ₹ 6,000
సాధన.
a) ప్రతినెల మొదటి తేదీన సొంతవాడకాలకు :
మొత్తము సొంతవాడకాలు = ₹ 3,000 × 12 = ₹ 36,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = ₹ 36,000 × 9/100 × 6.5/12 = ₹ 1,755

b) ప్రతినెల చివరి తేదీన వాడినపుడు:
మొత్తము సొంతవాడకాలు = ₹ 3,000 × 12 = ₹ 36,000
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = ₹ 36,000 × 9/100 × 5.5/12 = ₹ 1,485

c)

సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = ₹ 2,34,000 × 9/100 × 1/12 = ₹ 1755

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
జనవరి 1, 2014 నాడు A, B, C లు భాగస్వామ్య సంస్థను ప్రారంభించి AR ₹ 50,000, B R ₹ 40,000 మరియు CR ₹ 30,000 మూలధనాన్ని సమకూర్చినారు. వారు లాభనష్టాలను 3 : 2 : 1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. A భాగస్తునికి నెలకు ₹ 1,000 జీతం చెల్లించాలి మరియు B కు సం॥కి ₹ 5,000 కమీషన్ ఇవ్వాలి. భాగస్తుల మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 6% లెక్కిస్తారు. సం॥లో భాగస్తుల సొంతవాడకాలు వరుసగా A ₹6,000, B ₹4,000 మరియు CR ₹2,000. భాగస్తుల సొంతవాడకాలపై లెక్కించిన వడ్డీ AR ₹270, BR ₹180, CR ₹90. డిసెంబర్ 31, 2014 తో అంతమయ్యే సం॥కి లాభనష్టాల ఖాతా ప్రకారం సంస్థ ఆర్జించిన నికర లాభం ₹ 35,660 భాగస్తుల మధ్య లాభాన్ని పంచడానికి లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 2.
విజయ్, కుమార్లు ఒక సంస్థలో భాగస్తులు. వారు డిసెంబర్ 31, 2014 నాడు కింది సమాచారాన్ని అందించినారు.

స్థిర మూలధన పద్ధతి క్రింద అవసరమయిన ఖాతాలు తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 3.
X, Y, Z లు 4 : 3 : 3 నిష్పత్తిలో లాభనష్టాలను పంచుకొనుటకు ఏప్రిల్ 1, 2013 నాడు ఒక సంస్థను స్థాపించినారు. భాగస్తుల మూలధనాల కింద X ₹ 3,00,000, Y ₹ 2,00,000 మరియు Z ₹ 1,50,000 సమకూర్చినారు. ఆ సం॥లో వారి సొంత వాడకాలు X ₹ 10,000, Y ₹ 8,000, Z ₹ 6,000లు. మార్చి 31, 2014తో అంతమయ్యే సం॥కి సంస్థ ఆర్జించిన నికర లాభం ₹ 1,60,000. అవసరమయిన ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఏప్రిల్ 1, 2013 నాడు అమర్, కాలేషాలు వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించినారు. వారి మూలధనాలుగా అమర్ ₹ 40,000 మరియు కాలేషన్ ₹ 25,000లు సమకూర్చారు. వారు లాభనష్టాలను 2:1 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. అమర్ సం॥కి ₹ 6,000 జీతానికి అర్హుడు. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 6% ఏర్పాటు చేయాలి. మార్చి 31, 2014తో అంతమయ్యే సం॥ కి సొంతవాడకాలు అమర్ ₹ 4,000 మరియు కాలేష న్ ₹ 8,000. అమర్ జీతం మరియు మూలధనాలపై వడ్డీ ఏర్పాటు చేసిన తరువాత సంస్థ ఆర్జించిన లాభం ₹ 12,000.
అవసరమయిన ఖాతాలను తయారు చేయండి.
1) మూలధనాలు స్థిరమయినపుడు,
2) మూలధనాలు అస్థిరమయినపుడు
సాధన.
1) మూలధనాలు స్థిరమైనపుడు

ప్రశ్న 5.
A మరియు B లు లాభనష్టాలను 3:2 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటున్న భాగస్తులు వారి మూలధన నిల్వలు వరుసగా A ₹ 5,00,000 మరియు B ₹ 3,00,000. మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి వడ్డీ సం॥కి 6%. Bకి చెల్లించే జీతం సం॥ కి ₹ 25,000. భాగస్తుని జీతం చెల్లించిన తరువాత మరియు మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించకముందు 2014 సం॥కి సంస్థ ఆర్జించిన లాభం ₹ 1,25,000. మేనేజర్ కమీషన్ కొరకు సంస్థ ఆర్జించిన లాభాలపై 5% ఏర్పాటుచేయాలి. లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతా మరియు మూలధన ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 6.
P, Q, R లు భాగస్వామ్య వ్యాపారాన్ని ప్రారంభిస్తూ వారి మూలధనాలు వరుసగా ₹ 33,00,000, ₹ 2,00,000 మరియు ₹ 1,00,000 సమకూర్చారు. వారు లాభనష్టాలను సమానంగా పంచుకొంటూ, మూలధనాలపై సం॥కి 10% వడ్డీని లెక్కించడానికి నిర్ణయించారు. మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
మూలధనాలపై వడ్డీ లెక్కింపు :
P మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 3,00,000 × 10/100 = ₹ 30,000
Q మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 2,00,000 × 10/100 = ₹ 20,000
R మూలధనంపై వడ్డీ = ₹ 1,00,000 × 10/100 = ₹ 10,000

ప్రశ్న 7.
M, N లు భాగస్తులు, వారి ఖాతా నిల్వలు ఏప్రిల్ 1, 2014న వరుసగా ₹ 4,00,000 మరియు ₹ 2,50,000 గా ఉన్నాయి. ఆగస్టు 1, 2014నాడు M ₹ 1,00,000 అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చగా, అక్టోబర్ 1, 2014 నాడు NR ₹ 1,50,000 అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చినాడు. భాగస్తుల మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥కి 6% అయితే భాగస్తుల మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
మూలధనాలపై వడ్డీ లెక్కింపు :

24,000 + 4,000
= ₹ 28,000

= 15,000 + 4,500
= ₹ 19,500

ప్రశ్న 8.
లాల్, పాల్లు ఒక సంస్థలో భాగస్తులు, ఏప్రిల్ 1, 2013 నాడు వారి మూలధన ఖాతాల నిల్వలు లాల్ ₹ 4,00,000 మరియు పాల్ ₹ 6,00,000 చూపుతున్నాయి. జూలై 01, 2013 నాడు లాల్ ₹ 1,00,000 మరియు పాల్ ₹ 60,000 అదనపు మూలధనాన్ని సమకూర్చినారు. అక్టోబర్ 01, 2013 నాడు లాల్ ₹ 50,000 ఉపసంహరించుకోగా, జనవరి 01, 2014 నాడు పాల్ ₹ 25,000 ఉపసంహరించుకొన్నాడు. అంగీకరించిన వడ్డీ భాగస్తుల మూలధనాలపై సం॥కి 8%. మూలధనాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
మూలధనాలపై వడ్డీ లెక్కింపు

32,000 + 6,000 – 2,000
= ₹ 36,000

48,000 + 3,600 – 500
= ₹ 51,100

ప్రశ్న 9.
X మరియు Yలు భాగస్తులు, లాభనష్టాలను 2 : 3 నిష్పత్తిలో పంచుకొంటారు. వారి మూలధన ఖాతాల నిల్వలు ఏప్రిల్ 1, 2014 నాడు వరుసగా X 20,000 మరియు YR 10,000. క్రింది సందర్భాలలో 31 మార్చి, 2015 తో అంతమయ్యే సం॥నికి లాభనష్టాల వినియోగిత ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.
సందర్భం 1. : భాగస్తుల మూలధనాలపై వడ్డీ లెక్కింపు ఒప్పందంలో లేనపుడు మరియు సంవత్సరాంతానికి సంస్థ ఆర్జించిన లాభం 2,000 అయినపుడు
సందర్భం 2. : ఒప్పందం ప్రకారం భాగస్తుల మూలధనాలపై వడ్డీ సం॥నికి 6% మరియు ఆ సం॥లో సంస్థ యొక్క నష్టం ₹ 1,500 అయితే
సందర్భం 3. : ఒప్పందం ప్రకారం మూలధనాలపై వడ్డీ రేటు సం॥కి 6% మరియు వర్తకపు లాభం ఆ సం॥లో ₹ 2,100.
సాధన.
సందర్భం 1. :

గమనిక : మూలధనంపై వడ్డీ ఒప్పందంలో లేనపుడు వడ్డీని లెక్కించరాదు.

సందర్భం 2. :

గమనిక : సంస్థ నష్టాలలో ఉన్నపుడు మూలధనంపై వడ్డీని లెక్కించరాదు.

సందర్భం 3. :

ప్రశ్న 10.
జాన్ ఒక సంస్థలో భాగస్తుడు, అక్టోబర్ 1, 2014 నాడు ₹ 20,000 సొంతానికి వాడుకొన్నాడు. ఒప్పందం ప్రకారం సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 10% మరియు ఖాతా పుస్తకాలను ప్రతి సం॥ము డిసెంబర్ 31న ముగిస్తారు. సొంత వాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ = 20,000 x 10/100 × 3/12
= ₹ 500
సందర్భం 3. : సొంతవాడకాలు మరియు వడ్డీరేటు ఇచ్చి, సొంతవాడకాల తేదీ ఇవ్వనపుడు సరాసరి 6 నెలలకు వడ్డీ లెక్కించవలెను.

ప్రశ్న 11.
అహ్మద్ అనే భాగస్తుని యొక్క సొంతవాడకాలు ₹ 30,000 మరియు సొంతవాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 15% సొంతవాడకాలపై వడ్డీ లెక్కించండి.
సాధన.
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ
= ₹ 30,000 × x 15/100 ×6/12
= ₹ 2,250

ప్రశ్న 12.
2014 సం॥లో షణ్ముఖి అనే భాగస్తురాలు ప్రతినెల ₹ 10,000 చొప్పున సొంతానికి వాడుకుంటున్నది. సొంతవాడకాలపై వడ్డీ రేటు సం॥కి 8% అయితే వివిధ సందర్బాలలో సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
ఎ) సొంత వాడకాలను ప్రతినెల మొదటి తేదీన వాడుకొన్నపుడు :
= మొత్తం సొంత వాడకాలు 10,000 × 12 = ₹ 1,20,000
సొంత వాడకాలపై వడ్డీ = 1,20,000 × 8/100 × 6.5/12 = ₹ 5,200

బి) ప్రతినెల చివరి రోజున సొంత వాడకాలు వాడుకున్నపుడు :
సొంత వాడకాలపై వడ్డీ = 1,20,000 × 8/100 × 5.5/12 = ₹ 4,400

సి) ప్రతినెలా మధ్యలో సొంతవాడకాలు తీసుకున్నపుడు:
సొంత వాడకాలపై వడ్డీ = 1,20,000 × 8/100 × 6/12
= ₹ 4,800

ప్రశ్న 13.
రత్నం మరియు మాణిక్యంలు లాభనష్టాలను సమానంగా పంచుకొనే భాగస్తులు. 2014 – 15 ఆర్థిక సంవత్సరంలో రత్నం సొంతవాడకాలు ప్రతి త్రైమాసానికి ₹ 50,000. సొంత వాడకాలపై వడ్డీ రేటు 10%. వివిధ సందర్భాలలో సొంతవాడకాలపై వడ్డీని లెక్కించండి.
సాధన.
ఎ) సొంతవాడకాలను ప్రతినెల త్రైమాసం మొదటి రోజున వాడుకొన్నపుడు :
మొత్తం సొంత వాడకాలు
= 50,000 × 4 = ₹ 2,00,000
సొంత వాడకాలపై వడ్డీ
= 2,00,000 × 10/100 × 7.5/12 = ₹ 12,500

బి) సొంతవాడకాలు ప్రతి త్రైమాసం చివరి రోజున వాడుకున్నపుడు :
సొంతవాడకాలపై వడ్డీ 2,00,000 × 10/100 × 7.5/12 = ₹ 7,500

ప్రశ్న 14.
వంశీ మరియు కృష్ణాలు భాగస్తులు మార్చి 31, 2015 తో అంతమయ్యే సం॥ లో వంశీ యొక్క సొంత వాడకాలు ఇలా ఉన్నాయి.

భాగస్వామ్య ఒప్పందంలో భాగస్తుల సొంత వాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 12% గా చెప్పబడినది. వంశీ సొంతవాడకాలపై వడ్డీని సాధారణ వడ్డీ మరియు గుణిజాల పద్ధతి ద్వారా లెక్కించండి.
సాధన.
1. సాధారణ వడ్డీ పద్ధతి :

2. గుణిజాల పద్ధతి :

సొంత వాడకాలపై వడ్డీ = గుణిజాల మొత్తం × రేటు / 100 × 1 / 12
= 70,000 × 12 / 100 × 1 / 12
= ₹ 700

ప్రశ్న 15.
మార్చి 31, 2014 తో అంతమయ్యే సం॥కి తన్విఖ అనే భాగస్తురాలు యొక్క సొంత వాడకాలు ఇలా ఉన్నాయి.

సొంత వాడకాలపై వడ్డీ సం॥కి 7% అయితే సొంత వాడకాలపై వడ్డీని గుణిజాల పద్ధతిలో లెక్కించండి.
సాధన.
గుణిజాల పద్ధతి ద్వారా సొంత వాడకాలపై వడ్డీ లెక్కింపు

సొంత వాడకాలపై వడ్డీ = గుణిజాల మొత్తం × రేటు / 100 × 1 / 12
= 4,30,000 × 7 / 100 × 1 / 12
= ₹ 2,508

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 4th Lesson వ్యాపారేతర సంస్థల ఖాతాలు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 4th Lesson వ్యాపారేతర సంస్థల ఖాతాలు

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వ్యాపారేతర (లేదా) లాభరహిత సంస్థలు అనగానేమి ? సరి అయిన ఉదాహరణలు తెలుపుము.
జవాబు:
ప్రజలకు లేదా తమ సంస్థలోని సభ్యులకు లాభాపేక్ష లేకుండా సేవ చేయాలనే కోరికతో నెలకొల్పిన సంస్థలను వ్యాపారేతర సంస్థలు అంటారు. వీటి యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యము సేవ చేయుట. క్రీడలు, లలిత కళలు, సంగీతము మొదలైన వాటిని అభివృద్ధిపరచడానికి వ్యాపారేతర సంస్థలను నెలకొల్పుతారు. విద్యా సంస్థలు, ఆసుపత్రులు, రోటరీక్లబ్లు, సాంస్కృతిక సంస్థలు, వృద్ధాశ్రమాలు, క్లబ్లు, ఛారిటబుల్ ట్రస్టులు, బ్లడ్్బంకు, ఐ బాంకు మొదలైనవి వ్యాపారేతర సంస్థలకు ఉదాహరణలు. వీటి ముఖ్య ఉద్దేశ్యము సంఘానికి సేవ చేయుట.

ప్రశ్న 2.
వ్యాపారేతర సంస్థలు ఏఏ ఖాతాలను తయారు చేస్తాయి?
జవాబు:
వ్యాపారేతర సంస్థలు లాభార్జనతో నిర్వహించబడవు. అందువలన ఇవి వర్తకపు ఖాతా, లాభనష్టాల ఖాతాలను సంవత్సరాంతమున తయారు చేయవు. అయితే వ్యాపారేతర సంస్థలకు కూడా ఆదాయాలు, వ్యయాలు, ఆస్తులు, అప్పులు ఉంటాయి. కావున సంవత్సరాంతాన ఎంత ఆదాయము వచ్చినది, ఎంత వ్యయమైనది మరియు ఎంత మేరకు సంస్థలో ఆస్తులు, అప్పులు ఉన్నవో తెలుసుకొనవలసిన అవసరము ఉంటుంది. అందువలన వ్యాపారేతర సంస్థలు ఈ క్రింది వాటిని తయారు చేస్తాయి.

1. వసూళ్ళ – చెల్లింపుల ఖాతా.
2. ఆదాయ – వ్యయాల ఖాతా.
3. ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక.

ప్రశ్న 3.
వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా అనగానేమి ?
జవాబు:
వసూళ్ళ – చెల్లింపుల ఖాతా అనగా నగదు వసూళ్ళ చెల్లింపుల ఖాతా. ఇది వాస్తవిక ఖాతా. నగదు ఖాతాను పోలి ఉంటుంది. ఈ ఖాతాలో వసూలైన నగదు మొత్తాలను డెబిట్ వైపున, నగదు రూపములో చెల్లించిన మొత్తాలను క్రెడిట్ వైపున చూపుతారు. సంవత్సర ప్రారంభములో ఉన్న నగదు, బాంకు నిల్వలను డెబిట్ వైపున చూపాలి. సంవత్సర కాలములో వసూలైన నగదు మొత్తాలను డెబిట్ వైపున, చెల్లించిన నగదు మొత్తాలను క్రెడిట్ వైపున చూపవలెను. ఈ వసూళ్ళు – చెల్లింపులు గత సంవత్సరానికి లేదా రాబోయే సంవత్సరాలకు చెంది ఉండవచ్చు. అదే విధముగా రాబడి అంశాలకు, పెట్టుబడి అంశాలకు తేడా చూపనవసరం లేదు. మొత్తము వసూళ్ళ నుంచి మొత్తం చెల్లింపులను తీసివేయగా ముగింపు నగదు నిల్వ మరియు బాంకు నిల్వ తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 4.
ఆదాయ – వ్యయాల ఖాతా అనగానేమి ?
జవాబు:
వ్యాపారేతర సంస్థలు లాభనష్టాల ఖాతాకు బదులుగా ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేస్తాయి. ఇది నామమాత్రపు ఖాతా. ఈ ఖాతాలో డెబిట్ వైపున ఖర్చులు మరియు నష్టాలను, క్రెడిట్ వైపున ఆదాయాలను మరియు లాభాలను చూపుతారు. ఈ ఖాతాలో ప్రస్తుత సంవత్సరానికి సంబంధించిన ఆదాయాలను, వ్యయాలను మాత్రమే తీసుకోవాలి. గత సంవత్సరానికి లేదా రాబోయే సంవత్సరాలకు చెందిన ఆదాయ, వ్యయాలను, తీసుకొనకూడదు. అలాగే రాబడి అంశాలను మాత్రమే ఈ ఖాతాలో చూపించాలి. పెట్టుబడి అంశాలను వదిలివేయాలి. క్రెడిట్ వైపు ఆదాయము, డెబిట్ వైపున వ్యయాల కంటే ఎక్కువగా ఉంటే మిగులు అని, ఒకవేళ ఆదాయము కంటే వ్యయము ఎక్కువగా ఉంటే లోటు అని తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
వసూళ్ళు చెల్లింపులు మరియు ఆదాయ – వ్యయాల మధ్య గల 5 తేడాలను వివరింపుము.
జవాబు: వసూళ్ళ చెల్లింపుల ఖాతా మరియు ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాకు మధ్య గల తేడాలు :
వసూళ్ళ-చెల్లింపుల ఖాతా

1. ఇది నగదు చిట్టాను పోలి ఉంటుంది.
2. ఇది వాస్తవిక ఖాతా అంశము.
3. ఇందులో ప్రారంభపు నగదు బాంకు నిల్వలు మరియు ముగింపు నగదు బాంకు నిల్వలు ఉంటాయి.
4. నగదు వసూళ్ళను డెబిట్ వైపున, నగదు చెల్లింపులను క్రెడిట్ వైపున చూపుతారు.
5. ఈ ఖాతాలో రావలసిన ఆదాయాలకు, చెల్లించవలసిన వ్యయాలకు, రానిబాకీలకు సర్దుబాట్లు ఉండవు.
6. ఈ ఖాతాలో గత సంవత్సరము, ప్రస్తుత సంవత్సరము, తదుపరి సంవత్సరానికి చెందిన అన్ని వసూళ్ళు, చెల్లింపులను చూపుతారు.
7. ఈ ఖాతాలో రాబడి అంశాలకు, పెట్టుబడి అంశాలకు తేడా చూపరు.

ఆదాయ వ్యయాల ఖాతా

1. ఇది లాభనష్టాల ఖాతాను పోలి ఉంటుంది.
2. ఇది నామ మాత్రపు ఖాతా అంశము.
3. ఇందులో ప్రారంభపు నిల్వలు మరియు ముగింపు నిల్వలు ఉండవు.
4. రాబడి వ్యయాలను డెబిట్ వైపున, రాబడి ఆదాయాలను క్రెడిట్ వైపున చూపుతారు.
5. ఈ ఖాతాలో ప్రస్తుత సంవత్సరానికి చెందిన రావలసిన మరియు చెల్లించవలసిన అంశాలకు సర్దుబాట్లు ఉంటాయి.
6. ఈ ఖాతాలో కేవలము ప్రస్తుత సంవత్సరానికి సంబంధించిన అంశాలనే లెక్కలోకి తీసుకుంటారు.
7. ఈ ఖాతాలో రాబడి అంశాలను తీసుకొని పెట్టుబడి అంశాలను వదిలివేస్తారు.

ప్రశ్న 6.
చందాలను వివరింపుము.
జవాబు:
వ్యక్తుల నుంచి, సంస్థల నుంచి వార్షికముగా వసూలయిన మొత్తాన్ని చందాలు అంటారు. ఈ అంశము వసూళ్ళ చెల్లింపుల ఖాతాలో డెబిట్ వైపున ఉంటుంది. దీనిని ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాలో క్రెడిట్ వైపున రాబడి చూపుతారు. అంతేకాక ఏ సంవత్సరానికయితే ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేస్తున్నారో ఆ సంవత్సరానికి చెందిన చందాలను లెక్కలోకి తీసుకొనవలెను.

ప్రశ్న 7.
మరణ శాసనాలు (వారసత్వాలు) వివరింపుము.
జవాబు:
కొంతమంది వ్యక్తులు తమ జీవితానంతరము తమ ఆస్తులు ఫలానా సంస్థలకు, దేవాలయాలకు, పాఠశాలకు చెందాలని వీలునామా వ్రాస్తారు. వారి తదనంతరము ఆయా ఆస్తులు సంస్థలకు వీలునామా ద్వారా సంక్రమిస్తాయి. వీటినే మరణశాసనాలు లేదా వారసత్వాలు అంటారు. వీటిని వసూళ్ళ చెల్లింపుల ఖాతాలో డెబిట్ వైపున నమోదు చేసి, ఆస్తి-ఆప్పుల పట్టికలో అప్పులవైపు చూపుతారు. దీనిని మూలధనముగా పరిగణిస్తారు.

ప్రశ్న 8.
సాధారణ విరాళాలు అనగానేమి ? ప్రత్యేక విరాళాలు అనగానేమి ?
జవాబు:
వ్యక్తులు, సంస్థలు ఉదారముగా ఇచ్చే మొత్తాలను విరాళాలు అంటారు. వీటిని వసూలు-చెల్లింపుల ఖాతాలో డెబిట్ వైపు నమోదు చేస్తారు. ఇవి రెండు రకాలు. 1. సాధారణ విరాళాలు 2. ప్రత్యేక విరాళాలు.
1) సాధారణ విరాళాలు : ఏదైనా ప్రత్యేక అవసరానికి కాక వ్యాపార సంస్థలకు ఇచ్చే చిన్నచిన్న విరాళాలను సాధారణ విరాళాలు అంటారు. వీటిని ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాలో ఆదాయంగా చూపుతారు.

2) ప్రత్యేక విరాళాలు : వ్యాపార సంస్థలు ఏదైనా ప్రత్యేక ఉద్దేశ్యముతో విరాళాలను స్వీకరిస్తే వాటిని ప్రత్యేక విరాళాలు అంటారు.
ఉదా : భవన నిధి టోర్నమెంటు నిధి, లైబ్రరీనిధి. వీటిని ఉద్దేశించబడిన ప్రయోజనాలకే వినియోగించాలి. ప్రత్యేక విరాళాలను మూలధన వసూలుగా భావించి, ఆస్తి – అప్పుల పట్టికలో అప్పుల వైపు చూపవలెను.

ప్రశ్న 9.
జీవిత సభ్యత్వ రుసుము అనగానేమి ?
జవాబు:
సాధారణముగా సభ్యులు ప్రతినెల లేదా సంవత్సరము తమ సభ్యత్వానికి రుసుము చెల్లిస్తారు. కనుక సభ్యత్వ ఉండేందుకు రుసుము రాబడి ఆదాయము అవుతుంది. కాని కొంతమంది సభ్యులు ఒకేసారి జీవితాంతము సభ్యునిగా పెద్ద మొత్తాన్ని చెల్లిస్తారు. దీనిని జీవిత సభ్యత్వ రుసుము అంటారు. దీనిని మూలధన వసూలుగా భావించి ఆస్తి – అప్పుల పట్టికలో అప్పుల వైపు చూపుతారు.

ప్రశ్న 10.
రాబడి వ్యయము అనగానేమి ? ఉదాహరణలతో వివరింపుము.
జవాబు:
ఏదైనా వ్యయము సంస్థ యొక్క రాబడిని లేదా లాభాన్ని ఆర్జించుటకు చేస్తే దానిని రాబడి వ్యయము అంటారు. ఆ వ్యయాలు పునరావృతస్వభావము కలవి. సంస్థలకు ఈ వ్యయాల వలన కలిగే ప్రయోజనము ఒక సంవత్సర కాలము కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. ఉదా : జీతాలు, అద్దె, వేతనాలు, విద్యుచ్ఛక్తి, భీమా, మరమ్మత్తులు మొదలైనవి.

TEXTUAL EXERCISES

ప్రశ్న 1.
క్రింది వివరాల నుండి వసూళ్ళు-చెల్లింపుల ఖాతాను తయారు చేయండి.
చేతిలో నగదు — 2,000
బాంకులో నగదు — 4,000
వసూలైన చందాలు — 30,000
వసూలైన విరాళాలు — 5,600
ఫర్నిచర్ కొనుగోలు — 9,000
చెల్లించిన అద్దె — 5,000
సాధారణ ఖర్చులు — 2,000
పోస్టేజ్, టెలిగ్రామ్స్ — 800
చిల్లర ఖర్చులు — 100
ముగింపు నగదు నిల్వ — 200
సాధన.

ప్రశ్న 2.
వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతాను తయారు చేయండి.
ప్రారంభ నగదు నిల్వ — 2,000
చెల్లించిన అద్దె — 250
స్టేషనరి ఖర్చులు — 540
వసూలైన చందాలు — 1,500
గత సం॥నకు చెందినవి — 4,350
ప్రస్తుత సం॥నకు చెందినవి — 800
చెల్లించిన భీమా — 1900
పాత యంత్రం అమ్మకం — 756
సాధన.

ప్రశ్న 3.
ఈ క్రింది వివరాల నుండి వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఈ క్రింది వివరాల నుండి వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతాను చూపండి.

సాధన.

ప్రశ్న 5.
గాంధీ కల్చరర్ క్లబ్కు చెందిన ఈ క్రింది వసూళ్ళు, చెల్లింపుల ఖాతా నుండి ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను 31-12-2014నకు తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :

1. 2014 వ సం॥నకు గాను రావలసిన చందాలు 600.
2. చెల్లించవలసిన జీతాలు 400.
3. విరాళాలలో సగ భాగాన్ని మూలధనీకరించండి.
4. పెట్టుబడులపై రావలసిన వడ్డీ 60.
5. ముందుగా చెల్లించిన బీమా 70.

సాధన.

ప్రశ్న 6.
ఈ క్రింది వసూళ్ళు, చెల్లింపుల ఖాతా 31-12-2014న తిరుపతి క్లబ్ నకు చెందినది ఆదాయ – వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :

1. చెల్లించిన అద్దె పన్నులలో 2013 వ సం॥నకు చెందినది ? 600 కలసి ఉన్నది.
2. చెల్లించవలసిన జీతాలు ? 900.
3. వచ్చిన చందాలలో 2013 సం॥నకు చెందినవి 600 కలసి ఉన్నవి.
4. 2014 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 400.
5. అమ్మిన ఫర్నిచర్ అసలు విలువ 800.

సాధన.

ప్రశ్న 7.
శ్రీ వెంకటేశ్వర సొసైటీకి చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపులు ఖాతా 31-12-2014నకు చెందినది. ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :

1. ప్రవేశ రుసుము మరియు విరాళాలు మూలధనీకరింపుము.
2. 31-12-2014 న ఆట పరికరాల నిల్వ 4,000.

సాధన.

ప్రశ్న 8.
విశాఖ స్పోర్ట్స్ అసోసియేషన్కు చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా 31-12-2014 నకు చెందినది. ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :
A. రావలసిన చందాలు 31-12-2013 నాటికి 7 450 మరియు 31-12-2014 నాటికి 400.
B. వచ్చిన చందాలలో 2015 సం॥నకు చెందినవి 100 కలిసి ఉన్నవి.
C. ఆట పరికరాల నిల్వ 31-12-2013న 550 మరియు 31-12-2013న 1090.
D. ఆఫీసు ఖర్చులలో కౌ 150 లు 2013 సం॥నకు చెందినవి కాగా 2014సం॥నకు గాను చెల్లించ
సాధన.

ప్రశ్న 9.
తిరుపతి స్పోర్ట్స్ క్లబ్కు చెందిన క్రింది వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా నుండి 31-12-2010 నాటికి ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :
A. లాకర్ల అద్దెలో ఔ 420 2009 సం॥నకు చెందినది కాగా కౌ 630 ఇంకనూ రావలసి ఉంది.
B. అద్దెలో 2009కి చెందినది 9,100 లు కలసి ఉన్నది మరియు ఇంకనూ చెల్లించవలసిన అద్దె * 9,100.
C. స్టేషనరీ ఖర్చులలో 32,184 లు 2009వ సం॥నకు చెందినది మరియు 2,548 లు చెల్లించవలసి ఉన్నది.
D. 2010 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 3,272
సాధన.

ప్రశ్న 10.
31-12-2014 న శ్రీహరి స్పోర్ట్స్ క్లబ్కు చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా ఇలా ఉన్నది.

అదనపు సమాచారం :

1. 2013 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 1,000 మరియు 2014 సం॥నకు రావలసిన చందాలు *1,050.
2. వచ్చిన చందాలలో 2015 సం॥నకు చెందినది 400 లు కలసి ఉన్నవి.
3. ప్రారంభ ఆట పరికరాల నిల్వ ర్ 1,000 మరియు ముగింపున నిల్వ ర్ 1,250.
4. గడ్డికోత యంత్రంపై తరుగుదల 10%.
5. పై వివరాల ఆధారంగా 31-12-2014 నాటికి ఆదాయ వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి. మరియు ప్రారంభ, ముగింపు ఆస్తి-అప్పుల పట్టీని తయారు చేయండి.

సాధన.


31-12-2014 నాటి ఆస్తి – అప్పుల పట్టిక

ప్రశ్న 11.
ఈ క్రింది వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా మరియు అదనపు సమాచారం నుండి 31-12-2012 నాటికి కడప సిటీ క్లబ్్కు ఆదాయ, వ్యయాలు తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :
A. వచ్చిన చందాలలో 2013 సం॥నకు చెందిన కౌ 1,200 లు మరియు 2015 సం॥నకు చెందిన 2,400 కలసి ఉన్నవి.
B. 2014 సం॥నకు రావలసిన చందాలు < 1,800.
C. 2014 సం॥నకు చెల్లించవలసిన ప్రింటింగ్ ఖర్చులు 240.
D. 2014 సం॥నకు చెల్లించవలసిన జీతాలు 3,600.
సాధన.

ప్రశ్న 12.
31-12-2008 నాటికి బాంబే స్పోర్ట్స్ క్లబ్కు చెందిన వసూళ్ళు చెల్లింపుల ఖాతా ద్వారా ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

1. లాకర్ల అద్దెలో 2007 సం॥నకు చెందినది 360 కలిసి ఉన్నది మరియు రావలసినది ? 90.
2. అద్దెలో 2007 సం॥నకు చెందినది 1,300 లు కలసి ఉన్నది మరియు ఇంకనూ చెల్లించవలసిన అద్దె 1,300.
3. స్టేషనరీ ఖర్చులలో 2007 సం॥నకు చెందినది 312 కలసి ఉన్నది మరియు 364 ఇంకనూ చెల్లించవలసి ఉన్నది.
4. 2008 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 468.

సాధన.

ప్రశ్న 13.
నేతాజి స్పోర్ట్స్ క్లబ్కు చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపులు ఖాతా 31-12-2014 నకు చెందినది. ఆదాయ – వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

అదనపు సమాచారం :
A. వచ్చిన చందాలలో గత సం॥నకు చెందినవి 1,000 లు కలసి ఉన్నవి.
B. అద్దెలో గత సం॥నకు చెందినది ? 600 కలసి ఉన్నది.
సాధన.

ప్రశ్న 14.
విశాఖ టౌన్ క్లబ్కు క్రింది వసూళ్ళు – చెల్లింపులు ఖాతా మీకు అందిస్తున్నది. 31-12-2014 నాటికి ఆదాయ – వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

అదనపు సమాచారం :
A. వచ్చిన చందాలలో 500 గత సం॥నకు చెందినవి.
B. అద్దెలో గత సం॥నకు చెందినది ? 300.
C. అమ్మిన ఫర్నిచర్ విలువ 1,000.
సాధన.

ప్రశ్న 15.
గుంటూరు స్పోర్ట్స్ క్లబ్కు చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా 31 మార్చి 2012 నకు ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

అదనపు సమాచారం :
A. చెల్లించవలసిన జీతాలు 600.
B. ఆట పరికరాల ప్రారంభ నిల్వ కౌ 1,000 ముగింపు నిల్వ 500.
C. పెట్టుబడులపై రావలసిన వడ్డీ 200.
D. 2012 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 3,000.
సాధన.

ప్రశ్న 16.
హైదరాబాదుకు చెందిన సాయి చారిటబుల్ ట్రస్టుకు చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపులు ఖాతా 31-12-2011 నాటిది.

అదనపు సమాచారం :

1. 2011 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 2500.
2. ముందుగా చెల్లించిన అద్దె 300.
3. స్టేషనరి బిల్లు చెల్లించవలసినది ? 150.
4. విరాళాలను మూలధనీకరించండి.
5. ప్రవేశ రుసుములో సగ భాగాన్ని మూలధనీకరించుము.
6. 2011 సం॥నకు రావలసిన వడ్డీ 7 200.

సాధన.

ప్రశ్న 17.
నెల్లూరు స్పోర్ట్స్ క్లబ్ 01-01-2010న ప్రారంభించుట జరిగినది. క్రింది వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా 31 డిసెంబర్ 2010 నాటిది.

అదనపు సమాచారం :

1. 2010 సం॥నకు రావలసిన చందాలు 300.
2. చెల్లించవలసిన జీతాలు 170.
3. ప్రవేశ రుసుమును మూలధనీకరింపుము.
4. బీమానందు 2011 సం॥నకు చెందినది 9 నెలలకు కలదు.

సాధన.

ప్రశ్న 18.
బాలాజి ట్రస్టు తిరుపతికి చెందిన వసూళ్ళు – చెల్లింపుల ఖాతా 31-12-2008 నాటిది. ఆదాయ, వ్యయాల ఖాతాను తయారు చేయండి.

సర్దుబాట్లు :

1. 2008 సం॥నకు ఇంకనూ రావలసిన చందాలు కౌ 700.
2. ప్రభుత్వ బాండ్లపై రావలసిన వడ్డీ 100 మరియు చెల్లించవలసిన అద్దె 60.

సాధన.

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
ఈ క్రింది వివరాల నుండి వసూళ్ళు చెల్లింపుల ఖాతాను తయారు చేయండి.
చేతిలో నగదు — 2,000
బాంకులో నగదు — 6,000
చందాలు — 3,000
వసూలైన విరాళాలు — 2,400
ఫర్నిచర్ కొనుగోలు — 1,600
సాధారణ ఖర్చులు — 1,000
పోస్టేజి — 400
స్టేషనరీ — 600
చెల్లించిన లాకర్ అద్దె — 1,800
ఆఫీసు ఖర్చులు — 800
ముగింపు నగదు నిల్వ — 7,000
సాధన.

ప్రశ్న 2.
ఈ క్రింది వసూళ్ళు చెల్లింపుల ఖాతాను 31-3-2015 నాటికి ఈ క్రింది వివరాల ఆధారంగా తయారు చేయండి.
ప్రారంభ నగదు — 2,250
బాంకు నిల్వ — 750
ఆట పరికరాల కొనుగోళ్ళు — 1,500
గ్రౌండ్ నిర్వహణ (ఆట స్థలము) — 250
టోర్నమెంట్ నిధి — 1,000
టోర్నమెంట్ ఖర్చులు — 450
స్టేషనరీ — 250
వసూలైన చందాలు — 3,000
కొనుగోలు చేసిన ప్రైజులు, మెమోంటోలు — 1,400
వినోదపు టికెట్ల అమ్మకం — 600
వినోదపు ఖర్చులు — 400
స్పోర్ట్స్ డే నిర్వహణ ఖర్చులు — 500
సాధన.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 3rd Lesson కన్సైన్మెంటు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 3rd Lesson కన్సైన్మెంటు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న1.
కన్సైన్మెంటు అంటే ఏమిటి ? అమ్మకాలకు, కన్సైన్మెంటుకు తేడాలు ఏమిటి ?
జవాబు:
సరుకు యొక్క యాజమాన్యపు హక్కు మారకుండా వస్తువులను ఒక ప్రదేశము నుంచి మరొక ప్రదేశానికి ప్రతినిధుల ద్వారా అమ్మకం చేయడానికి, పంపడాన్ని కన్సైన్మెంటు అంటారు.
కన్సైన్మెంటుకు, అమ్మకానికి క్రింది వ్యత్యాసాలున్నాయి.

కన్ సైన్మెంటు

1. యాజమాన్యపు హక్కు : యాజమాన్యపు హక్కు కన్సైనార్కు ఉంటుంది.
2. వ్యక్తులు : కన్సైన్మెంటు వ్యాపారములో ఇద్దరు వ్యక్తులు ఉంటారు. ఒకరు కన్సైనార్ మరియు కన్సైనీ.
3. సంబంధము : కన్సైనార్, కన్సైనీల మధ్య సంబంధం యజమాని – ప్రతినిధి.
4. డిస్కౌంట్ – కమీషన్ : కన్సైనీ చేసిన అమ్మకాలపై కన్సైనార్ కమీషన్ చెల్లిస్తాడు.
5. లాభనష్టాలు : కన్సైన్మెంటులో వచ్చిన లాభ నష్టాలను కన్సైనార్ భరిస్తాడు.

అమ్మకాలు

1. యాజమాన్యపు హక్కులు అమ్మకపుదారు నుంచి కొనుగోలుదారుకు బదిలీ అవుతాయి.
2. అమ్మకములో కూడా ఇద్దరు వ్యక్తులు ఉంటారు.
   1. అమ్మకపుదారుడు
   2. కొనుగోలుదారుడు
3. వీరి మధ్యగల సంబంధం ఋణదాత – ఋణగ్రస్తుడు.
4. కొనుగోలుదారుడు తాను కొన్న సరుకుపై డిస్కౌంటును పొందవచ్చు.
5. సరుకు అమ్మిన తర్వాత అమ్మకంపై లాభ నష్టాలను అమ్మకపుదారుడు భరిస్తాడు.

ప్రశ్న 2.
క్రింది వానికి తేడాలు వ్రాయండి.
ఎ) ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్కు, అకౌంటు సేల్స్కు
బి) కమీషను, డెల్డరీ కమీషన్కు
జవాబు:
ఎ) ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్కు, అకౌంటు సేల్స్కు మధ్యగల తేడాలు :
ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్

1. ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ను అమ్మకపుదారుడు తయారు చేస్తాడు.
2. దీనిని అమ్మకపుదారుడు కొనుగోలుదారుకు పంపుతాడు.
3. ఖర్చులను కలుపుతారు. కాని డిస్కౌంట్ కమీషన్ తీసివేస్తారు.
4. రెండు పార్టీల మధ్య ఋణదాత – ఋణగ్రస్తుని సంబంధము ఉంటుంది.

అకౌంటు సేల్స్

1. అకౌంటు సేల్స్ను కన్సైనీ తయారు చేస్తాడు.
2. దీనిని కన్సైనీ కన్సైనార్కు పంపుతాడు.
3. అన్ని ఖర్చులను మరియు కమీషన్ అకౌంట్ సేల్స్ తగ్గిస్తారు.
4. రెండు పార్టీల మధ్య ఉండే సంబంధము యజమాని మరియు ప్రతినిధి.

బి) కమీషన్కు, డెల్డరీ కమీషన్కు మధ్యగల తేడాలు కమీషన్

1. కన్సైనీ సరుకు అమ్మినందుకు ప్రతిఫలముగా కమీషన్ పొందటానికి అర్హత ఉంటుంది.
2. కన్సైనీకి సాధారణముగా అతడు చేసిన అమ్మకాలపై నిర్ణీత శాతం కమీషన్ చెల్లిస్తారు.
3. రానిబాకీల వలన కలిగే నష్టానికి కన్సైనీ బాధ్యత వహించనవసరం లేదు.

డెల్డరీ కమీషన్

1. రానిబాకీల వలన కలిగే నష్టాన్ని కవర్ చేసుకోవడానికి కన్సైనీకి డెల్డరీ కమీషన్ ఇస్తారు.
2. డెల్డరీ కమీషన్ను స్థూల అమ్మకాలపై లెక్కిస్తారు.
3. కన్సైనీకి డెల్డరీ కమీషన్ ఇచ్చినపుడు రానిబాకీల వలన ఏర్పడే నష్టాలకు అతడే బాధ్యత వహించవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
అకౌంట్ సేల్స్ అంటే ఏమిటి ? నమూనాను తయారు చేయండి.
జవాబు:
అకౌంట్ సేల్స్ అనగా కన్సైనీ కన్సైనార్కు పంపే నివేదిక. దీనిలో సరుకు అమ్మకము, వచ్చిన ధర, ఏజెంటు, కమీషన్ పెట్టిన ఖర్చులు, చెల్లించవలసిన మొత్తం మొదలైన వివరాలు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ అంటే ఏమిటి ? నమూనాను తయారు చేయండి.
జవాబు:
కన్సైనార్ సరుకుతో పాటుగా ఒక నివేదికను కన్సైనీకి పంపడం జరుగుతుంది. దీనిలో కన్సైన్ చేసిన వస్తువుల వర్ణన, పరిమాణం, బరువు, ధర మరియు ఇతర వివరాలు ఉంటాయి. ఈ నివేదికను ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ అంటారు. చూడడానికి ఇది అమ్మకాల ఇన్వాయిస్ను పోలి ఉన్నా, కాని దీనిని పంపడంలో ఉద్దేశ్యము వేరు. అమ్మకాల ఇన్వాయిస్ అనే నివేదికను అమ్మకపుదారు, కొనుగోలుదారుకు పంపిన వస్తువుల విలువను కొనుగోలుదారుకు ఛార్జి చేయడం జరుగును.
కానీ కన్సైనార్, కన్సైనీకి పంపే ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ కన్సైనీ ఖాతాను వస్తువుల విలువతో ఛార్జి చేయడం జరగదు. ఇది సరుకు పంపినట్లుగా సాక్ష్యము. అంతేకాకుండా ఇందులో ఉదహరించిన ధర ఎక్కువ ధరకు అమ్మకాలు చేయమని ఉద్దేశ్యము. అందులో ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ లో ఉదహరించిన ధరను ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ ధర అంటారు. ఈ ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ ధర పంపిన వస్తువుల అసలు ధర కావచ్చు. కాని సాధారణముగా అమ్మకపు ధరను లేదా పంపిన వస్తువులను కన్సైనీ అమ్మవలసిన కనిష్ట ధరను సూచిస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
అసాధారణ నష్టాన్ని కన్సైన్మెంటు ఖాతాలో ఏ విధముగా చూపించాలి ?
జవాబు:
అనుకోని సంఘటన వలన సరుకునకు నష్టం ఏర్పడితే ఆ నష్టాన్ని అసాధారణ నష్టం అంటారు. అగ్ని ప్రమాదం, అజాగ్రత్త, దొంగతనం, వరదలు, భూకంపాల వలన ఈ రకమైన నష్టం ఏర్పడును. అసాధారణ నష్టం సహజమైనది కాదు. ఈ నష్టాన్ని వదిలివేయడానికి వీలులేదు. ఈ అసాధారణ నష్టాన్ని ముగింపు సరుకు విలువ కట్టినట్లుగానే విలువ కట్టాలి. ఈ విధముగా నష్టమైన సరుకు విలువ కట్టేటపుడు కన్సైనార్ పెట్టిన ఖర్చులలో భాగాన్ని కూడా తీసుకోవాలి. అసాధారణ నష్టాన్ని కన్సైన్మెంటు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేసి, మరల లాభనష్టాల ఖాతాకు మళ్ళించాలి.
చిట్టా పద్దు :
లాభనష్టాల ఖాతా Dr
To కన్సైన్మెంటు ఖాతా
సరుకును భీమా చేసినపుడు, కంపెనీ నుంచి మొత్తం నష్టాన్ని లేదా పాక్షికముగా పరిహారము పొందవచ్చు. పాక్షికముగా పరిహారం వచ్చినపుడు చిట్టాపద్దు
భీమా క్లెయిం ఖాతా Dr
లాభనష్టాల ఖాతా Dr
To కన్సైన్మెంటు ఖాతా

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కన్సైన్ మెంటును నిర్వచించండి.
జవాబు:
సరుకు యొక్క యాజమాన్యపు హక్కు మారకుండా వస్తువులను ఒక ప్రదేశము నుంచి మరొక ప్రదేశానికి ప్రతినిధుల ద్వారా అమ్మకము చేయడానికి పంపుటను కన్సైన్మెంటు అంటారు.

ప్రశ్న 2.
ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్ తయారు చేయవలసిన ఆవశ్యకత ఏమిటి ?
జవాబు:
ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిసను కన్సైనార్ తయారుచేసి కన్సైనీకి పంపుతాడు. ఇందులో కన్సైనార్ పంపుతున్న వస్తువుల యొక్క పరిమాణము, నాణ్యత, ధర, మొదలైన అంశాలు పొందుపరచబడి ఉంటాయి. ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్లో ధరల ప్రకారమే కన్సైన్ అమ్మకాలను చేయవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
అకౌంటు సేల్సును ఎందుకు తయారు చేస్తారు ?
జవాబు:
అకౌంట్ సేల్సును కన్సైనీ తయారు చేసి కన్సైనార్కు పంపుతాడు. ఇందులో కన్సైనీ దిగుమతి చేసుకున్న సరుకు వివరాలు, కన్సైనీ చేసిన అమ్మకాలు, కన్సైనీ వద్ద మిగిలి ఉన్న సరుకు, కన్సైనీ చేసిన ఖర్చులు, కన్ సైనీకి రావలసిన కమీషన్ మొదలైన వివరాలను అకౌంటు సేల్సులో పొందుపరచబడి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
కన్సైన్ మెంటు వ్యాపారములో కన్సైనార్ ఎవరు ? కన్సైనీ ఎవరు ?
జవాబు:
కన్సైన్మెంటు వ్యాపారములో ఇద్దరు వ్యక్తులు ఉంటారు. ఒకరు కన్సైనార్, రెండవ వ్యక్తి కన్సైనీ. కన్సైనార్ను యజమాని అని, కన్సైనీని ప్రతినిధి అంటారు. వీరి మధ్య గల సంబంధము కేవలం యజమాని, ప్రతినిధి సంబంధము మాత్రమే. కన్సైనార్ సరుకును కేవలం అమ్మకం కోసమే పంపుతాడు. కనుక కన్సైనీ ఆ సరుకును అమ్మినంతవరకు యాజమాన్యపు హక్కు కన్సైనార్కు మాత్రమే ఉంటుంది. కన్సైనీ కేవలం అమ్మకపు ఏజంటు. వస్తువులను అమ్మినందుకు కన్సైనార్ కమీషన్ చెల్లిస్తాడు. కన్సైన్మెంటు వచ్చే లాభనష్టాలు కన్సైనార్కు చెందుతాయి.

ప్రశ్న 5.
కమీషన్ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
కన్సైనీ, కన్సైనార్ తరఫున సరుకు అమ్మినందుకు గాను చెల్లించిన ప్రతిఫలాన్ని కమీషన్ అంటారు. కమీషన్ను అమ్మకాల మొత్తముపై నిర్ణీత శాతముగా లెక్కించి చెల్లించడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 6.
డెల్ క్రెడరీ కమీషన్ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
కన్సైన్మెంటు మీద వచ్చిన సరుకును అరువు మీద అమ్మినప్పుడు సాధారణముగా రానిబాకీలు ఏర్పడే అవకాశమున్నది. ఈ రిస్కును తగ్గించుకోవడానికి కన్సైనార్ అరువు అమ్మకాలపై బాకీల వసూళ్ళకై కన్సైనీ నుంచి హామీ పొందుతాడు. అందుకు గాను కన్సైనికి కొంత అదనపు కమీషన్ చెల్లించడం జరుగుతుంది. దీనినే డెల్ డరీ కమీషన్ అంటారు.

ప్రశ్న 7.
సాధారణ నష్టం ఏర్పడటానికి గల కారణాలేమిటి ?
జవాబు:
సరుకు సహజసిద్ధముగా దాని పరిమాణాన్ని కోల్పోయినపుడు, సరుకు విలువ తగ్గుతుంది. తద్వారా కొంత నష్టము ఏర్పడుతుంది. ఈ నష్టము తప్పనిసరి. అలా తప్పనిసరిగా ఏర్పడిన నష్టాన్ని సాధారణ నష్టము అంటారు. ఉదాహరణకు బొగ్గును ఎక్కించేటప్పుడు, దించేటపుడు కొంత పొడి రూపములో దాని పరిమాణము తగ్గుతుంది. అలాగే పెట్రోలియం నిలువ చేసినపుడు సహజ సిద్ధముగా కొంత ఆవిరి అయిపోయి దాని పరిమాణం తగ్గుతుంది.

కన్సైనీ పంపిన సరుకంతా అమ్ముడైతే ఈ సాధారణ నష్టాన్ని ప్రత్యేకముగా చూపవలసిన పనిలేదు. అయితే ముగింపు సరుకు ఉన్నట్లయితే, దాని విలువను లెక్కించేటప్పుడు కన్సైనీకి నికరముగా చేరిన సరుకునే మొత్తం సరుకుగా భావించి క్రింది విధముగా విలువ కట్టాలి.

ప్రశ్న 8.
అకౌంటు పుస్తకాలలో అసాధారణ నష్టాన్ని ఏ విధముగా చూపించాలి ?
జవాబు:
అసాధారణ నష్టము సహజమైనది కాదు. దీనిని వదిలివేయడానికి వీలులేదు. దీనిని ముగింపు సరుకుకు విలువ కట్టి ఈ మొత్తాన్ని కన్సైన్మెంటు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేయాలి.

ప్రశ్న 9.
ముగింపు సరుకు విలువను ఎలా లెక్కగడతారు ?
జవాబు:
కన్సైన్మెంటు మీద పంపిన సరుకులో కొంత భాగము అమ్ముడు కాకుండా మిగిలిపోవచ్చు. ముగింపు సరుకును విలువ కట్టడంలో అసలు ఖరీదు లేదా మార్కెట్ ధర ఏది తక్కువైతే ఆ ప్రకారం విలువ కట్టవలెను. సరుకు విలువను లెక్కించేటప్పుడు కేవలం కొన్న ధరకే కాకుండా సరుకుపై పెట్టిన పునరావృతం కాని ఖర్చులు లెక్కలోకి తీసుకోవాలి. వాటిని ముగింపు సరుకు విలువకు కలపాలి. పునరావృతం కాని ఖర్చులు అంటే కన్సైనార్ నుంచి కన్సైనీ గిడ్డంగికి చేరే వరకు పెట్టిన ఖర్చులు. ఉదా : రవాణా, ప్యాకింగ్, రవాణాలో భీమా, కస్టమ్స్ డ్యూటీ, ఆక్ట్రాయ్, బండి, కూలీ మొదలైనవి కన్సైనీ ఖర్చులను లెక్కలోకి తీసుకొనరాదు.

ప్రశ్న 10.
అసాధారణ నష్టము ఏర్పడటానికి గల కారణాలు ఏవి ?
జవాబు:
అనుకోని సంఘటనల వలన సరుకుకు నష్టము ఏర్పడితే అలాంటి నష్టమును అసాధారణ నష్టం అంటారు. అగ్ని ప్రమాదము వలన గాని, అజాగ్రత్త వలన గాని, దొంగతనము వలన గాని, భూకంపాలు మరేదైనా ప్రకృతి వైపరీత్యాల వలన ఈ రకమైన నష్టము సంభవించవచ్చు. ఇలాంటి నష్టాన్ని ఆపలేము.

TEXTUAL EXERCISES

ప్రశ్న 1.
జనవరి 1, 2009 నుండి శ్రీనగర్ లోని సుధ ₹ 20,000 విలువ గల సరుకును వరంగల్ లోని ఇందిరాకు కన్సైన్మెంట్పై పంపినారు. సుధ రవాణా ఛార్జీల నిమిత్తము ₹ 1,500 చెల్లించినది. ఏప్రిల్ 1, 2009 నాడు ఇందిరా ఈ దిగువ వివరాలతో అకౌంట్ సేల్స్ను పంపినది.
ఎ) 1/2 వంతు సరుకును ₹ 15,000 లకు అమ్మినది.
బి) ఇందిరా ఖర్చులు ₹ 750
సి) ఇందిరా కమీషన్ అమ్మకాలపై 5%
ఇందిరా తాను చెల్లించవలసిన మొత్తములకు బ్యాంక్ డ్రాప్ట్ను జతపరచినది. సుధ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.
సుధ పుస్తకాలు

ప్రశ్న 2.
జనవరి 1, 2012 నాడు హైదరాబాద్లోని గోపి ₹ 30,000 ల విలువ గల సరుకును మద్రాస్ లోని సుధీర్ు కన్సైన్మెంట్పి పంపినాడు. గోపి రవాణా మరియు ఇతర ఖర్చుల నిమిత్తము ₹ 2,000 చెల్లించినాడు. ఏప్రిల్ 1, 2012 నాడు సుధీర్ ఈ దిగువ వివరాలతో అకౌంట్ సేల్స్ పంపినాడు.
ఎ) 50% సరుకును ₹ 22,000 లకు అమ్మినాడు.
బి) సుధీర్ ఖర్చులు ₹ 1,200
c) సుధీర్ అమ్మకాలపై @ 5% కమీషన్ పొందుతాడు.
సుధీర్ తాను చెల్లించవలసిన మొత్తమున బ్యాంకు డ్రాప్ట్ను జతపరచినాడు. గోపి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.
గోపి పుస్తకాలు

ప్రశ్న 3.
సాయి అండ్ కో చైనా వారు 100 రేడియోలను దీప్తి అండ్ కో హైదరాబాద్ వారికి పంపినారు. ఒక్కొక్కరేడియో ఖరీదు ₹ 500లు. సాయి అండ్ కో వారు బీమా నిమిత్తం ₹ 500 మరియు రవాణా నిమిత్తము ₹ 800 లు చెల్లించినారు. దీప్తి అండ్ కో వారు 80 రేడియోలను ఒక్కొక్కటి ₹ 600 లకు అమ్మినారు. ఈ దిగువ ఖర్చులను దీప్తి & కో వారు చెల్లించినారు.
రవాణా ₹ 20
అమ్మకపు ఖర్చులు ₹ 130
కమీషన్ ₹ 2,400
దీప్తి & కో వారు చెల్లించవలసిన మొత్తంనకు బ్యాంకు డ్రాఫ్టును జతపరచినారు. సాయి & కో వారి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
బందర్ లోని రాజు, ఒక్కోటి.వి.ని ₹ 15,000 రూపాయిలకి 200 టి.వి.లను గుంటూరులోని రాణికి కన్సైన్మెంట్ పై పంపినారు. ఈ దిగువ ఖర్చులను రాజు చెల్లించినాడు.
రవాణా ₹ 2,000
బీమా ₹ 5,000.
రాణి 185 టి.వి.లను ₹ 30,00,000 రూపాయలకు అమ్మినది. రాజు భరించాల్సిన దుకాణము అద్దెను కన్సైన్మెంటు షరతుల ప్రకారం రాణి చెల్లించినది. రాణికి ఒక్కో టి.వి., అమ్మినందున ఔ 200 కమీషన్ వస్తుంది. రాణి చెల్లించవలసిన మొత్తంనకు బ్యాంకు డ్రాఫ్టును రాజుకు ఇచ్చినది. రాజువారి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.
రాజు పుస్తకాలు

ప్రశ్న 5.
విజయవాడలోని విష్ణు ₹ 50,000 విలువ గల సరుకును సికింద్రాబాద్ లోని శివకు పంపినారు. విష్ణు రవాణా ఖర్చుల నిమిత్తము ₹ 4,000 చెల్లించినారు. మరియు బయానా నిమిత్తం 2 నెలల బిల్ ₹ 30,000 లను అంగీకరించినారు. ఆ బిల్ బ్యాంకు వద్ద ₹ 9,500కు గాను డిస్కౌంట్ చేయబడింది. ఈ దిగువ వివరాలతో అకౌంటు సేల్స్ను శివ పంపినారు.
మొత్తం సరుకు అమ్మకపు విలువ ₹ 2,000; రవాణా ₹ 2,000; కమీషన్ ₹ 3,000 మరియు (మిగిలిన) తను చెల్లించవలసిన మొత్తంనకు బ్యాంకు డ్రాప్టును జతపరిచెను.
విష్ణు పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.
విష్ణు పుస్తకాలు

ప్రశ్న 6.
విజయవాడలోని లక్ష్మి ₹ 20,000లు విలువ గల సరుకును కోదాడలోని సరస్వతికి కన్సైన్ మెంటుపై పంపినది. లక్ష్మి రవాణా నిమిత్తం ₹ 1,000, భీమా నిమిత్తం 500 లను చెల్లించినది. సరస్వతి బయానా నిమిత్తం ? 5,000 లను ఇచ్చినది. 2 నెలలు తర్వాత సరస్వతి అకౌంట్ సేల్స్ను ఈ దిగువ వివరములతో పంపినది.
సగం సరుకు అమ్మకపు విలువ ₹ 24,000
అమ్మకపు ఖర్చులు ₹ 1,200
కమీషన్ సేల్స్ మీద 10%
లక్ష్మి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.
లక్ష్మి పుస్తకాలు

ప్రశ్న 7.
జనవరి 1, 2009న శ్రీనగర్లోని సుధ ₹ 20,000 విలువ గల సరుకును వరంగల్లోని ఇందిరాకు కన్సైన్మెంట్పై పంపినారు. సుధ రవాణా నిమిత్తం ₹ 1,500 చెల్లించినది. ఏప్రిల్ 1, 2009న ఇందిర అకౌంటు సేల్స్ను ఈ దిగువ వివరములతో పంపినది.
ఎ) 50% సరుకు అమ్మకపు విలువ ₹ 15,000
బి)ఇందిర ఖర్చుల నిమిత్తం 750 లను చెల్లించినది
సి) కమీషన్ సేల్స్ మీద 5%
ఇందిర చెల్లించవలసిన మొత్తంనకు బ్యాంకు డ్రాప్టును జతపరచినది. సుధ వారి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తెరువుము.

ప్రశ్న 8.
రాబర్ట్ ₹ 5,000 విలువ గల సరుకును 5% కమీషన్పై రహీమ్కు కన్సైన్మెంట్పై పంపినాడు. రాబర్ట్ రవాణా నిమిత్తం 500 లు మరియు బీమా నిమిత్తం ₹ 550 చెల్లించినాడు.
రాబర్ట్ రహీమ్ నుండి రావలసిన మొత్తంనకు బ్యాంకు డ్రాప్ట్ను పొందినాడు మరియు ఈ దిగువ వివరాలతో అకౌంట్ సేల్స్ పొందినాడు.
స్థూల అమ్మకాలు ₹ 7,500
అమ్మకపు ఖర్చులు ₹ 450
కమీషన్ ₹ 375
ఇరువురి పార్టీల పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు మరియు ఆవర్జా ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.
రాబర్టు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 9.
ముంబాయిలోని కృష్ణ మరియు చెన్నైలోని గోపాల్ కన్సైన్మెంటుపై వ్యాపారం చేస్తుంటారు. గోపాల్ ₹ 10,000 లు విలువ గల సరుకును కృష్ణకు పంపినారు. గోపాల్ రవాణా నిమిత్తం 500 లు బీమా నిమిత్తం ₹ 1,500 లు చెల్లించినారు. కృష్ణ అమ్మకపు ఖర్చులు నిమిత్తం ₹ 900 లు చెల్లించినారు. కృష్ణ మొత్తం సరుకును ₹ 20,000 లకు అమ్మినా మరియు కమీషన్ సేల్స్ పై 5% పొందెను. గోపాల్ మరియు కృష్ణ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయుము.
సాధన.
గోపాల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

కృష్ణ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 10.
విజయవాడలోని మణికంఠ ₹ 20,000ల విలువ గల సరుకును అహ్మదాబాద్లోని అయ్యప్పకు కన్సైన్మెంటిపై పంపినారు. మణికంఠ రవాణా నిమిత్తం ₹ 1,000 లను చెల్లించినారు మరియు 2 నెలలు బిల్ ₹ 10,000కు అయ్యప్ప అంగీకరించినారు.
ఆ బిల్ బ్యాంకు వద్ద ₹ 9,500కు గాను డిస్కౌంట్ చేయబడింది. అయ్యప్ప ఈ దిగువ వివరములతో కన్సైన్మెంట్ సేల్స్ అకౌంటును పంపినారు.
మొత్తం సరుకు అమ్మకపు విలువ = ₹ 28,000
ఏజంట్ కమీషన్ = ₹ 2,000
మిగిలిన చెల్లింపునకు బ్యాంకు డ్రాఫ్టును జతపరచినారు. అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయుము.
సాధన.
మణికంఠ పుస్తకాలు

ప్రశ్న 11.
మురళి (50 సైకిళ్ళను) ఒక్కో సైకిల్ను ₹ 800 లకు గాను 50 సైకిళ్ళను దీప్తికి కన్సైన్మెంట్ప జనవరి 1, 2009 న పంపినారు. మురళి ఈ దిగువ ఖర్చులను చెల్లించినారు.
రవాణా = ₹ 1,350
బీమా = ₹ 600
ఇతర ఖర్చులు =  ₹ 1,500
జనవరి 5న మురళి ఒక బిల్ను ₹ 40,000 లకు గాను దీప్తిపై అంగీకరించినారు. ఫిబ్రవరి 20న దీప్తి అకౌంట్ సేల్స్ను ఈ దిగువ వివరాలతో పంపినది.
ఒక్కో సైకిల్ అమ్మకపు విలువ = ₹1,000
రవాణా ఖర్చులు = ₹ 500
గిడ్డంగి = ₹ 460
ఇతర ఖర్చులు = ₹ 300
కన్సైనార్ మరియు కన్సైనీ పుస్తకాలను తయారు చేయుము.
సాధన.

ప్రశ్న 12.
బెంగుళూరులోని రోబర్ట్ & కో ఒక్కోపెట్టెను ₹ 350 లకు గాను 100 పెట్టెలను కలకత్తాలోని మహతీ అండ్ కో వారికి పంపినారు. రోబర్ట్ అండ్ కో రవాణా నిమిత్తం ₹ 700 మరియు బీమా నిమిత్తం <250 రూపాయలను చెల్లించినాడు.
ఈ దిగువ వివరములతో అకౌంటు సేల్స్ను మహతి అండ్ కో పంపినారు.

ఇద్దరి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయుము.
సాధన.
రోబర్ట్ అండ్ కో వారి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు



మహతి అండ్ కో పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 13.
హైదరాబాద్ లోని ఎ అండ్ కో వారు ఒక్కో వీడియో గేమ్ ₹ 500 లకు 100 వీడియో గేమ్లను ఢిల్లీలోని బి అండ్ కో వారికి కన్సైన్మెంట్పై పంపినారు. ఎ అండ్ కో వారు రవాణా నిమిత్తం ₹ 2,000 మరియు గిడ్డంగి నిమిత్తం ₹ 3,000లను చెల్లించినారు.
ఈ దిగువ వివరములతో బి అండ్ కో వారు అకౌంటు సేల్స్ను పంపినారు.

ఇద్దరి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయుము.
సాధన.

ప్రశ్న 14.
చీరాలలోని X ఒక్కో పొగాకు కట్టను ₹ 250 లకు ₹ 200 గాను పొగాకు కట్టలను విజయవాడలోని V కి కన్సైన్మెంట్పై పంపినారు. X రవాణా నిమిత్తం కౌ 1,250 లను చెల్లించినారు. X ఒక బిల్ 3 నెలలకు ₹ 30,000 లకు గాను V పై అంగీకరించినారు. V మొత్తం సరుకు అమ్మిన మరియు ఈ దిగువ వివరాలతో అకౌంటు సేల్స్ను Xకి పంపినారు.
సరుకు అమ్మకపు విలువ ₹ 60,000 అందు నుండి కన్సైనీ ఖర్చులు 400 మరియు కమీషన్ అమ్మకాలపై 5%. ఇరువురి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు, ఆవర్జా ఖాతాలను రాయండి.
సాధన.
X పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 15.
అమర్ 100 బేళ్ళ పత్తిని అక్చర్కు ఒక్కొక్కబేల్ ₹ 5,000 లకు పంపినారు. అమర్ ఖర్చులు ప్యాకింగ్ ఛార్జీలు ₹ 500; ప్రయాణపు భీమా ₹ 2,000. అక్బర్ 80 బేళ్ళను ఒక్కొక్కటి ₹ 8,000 లకు అమ్మినారు. అక్బరు ఖర్చులు రవాణా ₹ 3,000; గిడ్డంగి అద్దె ₹ 400; అమ్మకపు ప్రతినిధి జీతం ₹ 1,600. ముగింపు సరుకు విలువను లెక్కించండి.
సాధన.
ముగింపు సరుకు విలువను లెక్కించుట :

ప్రశ్న 16.
జనవరి 15, 2009 నాడు హైదరాబాద్ లోని ధరణి 400 సైకిళ్ళను వరంగల్ లోని ధీరజ్ కు పంపినాడు. ఒక్కొక్క సైకిలు కౌ ₹ 1,000 లు మరియు ఇతర ఖర్చులు ₹ 6,000 ధీరజ్ నుండి ఈ దిగువ అకౌంటు సేల్స్ వచ్చినవి. 100 సైకిళ్ళను ఒక్కొక్కటి ₹ 1,400కు అమ్మినాడు. కమీషన్ 5%, ఇతర ఖర్చులు ₹ 3,700 మినహాయించుకున్నాడు.
ఏప్రిల్ 10 నాడు మరల150 సైకిళ్ళను ఒక్కొక్కటి ₹ 1,400కు అమ్మినారు. కమీషన్ 5% మరియు ఖర్చుల నిమిత్తం ₹ 2,900 మినహాయించుకున్నాడు. ధరణి పుస్తకాలలో కన్సైన్మెంట్ ఖాతాను తయారు చేయుము.
సాధన.

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
గణేష్ నుండి వచ్చిన 200 రేడియోలకు చెందిన అకౌంట్ సేల్స్ను చక్రవర్తి తయారు చేయు విధానం.
సాధన.

ప్రశ్న 2.
గుంటూరులోని శ్రీ మణికంఠ ₹ 1,00,000 సరుకును వారి ఏజెంట్ అయిన హైదరాబాద్లో ని శ్రీరామకు పంపినాడు. శ్రీ మణికంఠ లోడింగ్ మరియు ప్రమాద బీమా నిమిత్తము 5,000 చెల్లించినారు. కన్సైన్మెంటు సరుకు అందగానే శ్రీరామ బయానా నిమిత్తము ₹ 50,000 లను బ్యాంక్ డ్రాఫ్ట్ ద్వారా పంపినాడు. శ్రీరామ పంపిన ఎకౌంట్ సేల్స్ ద్వారా ఈ దిగువ వివరములు తెల్సినవి.
ఎ) స్థూల అమ్మకాలు ₹ 2,00,000
బి) గిడ్డంగి అద్దె ₹ 1,000
సి) వ్యాపార ప్రకటనలు ₹ 2,000
డి) అమ్మకాలపై కమీషన్ 10%
ఇ) శ్రీరామ తాను చెల్లించవలసిన మొత్తమునకు బ్యాంకు డ్రాఫ్ట్ను జతపరిచినారు. మీరు శ్రీ మణికంఠ మరియు శ్రీరామ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు మరియు ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.
శ్రీ మణికంఠ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 3.
రాజమండ్రిలోని భాస్కర్ 500 ల రేడియోలను ఒక్కొక్కటి 600 తెనాలిలోని ప్రసాదుకు కన్సైన్మెంటుపై పంపినారు. భాస్కర్ రవాణా మరియు ప్రయాణ భీమా నిమిత్తము ₹ 12,000 చెల్లించినారు. భాస్కర్ ప్రసాద్ పై ₹ 1,00,000 లకు ఒక బిల్లును 3 నెలలకు రాసినారు.
ఎ) స్థూల అమ్మకాలు ₹ 3,00,000; బి) గిడ్డంగి అద్దె ₹10,000; సి) స్థూల అమ్మకాలపై 5% కమీషన్ ప్రసాదు భాస్కరుకు తాను పంపవలసిన మొత్తంకు బ్యాంక్ డ్రాఫ్టు జతపరచినాడు. కన్సైనార్ మరియు కన్సైనీ పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఒక బొగ్గు కంపెనీ ₹ 15,000 విలువ చేసే 2,000 టన్నుల బొగ్గును కన్సైనీకి పంపింది. ఇతడు రైల్వే ఫ్రైటు ₹ 4,600 చెల్లించాడు. కన్సైనీ 1,000 టన్నులు అమ్మినట్లు, తనకు పంపిన సరుకులో 40 టన్నులు తక్కువ చేరినట్లు తెలియజేసాడు. ముగింపు సరుకు విలువ కనుక్కోండి.
సాధన.

ఇప్పుడు కన్సైనీ పొందిన సరుకు : 2,000 – 40 = 1,960 టన్నులు. కాబట్టి 1960 టన్నుల ధర ₹ 19,600 లు అవుతుంది.

ప్రశ్న 5.
కడపలో ఉన్న లక్ష్మణ్ విజయవాడలోని గిరిధర్కు 50 ఒక్కొక్క టేబులు ఇన్వాయిస్ ధర ₹ 220, అసలు ధర చెల్లించాడు. గిరిధర్ ఆయి ₹ 100, గోడౌన్ అద్దె ₹ 150 లు చెల్లించాడు. సంవత్సరాంతాన గిరిధర్ 40 టేబుళ్ళను ఒక్కొక్కటి ₹ 300 చొప్పున అమ్మాడు. ముగింపు సరుకు విలువను లెక్కకట్టండి. అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాయండి.
సాధన.

అమ్మకం కాని 10 టేబుళ్ళ విలువ : 234×10 = ₹ 2,340
పైన లెక్కించిన ముగింపు సరుకులో ఇన్వాయిస్ లాభం కూడా కలిసి ఉన్నందున ఆ లాభాన్ని లెక్కించి సర్దుబాటు చేయకపోతే సరైన లాభాన్ని చూపించినట్లు కాదు. లాభాన్ని క్రింది విధంగా లెక్కించాలి.
10 టేబుళ్ళ ఇన్వాయిస్ ధర 10 × 220 = ₹ 2,200
తీ. :10 టేబుళ్ళ అసలు ధర 10 × 200 = ₹ 2,000
ఇన్వాయిస్ ధరలో కలిసిన లాభం = 2200 – 2000 = ₹ 200
చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 6.
బొంబాయిలోని రేడియో హౌస్ కలకత్తాలోని బెనర్జీ వారికి 100 రేడియోలను ఒక్కింటికి ₹ 900 చొప్పున పంపించారు. రేడియో హౌస్ 6,000 ఫ్రైటు, బీమా నిమిత్తం చెల్లించారు. బెనర్జీ బ్రదర్స్ 3 నెలల బిల్లును ₹ 60,000 కు అంగీకరించారు. బెనర్జీ బ్రదర్స్ అద్దె కింద ₹ 2,400 లకు, ప్రకటనలు ₹ 1,500 చెల్లించాడు. వారు 80 రేడియోలను ఒక్కింటికి ₹ 1,230 చొప్పున అమ్మారు. అమ్మకాలపై పొందవలసిన కమీషన్ 5%.
ఇద్దరి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాసి, అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.
రేడియో హౌస్ బొంబాయి వారి పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు (కన్ సైనార్)

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 2nd Lesson తరుగుదల Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 2nd Lesson తరుగుదల

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
తరుగుదలను నిర్వచించి, తరుగుదలకు గల ప్రధాన కారణాలను వివరించండి.
జవాబు:
తరుగుదల నిర్వచనాలు :
“ఒక కాలములో ఏదో కారణము వలన ఒక ఆస్తి ఫలోత్పాదక శక్తి ఎంత వ్యయమైదని తెలిపే కొలతను తరుగుదల అంటారు.

స్పైసర్ అండి పెగ్గర్ “ఒక ఆస్తి యొక్క నాణ్యత, పరిమాణము లేదా విలువలో వచ్చే శాశ్వతమైన, అవిచ్ఛిన్నమైన తగ్గుదలే తరుగుదల”. – పికిల్సీ “ఉపయోగించడం వలన గాని, కాలము గతించడం వలన గాని లేదా రెండింటి వలన గాని ఆస్తి సహజ విలువలో జరిగే తగ్గింపే తరుగుదల”. – ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కాస్ట్ అండ్ మేనేజిమెంటు అకౌంటింగ్ తరుగుదలకు గల కారణాలు: తరుగుదల ఏర్పడటానికి ఈ క్రింది వాటిని ప్రధాన కారణాలుగా చెప్పవచ్చును.

1) అరుగులు, తరుగులు : స్థిరాస్తులను వస్తువుల ఉత్పత్తి కోసం ఉపయోగించడం వలన ఆస్తులు తరుగుతూ, తరుగుతూ చివరకు పనికి రాకుండా పోతాయి. ఉదా : యంత్రాలు, భవనాలు మోటారు వాహనాలు మొదలైనవి. యంత్రము కొన్నప్పటి విలువకు, కొంత కాలం వాడిన తర్వాత ఉన్న విలువకు గల తేడాను తరుగుదల అంటారు.

2) భౌతిక శక్తులు : కొన్ని ఆస్తులను ఉపయోగించినా, ఉపయోగించకపోయినా వాతావరణము, గాలులు, వర్షాలు తదితర భౌతిక శక్తుల ప్రభావముతో ఆయా ఆస్తుల విలువలు తగ్గిపోతాయి.

3) కాల గమనము : వ్యాపార అవసరాల నిమిత్తము కొన్ని ఆస్తులను కొంటారు. మరికొన్ని ఆస్తులను కౌలుకు తీసుకోవడం జరుగుతుంది. నిర్ణీత కాల పరిమితితో ఈ ఆస్తులపై హక్కులను కలిగి ఉంటారు. ఉదా: కౌలుదారీ ఆస్తులు, కాపీరైట్లు, పేటెంట్లు మొదలైనవి. కాలపరిమితి పూర్తికాగానే ఈ ఆస్తులు అదృశ్యమై, వాటి విలువ లేకుండా
పోతుంది.

4) లుప్తత : సాంకేతిక మార్పుల వలన తక్కువ ఖర్చుతో, నాణ్యతగల వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసే నూతన యంత్రాలను కనుగొన్నప్పుడు పాతయంత్రాలు తమ విలువను కోల్పోతాయి. నూతన పద్ధతులు, నూతన యంత్రాల వలన పాత ఆస్తులు నిరుపయోగమైతే దానివి లుప్తతగా పేర్కొంటారు. లుప్తతను కూడా తరుగుదలగా భావిస్తారు.

5) ప్రమాదాలు : ఏదైనా ఒక ఆస్తి అనుకోకుండా ప్రమాదానికి గురైతే ఆ ఆస్తి విలువను కోల్పోతుంది. వరదలు, భూకంపాలు, అగ్ని ప్రమాదాలు మొదలైనవి సంభవించవచ్చు. ప్రమాదాల వలన ఆస్తి విలువ శాశ్వతముగా తగ్గిపోతుంది.

6) ఉద్గ్రహణ : గనులు, క్వారీలు, నూనె బావులు మొదలైన వాటిని నిరవధికముగా ఉపయోగించడం వలన అవి ఉద్గ్రహణ చెందుతాయి. ఈ ఆస్తుల విషయములో భూగర్భ సంపద, ఖనిజాలను వెలికి తీసిన కొద్ది ప్రకృతి వనరులు తగ్గిపోవటం లేదా హరించుకొని పోవడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 2.
తరుగుదలను నిర్వచించి, తరుగుదల ఏర్పాటు యొక్క ఆవశ్యకతను తెలపండి.
జవాబు:
తరుగుదల ఈ క్రింది విధాలుగా నిర్వచించవచ్చును.
“ఒక కాలములో ఏదో ఒక కారణము వలన ఒక ఆస్తి ఫలోత్పాదక శక్తి ఎంత వ్యయమైనదో తెలిపే కొలతను తరుగుదల” అంటారు. “ఒక ఆస్తి యొక్క నాణ్యత, పరిమాణము లేదా విలువలో వచ్చే శాశ్వతమైన, అవిచ్ఛిన్నమైన తగ్గింపే తరుగుదల”. “ఉపయోగించడం వలన గాని, కాలము గతించడం వలన గాని లేదా రెండింటి వలన గాని ఆస్తి సహజ విలువలో తగ్గింపే తరుగుదల”.

తరుగుదల ఏర్పాటు ఆవశ్యకత : ఈ క్రింది లక్ష్యాల సాధన కోసము వ్యాపార సంస్థలు తమ స్థిరాస్తులపై తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తాయి.
1) వాస్తవమైన లాభాన్ని లేదా నష్టాన్ని కనుక్కోవడానికి : వ్యాపార సంస్థలు ఆదాయమును ఆర్జించినప్పటికీ వివిధ రకాలైన రాబడి వ్యయాలను చెల్లిస్తారు. ఉదా : జీతాలు, పోస్టేజి, స్టేషనరీ మొదలైనవి. ఈ వ్యయాలతోపాటు తరుగుదులను కూడా రాబడి వ్యయంగా భావించి లాభనష్టాల ఖాతాలో చూపినపుడు మాత్రమే వాస్తవమైన లాభాన్ని లేదా నష్టాన్ని కనుక్కోవడం సాధ్యమవుతుంది.

2) వాస్తవమైన ఆర్థిక స్థితిని చూపించడానికి : ఆస్తుల విలువ నుంచి తరుగుదల తీసివేయకపోతే, ఆస్థి అప్పుల పట్టి వ్యాపార సంస్థ యొక్క వాస్తవమైన మరియు ఖచ్చితమైన స్థితిని చూపించదు. అందువలన తరుగుదలను ఏర్పాటు చేసి ఆస్తి – అప్పుల పట్టికలో ఆస్తుల విలువ నుంచి తీసివేసి చూపించాలి. ఈ విధముగా చేసినపుడు మాత్రమే ఆస్తి అప్పుల పట్టిక సంస్థ యొక్క వాస్తవమైన ఆర్థిక పరిస్థితి చూపుతుంది.

3) ఆస్తులను పునఃస్థాపించడానికి నిధులను సమకూర్చుకోవడానికి : వ్యాపార సంస్థలు ప్రతి సంవత్సరం లాభాల నుంచి కొంత భాగాన్ని తరుగుదల ఏర్పాటు చేసి, తగిన నిధులు సమకూరిన తర్వాత జీవిత కాలం ముగిసిన పాత ఆస్తులను మార్చి నూతన ఆస్తులను కొనుగోలు చేస్తాయి.

4) సరైన ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని లెక్కించుటకు : సంస్థ యొక్క వివిధ వస్తువుల ఉత్పత్తి వ్యయాలు లెక్కించడానికి ఆయా ఆస్తుల యొక్క తరుగుదలను లెక్కించి, పుస్తకాలలో నమోదు చేయాలి. తరుగుదలను లెక్కించని యడల వ్యయ పుస్తకాలు, సరైన ఉత్పత్తి వ్యయాలను చూపవు. తరుగుదల ఉత్పత్తి వ్యయంలో భాగం కాబట్టి సరైన ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని లెక్కించడానికి, ఆస్తులపై తరుగుదల ఏర్పాటు తప్పనిసరి.

5) చట్ట నిబంధనల నిమిత్తము : భారతీయ కంపెనీల చట్టం 1956 ప్రకారం ప్రతి కంపెనీ స్థిరాస్తులపై తరుగుదలను తప్పని సరిగా ఏర్పాటు చేయాలి. తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయకుండా తమ వాటాదారులకు డివిడెంటును పంచరాదు.

ప్రశ్న 3.
సరళరేఖా పద్ధతి యొక్క అర్థము, ప్రయోజనాలు, లోపాలు వివరించండి.
జవాబు:
తరుగుదల పద్ధతులలో సరళరేఖా పద్ధతి చాలా సులభమైనది మరియు ఎక్కువ వాడుకలో ఉన్నది. దీనిని స్థిర వాయిదాల పద్ధతి సమాన వాయిదాల పద్ధతి, అసలు ఖరీదు మీద స్థిరశాతం పద్ధతి అని పేర్లతో పిలుస్తారు. ఈ పద్ధతిలో ప్రతి సంవత్సరము ఆస్తి యొక్క అసలు ఖరీదు మీద ఒక స్థిరమైన శాతాన్ని తరుగుదలగా లెక్కగడతారు. అందువలన వార్షిక తరుగుదల మొత్తము ప్రతి సంవత్సరము సమానముగా ఉంటుంది.

వార్షిక తరుగుదల మొత్తాన్ని మరియు తరుగుదల రేటు ఈ క్రింది సూత్రాల ద్వారా కనుగొనవచ్చును.

ప్రయోజనాలు : సరళ రేఖా పద్ధతి వలన ఈ క్రింది ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.

1. ఈ పద్ధతి సులభమైనది. అర్థము చేసుకొనుట తేలిక.
2. వార్షిక తరుగుదలను సులువుగా లెక్కించవచ్చు.
3. ఆస్తి జీవిత కాలము పిదప, ఆస్తి యొక్క పుస్తకము విలువ సున్నాకు లేదా దాని అవశేషపు విలువకు సమానమవుతుంది.
4. జీవిత కాలాన్ని ఖచ్చితముగా అంచనా వేయగలిగిన ఆస్తులకు ఇది అనువైనది.
5. ప్రతి సంవత్సరం తరుగుదల మొత్తము, ఆస్తి జీవిత కాలమంతా స్థిరముగా ఉంటుంది.

లోపాలు : సరళ రేఖా పద్ధతిలో ఈ క్రింది లోపాలున్నాయి.

1. ఈ పద్ధతిలో తరుగు మొత్తము ఆస్తి జీవిత కాలము సమానముగా ఉంటుంది. కాని వాస్తవానికి తరుగుదల మరియు మరమ్మతుల ఖర్చు ఆస్తి ఏర్పాటు అయిన మొదటి సంవత్సరాలలో తక్కువగా ఉండి చివరి సంవత్సరాలలో ఎక్కువగా ఉంటుంది.
2. వివిధ ఆస్తులను సంవత్సరం మధ్యలో కొన్నప్పుడు తరుగుదలను లెక్కించడం కొంత కష్టము.
3. ఈ పద్ధతికి ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961 గుర్తింపు లేదు.
4. ఈ పద్ధతిలో ఆస్తి మీద పెట్టిన పెట్టుబడిపై వడ్డీ లెక్కించరు.
5. ఆస్తి యొక్క జీవిత కాలం ఖచ్చితముగా అంచనా వేయడం కష్టము.

ప్రశ్న 4.
తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి యొక్క అర్థము, ప్రయోజనాలు, లోపాలు వివరించండి.
జవాబు:
ఈ పద్ధతిలో ప్రతి సంవత్సరము ఆస్తి యొక్క పుస్తకపు విలువ మీద ఒక స్థిరమైన శాతాన్ని తరుగుదలగా రద్దు చేస్తారు. తరుగుదలను రద్దు చేయడం ద్వారా పుస్తక విలువ తగ్గుతున్నందున ఈ పద్ధతిని తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి అంటారు. ఈ పద్ధతిలో తరుగుదల శాతము మాత్రము అన్ని సంవత్సరాలకు స్థిరముగా ఉంటుంది. కాని తగ్గుతున్న ఆస్తి విలువ మీద తరుగుదలను లెక్కించడం వలన తరుగు మొత్తాలు స్థిరముగా ఉండక ప్రతి యేటా తగ్గుతాయి.

స్థిరాస్తులు తగ్గుతున్న నిల్వ మీద తరుగుదల లెక్కించబడుతుంది. కాబట్టి ఈ పద్ధతిలో తరుగుదల ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ఎక్కువగాను, చివరి సంవత్సరాలలో తక్కువగాను ఉంటుంది.

ప్రయోజనాలు : తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి వలన ఈ క్రింది ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.
1) ఆస్తుల యొక్క తరుగుదల మరియు మరమ్మతుల ఖర్చు వివిధ సంవత్సరాలకు స్థిరముగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఈ పద్ధతి చాలా ప్రయోజనమైనది. కారణము ఆస్తి యొక్క ప్రారంభ సంవత్సరాలలో తరుగుదల ఎక్కువగా, మరమ్మతులు తక్కువగా ఉంటాయి. క్రమక్రమముగా మరమ్మతులు పెరుగుతున్నప్పటికీ తగ్గడం వలన సంస్థ యొక్క ఆర్థిక లావాదేవీలకు ఎలాంటి ఇబ్బంది ఉండదు.

2) ఆస్తుల పాతబడుతున్న కొద్దీ ఆస్తి విలువ తగ్గుతూ ఉంటుంది. అదే విధముగా తరుగుదల మొత్తము తగ్గుతూ ఉంటుంది.

3) ఈ పద్ధతి ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961 ఆమోదించినది.

4) ఏ ఆస్తుల యొక్క లుప్తత ఎక్కువగా ఉంటుందో, వాటికి ఈ పద్ధతి ప్రయోజనకరముగా ఉంటుంది.

5) ఎక్కువ జీవిత కాలము గల ఆస్తులను రద్దు చేయడానికి ఈ పద్ధతి అనువైనది.

లోపాలు : తగ్గుతున్న నిల్వల పద్దతిలో ఈ క్రింది లోపాలున్నవి.

1. తరుగుదల రేటును కనుక్కోవడం కష్టము.
2. ఈ పద్ధతిలో ఆస్తి విలువ సున్నాకు తేవడం కష్టము.
3. ఆస్తిపై పెట్టిన పెట్టుబడిపై వడ్డీని ఈ పద్దతి పరిగణనలోకి తీసుకోడం.
4. ఆస్తి జీవిత కాలము ముగిసిన తర్వాత, కొత్త ఆస్తుల స్థాపనకు అవకాశము లేదు.

ప్రశ్న 5.
సరళ రేఖా పద్ధతి, తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతుల మధ్య వ్యత్యాసాలేమిటి ?
జవాబు:
సరళ రేఖా పద్ధతి, తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతుల మధ్య గల వ్యత్యాసాము.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
తరుగుదల అనగానేమి ?
జవాబు:
డిప్రీసియేషన్ అనే పదము డిగ్రీటియం అనే లాటిన్ పదము నుంచి ఉద్భవించినది. డి అంటే తగ్గుట / తరుగుదల మరియు ప్రీటియం అంటే ధర / విలువ అని అర్థము. దీని అర్థము స్థిరాస్తి విలువలో క్షీణత, తగ్గుదల లేదా తరుగుదల. స్థిరాస్తుల విలువ ఉపయోగించడం వలన, కాలగమనం వలన, లుప్తత లేదా ఏ ఇతర కారణం వలన తగ్గినట్లయితే దానిని తరుగుదల అంటారు.

ప్రశ్న 2.
తరుగుదలకు గల కారణాలు ఏమిటి ?
జవాబు:
తరుగుదల ఏర్పడటానికి ఈ క్రింది కారణాలను చెప్పవచ్చును.

1. ఆస్తులలో అరుగులు, తరుగులు ఏర్పడుట వలన.
2. వాతావరణము, వర్షాలు మరియు భౌతిక శక్తుల ప్రభావము.
3. కాలగమనము వలన
4. లుప్తత
5. ప్రమాదాలు సంభవించడం
6. ఉద్గ్రహణ లేదా ఖనిజాలను గనుల వెలికి తీయడం

ప్రశ్న 3.
లుప్తత అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
సాంకేతిక మార్పుల వలన తక్కువ ఖర్చుతో నాణ్యత గల వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయగల నూతన యంత్రాలను కనుగొన్నప్పుడు పాత యంత్రాలు తమ విలువను కోల్పోతాయి. నూతన పద్ధతులు, నూతన యంత్రాల వలన పాత | ఆస్తులు నిరుపయోగమైతే, దానిని లుప్తతగా పేర్కొంటారు. లుప్తత కూడా తరుగుదలగా భావిస్తారు.

ప్రశ్న 4.
హరింపు (Depletion) అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
గనులు, క్వారీలు, నూనే బావులు మొదలైన వాటిని నిరవధికముగా ఉపయోగించడం వలన అవి ఉద్గ్రహణ చెందుతాయి. ఈ ఆస్తుల విషయములో భూగర్భ సంపద, ఖనిజాలను వెలికి తీసేకొలదీ ప్రకృతి వనరులు తగ్గిపోవడం
లేదా హరించుకుపోవడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 5.
తరుగుదలను లెక్కించే పద్ధతులను తెలుపుము.
జవాబు:
తరుగుదల ఈ క్రింది పద్ధతుల ద్వారా లెక్కించవచ్చును.

1. సరళరేఖా పద్ధతి.
2. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి.
3. వార్షిక పద్ధతి.
4. తరుగుదల నిధి పద్ధతి.
5. భీమా పాలసీ పద్ధతి.
6. పునర్మూల్యాంకన పద్దతి.
7. తగ్గింపు పద్ధతి.
8. గంటకు యంత్రం ఖర్చు రేటు పద్ధతి.

ప్రశ్న 6.
సరళ రేఖా పద్ధతిని గురించి వ్రాయుము.
జవాబు:
తరుగుదల పద్ధతులలో సరళ రేఖా పద్ధతి సులభమైనది మరియు ఎక్కువగా వాడుకలో ఉన్నది. దీనిని స్థిరవాయిదాల పద్ధతి, సమాన వాయిదాల పద్ధతి లేదా అసలు ఖరీదు మీద స్థిర శాతం పద్ధతి అని కూడా అంటారు. ఈ పద్ధతిలో ప్రతి సంవత్సరము ఆస్తి యొక్క అసలు ఖరీదు ఒక స్థిరమైన శాతాన్ని తరుగుదలగా లెక్కగడతారు. అందువలన వార్షిక తరుగుదల మొత్తము ప్రతి సంవత్సరము సమానముగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 7.
తగ్గుతున్న నిల్వల పద్దతిని గురించి వ్రాయుము.
జవాబు:
ఈ పద్ధతిలో ప్రతి సంవత్సరము ఆస్తి యొక్క పుస్తక విలువ మీద ఒక స్థిరమైన శాతాన్ని తరుగుదలగా రద్దు చేస్తారు. తరుగుదలను రద్దు చేయడం ద్వారా దాని పుస్తక విలువ తగ్గుతున్నందున ఈ పద్ధతిని ‘తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి’ అంటారు. ఈ పద్ధతిలో తరుగుదల శాతము మాత్రము అన్ని సంవత్సరాలకు స్థిరముగా ఉంటుంది. కాని తగ్గుతున్న ఆస్తి పుస్తక విలువ మీద తరుగుదలను లెక్కిస్తున్నందువలన, తరుగుదల మొత్తాలు స్థిరముగా ఉండక తగ్గుతూ ఉంటాయి.

TEXTUAL PROBLEMS

ప్రశ్న 1.
ప్రవీణ్ ట్రేడర్స్వరు 80,000 లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేశారు. ఆ యంత్రం యొక్క అంచనా వేసిన జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 10,000. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం వార్షిక తరుగుదలను లెక్కించండి.
సాధన.

ప్రశ్న 2.
ఒక యంత్రం యొక్క కొన్న ఖరీదు 40,000. ఆ యంత్రం యొక్క జీవితకాలం 9 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 4,000 గా అంచనా వేయడమైనది. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం వార్షిక తరుగుదల మరియు తరుగుదల రేటును కనుక్కోండి.
సాధన.

ప్రశ్న 3.
ఒక ట్రక్కు యొక్క కొన్న ఖరీదు 50,000. ఆ ట్రక్కు యొక్క జీవిత కాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 5,000 గా అంచనా వేయడమైనది. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం వార్షిక తరుగుదల మరియు తరుగుదల రేటును లెక్కించండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
ఏప్రిల్ 1, 2010 తేదీన ఆనంద్ ట్రేడర్స్ వారు 2,60,000 లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింద 40,000 చెల్లించారు. ఆ యంత్రం యొక్క జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 20,000 గా అంచనా వేయడమైనది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31 తో ముగిస్తారు. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం ఆనంద్ ట్రేడర్స్ పుస్తకాలలో మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాసి, యంత్రం ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 5.
జూలై 1, 2011 తేదీన నీహారిక & కో వారు 2,16,000 లకు ఒక ప్రింటింగ్ యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి, దాని స్థాపన ఖర్చుల కింద 24,000 చెల్లించారు. ఆ ప్రింటింగ్ యంత్రం యొక్క జీవితకాలం 12 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 7 24,000 గా అంచనా వేయడమైనది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31 తో ముగిస్తారు.
సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్రింటింగ్ యంత్రం ఖాతాను, మరియు తరుగుదల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 6.
జనవరి 1, 2011 తేదిన మదన్ & కంపెనీ గౌ 80,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింద కే 4,000 చెల్లించారు. యంత్రాల యొక్క అంచనా వేసిన జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ 4,000 సంస్థ పుస్తుకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం వార్షిక తరుగుదలను లెక్కించి, మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 7.
జనవరి 1, 2011 తేదిన రాఘవేంద్ర ట్రేడర్స్ వారు 60,000 లకు ఫర్నీచర్ను కొనుగోలు చేశారు. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయాలి. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. మొదటి నాలుగు సంవత్సరాలకు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాసి ఫర్నిచర్ ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.
చిట్టా పద్దులు

Note : పై రెండు చిట్టా పద్దులను 2012 మరియు 2013, 2014 సంవత్సరాలకు వ్రాయవలెను.

ప్రశ్న 8.
అక్టోబరు 1, 2011 తేదీన జగన్నాధం & సన్స్వారు 90,000లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి, దాని స్థాపనకు ? 10,000 ఖర్చు చేశారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31తో ముగిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం ఆస్తి అసలు ఖరీదు మీద 10% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రం ఖాతాను, తరుగుదల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 9.
వేణు గోపాల్ ట్రేడర్స్ లిమిటెడ్ జూలై 1, 2010 తేదీన 50,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేసి, స్థాపనకు R 2,000 ఖర్చు చేసింది. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయాలి. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 10.
జనవరి 1, 2011 తేదీన సుమ కౌ 80,000 లకు ఫర్నిచర్ను కొనుగోలు చేసింది. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయాలి. డిసెంబర్ 31, 2013 తేదీన ఆ ఫర్నిచర్ను R 40,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ ఫర్నీచర్ ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 11.
సునీత ట్రేడర్స్ వారు జనవరి 1,2011 తేదిన ఒక పాత యంత్రాన్ని 72,000 లకు కొనుగోలు చేసి వెంటనే కౌ 8,000 మరమ్మత్తుల కోసం ఖర్చు చేసి ఆ యంత్రాన్ని స్థాపించారు. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. జూన్ 30, 2013 తేదీన ఆ యంత్రాన్ని ఔ 50,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 12.
జనవరి 1, 2011 తేదిన రణదీర్ & కో కౌ 60,000 లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసింది. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను లెక్కిస్తున్నారు. ఏప్రిల్ 1, 2013 తేదిన కంపెనీ ఆ యంత్రాన్ని 36,000 లకు అమ్మివేసింది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 13.
జనవరి 1, 2011, తేదిన శివ ట్రేడర్స్ వారు ఒక పాత యంత్రాన్ని 40,000 లకు కొనుగోలు చేసిన, వెంటనే ఔ 5,000 మరమత్తుల కోసం ఖర్చు చేసి ఆ యంత్రాన్ని స్థాపించారు. ఆ యంత్రం యొక్క జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు తుక్కు విలువ 2,500 గా అంచనా వేయడమైనది. డిసెంబర్ 31, 2013 తేదిన ఆ యంత్రాన్ని 25,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31 తో ముగిస్తారని భావిస్తూ యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 14.
మనోజ్ & కంపెనీ ఏప్రిల్ 1, 2011 తేదిన ఒక పాత యంత్రాన్ని 18,000 లకు కొనుగోలు చేసి, వెంటనే 2,000 మరమ్మత్తుల కోసం ఖర్చు చేసి ఆ యంత్రాన్ని స్థాపన చేసింది. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది. జూన్ 30,2013 తేదిన ఆ యంత్రాన్ని 13,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 15.
జనవరి 1,2011 తేదిన రమేష్ & కో వారు 3,00,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేశారు. సెప్టెంబర్ 1,2011 తేదిన 4,20,000 లకు మరొక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేశారు. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 16.
ఆంధ్రా సుగర్స్ లిమిటెడ్ జనవరి 1, 2011 తేదిన ఒక ప్లాంటును 1,00,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. అదే సంవత్సరం జూలై 1వ తేదిన ఆదనపు ప్లాంటును 50,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. జనవరి 1,2011 తేదిన కొన్న ప్లాంటు పనికి రాకుండా పోయినందున, దానిని అక్టోబర్ 1, 2013 తేదిన ఔ 60,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. అదేరోజున కొత్తప్లాంటును గౌ 1,25,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ ఖాతా పుస్తుకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్లాంటు ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.



ప్లాంటు అమ్మకములో నష్టమును లెక్కించుట :

ప్రశ్న 17.
జూలై 1,2010 తేదిన గంగా & కో ఒక పాత యంత్రాన్ని కే 40,000 లకు కొనుగోలు చేసిన, వెంటనే ఔ 6,000 మర్మత్తుల కోసం ఖర్చు చేసింది. జనవరి 1, 2011 తేదిన కొత్త యంత్రాన్ని 7 24,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. జనవరి 1,2011 తేదిన కొన్న యంత్రాన్ని జూన్ 30, 2012 తేదిన ఔ 16,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. అదేరోజున మరొక యంత్రాన్ని 30,000 లకు కొని స్థాపించడం జరిగింది. కంపెనీ ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31న అసలు ఖరీదు మీద 10% చొప్పున తరుగుదలను రద్దు చేస్తుంది. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.


యంత్రం అమ్మకములో నష్టమును లెక్కించుట :

ప్రశ్న 18.
జనవరి 1,2011 తేదిన రామా ట్రాన్స్పోర్ట్ కంపెనీ 6 ట్రక్కులను ఒక్కొక్కటి 5,00,000 చొప్పున కొనుగోలు చేసింది. కంపెనీ ప్రతి సంవత్సరం ఆస్తి అసలు ఖరీదు మీద 10% చొప్పున తరుగుదలను రద్దుచేస్తుంది. జూలై 1,2013 తేదిన జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఒక ట్రక్కు పూర్తిగా ధ్వంసం అయింది. పూర్తి పరిష్కారంగా భీమా కంపెనీ నుంచి 2,50,000 ల క్లెయిమ్ వచ్చింది. సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ట్రక్కుల ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ట్రక్కు ధ్వంసం అయినప్పుడు నష్టమును లెక్కించుట :

తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి

ప్రశ్న 19.
కుశల్ టెక్స్టైల్స్ వారు ఏప్రిల్ 1, 2011 తేదిన 4,00,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేసిన, స్థాపన కోసం 20,000 ఖర్చు చేశారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 10% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు అవసరమైన చిట్టాపద్దులు రాసి, యంత్రాల ఖాతాను మరియు తరుగుదల ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.


చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 20.
జూలై 1, 2010 తేదిన ప్రదీప్ & కో 50,000 లకు యంత్రాలను కొనగోలు చేసింది. తగ్గుతున్న నిల్వలు పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 21.
జనవరి 1, 2012 తేదిన శివ & కో కౌ 34,000 లకు పాతయంతాలను కొనుగోలు చేసి, వెంటనే ఔ 6,000 మరమ్మత్తుల కోసం ఖర్చు చేసి ఆ యంత్రాలను స్థాపన చేసింది. డిసెంబర్ 31, 2014 తేదిన ఆ యంతాలను 26,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయడమైనది. యంత్రాల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 22.
గీతా ట్రేడర్స్ వారు జనవరి 1,2011 తేదిన కౌ 3,00,000 లకు ఒక ప్రింటింగ్ యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేశారు. జూలై 1, 2013 తేదిన ఆ ప్రింటింగ్ యంత్రాన్ని 1,30,000 లకు అమ్మి వేశారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 10% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. ప్రింటింగ్ యంత్రం ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 23.
స్రవంతి ఎంటర్ప్రైజెస్ వారు జూలై 1,2011 తేదిన 40,000 లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి, దాని స్థాపన కోసం కౌ 5,000 ఖర్చు చేశారు. జనవరి 1,2013 తేదిన మరొక యంత్రాన్ని 35,000 లకు కొనుగోలు చేశారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 20% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ పుస్తకాలను మార్చి 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

ప్రశ్న 24.
జనవరి 1, 2012 తేదిన స్వాతి & కో కౌ 3,00,000 లకు ఒక ప్లాంటును కొనుగోలు చేసింది.
అక్టోబరు 1,2012 తేదిన మరొక ప్లాంటును కౌ 1,00,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 10% చొప్పున తరుగుదలను లెక్కించాలి. అక్టోబరు 1, 2013 తేదిన మొదటి ప్లాంటును కౌ 2,20,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. ప్రతి సంవత్సరం సంస్థ ఖాతా పుస్తకాలను డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారని భావిస్తూ మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్లాంటు ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.


యంత్రం అమ్మకములో నష్టమును లెక్కించుట :

TEXTUAL EXAMPLES

సరళరేఖా పద్దతి

ప్రశ్న 1.
ఒక ఆస్తి యొక్క కొన్న ఖరీదు 40,000. ఆ ఆస్తి యొక్క జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలుగా అంచనా వేయబడింది. ఆస్తి యొక్క అవశేషపు విలువ 4,000. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం వార్షిక తరుగుదలను మరియు తరుగుదల రేటును కనుక్కోండి.
సాధన.

ప్రశ్న 2.
జనవరి 1,2010 తేదిన రాధ & కంపెనీ 45,000 లకు యంత్రాలను కొనగోలు చేసింది. ఆ యంత్రాల యొక్క అంచనా వేసిన జీవిత కాలం 8 సంవత్సరాలు మరియు అంచనా వేసిన అవశేషపు విలువ ఔ 5,000. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం మూడు సంవత్సరాలకు చిట్టా పద్దులు రాసి, యంత్రాల ఖాతాను, తరుగుదల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

రాధ & కంపెనీ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 3.
జనవరి 1, 2011 తేదిన వాసవి & కో వారు 80,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేశారు. ప్రతి సంవత్సరం యంత్రాల అసలు ఖరీదు మీద 10% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. యంత్రాల ఖాతాను మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు తయారు చేయండి.
సాధన.
వార్షిక తరుగుదల = ఆస్తి అసలు ఖరీదు × తరుగుదల రేటు/100
= 80,000 × 10/100
= 8,000

ప్రశ్న 4.
జనవరి 1, 2010 తేదిన నారాయణ & బ్రదర్స్ వారు ఒక ప్లాంటును 2,00,000లకు కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింది 50,000 చెల్లించారు. ప్లాంటు యొక్క అంచనా వేసిన జీవిత కాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ గౌ 20,000. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్లాంటు ఖాతాను, తరుగుదల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.
ప్లాంటు అసలు ఖరీదు = కొనుగోలు ధర + స్థాపన ఖర్చులు
= 2,00,000 + 50,000 = ₹ 2,50,000

వార్షిక తరుగుదల = 23,000

ప్రశ్న 5.
జూలై 1,2011 తేదిన రామారావు & సన్స్ వారు ఒక యంత్రాన్ని 1,40,000లకు కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింద 10,000 చెల్లించారు. ప్రతి సంవత్సరం ఆస్తి అసలు ఖరీదు మీద 10% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటుచేస్తున్నారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రం ఖాతాను, తరుగుదల ఖాతను తయారు చేయండి.
సాధన.
1. యంత్రం అసలు ఖరీదు కొనుగోలు ధర + స్థాపన ఖర్చులు = 1,40,000 + 10,000 = 1,50,000

2. వార్షిక తరుగుదల = యంత్రం అసలు ఖరీదు x తరుగుదల రేటు/100
= 1,50,000 x 10/100
= 15,000

3. 2011 సంవత్సరంనకు తరుగుదల = యంత్రంను జూలై 1, 2011 తేదిన కొనుగోలు చేసిన, ఉపయోగించి నందున 6 నెలలకు మాత్రమే తరుగుదలను లెక్కించాలి.
= 15,000 x 6/12
= 7,500

ప్రశ్న 6.
జనవరి 1, 2010 తేదీన సాహితి & కో వారు ఒక పాత యంత్రాన్ని 80,000 లకు కొనుగోలు చేసి, వెంటనే కౌ 4,000 రవాణాకు 40,000 మరమ్మత్తులకు 2,000 స్థాపన ఖర్చులకు చెల్లించారు. ఆ యంత్రం యొక్క జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు మరియు దాని అవశేషపు విలువ (తుక్కు విలువ) కౌ 5,000 గా అంచనా వేయడమైనది. డిసెంబర్ 31, 2012 తేదీన యంత్రాన్ని * 50,000లకు అమ్మివేశారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. సరళరేఖా పద్ధతి ప్రకారం యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

వివరణ :
1. యంత్రం అసలు ఖరీదు = కొన్నధర + స్థాపన, రవాణా, మరమ్మత్తుల ఖర్చులు
= * 80,000 + (2,000 4,000 + 4,000)
= 80,000 + 10,000 = 90,000

3. యంత్రం అమ్మకంపై లాభం/నష్టం లెక్కించడం

ప్రశ్న 7.
జనవరి 1, 2011 తేదిన నాగరాజు & కో వారు ఒక పాత యంత్రాన్ని 45,000లకు కొనుగోలు చేసి, వెంటనే 3 5,000 మరమ్మత్తుల కోసం ఖర్చు చేసి, ఆ యంత్రాన్ని స్థాపించారు. సరళ రేఖా పద్ధతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% తరుగుదలను ఏర్పాటుచేస్తున్నారు. జూలై 1, 2014 తేదిన యంత్రాన్ని కౌ 30,000లకు అమ్మివేశారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
సాధన.


వివరణ :
1. యంత్రం అమ్మకంపై లాభం/నష్టం లెక్కించడం

2. 2014 సంవత్సరానికి తరుగుదల = యంత్రాన్ని జూలై 1,2014 తేది వరకు ఉపయోగించినందువల్ల 6 నెలలకు మాత్రమే తరుగుదలను లెక్కించాలి.
5,000 × 6/12 = 2,500

ప్రశ్న 8.
జనవరి 1,2010 తేదిన భవాని ట్రేడర్స్ వారు ఒక యంత్రాన్ని 50,000 లకు కొనుగోలు చేశారు. జనవరి 1, 2011 తేదిన మరొక యంత్రాన్ని 60,000 లకు కొనుగోలు చేసి, జూలై 1,2011 తేది నుంచి ఆ యంత్రాన్ని ఉపయోగించారు. సరళరేఖా పద్దతి ప్రకారం సంవత్సరానికి 10% . తరుగుదలను ఏర్పాటుచేస్తున్నారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రం ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.


వివరణ :
1. యంత్రాలపై వార్షిక తరుగుదలను కింది విధంగా లెక్కించాలి.
మొదటి యంత్రానికి వార్షిక తరుగుదల
= 50,000 × 10/100
= 5,000
రెండవ యంత్రానికి వార్షిక తరుగుదల = 60,000 × 10/100
= * 6,000

2. రెండవ యంత్రాన్ని జనవరి 1,2011 తేదిన కొనుగోలు చేసినప్పటికి, దానిని జూలై 1, 2011 తేది నుంచి ఉపయోగించినందున, ఆ యంత్రంపై తరుగుదలను 6 నెలలకు (జూలై 1 నుంచి డిసెంబర్ 31 వరకు) లెక్కించడమైనది.
2011 సంవత్సరానికి రెండవ యంత్రం తరుగుదల (6 నెలలకు) 60,000 x 6/12 = 3,000

ప్రశ్న 9.
జూలై 1, 2011 తేదీన అనుపమ ట్రేడర్స్ వారు ఒక యంత్రాన్ని 780,000లకు కొనుగోలు చేసింది. ఏప్రిల్ 1, 2012 తేదీన సంస్థ మరొక యంత్రాన్ని 40,000 లకు కొనుగోలు చేసింది. ఏప్రిల్ 1,2012 తేదిన కొన్న యంత్రాన్ని మార్చి 31,2014 తేదినాడు 29,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. సంస్థ ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31తో ముగిస్తారు.
మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు యంత్రాల ఖాతాను చూపండి.
సాధన.


వివరణ :
1. యంత్రం అమ్మకంపై లాభం/నష్టం లెక్కించండం

ప్రశ్న 10.
ఏప్రిల్ 1,2011 తేదీన రాజేష్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కంపెనీ 4 ట్రక్కులను ఒక్కొక్కటి 6,00,000ల చొప్పున కొనుగోలు చేసింది. కంపెనీ ప్రతి సంవత్సరం ఆస్తి ఆసలు ఖరీదు మీద 10% చొప్పున తరుగుదలను రద్దుచేస్తూ జూలై 1,2013 తేదిన జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఒక ట్రక్కు పూర్తిగా ధ్వంసం అయింది. పూర్తి పరిష్కారంగా కంపెనీ నుంచి 3,00,000ల క్లెయిమ్ వచ్చింది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ట్రక్కుల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

వివరణ :
1. ప్రమాదంలో ధ్వంసం అయిన ట్రక్కుపై లాభం / నష్టం కనుక్కోవడం

తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి :

ప్రశ్న 11.
జనవరి 1, 2011 తేదిన నాగార్జున & కో కౌ 70,000లకు ప్లాంటు & యంత్రాలు కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింద 10,000 చెల్లించినది. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 10% చొప్పున తరుగుదలను ఏర్పాటుచేయాలి. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాసి, ప్లాంటు & యంత్రాల ఖాతాను మరియు తరుగుదల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.
నాగార్జున & కో పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు




వివరణ :
1. తరుగుదల మొత్తాన్ని లెక్కించడం

ప్రశ్న 12.
ఏప్రిల్ 1, 2011 తేదీన సుజాత ఎంటర్ ప్రైజెస్ వారు 4,00,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేశారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్దతి ప్రకారం 10% చొప్పున తరుగుదలను లెక్కిస్తారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబరు 31తో ముగిస్తారు.
సాధన.

వివరణ :

ప్రశ్న 13.
జూలై 1, 2011 తేదిన కిరణ్ ఎంటర్ ప్రైజెస్ వారు 80,000లకు ఒక ప్రింటింగ్ యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి, రవాణా మరియు స్థాపన ఖర్చుల కింద 10,000 చెల్లించారు. జనవరి 1, 2013 తేదిన మరొక యంత్రాన్ని 3 70,000 లకు కొనుగోలు చేశారు. తుగ్గతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం 20% చొప్పున తరుగుదలను లెక్కించాలి. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 31తో ముగిస్తారు. మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్రింటింగ్ యంత్రాల ఖాతాను తయారు చేయండి.
సాధన.

వివరణ :
1. తరుగుదల మొత్తాన్ని లెక్కించడం

ప్రశ్న 14.
జూలై1, 2010 తేదిన వెంకటేష్ & కో వారు 40,000లకు ఒక యంత్రాన్ని కొనుగోలు చేశారు. జూన్ 30, 2013 తేదిన ఆ యంత్రాన్ని 26,000లకు అమ్మడం జరిగింది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
సాధన.

వివరణ :
యంత్రం అమ్మకంపై లాభం / లెక్కించడం.

ప్రశ్న 15.
జనవరి 1, 2011 తేదిన భార్గవ ట్రేడర్స్ వారు 40,000 లకు యంత్రాలను కొనుగోలు చేశారు. అదే సంవత్సరం జూలై 1వ తేదీన సంస్థ 20,000 లకు అదనపు యంత్రాలను కొనుగోలు చేసింది. జనవరి 1, 2011 తేదిన కొన్న యంత్రాలు పనికిరాకుండా పోయినందున, వాటిని జూలై 1, 2013 తేదిన 32,000 లకు అమ్మకం జరిగింది. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31తో ముగిస్తారు.
సాధన.

వివరణ :
1. యంత్రాల అమ్మకంపై లాభం/నష్టం లెక్కించడం

ప్రశ్న 16.
జనవరి 1, తేదిన మంజుల & కో వారు 30,000 లకు ఒక ప్లాంటును కొనుగోలు చేశారు. జనవరి 1, 2011 తేదిన 28,000 లకు మరొక ప్లాంటును కొనుగోలు చేసి, స్థాపన ఖర్చుల కింద ఔ 2,000 చెల్లించారు. సంస్థ పుస్తకాలను ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 31 ముగిస్తారు. తగ్గుతున్న నిల్వల పద్ధతి ప్రకారం మొదటి ప్లాంటుపైన 10% చొప్పున తరుగుదలను, రెండవ ప్లాంటుపై 15% తరుగుదలను ఏర్పాటు చేస్తూ మొదటి మూడు సంవత్సరాలకు ప్లాంటు ఖాతాను చూపండి.
సాధన.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 1st Lesson వినిమయ బిల్లులు Textbook Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material 1st Lesson వినిమయ బిల్లులు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వినిమయ బిల్లును నిర్వచించండి. బిల్లు యొక్క ముఖ్య లక్షణాలను వివరించండి.
జవాబు:
భారత అన్యాక్రాంత యోగ్యతా పత్రాల చట్టం 1881లో సెక్షన్ 5 వినిమయ బిల్లును క్రింది విధముగా నిర్వచించినది.

“నిర్ణీతమైన వ్యక్తికి గాని లేదా అతని అనుమతి పొందిన వారికి గానీ లేదా పత్రాన్ని తెచ్చిన వ్యక్తికి గాని నిశ్చితమైన సొమ్ము చెల్లించవలసినదిగా లిఖితపూర్వకముగా ఆదేశిస్తూ, ఆదేశించే వ్యక్తి సంతకము చేసిన బేషరతు ఉత్తర్వు పత్రమే బిల్లు”.

వినిమయ బిల్లు లక్షణాలు :

1. బిల్లు లిఖితపూర్వకముగా ఉండాలి.
2.  ఋణగ్రస్తునిపై ఋణదాత రాసిన ఉత్తర్వులై ఉండాలి.
3. బిల్లులో ఉన్న ఉత్తర్వు షరతులతో కూడినది కాకుండా బేషరతుగా ఉండాలి.
4. బిల్లు మొత్తము నిర్దిష్టముగా ఉండాలి. ఈ మొత్తాన్ని అంకెలలోనూ, అక్షరాలలోనూ వ్రాయాలి.
5. బిల్లు వ్రాసిన తేదీని, బిల్లు యొక్క కాల పరిమితిని స్పష్టముగా బిల్లులో వ్రాయాలి.
6. బిల్లుపై బిల్లును తయారుచేసిన బిల్లుకర్త సంతకం ఉండాలి.
7. బిల్లును అంగీకరిస్తూ స్వీకర్త సంతకము చేసి స్వీకృతిని తెలుపవలెను.
8. నిర్దిష్టమైన వ్యక్తికి గాని లేదా అతని అనుమతి పొందినవానికి గాని లేదా పత్రాన్ని తెచ్చిన వ్యక్తి బిల్లు పైకాన్ని చెల్లించవచ్చు.
9. డిమాండు బిల్లు అయితే కోరిన వెంటనే, కాల పరిమితి గల బిల్లు అయితే నిర్ణీత కాలం తరువాత చెల్లించ వచ్చును.
10. స్టాంపు చట్టం ప్రకారం బిల్లు డబ్బుకు సరిపడే స్టాంపులు అంటించాలి.

ప్రశ్న 2.
వినిమయ బిల్లుల ప్రయోజనాలను తెలపండి.
జవాబు:
వినిమయ బిల్లుల యొక్క ప్రయోజనాలు :

1. బిల్లు అరువు కొనుగోళ్ళకు, అమ్మకాలకు సహకరిస్తుంది.
2. బిల్లు చట్టం ప్రకారం విలువైన పత్రము. స్వీకర్త నుండి గడువు తేదీన బిల్లు మొత్తం రాకపోతే బిల్లుకర్త కోర్టు ద్వారా సులభముగా ఆ మొత్తాన్ని రాబట్టుకోవచ్చును.
3. బిల్లును గడువు తేదీ కంటే ముందుగా బ్యాంకులో డిస్కౌంటు చేసుకొని, బిల్లు మొత్తమును పొందవచ్చును. బిల్లును ఆర్థికపరమైన ఆధారముగా చెప్పవచ్చు.
4. బిల్లు లిఖితపూర్వకముగా ఉండటమే కాక ఋణగ్రస్తుని సంతకము ఉండటం వలన బాకీ విషయం న్యాయస్థానములో ఋజువు చేయడం సులభము.
5. బిల్లు అన్యాక్రాంత యోగ్యతా పత్రము కాబట్టి బిల్లుకర్త తన ఋణ పరిష్కారము కోసం మరొకరికి బదలాయించవచ్చు.
6. సర్దుబాటు బిల్లుల వలన వర్తకులు మార్కెట్లో తక్కువ రేటుకు డబ్బును పొందగలరు.

ప్రశ్న 3.
వివిధ రకాలైన బిల్లులను గురించి వివరించండి.
జవాబు:
బిల్లులను దిగువ విధముగా వర్గీకరించవచ్చును.

1. కాల పరిమితి, డిమాండు బిల్లులు
2. వర్తకపు, సర్దుబాటు బిల్లులు
3. స్వదేశీ, విదేశీ బిల్లులు

1) కాల పరిమితి, డిమాండు బిల్లులు : కాల పరిమితి అంటే బిల్లు గడువు తీరిన తరువాత బిల్లుపై సొమ్ము చెల్లించవలసి ఉంటే వాటిని కాల పరిమితి గల బిల్లులు అంటారు. ఈ బిల్లులకు స్వీకర్త అంగీకారం తప్పనిసరి. బిల్లు కాల పరిమితి అదనముగా 3 రోజులు అనుగ్రహ దినాలు కలుపుకొని గడువు తేదీని నిర్ణయిస్తారు. బిల్లు మొత్తాన్ని బిల్లు కర్త కోరిన వెంటనే స్వీకర్త చెల్లించే బిల్లును డిమాండు బిల్లులు అంటారు. ఈ బిల్లులకు స్వీకర్త అంగీకారము అవసరము లేదు మరియు అనుగ్రహ దినాలు వర్తించవు.

2) వర్తకపు, సర్దుబాటు బిల్లులు: వ్యాపార బాకీలను పరిష్కరించడం కోసం బిల్లులను వ్రాస్తే వాటిని వర్తకపు బిల్లులు అంటారు. ఉదాహరణకు x, y కి 10,000 ల సరుకు అమ్మి, ఆ మొత్తానికి బిల్లు వ్రాస్తాడు. y స్వీకృతిని తెలియజేసిన తర్వాత గడువు తేదీన y బిల్లుపై మొత్తాన్ని చెల్లించడం జరుగుతుంది.

వ్యాపార బాకీలను పరిష్కరించడం కోసం కాకుండా, ఒకరి అవసరాలను మరొకరు తీర్చడానికి ఒకరిపై మరొకరు ఎటువంటి ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా వ్రాసుకున్న బిల్లును సర్దుబాటు బిల్లులు అంటారు. డబ్బు పరస్పరము సర్దుబాటు కోసం ఒకరిపై మరొకరు బిల్లులను వ్రాస్తారు. తరువాత బ్యాంకులో డిస్కౌంటు చేసి, ఆర్థిక అవసరాలను తీర్చుకుంటారు.

3) స్వదేశీ, విదేశీ బిల్లులు : బిల్లు కర్త, బిల్లు స్వీకర్త స్వదేశీయులై ఉండి బిల్లు చెల్లింపు స్వదేశములో జరిగే విధముగా బిల్లులను వ్రాసుకుంటే వాటిని స్వదేశీ బిల్లులు అంటారు. స్వీకర్త విదేశములో ఉండి, స్వీకృతి తెలియజేసినా, బిల్లు చెల్లింపు స్వదేశములో జరిగితే దానిని కూడా స్వదేశీ బిల్లుగానే పరిగణిస్తారు.

బిల్లుకర్త, బిల్లు స్వీకర్తలలో ఎవరైనా విదేశములో నివసిస్తూ, బిల్లు చెల్లింపు విదేశములో జరిగితే దానిని విదేశీ బిల్లు అంటారు. విదేశీ బిల్లులను మూడు సెట్లుగా తయారుచేసి, విడివిడిగా మూడు పోస్టులలో స్వీకర్తకు పంపుతారు. ఏదైనా ఒక సెట్ త్వరగా చేరాలనే లక్ష్యముతో మూడు సెట్లను పంపినప్పటికి స్వీకర్త ఒక సెట్పైన సంతకము చేస్తాడు.

ప్రశ్న 4.
వినిమయ బిల్లు, ప్రామిసరీ నోట్ల మధ్య వ్యత్యాసములు తెలపండి.
జవాబు:
వినిమయ బిల్లుకు, ప్రామిసరీ నోటుకు క్రింది తేడాలున్నవి.

వినిమయ బిల్లు

1. బిల్లును ఋణదాత తయారుచేస్తాడు.
2. బిల్లులో బేషరతులతో కూడిన ఉత్తర్వు ఉంటుంది.
3. బిల్లులో బిల్లుకర్త, బిల్లు స్వీకర్త, బిల్లు గ్రహీత అనే మూడు పార్టీలుంటాయి.
4. బిల్లుకు బిల్లు స్వీకర్త స్వీకృతి అవసరం.
5. బిల్లు కర్త మరియు బిల్లు గ్రహీత ఒకరే కావచ్చు.
6. బిల్లు అనాదరణ జరిగితే ధృవీకరణ, ఆక్షేప సూచన తప్పనిసరి.

ప్రామిసరీ నోటు

1. ప్రామిసరీ నోటును ఋణగ్రస్తుడు తయారుచేస్తాడు.
2. నోటులో బేషరతుతో కూడిన వాగ్దానము ఉంటుంది.
3. నోటులో నోటుకర్త (ఋణగ్రస్తుడు) గ్రహీత (ఋణదాత) అనే రెండు పార్టీలు ఉంటాయి.
4. నోటుకు స్వీకృతి అవసరము లేదు.
5. నోటు రాసిన వ్యక్తి గ్రహీత అయ్యే అవకాశము ఉండదు.
6. నోటు అనాదరణ చెందితే ధృవీకరణ, ఆక్షేప సూచన అవసరం లేదు.

ప్రశ్న 5.
వినిమయ బిల్లు, చెక్కుల మధ్య వ్యత్యాసాలను వివరించండి.
జవాబు:
భారత అన్యాక్రాంత యోగ్యతా పత్రాల చట్టం 1881 సెక్షన్ 6 ప్రకారం “ఒక నిర్దేశిత బ్యాంకుపై నిర్దేశించిన మొత్తాన్ని కోరిన వెంటనే చెల్లింపు చేయవలసినదిగా ఆదేశిస్తూ రాసే బిల్లు పత్రమే చెక్కు”.
చెక్కు కూడా బిల్లు మాదిరి లక్షణాలు కలిగి ఉండి, దిగువ పేర్కొన్న అదనపు లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది.

1. చెక్కును విధిగా నిర్దేశిత బ్యాంకు మీదనే వ్రాయాలి.
2. చెక్కును దాఖలు చేసిన వెంటనే బ్యాంకు విధిగా చెల్లింపు చేయాలి.

వినిమయ బిల్లు, చెక్కుకు మధ్య గల వ్యత్యాసాలు :

వినిమయ బిల్లు

1. బిల్లుకు స్వీకృతి అవసరము.
2. బిల్లుకు స్టాంపు చట్టము ప్రకారం అవసరమైన స్టాంపులు అతికించాలి.
3. బిల్లులకు క్రాసింగ్ ఉండదు.
4. బిల్లు సొమ్ము చెల్లించడానికి గడువుతేదీ ఉంటుంది.
5. కాల పరిమితి గల బిల్లులపై 3 అనుగ్రహ దినాలు ఉంటాయి.
6. బిల్లుపై స్వీకృతి తెలిపిన తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకునే అవకాశము లేదు.

చెక్కు

1. చెక్కుకు స్వీకృతి అవసరం లేదు.
2. చెక్కుకు స్టాంపులు అవసరం లేదు.
3. చెక్కులను క్రాసింగ్ చేయవచ్చు.
4. చెక్కును దాఖలు చేసిన వెంటనే బ్యాంకు విధిగా చెల్లించాలి.
5. చెక్కులకు అనుగ్రహ దినాలు ఉండవు.
6. చెక్కును జారీ చేసిన తర్వాత చెక్కు వ్రాసిన వ్యక్తి నోటీసు ఇవ్వడం ద్వారా ఉపసంహరించుకోవచ్చు.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వినిమయ బిల్లును నిర్వచించండి.
జవాబు:
భారత అన్యాక్రాంత యోగ్యతా పత్రాల చట్టము 1986లోని సెక్షన్ 5 వినిమయ బిల్లును ఈ విధముగా నిర్వచించినది. “నిర్ణీతమైన వ్యక్తికి గాని లేదా అతని అనుమతి పొందినవారికి గాని లేదా పత్రాన్ని తెచ్చిన వ్యక్తికి గాని నిశ్చితమైన సొమ్మును చెల్లించవలసినదిగా లిఖిత పూర్వకముగా ఆదేశిస్తూ, ఆదేశించే వ్యక్తి సంతకము చేసిన బేషరతు ఉత్తర్వు పత్రమే బిల్లు”.

ప్రశ్న 2.
బిల్లుకు ఉండే పార్టీలను గురించి వివరించండి.
జవాబు:
బిల్లుకు ముగ్గురు పార్టీలు ఉంటారు. వారు :

1. బిల్లుకర్త
2. బిల్లు స్వీకర్త
3. బిల్లు గ్రహీత.

బిల్లుకర్త : బిల్లును తయారు చేసిన వ్యక్తిని బిల్లుకర్త అంటారు. అతడు బిల్లు వ్రాసి సంతకము చేస్తాడు. బిల్లుకర్త సాధారణముగా ఋణదాత అయి, ఋణగ్రస్తునిపై వ్రాస్తాడు.

బిల్లు స్వీకర్త : బిల్లు ఎవరిని ఉద్దేశించి వ్రాయబడినదో ఆ వ్యక్తిని బిల్లు స్వీకర్త అంటారు. బిల్లు స్వీకర్త సాధారణముగా ఋణగ్రస్తుడై ఉంటాడు. ఇతడు ఋణదాత వ్రాసిన బిల్లుకు స్వీకృతిని తెలియజేస్తూ సంతకము చేసే వ్యక్తి. ఇతడు గడువు తేదీన బిల్లు మొత్తాన్ని చెల్లించాలి.

బిల్లు గ్రహీత : గడువు తేదీన బిల్లు మొత్తాన్ని పొందే వ్యక్తిని బిల్లు గ్రహీత అంటారు. సాధారణముగా బిల్లుకర్త, బిల్లు గ్రహీత ఒకరే కావచ్చు. కొన్ని సందర్భాలలో బిల్లుకర్త అనుమతి పొందిన వ్యక్తి (బ్యాంకు లేదా ఎండార్సీ) బిల్లు గ్రహీతగా ఉండవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
ప్రామిసరీ నోటును నిర్వచించండి.
జవాబు:
భారత అన్యాక్రాంత యోగ్యతా పత్రాల చట్టము 1881 సెక్షన్ 4 ప్రకారము “షరతులు లేని వాగ్దానముతో ఉన్న పత్రాన్ని, పత్రము వ్రాసిన వారి సంతకముతోనూ, కొంత నిర్దిష్టమైన మొత్తాన్ని అందులో వ్రాసిన వ్యక్తికి గాని లేదా ఆర్డరు పొందిన వారికి గాని లేదా పత్రము కలిగిన వ్యక్తికి గాని చెల్లించడానికి జారీచేసేవి లిఖితపూర్వకమైన పత్రమే ప్రామిసరీ
నోటు.

ప్రశ్న 4.
బిల్లుపై గడువు తేదీ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
బిల్లుపై చెల్లింపు జరగవలసిన తేదీని గడువు తేదీ అంటారు. దాఖలు చేయగానే చెల్లించవలసిన బిల్లుకు, కోరగానే చెల్లించే బిల్లులకు దాఖలు చేసిన తేదీయే గడువు తేదీ అవుతుంది. కాల పరిమితి గల బిల్లు అయితే గడువు కాలానికి అదనపు 3 రోజులు (అనుగ్రహ దినాలు) కలిపి వచ్చే రోజును గడువు తేదీ అంటారు. ఈ గడువు తేదీ | Public holiday అయితే దాని ముందు రోజు, అత్యవసర సెలవు దినం అయితే తదుపరి పనిదినం అవుతుంది.

ప్రశ్న 5.
అనుగ్రహ దినాలు అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
గడువు తేదీ లెక్కించేటపుడు బిల్లుకర్త, బిల్లు స్వీకర్తకు మూడు రోజులు అనుగ్రహ దినాలుగా అనుమతిస్తాడు. కాబట్టి బిల్లు కాలపరిమితికి అదనముగా ఇచ్చే మూడు రోజులను అనుగ్రహ దినాలు అంటారు. బిల్లు. కాలానికి అదనముగా అనుగ్రహ దినాలు కలిపి బిల్లు గడువు తేదీని నిర్ణయిస్తారు.

ప్రశ్న 6.
ధృవీకరణ ఖర్చులను గురించి వివరించండి.
జవాబు:
స్వీకర్తచే బిల్లు అనాదరణ జరిగినపుడు, బిల్లుకర్త ఆ విషయాన్ని ఋజువు చేయడానికి నోటరీ పబ్లిక్ అనే అధికారి చేత ధృవీకరించాలి. నోటరీ పబ్లిక్ అనాదరణను ధృవీకరించడాన్ని ‘ధృవీకరణ’ అంటారు. నోటరీ బిల్లును స్వీకర్తకు పంపి అతడు చెప్పిన విషయాన్ని నమోదు చేసుకుంటాడు. బిల్లు అనాదరణ విషయాన్ని తెలియజేస్తూ నోటరీ పబ్లిక్ అధికారికముగా ఒక పత్రాన్ని జారీ చేస్తాడు. ఈ సేవలను అందించినందుకు నోటరీకి చెల్లించిన ఛార్జీలను ధృవీకరణ ఖర్చులు అంటారు. ఈ ఖర్చులను మొదట బిల్లుదారు చెల్లించినా, చివరకు బిల్లు స్వీకర్త భరించవలెను.

ప్రశ్న 7.
బిల్లు స్వీకృతి అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
బిల్లుపై అడ్డముగా ‘అంగీకరించినాను’ అని రాసి ఋణగ్రస్తుడు సంతకము చేసి సమ్మతిని తెలపడాన్ని స్వీకృతి లేదా అంగీకారము అంటారు. స్వీకృతి తెలిపిన వ్యక్తిని బిల్లు స్వీకర్త అంటారు. బిల్లు స్వీకర్త అంగీకారము తెలిపిన తర్వాతనే ముసాయిదా బిల్లు, అసలు బిల్లు అవుతుంది.

ప్రశ్న 8.
బిల్లును డిస్కౌంట్ చేయడం గురించి వివరించండి.
జవాబు:
గడువు తేదీకి ముందుగానే బిల్లుకర్త తన వద్ద ఉన్న బిల్లును బ్యాంకుకు అమ్మి, తన ఆర్థిక అవసరాలను తీర్చుకుంటాడు. బ్యాంకు వారు కొంత సొమ్మును మినహాయించుకొని మిగిలిన మొత్తాన్ని చెల్లిస్తారు. బ్యాంకువారు మినహాయించుకున్న ఈ మొత్తాన్ని డిస్కౌంట్ అంటారు. డిస్కౌంటుతో బిల్లును బ్యాంకులో నగదుగా మార్చుకోవడాన్ని | బిల్లు డిస్కౌంటింగ్ అంటారు.

ప్రశ్న 9.
బిల్లును రిబేటుతో విడుదల చేయడం అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
బిల్లు స్వీకర్త వద్ద తగినంత నగదు ఉన్నప్పుడు బిల్లుకర్త అనుమతితో గడువు తేదీకి ముందుగానే సొమ్మును చెల్లించి, బిల్లును రద్దుపరుచుకోవచ్చు. ఇలాంటప్పుడు బిల్లు స్వీకర్త చెల్లించే మొత్తంలో కొంత తగ్గింపు ఇస్తారు. ఈ తగ్గింపునే రిబేటు అంటారు. దీనినే బిల్లును రిబేటుతో విడుదల చేయడం అంటారు.

ప్రశ్న 10.
బిల్లు నవీకరణను వివరించండి.
జవాబు:
బిల్లు స్వీకర్త గడువు తేదీనాడు బిల్లు మొత్తము చెల్లించలేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, బిల్లును అనాదరణ చేయడానికి బదులు బిల్లుకర్త వద్దకు వెళ్ళి పాతబిల్లును రద్దుచేసి, కొత్త గడువుతో కొత్తబిల్లు వ్రాయవలసినదిగా కోరవచ్చు. దానికి అంగీకరించి బిల్లుకర్త పాతబిల్లును రద్దుచేసి, దాని స్థానములో కొత్తబిల్లును రాయడాన్ని ‘బిల్లు నవీకరణ’ అంటారు. ఈ అదనపు కాల వ్యవధికి బిల్లుకర్త వడ్డీని వసూలు చేస్తాడు.

ప్రశ్న 11.
బిల్లు అనాదరణ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
బిల్లు గడువు తేదీన బిల్లు స్వీకర్త బిల్లు మొత్తాన్ని చెల్లించకపోవడాన్ని బిల్లు అనాదరణ అంటారు.

TEXTUAL PROBLEMS

A. వినిమయ బిల్లుల ఆదరణ

ప్రశ్న 1.
జూలై 1, 2014 తేదీన మధు ₹ 5,000 సరుకులను పవన్కు అరువుపై అమ్మి, అతనిపై అదే మొత్తానికి 3 నెలల గడువు గల ఒక బిల్లును రాసినాడు. పవన్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి మధుకు తిరిగి పంపాడు. గడువు తేదీన పవన్ బిల్లును ఆదరించాడు.
మధు, పవన్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
మధు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

పవన్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 2.
రాధిక మార్చి 1, 2013 తేదీన ₹ 9,000 విలువ గల సరుకులను హారికకు అమ్మి ఆ మొత్తానికి 2 నెలల బిల్లును రాసింది. హారిక బిల్లును ఆమోదించి రాధికకి తిరిగి పంపింది. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
రాధిక, హారిక పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
రాధిక పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

హారిక పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 3.
మార్చి 25, 2014వ తేదీన వినోద్ ₹ 3,000 లకు ప్రకాప్పై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. ప్రకాష్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి వినోద్కు అందజేశాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరించబడింది.
వినోద్, ప్రకాష్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
వినోద్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రకాష్ పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు

ప్రశ్న 4.
జనవరి 1, 2014 తేదీన రాజేంద్ర ₹ 4,000 విలువ గల సరుకులను నరేంద్రకు అమ్మి, ఆ మొత్తానికి నరేంద్రపై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. నరేంద్ర నుంచి అంగీకారం పొందిన తరువాత, రాజేంద్ర ఫిబ్రవరి 1, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును తన బ్యాంకులో 12% నకు డిస్కౌంట్ చేసుకున్నాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
రాజేంద్ర, నరేంద్ర పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రాజేంద్ర పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

నరేంద్ర పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 5.
అమర్ జూలై 1, 2014 తేదీన ₹ 10,000 సరుకులను సుందర్కు అరువుపై అమ్మినాడు. అదే మొత్తానికి అమర్ 3 నెలల బిల్లును సుందర్పై రాసినాడు. సుందర్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి అమర్కు తిరిగి పంపినాడు. అదే రోజున అమర్ ఆ బిల్లును తన బ్యాంకులో 10% నకు డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నాడు. గడువు తేదీన సుందర్ బిల్లును ఆదరించాడు.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను అమర్, సుందర్ పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
అమర్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

సుందర్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

Note : డిస్కౌంట్ను లెక్కించుట :
10,000 x 10/100 x 3/12
= ₹ 250

ప్రశ్న 6.
సంధ్య మార్చి 1, 2014 తేదీన ₹ 14,000 సరుకులను రాజేశ్వరికి అమ్మి, ఆమెపై ఆ మొత్తానికి 2 నెలల బిల్లును రాసింది. రాజేశ్వరి ఆ బిల్లును ఆమోదించి సంధ్యకు అందజేసింది. ఆ బిల్లును వెంటనే సంధ్య సంవత్సరానికి 12% చొప్పున తన బ్యాంకులలో డిస్కౌంట్ చేసింది. గడువు తేదీన రాజేశ్వరి బిల్లును ఆదరించింది.
సంధ్య, రాజేశ్వరి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
సత్యం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

శివం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

సుందరం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 8.
జూలై 1, 2014 తేదీన అజయ్ ₹ 8,000 విలువ గల సరుకులను కిరణ్ నుంచి కొనుగోలు చేసి, అదే మొత్తానికి కిరణ్ తనపై రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపాడు. కిరణ్ వెంటనే ఆ బిల్లును తన బ్యాంకుకు వసూలు కోసం పంపించాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
కిరణ్, అజయ్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
కిరణ్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

అజయ్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 9.
మార్చి 15, 2014 తేదీన జయరాం ₹ 20,000 సరుకులను శివరాంకు అమ్మి అతనిపై ఆ మొత్తానికి 2 నెలల బిల్లును రాసినాడు. శివరాం ఆ బిల్లును అంగీకరించి జయరాంకు తిరిగి పంపినాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరించబడింది.
కింది సందర్భాలలో జయరాం, శివరాం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాయండి.
I. జయరాం ఆ బిల్లును గడువు తేదీ వరకు తన వద్దే ఉంచుకొన్నప్పుడు
II. జయరాం ఆ బిల్లును వెంటనే తన బ్యాంకులో సంవత్సరానికి 6% చొప్పున డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నప్పుడు
III. జయరాం ఆ బిల్లును వెంటనే తన రుణదాత సీతారాంకు ఎండార్స్ చేసినప్పుడు
IV. ఏప్రిల్ 25, 2014 తేదీన జయరాం ఆ బిల్లును తన బ్యాంకుకు వసూలు కోసం పంపినప్పుడు
సాధన.
జయరాం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు



శివరాం పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

B. వినిమయ బిల్లుల అనాదరణ

ప్రశ్న 10.
మార్చి 25, 2014 తేదీన కోటిరెడ్డి ₹ 12,000 విలువ గల సరుకులను రాజారెడ్డి నుంచి కొనుగోలు చేసి, ఆ మొత్తానికి రాజారెడ్డి తనపై రాసిన 2 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపినాడు. గడువు తేదీన కోటిరెడ్డి ఆ బిల్లును అనాదరించినాడు. రాజారెడ్డి 80 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించినాడు. రాజారెడ్డి, కోటిరెడ్డి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రాజారెడ్డి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

కోటిరెడ్డి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 11.
పార్వతి జనవరి 1, 2014 తేదీన ₹ 14,000 విలువ గల సరుకులను సునీతకు అమ్మింది. సునీత వెంటనే ₹ 4,000 చెల్లించి, మిగిలిన మొత్తానికి పార్వతి తనపై రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపింది. ఆ బిల్లును వెంటనే పార్వతి సంవత్సరానికి 10% చొప్పున తన బ్యాంకులో డిస్కౌంట్ చేసింది. గడువు తేదీన సునీత ఆ బిల్లును అనాదరించింది. బ్యాంకు ₹ 30 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించింది.
పార్వతి, సునీత పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
పార్వతి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

సునీత పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 12.
జనవరి 1, 2014 తేదీన హర ₹ 12,000 లకు రాజు తనపై రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపినాడు. అదే రోజున రాజు ఆ బిల్లును సంవత్సరానికి 9% చొప్పున తన బ్యాంకులో డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నాడు. గడువు తేదీన హరి ఆ బిల్లును అనాదరించినాడు. రాజు, హరి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రాజు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

హరి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 13.
ఏప్రిల్ 25, 2013 తేదీన భగవాన్ ₹ 13,000 సరుకులను లక్ష్మణ్కు అమ్మి, అదే మొత్తానికి అతనిపై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. లక్ష్మణ్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి భగవాన్కు పంపించినాడు. భగవాన్. ఆ బిల్లును వెంటనే తన రుణదాత రామన్కు ఎండార్స్ చేసినాడు. గడువు తేదీన బిల్లు అనాదరించబడింది. రామన్ ₹ 90 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించినాడు.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను భగవాన్, లక్ష్మణ్ పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
భగవాన్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

లక్ష్మణ్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 15.
జనవరి 1, 2014 తేదీన మోహన్ ₹ 15,000 సరుకులను వినోద్కు అమ్మి, అదే మొత్తానికి అతనిపై నెలల బిల్లును రాసినాడు. వినోద్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి మోహనక్కు అందజేసాడు. గడువు తేదీన బిల్లు అనాదరించబడింది.
కింది సందర్భాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను మోహన్, వినోద్ పుస్తకాలలో రాయండి.
I. మోహన్ గడువు తేదీ వరకు బిల్లును తన వద్దే ఉంచుకొని, బిల్లు అనాదరణతో ₹150 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
II. మోహన్ ఫిబ్రవరి 4, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును తన బ్యాంకులో 12% నకు డిస్కౌంట్ చేసిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో బ్యాంకు ₹ 150 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
III. మోహన్ వెంటనే ఆ బిల్లును తన రుణదాత అమర్కు ఎండార్స్ చేసిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో అమర్ ₹ 150 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
IV. మోహన్ జనవరి 25, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును వసూలు కోసం తన బ్యాంకుకు పంపిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో బ్యాంకు ₹ 150 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
సాధన.
మోహన్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు



వినోద్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

C. వినిమయ బిల్లు నవీకరణ

ప్రశ్న 16.
జూలై 1, 2013వ తేదీన కళ్యాణ్ ₹ 24,000 సరుకులను కపిల్కు అమ్మి, ఆ మొత్తానికి అతనిపై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. కపిల్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి కళ్యాణ్ కు తిరిగి పంపించినాడు. గడువు తేదీన కపిల్ బిల్లు మొత్తం చెల్లించలేని స్థితిలో ఉండి, ₹ 12,000 నగదుగా చెల్లించి, మిగతా మొత్తానికి సంవత్సరానికి 10% చొప్పున వడ్డీ కలుపుకొని, 2 నెలలకు కొత్త బిల్లును రాయవలసిందిగా అభ్యర్థించాడు. కపిల్ అభ్యర్థనను కళ్యాణ్ అంగీకరించాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరించబడింది. కళ్యాణ్, కపిల్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
కళ్యాణ్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


కపిల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 17.
అనసూయ మార్చి 1, 2013 తేదీన ₹ 6,000 విలువ గల సరుకులను పద్మకు అమ్మి, అదే మొత్తానికి ఆమెపై 3 నెలల బిల్లును రాసింది. పద్మ ఆ బిల్లును అంగీకరించి అనసూయకు తిరిగి పంపింది. గడువు తేదీన పాత బిల్లు స్థానంలో 3 నెలలకు కొత్త బిల్లును రాయమని పద్మ అనసూయను అభ్యర్థించింది. అనసూయ ఆ అభ్యర్ధనను అంగీకరించి, ఆ సొమ్ముపై సంవత్సరానికి 12% చొప్పున వడ్డీని నగదు రూపంలో వెంటనే చెల్లించమని అడిగింది. పద్మ వడ్డీని నగదు రూపంలో చెల్లించి అనసూయ రాసిన కొత్తబిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపింది. కొత్త బిల్లు గడువు తేదీన అనాదరించబడింది. అనసూయ, పద్మ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
అనసూయ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


పద్మ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 18.
మే 1, 2014 తేదీన అఖిల్ ₹ 6,000 సరుకులను నిఖిల్కు అరువుపై అమ్మి, ఆ మొత్తానికి అతనిపై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. నిఖిల్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి అఖిల్కు తిరిగి పంపినాడు. ఆగస్టు 4, 2014 తేదీన, పాత బిల్లు మొత్తానికి సంవత్సరానికి 12% చొప్పున వడ్డీని కలుపుకొని అదనంగా 2 నెలల గడువుతో కొత్త బిల్లును రాయవలసిందిగా నిఖిల్ అఖిల్ను కోరాడు. అఖిల్ దానికి అంగీకరించి, 2 నెలల కొత్త బిల్లును రాసినాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరించబడింది.
అఖిల్, నిఖిల్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
అఖిల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

నిఖిల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

D. బిల్లును రిబేటుతో విడుపుదల చేయడం

ప్రశ్న 19.
జనవరి 1, 2013 తేదీన నాగబాబు ₹ 10,000 సరుకులను దామోదర్కు అమ్మి, అతనిపై ఆ మొత్తానికి 2 నెలల బిల్లును రాసినాడు. దామోదర్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి నాగబాబుకు అందజేసినాడు. గడువు తేదీకి ఒక నెల ముందు దామోదర్ ఆ బిల్లును 9% రిబేటుతో విడుపుదల చేసినాడు.
నాగబాబు, దామోదర్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
నాగబాబు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

దామోదర్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 20.
జూన్ 1, 2014 తేదీన మేఘన ₹ 13,000 సరుకులను కావేరికి అమ్మి, ఆమెపై ఆ మొత్తానికి 3 నెలల బిల్లును రాసింది. కావేరి ఆ బిల్లును ఆమోదించి మేఘనకు తిరిగి పంపింది. గడువు తేదీకి ఒక నెల ముందు కావేరి ఆ బిల్లును 12% రిబేటుతో విడుపుదల చేసింది.
మేఘన, కావేరి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
మేఘన పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

కావేరి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

E. బిల్లు స్వీకర్త దివాలా తీయడం

ప్రశ్న 21.
ఫిబ్రవరి 1, 2014 తేదీన జయబాబు ₹ 25,000 సరుకులను తాతబాబు నుంచి కొనుగోలు చేసి, అదే మొత్తానికి తాతబాబు తనపై రాసిన బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపినాడు. బిల్లు గడువు కాలం 2 నెలలు. గడువు తేదీకి ముందే జయబాబు దివాలా తీసినాడు. అతని ఎస్టేటు నుంచి ఏమీ వసూలు కాలేదు. తాతబాబు, జయబాబు పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
తాతబాబు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

జయబాబు పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 22.
మార్చి 1, 2014 తేదీన అనిల్ ₹ 17,000 విలువ గల సరుకులను సునీలు అమ్మి, ఆ మొత్తానికి అతనిపై 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. సునీల్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి అనిల్కు తిరిగి పంపించినాడు. అదే రోజున అనిల్ ఆ బిల్లును సంవత్సరానికి 12% చొప్పున తన బ్యాంకులో డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నాడు. గడువు తేదీకి ముందే, సునీల్ దివాలా తీయడంతో అతని ఎస్టేటు నుంచి రూపాయికి 50 పైసలు చొప్పున మాత్రమే అనిల్ వసూలు చేసుకోగలిగాడు.
అనిల్, సునీల్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
అనిల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


సునీల్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

TEXTUAL EXAMPLES

ప్రశ్న 1.
మార్చి 1, 2014 తేదీన రవి ₹ 10,000 విలువ గల సరుకులను వికాసక్కు అరువుపై అమ్మి, వికాస్పై అదే మొత్తానికి 3 నెలల గడువు గల ఒక బిల్లును రాసినాడు. ఆ బిల్లును వికాస్ అంగీకరించి రవికి తిరిగి పంపాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
రవి, వికాస్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రవి (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

వికాస్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 2.
జనవరి 1, 2013 తేదీన శంకర్ ₹ 20,000 విలువ గల సరుకులను భాస్కర్కు అరువుపై అమ్మి, మొత్తానికి 3 నెలల గడువు గల ఒక బిల్లును రాసినాడు. ఆ బిల్లును భాస్కర్ అంగీకరించి శంకర్కు తిరిగి పంపాడు. అదే రోజున ఆ బిల్లును శంకర్ తన బ్యాంకులో 10% నకు డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
శంకర్, భాస్కర్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
శంకర్ (బిల్లుకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

భాస్కర్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 3.
మార్చి 1, 2014 తేదీన సుమతి ₹ 8,000 విలువ గల సరుకులను లక్ష్మి నుంచి కొనుగోలు చేసి, అదే మొత్తానికి ఆమె తనపై రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపింది. ఏప్రిల్ 1, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును లక్ష్మి సంవత్సరానికి 12% చొప్పున తన బ్యాంకులో డిస్కౌంట్ చేసింది. గడువు తేదీన సుమతి బిల్లును ఆదరించింది.
లక్ష్మి, సుమతి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
లక్ష్మి (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

సుమతి (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 4.
జనవరి 1, 2014 తేదీన వెంకటేష్ ₹ 5,000 విలువ గల సరుకులను నాగార్జునకు అమ్మి, అతనిపై అదే మొత్తానికి 3 నెలల బిల్లును రాసెను. నాగార్జున ఆ బిల్లును అంగీకరించి వెంకటేష్కు తిరిగి పంపించెను. ఫిబ్రవరి 1, 2014 తేదీన వెంకటేష్ ఆ బిల్లును తన ఋణదాత అయిన ప్రభాకర్కు తన అప్పు పరిష్కార నిమిత్తం ఎండార్స్ చేసేను. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరించబడింది. అవసరమైన చిట్టా పద్దులను వెంకటేష్, నాగార్జున, ప్రభాకర్ పుస్తకాలలో రాయండి. వెంకటేష్ (బిల్లు కర్త / ఎండార్సర్) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు
సాధన.
నాగార్జున (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రభాకర్ (ఎండార్సీ) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 5.
జూలై 1, 2014 తేదీన పరశురామ్ ₹ 7,000 విలువ గల సరుకులను రామకృష్ణకు అమ్మి, అతనిపై అదే మొత్తానికి 2 నెలల బిల్లును రాసినాడు. రామకృష్ణ ఆ బిల్లును అంగీకరించి పరశురామ్కు తిరిగి పంపాడు. రామకృష్ణ నుంచి అంగీకారం పొందిన వెంటనే పరశురామ్ ఆ బిల్లును తన బ్యాంకుకు వసూలు కోసం పంపించాడు. గడువు తేదీన బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను పరశురామ్, రామకృష్ణ పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
పరశురామ్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

రామకృష్ణ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 6.
ఏప్రిల్ 1, 2014 తేదీన అశోక్ ₹ 10,000 విలువ గల సరుకులను అరువుపై రాజేష్కు అమ్మి, అతనిపై ఆ మొత్తానికి 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. రాజేష్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి అశోక క్కు తిరిగి పంపాడు. గడువు తేదీన చెల్లింపు కోసం బిల్లును రాజేష్కు సమర్పించగా, బిల్లు పైకాన్ని అతను చెల్లించాడు. కింది సందర్భాలలో అశోక్, రాజేష్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
I. అశోక్ ఆ బిల్లును గడువు తేదీ వరకు తన వద్దే ఉంచుకున్నప్పుడు
II. అశోక్ ఆ బిల్లును అదే రోజు తన బ్యాంకులో సంవత్సరానికి 12% చొప్పున డిస్కౌంట్ చేసుకొన్నప్పుడు
III. మే 4, 2014 తేదీన అశోక్ ఆ బిల్లును తన రుణదాత సంతోష్కు ఎండార్స్ చేసినప్పుడు
IV. జూన్ 1, 2014 తేదీన అశోక్ ఆ బిల్లును వసూలు కోసం బ్యాంకుకు పంపినప్పుడు సంతోష్ పుస్తకాలలో కూడా చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
అశోక్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు



రాజేష్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


సంతోష్ (ఎండార్సీ) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 7.
మార్చి 15, 2014 తేదీన సురేష్ ₹ 3,000 సరుకులను నరేష్కు అరువుపై అమ్మినాడు. సురేష్ రాసిన 2 నెలల బిల్లుకు నరేష్ స్వీకృతి తెలిపినాడు. గడువు తేదీన బిల్లు అనాదరింనపబడింది. సురేష్ ₹ 40 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించినాడు.
సురేష్, నరేష్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
సురేష్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

నరేష్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 8.
మార్చి 1, 2013 తేదీన నారాయణ ₹ 15,000 సరుకులను రవీంద్ర నుంచి కొనుగోలు చేశాడు. రవీంద్ర అదే మొత్తానికి నారాయణపై 2 నెలల బిల్లును రాసినాడు. వెంటనే ఆ బిల్లును రవీంద్ర సంవత్సరానికి 6% చొప్పున తన బ్యాంకులో డిస్కౌంట్ చేసినాడు. గడువు తేదీన బిల్లు అనాదరించబడింది. బ్యాంకు ₹ 100 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించెను.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రవీంద్ర, నారాయణ పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
రవీంద్ర (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


నారాయణ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 9.
జనవరి 1, 2013 తేదీన లీల ₹ 15,000 సరుకులను నీల నుంచి కొనుగోలు చేసింది. వెంటనే లీల ఔ 5,000 నగదు చెల్లించి, మిగతా సొమ్ముకు నీల రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపింది. జనవరి 25, 2013 తేదీన నీల ₹ 10,000 విలువ గల సరుకులను బాల నుంచి కొనుగోలు చేసి తన వద్ద ఉన్న బిల్లును బాలకు ఎండార్స్ చేసింది. గడువు తేదీన బిల్లు అనాదరించబడింది. బాల ₹ 50 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించింది.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను నీల, లీల, బాల పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
నీల (బిల్లు కర్త / ఎండార్సర్) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


లీల (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

బాల (ఎండార్సీ) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 10.
జూన్ 1, 2014 తేదీన జయ ₹ 8,000 సరుకులను సూర్యకు అరువుపై అమ్మి, సూర్యపై ఆ మొత్తానికి 3 నెలల బిల్లును రాసెను. సూర్య నుంచి అంగీకారం పొందిన వెంటనే జయ ఆ బిల్లును తన బ్యాంకుకు వసూలు కోసం పంపెను. గడువు తేదీన ఆ బిల్లు అనాదరించబడింది. బ్యాంకు ₹ 70 ధృవీకరణ ఖర్చుల కింద చెల్లించినది.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను జయ, సూర్య పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
జయ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

సూర్య (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 11.
మే 1, 2014 తేదీన శివ ₹ 6,000 విలువ గల సరుకులను అరువుపై ప్రదీపు అమ్మి, అదే మొత్తానికి ప్రదీప్పై 2 నెలల బిల్లుకు రాసినాడు. ప్రదీప్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి శివకు తిరిగి పంపాడు. గడువు తేదీన ప్రదీప్ బిల్లును అనాదరించినాడు.
క్రింది సందర్భాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను శివ, ప్రదీప్ పుస్తకాలలో రాయండి.
Case I: శివ గడువు తేదీ వరకు బిల్లును తన వద్దే ఉంచుకొని, బిల్లు అనాదరణతో < 100 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
Case II: శివ జూన్ 4, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును తన బ్యాంకులో 12% కు డిస్కౌంట్ చేసిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో బ్యాంకు ₹ 100 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
Case III: శివ జూన్ 1, 2014 తేదీన తన రుణదాత రాహుల్కు ఎండార్స్ చేసిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో రాహుల్ ₹ 100 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
Case IV: శివ జూన్ 1, 2014 తేదీన ఆ బిల్లును వసూలు కోసం బ్యాంకుకు పంపిన తరువాత, బిల్లు అనాదరణతో బ్యాంకు ₹ 100 ధృవీకరణ ఖర్చులు చెల్లించినప్పుడు.
సాధన.
శివ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రదీప్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 12.
సెప్టెంబర్ 1, 2014 తేదీన హరి ₹ 12,000 సరుకులను శేఖర్ నుంచి కొనుగోలు చేసి, అదే మొత్తానికి శేఖర్ రాసిన 3 నెలల బిల్లుకు స్వీకృతి తెల్పినాడు. గడువు తేదీన శేఖర్కు 6,000 చెల్లించి, మిగతా బిల్లు మొత్తానికి సంవత్సరానికి 12% చొప్పున వడ్డీ కలుపుకొని, 3 నెలలకు కొత్త బిల్లును రాయవలసిందిగా హరి అభ్యర్థిస్తాడు. హరి అభ్యర్థనను శేఖర్ అంగీకరిస్తాడు. శేఖర్, హరి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
శేఖర్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


‘హరి (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 13.
ఏప్రిల్ 1, 2014 తేదీన విశ్వనాథ్ ₹ 4,000 సరుకులను శ్రీనివాస్కు అమ్మి, అదే మొత్తానికి శ్రీనివాస్ పై 3 నెలల బిల్లు రాసెను. శ్రీనివాస్ ఆ బిల్లును అంగీకరించి విశ్వనాథ్కు తిరిగి పంపెను. గడువు తేదీన పాతబిల్లు స్థానంలో 3 నెలలకు కొత్త బిల్లును రాయమని శ్రీనివాస్ విశ్వనాథ్ను అభ్యర్థించాడు. శ్రీనివాస్ ఆ సొమ్ముపై సంవత్సరానికి 9% చొప్పున వడ్డీ నగదు రూపంలో వెంటనే చెల్లించడానికి ఒప్పుకొన్నాడు. శ్రీనివాస్ అభ్యర్థనను విశ్వనాథ్ అంగీకరించాడు. గడువు తేదీన కొత్త బిల్లు ఆదరణ పొందింది.
విశ్వనాథ్, శ్రీనివాస్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
విశ్వనాథ్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


శ్రీనివాస్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 14.
మార్చి 1, 2013 తేదీన జగన్నాధం ₹ 24,000 సరుకులను చిదంబరంకు అమ్మి, అదే మొత్తానికి చిదంబరంపై 3 నెలల బిల్లు రాసినాడు. చిదంబరం ఆ బిల్లుకు స్వీకృతి తెలిపినాడు. గడువు తేదీన పాతబిల్లు మొత్తానికి సంవత్సరానికి 9% చొప్పున వడ్డీ కలుపుకొని అదనంగా మూడు నెలల గడువుతో కొత్త బిల్లును రాయవలసిందిగా చిదంబరం జగన్నాధంను కోరాడు. జగన్నాధం దానికి అంగీకరించాడు. పాతబిల్లు మొత్తానికి వడ్డీని కూడా కలుపుకొని జగన్నాధం రాసిన మూడు నెలల గడువుగల కొత్త బిల్లుకు చిదంబరం స్వీకృతి తెలిపినాడు. గడువు తేదీన కొత్త బిల్లు అనాదరింపబడింది.
అవసరమైన చిట్టా పద్దులను జగన్నాధం, చిదంబరం పుస్తకాలలో రాయండి.
సాధన.
జగన్నాధం (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


చిదంబరం (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 15.
మార్చి 1, 2013 తేదీన పృధ్వి ₹ 6,000 సరుకులను అక్చర్కు అమ్మి, అతనిపై ఆ మొత్తానికి 3 నెలల బిల్లును రాసినాడు. ఆ బిల్లును అక్బర్ అంగీకరించి పృధ్వికి తిరిగి పంపాడు. ఏప్రిల్ 4, 2013 తేదీన అక్బర్ ఆ బిల్లును 12% రిబేటుతో విడుపుదల చేసినాడు.
పృధ్వి, అక్టర్ పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
పృధ్వి (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


అక్బర్ (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 16.
జనవరి 1, 2014 తేదీన రేవతి ₹ 4,000 లకు సావిత్రిపై 3 నెలల బిల్లును రాసింది. సావిత్రి ఆ బిల్లును ఆమోదించి రేవతికి తిరిగి పంపింది. ఫిబ్రవరి 4, 2014 తేదీన సావిత్రి ఆ బిల్లును 9% రిబేటుతో విడుపుదల చేసింది.
రేవతి, సావిత్రి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రేవతి (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


జయంతి (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు

ప్రశ్న 18.
జనవరి 1, 2014 తేదీన కుమార్ ₹ 7,000 విలువ గల సరుకులను మురళికి అమ్మి, అదే మొత్తానికి అతనిపై 3 నెలల బిల్లు రాసెను. మురళి ఆ బిల్లును ఆమోదించి కుమార్కు తిరిగి పంపెను. గడువు తేదీన మురళి పాతబిల్లు స్థానంలో 2 నెలలకు కొత్త బిల్లును రాయమని కుమారి ని కోరెను. కుమార్ దానికి అంగీకరించి అదనపు కాలానికి 12% వడ్డీ కలుపుకొని రెండు నెలల గడువుతో కొత్తబిల్లును రాసెను. కుమార్ రాసిన 2 నెలల గడువు గల కొత్త బిల్లుకు మురళి స్వీకృతి తెలిపెను. గడువు తేదీకి ముందే మురళి దివాలా తీయడంతో అతని ఎస్టేటు నుంచి రూపాయికి 50 పైసలు చొప్పున మాత్రమే కుమార్ వసూలు చేసుకోగలిగాడు.
కుమార్, మురళి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులను రాయండి.
సాధన.
కుమార్ (బిల్లు కర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు


మురళి (బిల్లు స్వీకర్త) పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు