Srinivas

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 6th Lesson మానవ సంక్షేమంలో జీవశాస్త్రం will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 6th Lesson మానవ సంక్షేమంలో జీవశాస్త్రం

→ రెండు భిన్న జాతులకు చెందిన జీవులకు మధ్య ఏర్పడిన సహవాసంలో

→ ఒక జీవి లాభం పొందుతూ (పరాన్నజీవి), దీని ప్రభావంతో రెండవ జీవి నష్టపోతూ (అతిథేయి) ఉండే సహవాసాన్ని పరాన్నజీవనం అంటారు.

→ పరాన్నజీవనంలో అతిథేయి పరాన్నజీవుల వలన వివిధ వ్యాధుల బారిన పడతాడు.

→ పరాన్నజీవులు పరాన్నజీవనానికి అనుకూలంగా తమ దేహంలో వివిధ అనుకూలనాలను సంతరించుకుంటాయి.

→ Dr. ఎల్లాప్రగడ సుబ్బారావు గారు భారతదేశంలో గర్వించదగిన జీవ రసాయన శాస్త్రవేత్త.

→ Dr. Y.S.Rao కాన్సర్కు వాడే మేథోట్రికేట్స్ మందు, రుమటాయిడ్ ఆర్థరయిటీస్, సోరియాసిస్ మందు, DEC మందు. డై ఈథైన్ కార్బమజొల్ (హెట్రాజిన్) కలరా, ప్లేగు, టైఫస్ జ్వరం, ట్రెంచ్ జ్వరం మొదలగు వాటికి వాడే టెట్రాసైక్లిన్ యాంటిబయోటిక్, ఆరిమోమైసిన్ మరియు ట్యూబర్ క్లోసిస్లలో వినియోగించే ఐసోనికోటినిక్ ఆమ్ల హైడ్రజైడ్లు మొదలైన వాటిని కనుగొనడం జరిగింది.

→ ప్లాస్మోడియం వైవాక్స్ కణాంతస్త పరాన్నజీవి. దీనిని మానవ కాలేయ కణాలలో ఎర్ర రక్తకణాలలో నివశిస్తుంది.

→ ప్లాస్మోడియం వైవాక్స్ మానవునిలో మలేరియా జ్వరాన్ని కలిగిస్తుంది. దీని సంక్రమణను ఇనాక్యులేషన్ అంటారు.

→ మానవుడిలో ప్లాస్మోడియం జరుపుకునే బహుధా విచ్ఛిత్తిని విఖండజననం అంటారు. ఇది మూడు విధాలుగా ఉంటుంది. అవి రక్తకణ పూర్వ, రక్తకణ బాహ్య, రక్తకణ జీవిత చక్రం – గామిటోగాని.

→ ప్లాస్మోడియం జీవితచరిత్ర మానవుడిలో మొదటి భాగం కాలేయ కణాలలో, రెండవ భాగం ఎర్ర రక్తకణాలలో పూర్తి అవుతుంది.

→ రక్తకణ బాహ్య జీవితచక్రంలో స్పోరోజాయిట్లు మానవుడి కాలేయ కణాలలో ప్రవేశించి ట్రోపోజాయిట్గా మారతాయి.

→ సూక్ష్మ మెక్రిప్టో జాయిట్స్ రక్తంలోకి ప్రవేశించి ఎర్ర రక్త కణాలపై దాడి చేస్తుంది.

→ పరాన్నజీవులు RBC లోని హిమోగ్లోబిన్ ఆరగిస్తుంది. దీని వలన హిమాటిన్ హిమోజాయిన్ అనే విష కణికలుగా రూపొందుతుంది.

→ హిమోజాయిన్ మానవులలో మలేరియా జ్వరాన్ని కలిగిస్తుంది.

→ మీ రోజాయిట్స్ RBC లో అభివృద్ధి చెంది రెండు రకాలుగా మారతాయి.

• స్థూల సిద్ధ మాతృకణాలు,
• సూక్ష్మ సిద్ధబీజకణాలు

→ ప్లాస్మోడియం మానవుడిలో ప్రవేశించినది మొదలు తిరిగి రక్తంలో కనిపించే వరకు పట్టే కాలాన్ని ప్రీ పేటెంట్ కాలం అంటారు.

→ పరాన్నజీవులను ఒక వ్యక్తి నుండి మరొక వ్యక్తికి బదిలీ చేయడానికి ఉపయోగపడే జీవులను వాహక జీవులు అంటారు.

→ మానవ దేహంలో కనిపించే ఎటువంటి అస్వస్థతను, అనారోగ్య లక్షణాలను రోగము లేదా వ్యాధి అంటారు.

→ ఎంటమీబా హిస్టోలైటికాను లాంబెల్ కనుగొన్నాడు. ఎంటమీబా కణాంతస్థ పరాన్నజీవి.

→ ఎంటమీబా పోషకజీవి హిస్టోలైసిన్ అనే ఎంజైమును స్రవించి అతిథేయి పేగు, రక్తనాళాల గోడలను నాశనం చేస్తుంది.

→ ఎంటమీబా దేహంలో బండిచక్రాన్ని పోలిన కేంద్రకము, ఎర్ర రక్తకణాలతో కూడిన ఆహార రిక్తికలుంటాయి.

→ ఎంటమీబా ఏకాతిథేయి పరాన్నజీవి. పోషకజీవి అలైంగిక పద్ధతిలో ద్విధావిచ్ఛిత్తి ద్వారా మానవ పెద్ద పేగు మరియు పురీషనాళ గోడలలో అభివృద్ధి చెందుతుంది.

→ ఎంటమీబా దేహంలో ఆహారం గ్లైకోజన్ మరియు క్రొమాటిడ్ దేహాల రూపంలో నిలువ ఉంటాయి. తరువాత ఇది కోశమును ఏర్పరచుకొని దీనిని కోశస్థ దశ అంటారు.

→ మానవ మలంతోబాటు చతుష్కేంద్రక దశలున్న కోశాలు విస్తరించబడతాయి.

→ ఈ కోశాలు పెద్దపేగును చేరిన తరువాత వికోశీకరణ జరిగి పెద్దపేగు గోడలలోని శ్లేష్మస్తరంను చేరి పోషకజీవులుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.

→ ఎంటమీబా అమీబియాసిస్ వ్యాధిని కలుగజేస్తుంది. తీవ్రమైన కడుపునొప్పి, రక్త చారికలతో శ్లేష్మంతో కూడిన విరేచనాలు ఈ వ్యాధి లక్షణాలు.

→ కంగా ఉన్నప్పుడు ఇవి కాలేయం, ఊపిరితిత్తులు, అరుదుగా మెదడు, మూత్రపిండాలలో చేరి అక్కడ గడ్డలను ఏర్పరుస్తాయి.

→ అమీబియాసిస్ వ్యాధిని వ్యక్తిగత పరిశుభ్రతతో నివారించవచ్చును మరియు ఆహారం, నీరు కలుషితం కాకుండా, కీటకాలను చేరకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవలెను.

→ ఫలాలను, కూరగాయలను వినియోగానికి ముందు శుభ్రంగా బాగా కడగవలెను.

→ ఆస్కారిస్ లూంబ్రికాయిడిస్ ను సాధారణంగా గుండ్రటి పురుగు అంటారు. ‘

→ రాబ్దిటిఫామ్ లార్వాదశలో ఆస్కారిస్ మానవునికి సంక్రమిస్తుంది.

→ ఆస్కారిస్ వలన ఆస్కారియాసిస్ అనే వ్యాధి సంక్రమిస్తుంది.

→ ఉకరేరియా బాంక్రాఫ్టి మానవ శోషరస నాళాలలో నివాసముండే పరాన్నజీవి.

→ దీనిని సాధారణంగా పైలేరియా పురుగు అంటారు.

→ ఉకరేరియా లైంగిక ద్విరూపకతను ప్రదర్శిస్తుంది. పురుషజీవి స్త్రీ జీవి కంటే చిన్నగా ఉండి పరాంతం వంపు తిరిగి, సంపర్క కంటకాలను కలిగి ఉంటుంది.

→ ఉకరేరియా అండ స్త్రీజీవి పురుషజీవి కంటే పొడవుగా ఉండి తిన్నగా ఉంటుంది. జననరంధ్రం, పాయువు వేరుగా ఉంటాయి. సంపర్క కంటకాలుండవు.

→ ఉకరేరియా అండ శిశూత్పాదక జీవి. తల్లి దేహంలో ఉండగానే గుడ్లలోని పిల్లజీవులు అభివృద్ధి చెందటాన్ని అండ శిశూత్పాదకత అంటారు.

→ స్త్రీ జీవులు మైక్రోఫైలేరియాకు జన్మనిస్తాయి. ఇవి నిశాకాల గమనాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

→ మైక్రోఫైలేరియా దోమలో నిర్మోచనాలు చెంది మానవునికి సంక్రమణ దశలుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.

→ ఉకరేరియా వలన ఫైలేరియాసిస్, లింఫాయిడెస్ మరియు బోదకాలు వ్యాధిని కలిగిస్తుంది.

→ దోమల వ్యాధిని నివారించడం ద్వారా ఫైలేరియా వ్యాధిని నివారించవచ్చును.

→ దోమలు ఫైలేరియా వ్యాధిగ్రస్తుని రక్తాన్ని పీల్చినపుడు రక్తంతోబాటుగా ఫైలేరియా డింభకం దోమను చేరి నిర్మూకాలు జరుపుకుని మానవునికి సంక్రమణ దశగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.

→ టైఫాయిడ్ జ్వరం స్మాల్మొనెల్లా టైఫి బాక్టీరియా వల్ల కలుగుతుంది.

→ టైఫాయిడ్ జ్వరాన్ని వైడాల్ పరీక్ష ద్వారా నిర్థారించవచ్చును.

→ టైఫాయిడ్ జ్వరం కలుషిత ఆహారం, నీటి ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.

→ నిమోనియా స్ట్రెప్టోకోకస్ నిమోనియా మరియు హిమోఫిలిస్ ఇన్ఫ్లూయెంజా వలన వస్తుంది.

→ రైనోవైరస్ వలన సాధారణ జలుబులు కలుగుతాయి.

→ రింగ్వామ్ వ్యాధి మైక్రోస్టోరమ్, ట్రైకోఫైటాన్, ఎపిడెర్మోఫైటాన్ అనే ఫంగస్ల వలన వస్తుంది.

→ పొగాకులో ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకారి అయిన నికోటిన్ ను కలిగి ఉంటుంది.

→ మార్ఫిన్, హిరాయిక్, గంజాయి మొదలైన మాదక ద్రవ్యాలు నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.

→ గడ్డ (abscess) : వాపు (Inflammation) కణజాలం ఆవరించిన చీము గల గాయం.

→ దుర్వినియోగం (abuse) : మితిమీరిన వినియోగం.

→ ఆల్కాలాయిడ్ : మొక్కలలో లభించే నత్రజని కలిగిన క్షారం. ఉదా : క్వినైన్

→ ఊపిరితిత్తుల వాయుకోశాలు : శ్వాసవాయువుల మార్పిడికి తోడ్పడే ఊపిరితిత్తులలోని చిన్న కోశాలు.

→ అనబాలిక్ స్టీరాయిడ్స్ : వీటిని సాంకేతికంగా అనబాలిక్ – ఆండ్రోజన్ స్టీరాయిడ్స్ (AAS) లేదా స్టీరాయిడ్స్ అంటారు. ఇవి టెస్టోస్టిరోన్, డైహైడ్రోటెస్టోసిరోన్ (శరీరంలో ఉన్నవి) ల ప్రభావాన్ని అనుకరిస్తాయి. ఇవి కణాలలో మాంస కృత్తుల సంశ్లేషణాన్ని ఎక్కువ చేయడం వల్ల (ముఖ్యంగా కండరాలలో) నిర్మాణ క్రియ (anabolism) వేగం పెరుగుతుంది.

→ ఎనీమియా : ఈ రక్తంలో హీమోగ్లోబిన్ లేదా ఎర్రరక్తకణాలు తక్కువవడం.

→ అపటైట్ : ఆకలి అనిపించడం.

→ బౌట్ (Bout) : ఏదైనా వ్యాధి లక్షణం (ఉదా : జ్వరం) కొద్ది కాలం మాత్రమే ఉండి హెచ్చుతగ్గులు చూపడం.

→ క్లినికల్ లక్షణాలు : వ్యాధిని గుర్తించే లక్షణాలు

→ అవస్కరం : ఆహార నాళం చివర గల ఆశయం. సకశేరుకాలలో దీనిలోనికి ఆహార నాళం, జనన, మూత్రనాళాలు తెరుచుకొంటాయి. అకశేరుకాలలో ఆహారనాళ, జనననాళాలు మాత్రం దీనిలోకి తెరుచుకుంటాయి.

→ మలబద్దకం : క్రమరహితమైన, అరుదుగా లేదా కష్టంతో కూడిన మల విసర్జనం.

→ కాప్రోఫాగస్ : మలాన్ని ఆహారంగా గ్రహించడం.

→ విశ్వవ్యాప్తి (Cosmopolitan) : ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రదేశాల్లో కనిపించేది.

→ ఎమాసియేషన్ : అతిగా బక్క పలచన.

→ ఎపిడమిక్ / మహమ్మారి : ఒక ప్రాంతంలో జీవించే ప్రజలలో సాంక్రమిక వ్యాధులు వ్యాప్తి చెందడం.

→ ఎపిడెమాలజీ (Epidemology) : వ్యాధుల సంక్రమణ, నియంత్రణ గురించి తెలిపే వైద్యశాస్త్ర శాఖ.

→ ఉల్లాసస్థితి (Euphoria) : ఆల్కహాల్, మాదకద్రవ్యాల వినియోగం వల్ల తాత్కాలికంగా కలిగే ఉల్లాసం, గర్వం, సుఖం లాంటి అనుభూతులు (కుంగిన స్థితి లేకపోవడం).

→ మలం (Faeces) : జీర్ణం కాని ఘన పదార్థం. పాయువు ద్వారా బయటికి విసర్జించ బడుతుంది.

→ తంతురూప (Filliform) : దారం వంటిది.

→ జానపద వైద్యం / మందు (Folk medicine) : గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ముసలివాళ్ళు చేసే చికిత్స. దీన్ని నాటు వైద్యం

→ తలతిప్పడం (Giddiness) : కింద పడతామా అనే భావన.

→ గజ్జలు (Groin) : జననాంగ భాగం, తొడల మధ్య కూడలి.

→ హాల్లుసినేషన్స్ (Hallucinations) : దీన్ని భ్రమ అంటారు. శారీరక, మానసిక అవలక్షణాల వల్ల నిజంగా మన మధ్యలేనిది ఉన్నట్లు మనస్సులో అనిపించే స్థితి.

→ గొంతువాపు (Hoarseness) : సంక్రమణాల వల్ల గొంతు లోపలి తలం ఉబ్బడం.

→ వాపు (Inflammation) : గాయం లేదా దురదకు దేహంలోని కణజాలాలు చూపే ప్రతిచర్య. ఆ ప్రాంతంలో కణజాలాలు ఎర్రగా మారి, ఉబ్బి చాలా మంటను కలుగజేస్తాయి.

→ సహజాతం (Instinct) : జంతువుల అంతర్జన్య ప్రవర్తన.

→ సిరలోకి (Intravenous) : సూది లేదా సిరంజితో నేరుగా సిరలోకి ద్రవాలను ఎక్కించడం.

→ లీజన్ (Lesion) : జీవ కణజాలానికి ఏర్పడిన గాయం.

→ కాలేయ సైనుసాయిడ్స్ (Liver sinusoids) : కాలేయంలో రక్తంతో నిండిన చిన్న గదులు.

→ పుంశీకరణ (Masculinisation) : పురుష ముఖ కవళికలు ఏర్పడటం.

→ నిర్మోచనం (moultings) : కొన్ని జంతువులు లేదా డింభక దశలు ఒక క్రమ పద్ధతిలో అవభాసిని లేదా చర్మాన్ని విడవటం.

→ నేసల్ కంజెషన్ (nasal congestion) : ముక్కు మూసుకుపోవడం.

→ నాడీ అభివాహకం (Neuro transmitter) : నాడీ ప్రచోదనాలను నాడీ కణసంధి (Synapse) గుండా ప్రసరింప చేయడానికి తోడ్పడే రసాయనం (ఉదా : అసిటైల్ కొలైన్).

→ అండశిశూత్పాదకత (Ovoviviparous) : డింభకాలు లేదా పిల్లజీవులు కలిగిన గుడ్లను పెట్టే లక్షణం.

→ వ్యాధి కారకం (Pathogen) : వ్యాధిని కలిగించే జీవి.

→ తోటివారు/సమతౌల్యులు (Peer) : ఒక సమూహంలోని వ్యక్తి ఇంకొకరితో సరిసమానంగా ఉండటం, స్నేహితులు లేదా సహవిద్యార్థులు.

→ ఫాస్మిడ్స్ : నిమటోడా జీవులలోని పుచ్ఛ జ్ఞానాంగాలు

→ ప్రాక్కేంద్రకం(Pronucleus) : ఫలదీకరణకు ముందు స్త్రీ, పురుష బీజకణాలలో ఉండే కేంద్రకం. రెండు ప్రాక్కేంద్రకాలు కలిసి సంయుక్త కేంద్రకం.

→ క్వాగ్మెర్ (Quagmire) : మృదువైన, దిగువ ప్రాంతంలోని తడినేల. కాలువేయగానే దిగబడుతుంది. దీన్ని ఊబినేల లేదా ఊబి అంటారు.

→ అనుష్టానికమైన(rituals) : మత సంబంధమైన కార్యాలను నిర్వహించడానికి గల ఒక పద్ధతి.

→ సాసేజ్ ఆకారం (sausage shape) : అటూ ఇటూగా పొడవైన నీటి వంకాయ లేదా కీరదోసకాయ ఆకారం.

→ విఖండ జననం(schizogony) : స్పోరోజోవన్ (Sporozoan) లేదా ఎపికాంప్లెక్షన్ (epi complexan) ప్రొటోజోవా జీవులలో అలైంగిక చక్రంలో జరిగే బహుధావిచ్ఛిత్తి విధానం.

→ స్నార్టింగ్ (snorting) : బలవంతంగా మందులను పీల్చుకోవడం.

→ ప్లీహం పెరుగుదల (Splenomegaly) : క్రమరహిత ప్లీహ విస్తరణ.

→ మలం (stool): విసర్జక పదార్థం.

→ సింకారియాన్(Synkaryon) : స్త్రీ, పురుష ప్రాక్కేంద్రకాల వల్ల ఏర్పడిన సంయుక్త కేంద్రకం.

→ జీవించు(thrive) : జీవించు / విపరీతంగా పెరుగు.

→ ట్రాంక్విలైజర్స్ : మనసు స్వచ్ఛత (mental clarity) తగ్గకుండా ఒత్తిడిని (stress/ tension) తగ్గించే మందులు.

→ ఉష్ణ మండల సంబంధ ఆంత్రవ్యాధి (Tropical Sprue) : పిల్లలు మరియు పెద్దవారిలో కలిగే తీవ్ర అనారోగ్యం; పోషకాలు సరిగా శోషణం చెందని స్థితి; దుర్వాసనతో కూడిన డయేరియా, చిక్కిపోవడం (emaciation) వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

→ వ్రణం / పుండు (Ulcer) : వర్తులాకార శోధి గాయం. ఇది చర్మంపై లేదా శ్లేష్మస్తరంలో ఏర్పడి కణజాలాలను విచ్ఛిన్నం (necrosis) చేస్తుంది.

→ వాక్సీన్ (Vaccine) : బలహీన లేదా చనిపోయిన వ్యాధికారక కణాలు గల ద్రవం. దీన్ని ఇమ్యునోజన్ అంటారు. ఈ ద్రవాన్ని శరీరంలోకి ఎక్కించడం వల్ల అతిథేయి శరీరంలో ప్రేరణతో ప్రతి రక్షకాలు (anti-bodies) ఉత్పత్తి అవుతాయి.

→ వాండలిజం(Vandalism) : ఉద్దేశపూర్వకంగా లేదా తెలియక ప్రజలు లేదా ఇతరుల ఆస్తిని ధ్వంసం చేయడం.

→ వర్మిఫామ్ (Vermiform) : పొడవైన క్రిమి ఆకారం.

→ తిత్తి / ఆశయ కేంద్రకం (vesicular nucleus) : న్యూక్లియోలస్ మరియు అధిక యూక్రొమాటిన్ గల కేంద్రకం.

→ వ్యసన స్వభావ వలయం (vicious circle) : ఒక ఇబ్బంది. ఇంకొకదానికి దారితీసి, రెండోది మొదటి ఇబ్బందిని ఎక్కువ చేయడం.

→ హానిపొందు(vulnerable) : సులువుగా దాడికి గురయ్యే లక్షణం కలిగి ఉండటం.

→ సంక్షేమం(welfare) : తోడ్పాటు (aid) లేదా ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చేది.

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 5th Lesson గమనం, ప్రత్యుత్పత్తి will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 5th Lesson గమనం, ప్రత్యుత్పత్తి

→ ప్రోటోజోవా జీవులు ఆహారసేకరణ, ప్రత్యుత్పత్తులలో వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

→ ఒక మాధ్యమంలో జీవిలో కనపడు కదలికను చలనం అందురు. దీనితో జీవులు ఆహారం, రక్షణ, ప్రత్యుత్పత్తి ఒకస్థానం నుండి మరొక స్థానానికి మారుతాయి.

→ ప్రోటోజోవాలో గమనం 3 రకములు :

• అమీబాయిడ్ గమనం – మిథ్యాపాదాల వల్ల
• ఈదుడు గమనం శైలికలు, కశాభాల వల్ల
• మెటబోలి – కండర తంతువుల వల్ల.

→ మిథ్యాపాదములు నాలుగు రకములు.

→ కశాభాలు సాధారణంగా ఒకటి లేక రెండు ఉంటాయి. కాని శైలికలు అనేకం ఉంటాయి.

→ మాస్టిగోనీముల అమరికను బట్టి కశాభాలు 5 రకాలుగా విభజింపబడినవి.

→ అమీబాయిడ్ గమనమును సాల్-జెల్’ సిద్ధాంతము ద్వారా హైమన్ వివరించెను. పాంటిన్ మరియు మాస్ట్లు దానిని బలపరిచినారు.

→ శైలికలు ఏకకాలిక మరియు బహుకాలిక లయబద్ధ గమనాన్ని చూపుతాయి.

→ కశాభ గమనంలో కశాభం దేహ అక్షానికి లంబకోణంలో నీటిని కొట్టుకొంటుంది.

→ శైలికామయ గమనంలో నీరు కదలిక శైలికలు దేహానికి అతుకున్న తలానికి సమాంతరంగాను, దేహ ఆయత అక్షానికి లంబకోణంలోను ఉంటుంది.

→ గమనానుగతి వల్ల స్నిగ్ధతా ఈడ్చేబలం ఎక్కువ అవుతుంది. ప్రోటోజోవా జీవులు గమనానుగతం పొందలేదు.

→ డైనీన్ భుజాలు డైనీను అనే చాలక ప్రోటీన్ నిర్మితాలు. ఇవి కశాభాలు, శైలికల వంపులో సూక్ష్మనాళికలు జారేటట్లు చేస్తాయి.

→ మిథ్యాపాదాలు ఎల్లప్పుడూ జీవి చలించే దిశలోనే చలిస్తాయి.

→ శైలికామయ ప్రోటోజోవన్ల వంటి జీవులలో నాడీచాలక వ్యవస్థ ఉంటుంది.

→ ప్రత్యుత్పత్తి వల్ల జాతి కొనసాగుతుంది.

→ ప్రోటోజోవన్లలో ప్రత్యుత్పత్తి రెండు రకాలుగా ఉంటుంది.

• అలైంగిక
• లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తులు.

→ అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తిలో పిల్ల జీవులు జన్యురీత్యా తల్లి జీవిని పోలి ఉంటుంది.

→ అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ఎల్లప్పుడు అనుకూల పరిస్థితులలో జరుగుతుంది.

→ లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ప్రాక్కేంద్రక కలయిక వల్ల జరుగుతుంది.

→ దీనిలో బీజకణాల ప్రాక్కేంద్రకాల కలయిక వల్ల జరిగే లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తిని సంయోగం అని అందురు.

→ సంయోగం చెందే బీజకణాలు సమానమైనవైతే దాన్ని సమసంయోగం అని అందురు.

→ సంయోగం చెందే బీజకణాలు అసమానమైనవైతే దాన్ని అసమసంయోగం అని అందురు.

→ సంయుగ్మం అనేది సంయుగ్మజీవుల ప్రాక్కేంద్రకాలు కలయిక వల్ల జరిగే లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి.

→ ఇవి సాధారణంగా సీలియేట్ జీవులలో జరుగుతుంది.

→ కేంద్రక పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగే ఇతర పద్ధతులు –

• ఆటోగమీ,
• సైటోగమీ,
• ఎండోమిక్సిస్.

→ వర్టిసెల్లా సంయుగ్మంలో పాల్గొనే రెండు సంయుగ్మకాలు స్వరూపరీత్యా, శరీరధర్మరీత్యా భిన్నంగా ఉంటాయి.

→ కాంతి అనువర్తనం (phototropism) : జీవులు కాంతి వైపుగాని లేదా దూరంగా గాని జరగడం అనే ధోరణి.

→ కణాంగం : కణంలో ప్రత్యేక నిర్మాణం, విధి ఉన్న భాగం. ఉదా : మైటోకాండ్రియా, లైసోజోమ్, రైబోజోమ్, గాల్జి సంక్లిష్టం మొదలగునవి.

→ హీలియోపోడియా : ‘సన్ ఏనిమల క్యూల్స్’ లో లాగా దేహమంతటా ఉండే కిరణ పాదాలు లాంటి మిథ్యాపాదాలు. (ఏక్టినోఫ్రిస్, ఏక్టినోస్ఫీరియమ్)

→ ట్యూబ్యులిన్ : ఇది కణాస్తిపంజరం యొక్క సూక్ష్మనాళికలను ఏర్పరిచే ప్రోటీన్.

→ కైనెటోజోమ్ : ఇది మార్పుచెందిన తారావత్కేంద్రం. దీనినుంచి శైలిక, కశాభం ఏర్పడుతుంది.

→ సక్టోరియా : అభివృద్ధి చెందిన సీలియేట్ ప్రోటోజోవన్ల ప్రౌఢజీవుల్లో సక్టోరియల్ స్పర్శకాలు, డింభక దశల్లో శైలికలను కలిగి ఉంటాయి.
ఉదా : ఎసినేటా.

→ సినైల్ : వయస్సు పెరిగిన జీవ సత్తువ కోల్పోవడం.

→ నెక్సిన్ లింకులు : ఏక్సోనీమ్ సవ్యదిశలో ఒక యుగళ సూక్ష్మనాళికలోని A నాళికను మరొక యుగళ సూక్ష్మనాళికలోని B నాళికతో కలిపే ప్రోటీనులను నెక్సిన్ లింకులు అంటారు. అవి రెండు యుగళ సూక్ష్మనాళికలను సమైక్యంగా ఉంచుతాయి.

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 4th Lesson జంతు వైవిధ్యం-II: కార్డేటాల క్లుప్త చరిత్ర will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 4th Lesson జంతు వైవిధ్యం-II: కార్డేటాల క్లుప్త చరిత్ర

→ కార్డేట్ లు పృష్ఠవంశంను ప్రదర్శిస్తాయి.

→ కార్డేటా వర్గమును 1880లో బాల్ఫోర్ ప్రతిపాదించెను.

→ ప్రపంచంలో దాదాపు 65,000 జాతుల కార్డేటాలు లభిస్తున్నాయి.

→ కార్డేటా జీవులలో అతి పెద్దది తిమింగలం, బెలనోపిరా మస్కులస్ (35 మీ. పొడవు ఉంటుంది).

→ కార్డేటా జీవులలో పృష్ఠవంశం, పృష్ఠనాళికాయిత నాడీ దండం, గ్రసనీ మొప్ప చీలికలు, పాయు పరపుచ్ఛం అనేవి మౌలిక లక్షణాలు.

→ ఇవి ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవమును ప్రదర్శిస్తాయి.

→ గార్ స్టాంగ్ సిద్ధాంతం ప్రకారం కార్డేట్లు శాబక రూప అరిక్యులేరియా డింభకం నుంచి ఆవిర్భవించినాయి.

→ ఇవి అన్నీ త్రిస్తరిత జీవులు.

→ ఇవి ఎంటిరోసీలిక్ సీలోమ్ను ప్రదర్శిస్తాయి.

→ వీటిలో అంతరాంగాస్థిపంజరం మృదులాస్థితో గాని, అస్థితో గాని నిర్మితమై ఉంటుంది.

→ ఇవి డ్యుటిరోస్టోమియమ్ జంతువులు.

→ గార్ స్టాంగ్ నియోటనీ లార్వా సిద్ధాంతంను ప్రతిపాదించెను. దీని ప్రకారం అరిక్యులేరియా డింభకం నుంచి ఉద్భవించినాయని చెప్పారు.

→ యన్. జె. బెర్రిల్ అసీడియన్ టాడ్పోల్ సిద్ధాంతంను ప్రతిపాదించెను.

→ యూరోకార్డేట్లు సముద్ర జీవులు. వీటి దేహమును కప్పుతూ కంచుకం ఉంటుంది. కనుక వీటిని ట్యూనికేటులు అని అందురు.

→ పృష్ఠవంశం ప్రౌఢజీవిలో ఉండదు. డింభక దశలో తోక ఉంటుంది.

→ లార్వేసియా విభాగంలోని జంతువులు ఏకాంత లేదా సహనివేశ జీవులు, ఇవి శాబకరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. ఉదా : ఆయికోఫ్లూరా.

→ చేపలు మంచినీటిలోను, ఉప్పునీటి కయ్యలలోను, సముద్రపు నీటిలోను జీవిస్తాయి.

→ వీటిలో దాదాపు 40,000 జాతులున్నాయి.

→ ఇవి సైలూరియన్ యుగంలో ఆస్ట్రోకోడెర్మిల నుంచి ఉద్భవించినాయి. డివోనియన్ యుగంను చేపల స్వర్ణయుగంగా పరిగణిస్తారు.

→ సీలకాంతన్ను సజీవ శిలాజంగా వర్ణిస్తారు.

→ అతిచిన్న చేప పీడోసిప్రిస్ ప్రొజెనెటికా (7.9 మి. మీ. పొడవు).

→ ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద చేప రైనోడాన్ టైపస్ (20 మీ. పొడవు).

→ చేపలు మొట్టమొదటి దవడలు గల జంతువులు.

→ ఇవి శీతల రక్త జంతువులు.

→ వీటి శరీరంను కప్పుతూ అస్థిఫలకాలతో నిర్మితమైన పొలుసులు ఉంటాయి.

→ వీటిలో 4 – 7 జతల మొప్పలు ఉంటాయి.

→ పృష్ఠ, ఉదర (పాయువు) పుచ్ఛ వాజాలు మధ్యస్థ లేదా అద్వంద్వ వాజాలు. ఇవి ఈదేటప్పుడు దేహాన్ని స్థిరంగా ఉంచుతాయి. ఉరో, శ్రోణి వాజాలు పార్శ్వ లేదా ద్వంద్వ వాజాలు.

→ కశేరుకాలు ఉభయగర్తి రకానికి చెందినవి. ఉరోమేఖల, శ్రోణిమేఖల ఆయా వాజాలకు ఆధారాన్నిస్తాయి.

→ చేపల హృదయాన్ని సిరా హృదయం అని అందురు. గుండె కండరజనితం, సిరాశయం లయారంభకంగా ఉంటుంది.

→ శరీర పార్శ్వ భాగాలలో పార్శ్వరేఖా జ్ఞానేంద్రియాలు ఉంటాయి. ఇవి నీటిలో సంభవించే మార్పులను గ్రహిస్తాయి.

→ దంతవిన్యాసం బహువార దంద, అగ్రదంత, సమదంత రకానికి చెందినవి.

→ శ్వాసక్రియ ప్రధానంగా మొప్పల ద్వారా జరుగుతుంది. తలకు ఇరువైపులా మొప్ప చాపాలుంటాయి. వీటిపై మొప్ప తంతువులుంటాయి.

→ ఆంఫీబియన్లు నీటిలోను, నేలమీదను జీవించగలవు.

→ కప్పలు, టోడ్లు, సాలమాండర్లు, సిసీలియన్లు, మొదలైనవి ఆంఫీబియాలో ఉంటాయి.

→ సుమారు 2500 జాతులు ఉన్న ఈ తరగతి సకశేరుకాలలో అతి చిన్నది.

→ పురాజీవ శాస్త్రజ్ఞుల ప్రకారం వీటి పూర్వజాలు ఆస్టియోలెపిడ్స్ ఉండవచ్చు.

→ ఇవి శీతల రక్త జంతువులు.

→ వీటి చర్మం నునుపుగా ఉంటుంది. బాహ్యస్థిపంజరం లోపిస్తుంది. (ఎపోడా జీవులు మినహా).

→ ఆన్యురా జీవులలో మధ్య చెవిలో కర్ణస్తంభిక అనే కడ్డీ వంటి నిర్మాణం చేపలలోని హైయోమాండిబులార్గా మార్పు చెందుతుంది.

→ లాలాజల గ్రంధులు ఉండవు.

→ పుర్రెలో రెండు అనుకపాల కందాలుంటాయి. కనుక వీటిని డైకాండైల్ జీవులు అని అంటారు.

→ మూడు గదుల గుండె ఉంటుంది.

→ సిరాశయం లయారంభకంగా ఉంటుంది.

→ రక్తప్రసరణ అసంపూర్ణ ద్వంద్వ ప్రసరణ.

→ ఇవి ఏకలైంగికాలు. లైంగిక ద్విరూపకత ఉండవచ్చు.

→ సంపర్కావయవాలు ఉండవు. (ఎపొడా జీవులు మినహా).

→ బాహ్యఫలదీకరణ జరుగుతుంది. (ఎపొడా జీవులు మినహా).

→ జీవించి ఉన్న ఉభయచర జీవులను మూడు క్రమాలుగా విభజించడం జరిగినది.

• ఎపొడా,
• యూరోడీలా,
• ఏన్యురా.

→ ఎపోడా జీవులలో చరమాంగాలు లోపిస్తాయి. ఇవి బొరియల్లో ఉంటాయి.

→ శరీరం పొడవుగా పాము మాదిరిగా ఉంటుంది.

→ మిసోజోయిక్ యుగమును సరీసృపాల స్వర్ణయుగం అంటారు.

→ సరీసృపాల అధ్యయనాన్ని హెర్పటాలజీ అంటారు.

→ సరీసృపాల పుర్రెలో ఒక అనుకపాలకందం ఉంటుంది. శంఖ ఖాతాలు లేదా కణతిఖాతాలు ఉంటాయి.

→ ఉరోమేఖలలో ‘T’ ఆకారపు అంతరజతృక ఉంటుంది.

→ దవడలకు గల దంతాలు ఎక్రోడాంట్ రకమునకు చెందినవి.

→ నేత్రాలు రంగులను కనిపెట్టగలవు.

→ మగజీవులలో సంపర్క అవయవాలుంటాయి. వీటిని హెమిపెనిస్ అందురు.

→ అభివృద్ధిలో పిండత్వచాలు ఏర్పడతాయి. కొన్ని జీవులు శిశూత్పాదకములు.

→ రెష్ట్రీయాలో 4 క్రమములుంటాయి.

• కిలోనియా,
• రింకోసె ఫాలియా,
• స్క్వామేటా,
• క్రొకడీలియా.

→ అతిపురాతన క్రమము కిలోనియా. ఇందు తాబేళ్ళు చేర్చబడినవి.

→ రింకోసెఫాలియా క్రమంలో జీవించియున్న ఒకే ఒక జీవి స్పీనోడాన్. దీనిని సజీవశిలాజం అందురు.

→ స్క్వామేటా క్రమంలో 2 ఉపక్రమాలున్నాయి.

• లెసర్సీలియా-బల్లులు, తొండలు
• ఒఫీడియా – సర్పాలు.

→ సర్పాలు ప్రపంచంలో మొత్తం 2500 జాతులు. వీటిలో సుమారు 216 జాతులు భారతదేశంలో ఉన్నాయి. సర్పాలు 2 రకాలు.

• విషసర్పాలు
• విషరహిత సర్పాలు.

→ పక్షులు ఈకలు కలిగిన ద్విపాద సకశేరుకాలు.

→ ఇవి అనేక ఉడ్డయిన అనుకూలనాలను చూపే దివ్యమైన సరీసృపాలు.

→ ఇవి థైరాపోడ్ డైనోసార్ల నుంచి జురాసిక్ యుగంలో ఉద్భవించినాయి.

→ ఇవి క్రిటేషియస్ యుగంలో ఆధునీకరణ చెందాయి.

→ టి. హెచ్. హక్స్ లీ వీటిని దివ్యమైన సరీసృపాలుగా అభివర్ణించాడు.

→ జె.జడ్. యంగ్ వీటిని మాస్టర్స్ ఆఫ్ ఎయిర్గా అభివర్ణించాడు.

→ ఇవి దాదాపుగా 9100 పక్షి జాతులు ఉన్నాయి.

→ పూర్వాంగాలు రెక్కలుగా రూపాంతరం చెందినవి.

→ వీటిలో వివిధ రకాలైన ఈకలుంటాయి.

• దేహ పిచ్చాలు,
• రోమ పిచ్చాలు,
• క్విల్ ఈకలు,
• నూగుటీకలు.

→ అతి ప్రాచీన శిలాజము ఆర్కియోప్టెరిక్స్.

→ పక్షులను రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజిస్తారు.

• ఆర్కియోర్నిథెస్,
• నియోరిథెస్.

→ సముద్ర పక్షులను ఒడాంటోనేతే అనే అధిక్రమంలో చేర్చారు. ఇవి విలుప్తమైన పక్షులు.

→ పరిగెత్తే, ఎగరలేని పక్షులను పేలియోనేతే అనే అధిక్రమంలో చేర్చారు.

→ పెంగ్విన్లను ఇంపెన్నే అనే అధిక్రమంలో చేర్చినారు.

→ అధిక్రమం నియోనేతేలో ఎగిరే పక్షులను చేర్చారు. వీటిని 23 క్రమాలుగా విభజించినారు.

→ చర్మంలో ఉండే ఒకే ఒక పెద్ద గ్రంథి తోక ఆధారంలో ఉంటుంది. దీనినే ప్రీస్ గ్రంథి అందురు. పక్షి దీని నుంచి ముక్కుతో తైలాన్ని గ్రహించి ఈకలను శుభ్రం చేసుకుంటుంది.

→ ముక్కుపై ఉండే కొమ్ము స్వభావం గల తొడుగు (రాంఫోథీకా) ఉంటుంది.

→ క్షీరదాలు బాగా అభివృద్ధి చెందిన వెన్నెముక గల జీవులు.

→ ఇవి థైరాప్సిడ్ సరీసృపాల నుంచి ట్రయాసిక్ యుగంలో ఉద్భవించినాయి.

→ ఆధునిక జీవ మహాయుగాన్ని క్షీరదాల యుగం అని అంటారు.

→ రోమర్ చెప్పిన ప్రకారం క్షీరదాలు సరీసృపాల మధ్య ఉన్న ఖాళీని థెరాప్సిడ్ సరీసృపాలు పూర్తిచేసినాయి.

→ లిన్నేయస్ వీటికి క్షీరదాలు అని నామకరణం చేసినాడు.

→ రోమాలు, క్షీరగ్రంథులు, చర్మవసా గ్రంథులు క్షీరదాలలో మాత్రమే ఉంటాయి.

→ సీసోజాయిక్ యుగంను క్షీరదాల యుగం అందురు.

→ వీటిలో దాదాపు 6000 జాతులుంటాయి. వీటిలో ఉపజాతులు దాదాపుగా 12,000 గా ఉన్నాయి.

→ అతి చిన్న క్షీరదం ఎట్రస్కన్ పిగ్మీషూ. (30-40 మి.మీ. 1.5-2. మీ.గ్రా). అతి పెద్ద క్షీరదం నీలి తిమింగలం (బెలనోపిరా మస్కులస్).

→ వీటి శరీరంను కప్పుతూ బాహ్యచర్మం నుంచి ఏర్పడే రోమాలుంటాయి.

→ చర్మం మీద స్వేద గ్రంథులు ఉంటాయి. ఇవి విసర్జనకు, ఉష్ణోగ్రతాక్రమతకు సహాయపడతాయి.

→ ఇవి ఉష్ణరక్త జీవులు.

→ ప్రోటోథీరియాలో తప్ప మిగిలిన వాటిలో క్లోయకా ఉండదు.

→ వృక్క నిర్వాహక వ్యవస్థ ఉండదు.

→ మెటాథీరియన్లను ప్రథమ క్షీరదాలు అందురు.

→ క్షీరదాలలో ఏడు గ్రీవ కశేరుకాలు ఉంటాయి. రెండు కాలి వేళ్ళ స్లాత్లలో ఆరు, మూడు కాలివేళ్ళ స్లాత్లలో తొమ్మిది గ్రీవ కశేరుకాలు ఉంటాయి.

→ వీటిలో దంత విన్యాసం థీకోడాంట్ రకానివి. ఎక్కువగా విషమదంత, ద్వివారదంత రకానికి చెందినవి.

→ కార్టేటా ఏట్రియం : హృదయంలోని గదులలో ఒకటి, చెవిలోని కర్ణభేరి కుహరం; అధిక శాతం ట్యునికేట్లు, సెఫాలో కార్డేటాలలో బాహ్యచర్మం ఆవరించిన విశాలమైన గ్రసనీ వెలుపలి కుహరం.

→ క్రియాటిన్ ఫాస్పేట్ : ఇది అధికశక్తి గల ఫాస్ఫేట్ సమ్మేళనం. ఇది సకశేరుకాలు, కొన్ని అకశేరుకాల కండరాలలో ఉండి ATP పునరుత్పత్తికి ఉపయోగపడుతుంది.

→ అంతరీలితం / ఎండో స్టైల్ : గ్రసని ఉదరకుడ్యంలో శ్లేష్మాన్ని స్రవించే ఆయత శైలికాగాడి ట్యునికేట్స్, సెఫాలో కార్డేట్స్లో, దవడలు లేని చేపల డింభకాలలో ఉంటుంది. ఇది ఆహార పదార్థాలను సేకరించి ఆహారవాహికలోకి తరలించడానికి తోడ్పడుతుంది.

→ గాలన (Filter feeding) భక్షణ : నీటిలో ఉన్న ప్రోటోకార్డేటాలు, ద్వికర్పర జీవులలో శైలికల చర్యలతో ఆహార రేణువులను గాలనం ద్వారా సేకరించి గ్రహిస్తాయి. ఈ విధనమైన భక్షణ విధానాన్ని గాలన భక్షణ అంటారు.

→ మధ్యవృక్కం / మీసోనె : ప్రౌఢ చేపలు, ఉభయచరాలు, ఉల్బధారులు పిండాలలో క్రియాత్మక మూత్రపిండం.

→ నీటిపై తేలియాడే జంతువులు : సముద్రాలు, మహాసముద్రాలలో ఉపరితలంపై జీవించే జంతువులు.

→ నిర్వాహక వ్యవస్థ : పెద్ద సిరల ప్రారంభ, అంత్యాలలో కేశనాళికా ప్లక్షంగా ఉన్న వ్యవస్థ. ఇది సకశేరుకాల కాలేయ, వృక్క నిర్వాహక వ్యవస్థగా ఉంటుంది.

→ తిరోగామి రూపవిక్రియ : అభివృద్ధి చెందిన లక్షణాలు గల డింభకం, రూపవిక్రియలో క్షీణించిన లక్షణాలు గల ప్రౌఢజీవిగా ఏర్పడుతుంది. ఉదా : ఎసిడియన్స్, సాక్యులినా.

→ సొలినో సైట్ : ప్రాధమిక వృక్కంలో గల నాళిక చివరలో గల జ్వాలాకణం లాంటి నిర్మాణం. దీనిలో ఒకటి లేదా ఎక్కువ కశాభాలు ఉంటాయి. ఇవి విసర్జక ద్రవాలను నాళికలోకి తరలిస్తాయి. ఇవి సెఫాలోకార్డేటాలో ఉంటాయి.

→ చేపలు
అగ్రదంతాలు : దవడల అగ్రంలో గర్తాలు లేకుండా అంటుకొని ఉన్న దంతాలు.

→ సంపర్కకంటకాలు : ఇవి మృదులాస్థి మగ చేపల శ్రేణివాజాల పరాంతభాగం నుంచి ఏర్పడతాయి. సంపర్క సమయంలో వీర్యాన్ని (Semen) స్త్రీ జీవి అవస్కరంలోకి ప్రవేశపెట్టడానికి తోడ్పడే అవయవాలు.

→ సీలకాంత్ : రెపిడిస్ట్రియా వర్గానికి చెందిన పురాతన అస్థి చేప. ఇది విలుప్తమైనదని భావించారు. అయితే 1938లో దక్షిణ ఆఫ్రికా సముద్రతీరంలో దీన్ని గుర్తించారు. దీని ప్రజాతి లాటిమీరియాలో రెండు జాతులు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి.

→ టీనాయిడ్ పొలుసులు : చేప పొలుసుల అంచులు దువ్వెన దంతాల లాగా పొడుచుకొని ఉంటాయి. ఇవి చాలా టీలియోస్ట్ చేపలలో ఉంటాయి.

→ సైక్లాయిడ్ పొలుసులు : చేప పొలుసులు పలుచగా, ఏకకేంద్రక పెరుగుదల చారలతో ఉంటాయి. పొలుసు అంచులు రంపం లాగా ఉండవు. ఇవి ఊపిరితిత్తుల చేపలు, కొన్ని టీలియోస్ట్ చేపలలో ఉంటాయి.

→ డిప్నాయ్ : ఈ సమూహ చేపలను సాధారణంగా ఊపిరితిత్తులు చేపలు (Lung fishes) అంటారు. వీటి ఊపిరితిత్తులు గాలితిత్తులు మార్పు చెందగా ఏర్పడినవి. ఉదా : ప్రొటాప్టిరస్, నియోసెరాటోడస్, లెపిడోసైరన్.

→ గానాయిడ్ పొలుసులు : కొన్ని ప్రాథమిక అస్థి చేపలలో గల మందమైన అస్థి పొలుసులు. ఉదా : ఎసిపెన్సర్.

→ ఆస్ట్రకోడర్మ్ : విలుప్తమైన, చేపల లాంటి దవడలు లేని పేలియోజాయిక్ సకశేరుకాలు. ఇవి శరీరంపై అధికంగా కవచాలను కలిగి ఉంటాయి. వీటిని దవడల చేపల వంశకర్తలు (పూర్వీకులు) అంటారు.

→ ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు : ఈ పొలుసులు మృదులాస్థి చేపలలో కనిపిస్తాయి. డెంటైన్ నిర్మిత ఆధారఫలకం చర్మంలో ఇమిడి ఉంటుంది. ఫలకం నుంచి వెనకకు వంగిన కంటకం, దీని చివర విట్రోడెంటైన్తో ఉంటుంది.

→ బహువార (polyphyodont) దంతాలు : ఈ విధమైన దంత విన్యాసంలో సకశేరుకాలు జీవితకాలంలో దంతాలు సహజంగా అనేకసార్లు ఊడిపోయి మళ్ళీ కొత్తవి ఏర్పడతాయి.
కిరణవాజ చేపలు : ఇవి అధిక వైవిధ్యం గల జలచర సకశేరుకాలు. జీవించి ఉన్న సకశేరుకాల జాతులలో సగం కంటే ఎక్కువ కిరణవాజ చేపలున్నాయి.

→ ఉభయచరాలు
వాయుకోశం (Alveolus) : ఇది ఊపిరితిత్తులలో సూక్ష్మమైన వాయుగోణి. ఇది చిన్న కుహరం లేదా గుంట రూపంలో ఉంటుంది. వాయుకోశ గ్రంథి చివరలో లేదా క్షీరదాలు, మొసళ్ళ దవడల అస్థిగర్తాలలో కూడా కనిపిస్తుంది.

→ సంపర్కం లేదా ఆంప్లెక్సస్ : స్త్రీ, పురుష కప్పలు లేదా గోదురుకప్పలు సంపర్క ఆలింగనంలో వాటి వాటి బీజకణాలను విడుదల చేస్తాయి.

→ కైమ్ : జీర్ణాశయంలో పాక్షికంగా జీర్ణమైన అర్ధద్రవ ఆహారం.

→ కర్ణస్తంభిక : కప్పలు, సరీసృపాలు, పక్షుల మధ్య చెవిలో ఉండే కడ్డి లాంటి ఎముక. ఇది శబ్దాన్ని లోపలి చెవిలోకి చేరవేస్తుంది. ఇది క్షీరదాల స్టేపిస్ / కర్ణాంతరాస్థికి సమజాత నిర్మాణం (చేపలలోని అధోహనువు మార్పు చెందిన రూపం).

→ ధమనీ శంకువు (Conus arteriosus) : ఇది అద్వంద్వ లేదా ఒకటిగా ఉన్న వెడల్పయిన ధమనీ నాళం. ఇది జరఠిక నుంచి వెలువడి ఉదరతలంగా కుడి కర్ణిక ఆట్రియం మీదుగా పయనిస్తుంది. ఉల్బధారులలో ధమనీ శంకువు ఉండదు.

→ వరాశిక (Duramater) : మెదడును, నాడీదండాన్ని ఆవరించి ఉన్న మూడు త్వచాలలో (మెనింజెస్) అత్యధిక తంతుయుత, అత్యంత ధృఢమైన, అన్నిటికన్నా వెలుపల ఉన్న త్వచం.

→ హార్డేరియన్ గ్రంథి : నేత్రంతో సంబంధం ఉన్న గ్రంథి. వివిధ జంతు సమూహాలలో దీని స్రావాలు వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. కొన్ని జంతువులలో అశ్రుగ్రంథికి (lacrimal gland) అనుబంధ గ్రంథిగా ఉంటుంది. దీని స్రావకం నిమేషక పటలానికి నేత్రగోళానికి మధ్య కందెనగా తోడ్పడుతుంది.

→ లాబరింథోడాన్షియా : అతికాయ (Heavy bodied) సాలమాండర్స్, మొసళ్ళను పోలిన విలుప్త ఉభయచరాల సమూహం. వీటి శంఖాకార దంతం ఆధారంలో ముడతపడిన ఎనామిల్, డెంటైన్ ను కలిగి ఉంటాయి. ఉదా : ఇరియాప్స్.

→ అశ్రుగ్రంథులు (lacrymal glands) : ప్రతీ నేత్రంలో ఒకటి చొప్పున ఒక జత గ్రంథులు ఉంటాయి. ఇవి లైసోజైమ్ గల నీటి ద్రవాలను (కన్నీరు) స్రవిస్తాయి.

→ పశ్చిమగర్తి కశేరుకాలు (Opisthocoelus vertebra) : వీటిలో కశేరుమధ్యం పూర్వభాగం కుంభాకారంగా, పరాంతం పుటాకారంగా ఉంటుంది. ఇవి యురోడీలా జీవులలో ఉంటాయి.

→ మృధ్వి (Piamater) : మెదడు, నాడీదండాన్ని కప్పిన మృదువైన, లోపలి ప్రసరణ త్వచం. ఇది రక్తపక్షాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

→ సిరాసరణి/సిరాకోశం (Sinus venosus) : మహాసిర, కుడికర్ణిక మధ్య ఉన్న విశాలభాగం, కప్ప హృదయంలో సిరాసరణి లయారంభకంగా పనిచేస్తుంది. (క్షీరద హృదయంలోని సిరాకర్ణికాకణుపు సిరాసరణి పరిణామ క్రమంలోని మిగిలిపోయిన గుర్తు).

→ సరీసృపాలు అళిందం (Allontois):
ఉల్బదారుల నాలుగు పిండ బాహ్యత్వచాలలో ఇది ఒకటి. ఇది సారాప్సిడాలో శ్వాసక్రియ, విసర్జనలో పాల్గొంటుంది. అంతేకాకుండా అనేక థీరియా క్షీరదాల జరాయువు నిర్మాణంలో పాల్గొంటుంది.

→ ఉల్బం (Amnion) : పిండ బాహ్యత్వచాలలో ఇది లోపలి త్వచం. ఇది ఉల్బధారులలో పిండాన్ని కప్పి ఉంచే ద్రవంతో నిండిన సంచి. ఇది రక్షణ కల్పిస్తుంది (కుదుపులు, ఎండిపోకుండా రక్షిస్తుంది).

→ పరాయువు (Chorion) : ఉల్బదారులలో పిండాన్ని కప్పి ఉంచే పిండ బాహ్యత్వచాలలో వెలుపలిది. జరాయు క్షీరదాలలో ఇది అందంతో కలిసి జరాయువును ఏర్పరుస్తుంది.

→ అర్ధమేహనం (Hemipenis) : పురుష స్క్వామాటా జీవులలో (పాములు, బల్లులు) సంపర్కానికి ఉపయోగపడే నిర్మాణం.

→ అంతర్భంజిత (Meroblastic) విదళనం : అధిక పీతక గుడ్లలో పాక్షిక విదళనం జరుగుతుంది. జాంతవధ్రువం వద్ద జీవ పదార్థ చక్రిక వరకు మాత్రమే విదళనం జరుగుతుంది. ఉదా : సారాప్సిడ్లు, మోనోట్రెమ్లు.

→ అంత్యవృక్కం : ప్రౌఢ ఉల్బదారులలో క్రియాత్మక మూత్రపిండం. ఇది అధిక సమర్ధత గల మూత్రపిండం.

→ శంఖ ఖాతాలు (Temporal fossae) : ఇది ఉల్బదారుల సమూహం. ఇందులో విలుప్త, జీవిస్తున్న సరీసృపాలు, పక్షులను చేర్చారు.

→ పక్షులు : అనేక సరీసృపాల పుర్రెలోని శంఖ భాగాలలో గుంతల లాంటి భాగాలు ఉంటాయి. ఇవి కండరాలు ఉండటానికి స్థానం కల్పిస్తాయి.

→ అల్ట్రీషియల్ పక్షిపిల్ల : ఇది ఎగిరే పక్షులలో అప్పుడే పొదగబడిన పిల్ల. పొదిగిన వెంటనే దానంతట అదే కదలలేదు.

→ కేరినేటి పక్షులు : వీటిలో ఉడ్డయన కండరాలు అంటి పెట్టుకోడానికి ద్రోణియుత ఉరోస్థి ఉంటుంది. ఉదా : ఎగిరేపక్షులు.

→ విషమగర్తి(Heterocoelous) కశేరుకాలు : ఈ కశేరుకానికి కశేరుమధ్యం సంధితలాలు గుర్రం జీను ఆకారంలో ఉంటాయి.

→ పెక్టిన్ : ఇది వర్ణక, ప్రసరణయుత దువ్వెన లాంటి కీలితం. ఇది పక్షులు, కొన్ని సరీసృపాలలోని కంటిలోనేత్ర పటలం నుంచి దృక్నడి ప్రవేశం వద్ద కచావత్ తర్పకం లోకి చొచ్చుకొని ఉంటుంది.

→ అకాల పక్వ(Precocral) పక్షిపిల్ల : ఎగరలేని పక్షులు అప్పుడే పొదగబడిన పిల్ల. పొదగబడిన వెంటనే ఇది దానంతట అదే కదులుతుంది.

→ ధీరోపాడ్స్ : ఇది విలుప్త, ద్విపాద, మాంసాహార డైనోసార్లు. జురాసిక్ యుగం ప్రారంభంలో ఇవి పక్షులను ఏర్పరచాయి.

→ కాచవత్ తర్పకం (Vitreoushumor): ఇది మానవులు, ఇతర సకశేరుకాల కనుగుడ్డులోని నేత్రపటలం, కటకం మధ్య స్థలంలోఉండే తేటజిగట పదార్థం.

→ క్షీరదాలు కర్ణావర్తం (Cochlea) : మొసళ్లు, పక్షులు, క్షీరదాలలో లోపల చెవిలో వినికిడికి తోడ్పడే నాళాకార కుహరం, ముఖ్య అవయవాలు ఉంటాయి. యూథీరియన్లలో ‘కొర్టీ అవయవంతో మెలితిరిగి ఉండే ప్రత్యేక శబ్దగ్రాహక ప్రాంతం.

→ ద్వివార దంత (Diphyodont) విన్యాసం : దంతాలు రెండుసార్లు ఏర్పడే దంత విన్యాసం. ఇవి తాత్కాలిక దంతాలు, శాశ్వత దంతాలు. ఒకటి తరువాత మరొకటి ఏర్పడతాయి.

→ విషమ దంత (Heterodont) విన్యాసం : ఈ దంత విన్యాసంలో కొరకడానికి, చీల్చడానికి, విసరడానికి తోడ్పడే విధంగా వైవిధ్యం చెందిన దంతాలు ఉంటాయి.

→ కూటకం (Malleus) : క్షీరదాల మధ్య చెవిలో కర్ణభేరికి అతికి ఉన్న వెలుపలి కర్ణాస్థి (వంశకర్తల ఆర్టిక్యులార్ ఎముక మార్పు చెందిన రూపం).

→ జరాయువు(Placenta) : తల్లి కణజాలం, పిండ కణజాలం నుంచి ఏర్పడిన ప్రసరణయుత నిర్మాణం. దీని ద్వారా పిండం, భ్రూణం గర్భాశయంలో ఉన్నప్పుడు పోషించబడుతుంది.

→ చర్మవసాగ్రంథులు (Sebaceous) : ఇవి క్షీరదాల రోమబాహ్యచర్మ గ్రంథులలో ఒక రకం. ఇవి రోమాలను నునుపుగా నిగనిగలాడించే సెబమ్ను స్రవిస్తాయి.

→ కర్ణాంతరాస్థి (Stapes) : క్షీరదాల మధ్యచెవి లోపలి రికాబు ఆకారపు అస్థి (అధోహనువు రూపాంతరం). క్షీరదాల శరీరంలో అతి చిన్న ఎముక.

→ సుడోరిఫెరస్ గ్రంథులు : చర్మంలోని బాహ్యచర్మగ్రంథులు, వీటి స్రావకాలు (చెమట) విసర్జనకు, ఉష్ణక్రమతకు తోడ్పడతాయి. ఇవి కేవలం క్షీరదాలలోనే ఉంటాయి.

→ థీరాప్సిడా : ఇవి క్షీరదాలు లాంటి విలుప్త సరీసృపాలు. ట్రయాసిక్ యుగంలో ఇవి క్షీరదాలను ఏర్పరచాయి.

→ ఆల్ఫ్రెడ్ షేర్ వుడ్ రోమర్
ఆల్ఫ్రెడ్ షేర్వడ్ రోమర్ ప్రఖ్యాత పురాజీవ శాస్త్రజ్ఞుడు. తులనాత్మక అంతర శరీరనిర్మాణ శాస్త్రజ్ఞుడు. సకశేరుకాల పరిణామ అధ్యయనంలో ప్రత్యేకత కలిగినవాడు.

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 3rd Lesson జంతు వైవిధ్యం-I: అకశేరుక వర్గాలు will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 3rd Lesson జంతు వైవిధ్యం-I: అకశేరుక వర్గాలు

→ నిజమైన పిండ జనన స్తరాలు, నిజమైన కణజాలాలు లేని ఏకైక మోటాజోవా జీవులు స్పంజికలు.

→ కుల్యా వ్యవస్థ, ఎక్కువ టోటిపొటెంట్గా ఉండే కణాలు ఉండటం స్పంజికల ప్రత్యేకత.

→ పినకోడర్మ్, కొయనోడర్మ్ అనేవి శరీర కుడ్యంలోని రెండు ఉపకళాకృతి స్తరాలు.

→ ఆర్కియోసైట్లు టోటిపొటెంట్ కణాలు.

→ జీర్ణక్రియ కణాంతస్థంగా జరుగుతుంది.

→ నాడీ కణాలు లేని ఏకైక మోటాజోవన్లు స్పంజికలు.

→ ఎక్కువ స్పంజికలు అనుక్రమ ఉభయలైంగికాలు.

→ ఇవి పుంభాగ ప్రథమోత్పత్తి లేదా స్త్రీ భాగ ప్రథమోత్పత్తిని ప్రదర్శిస్తాయి.

→ ఫలదీకరణ మీసోహైల్లో జరుగుతుంది.

→ స్పంజికలలో పరోక్ష అభివృద్ధి జరుగుతుంది.

→ వీటిలో ఉండే కొయనోసైట్లు ప్రొటిరోస్పాంజియాకు చెందిన కొయనోసైట్లను పోలి ఉంటాయి.

→ వీటిని పేరాజోవా అనే ఉపరాజ్యంలో చేర్చినారు.

→ అంతరాస్థి పంజరంలో కంటకాలు, స్పాంజిన్ తంతువులు ఉంటాయి.

వర్గము : ప్లాటిహెల్మింథిస్

→ ప్లాటిహెల్మింథిస్ జీవులు త్రిస్తరిత, శరీరకుహర రహిత, బైలేటిరియా జీవులు.

→ బల్లపరుపు పురుగులు ద్విపార్శ్వ సౌష్టవం, శీర్షతను ప్రదర్శిస్తాయి.

→ ఇవి అవయవ – వ్యవస్థ స్థాయి వ్యవస్థీకరణను ప్రదర్శిస్తాయి.

→ నోరు అంతర్ద్రహణానికి, మల విసర్జనకు ఉపయోగపడుతుంది.

→ జీర్ణక్రియ కణాంతస్థంగాను, కణబాహ్యంగాను జరుగుతుంది.

→ ప్రాథమిక వృక్కాలు (జ్వాలా కణాలు) ప్రాథమికంగా ద్రవాభిసరణ క్రమతకు, ద్వితీయంగా విసర్జనకు ఉపయోగ పడతాయి.

→ టర్టలేరియన్లలో శైలికాసహిత బాహ్యచర్మం దేహాన్ని కప్పుతుంది. ఇది రాబ్జాయిడ్లు అనే కడ్డీ వంటి ఆకారపు నిర్మాణాలను స్రవిస్తాయి.

→ పెద్దపేగు టరలేరియన్లలో శాఖాయుతంగా ఉండే ఆహారనాళం పోషకాలను దేహంలోని అన్ని భాగాలకు సరఫరా చేస్తుంది.

→ ట్రిమటోడ్లు, సెస్టోడ్లలో సిన్సీషియల్ టెగ్యుమెంట్ అనే పలుచటి పొర దేహాన్ని కప్పుతుంది.

→ సెస్టోడ్లు మిథ్యా ఖండీభవనాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

→ ప్రస్తుతం డా, సెప్టోడాను నియోడర్మెటా అనే వర్గీకరణ అంతస్థులో చేర్చినారు.

వర్గము : నిమటోడా

→ ఇవి ప్రతి జాతిలో కణాల సంఖ్య లేదా కేంద్రకాల సంఖ్య నిర్దిష్టంగా ఉంటుంది.

→ చలన శైలికలు వీటిలో ఉండవు.

→ వర్తుల కండరాలు వీటి శరీరంలో కన్పించవు.

→ శరీర కుహరం మిధ్యాశరీర కుహరం. ఈ కుహరాన్ని ఆవరిస్తూ మధ్యత్వచజనిత వేష్టనం ఉండదు.

→ జీర్ణక్రియ కణాంతస్థంగా, కణబాహ్యంగా జరుగుతుంది.

→ నాడీ వ్యవస్థ ఉపకళాంతస్థంగా ఆహారనాళంలోనూ బాహ్యచర్మంలోనూ ఉంటుంది.

→ ఆంఫిడ్లు పూర్వభాగంలో ఉంటాయి. ఇవి యాంత్రిక, రసాయనిక గ్రాహకాలు.

→ ఫాస్మిడ్లు పరాంతంలో ఉండే ఏకకణ గ్రంథులు. ఇవి రసాయన గ్రాహకాలుగా లేదా స్రావక సంబంధమైనవిగా లేదా విసర్జన సంబంధమైనవిగా ఉంటాయి.

→ నిమటోడ్లు ఏకలింగ జీవులు. చాలా జీవులు లైంగిక ద్విరూపకాలుగా ఉంటాయి.

→ యూటెలి అనే దృగ్విషయంలో కణ విభజనలు పిండాభివృద్ధి చివరలో స్తంభించిపోతాయి. కనుక కణాల సంఖ్య స్థిరంగా ఉంటుంది.

→ ఫాస్మీడియాలో ఆంఫిడ్లు రంధ్రాలలాగా ఉంటాయి.

→ విసర్జకవ్యవస్థలో విసర్జక గ్రంథులు లేదా “H” ఆకారపు విసర్జక కుల్యలు లేదా రెండూ ఉంటాయి.

వర్గము : అనెలిడా

→ అనెలిడాలు త్రిస్తరిత, ద్విపార్శ్వ సౌష్టవ, విభక్త కుహర ప్రొటోస్టోమ్లు.

→ ఖండీభవనం వల్ల బొరియలు చేసుకోవడం ప్రభావాత్మకంగా జరుగుతుంది.

→ వీటిలో శీర్షత ఎక్కువ ప్రస్ఫుటంగా ఉంటుంది.

→ వీటిలో ఖండీభవనం సమఖండ రకానికి చెందినది.

→ పైజీడియమ్ ముందుండే టీలోబ్లాస్టిక్ పెరుగుదల ప్రాంతం నుంచి కొత్త ఖండితాలు ఏర్పడతాయి.

→ అనేక పాలికీట్లలో పార్శ్వ పాదాలు మొప్పలుగా రూపాంతరం చెందుతాయి.

→ వీటిలో శ్వాసవర్ణకం ప్లాస్మాలో కరిగి ఉంటుంది. రక్తం ఎరుపు రంగులో కన్పిస్తుంది.

→ విసర్జకాంగాలు అంత్య వృక్కాలు, ఇవి వృక్క ముఖం ద్వారా శరీరంలోకి తెరుచుకుంటాయి. వృక్క రంధ్రం ద్వారా బయటకు తెరుచుకుంటాయి.

→ రూపవిక్రియలో డింభకం యొక్క ఎపిస్ఫియర్ ముఖ పూర్వభాగంగా ఏర్పడుతుంది.

→ పాలికీట్లలో నాడీ దండాలు నిచ్నెనలాగా ఉంటాయి.

→ జలగలో నిర్దిష్ట సంఖ్యలో ఖండితాలు ఉపరితలంపై ఆన్యులైను కలిగి ఉంటాయి.

→ జలగ ఖండితాంతర విభాజకాలు, ఆంత్రయోజనులు ఉండవు.

→ జలగలో శూకాలు, పారాపోడియాలు ఉండవు. కాని చూషకాలు ఉండి చలనంలో సహాయపడతాయి.

→ పోషకాలను నిల్వచేసే బాట్రాయిడల్ కణజాలం ఉండటం వల్ల శరీర కుహరం తగ్గించబడి ఉంటుంది.

→ జలగలు మేహనం ద్వారా (సిర్రస్) సంపర్కం జరిపే ఉభయలైంగిక జీవులు.

→ వానపాములు మేహనం లేకుండానే సంపర్కం జరిపే ఉభయలైంగిక జీవులు.

వర్గము : ఆర్థ్రోపొడా

→ ఆర్థ్రోపొడా అతి పెద్ద వర్గము.

→ ఖండీభవనం విషమఖండ రకానికి చెందినది. ఖండితాలు, ఉపాంగాలు వేర్వేరు విధుల కోసం ఉంటాయి.

→ ఆర్థ్రోపొడు టాగ్మాసిస్ ను ప్రదర్శిస్తుంది. తల, ఉరం, ఉదరం అనేవి టాగ్మాసిస్లు.

→ కీళ్ళు కలిగిన ఉపాంగాలు తులాదండాల లాగా పనిచేసే చలనానికి యాంత్రిక ప్రయోజనాన్ని ఇస్తాయి.

→ వీటిలో కైటిన్ అనే అవభాసిని ఉంటుంది. ఇది రక్షణను ఇస్తుంది. దేహం నుంచి నీరు వృధాగా పోకుండా అరికట్టబడుతుంది.

→ ద్రవరూప అస్థిపంజరం ఉంటుంది.

→ సీలోమ్ క్షీణించి బీజకోశాలు, కోశీయ వృక్కాలకు పరిమితమై ఉంటుంది.

→ జలచర ఆర్థ్రోపొడ్ల విసర్జకాంగాలుగా – కోక్సల్ గ్రంథులు, హరిత గ్రంథులు ఉంటాయి.

→ పిండాభివృద్ధిలో ఏర్పడే చిన్న సీలోమిక్ కుహరాలు బ్లాస్టోసీల్తో కలిసిపోయి హీమోసీల్ను ఏర్పరుస్తాయి.

→ భూచర ఆర్థ్రోపొడ్ల విసర్జకాంగాలు – మాల్ఫీజియన్ నాళికలు.

→ అండాల మధ్య పీతక రకానికి చెందినవి. విదళనం అసంపూర్ణభంజిత, ఉపరితల రకానికి చెందినవి.

→ ట్రైలోబైట్ లలో ఒక జత ఆయత అక్షీయ గాడులు శరీరాన్ని మూడు లంబికలుగా విభజిస్తాయి.

→ కలిసిరేట్లలో మొదటి జత ఉపాంగాలు తెలిసిరాలు. స్పర్శశృంగాలు ఉండవు.

→ అనేక మిలియన్ల సంవత్సరాల నుంచి జీవపరిణామ సంబంధమైన మార్పు లేకుండా జీవిస్తోంది. కనుకనే లిమ్యులస్ ను సజీవ శిలాజంగా పరిగణిస్తారు.

→ ఎర్నాడాలో ఉదర ఉపాంగాలు పుస్తకాకార ఊపిరితిత్తులు, స్పిన్నరెట్లలో పెడిపాల్లు, నాలుగు జతల నడిచే కాళ్ళు ఉంటాయి.

వర్గము : మలస్కా

→ గాస్ట్రోపడ్లు ద్వితీయ అసౌష్టవాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

→ అంతరాంగ సముదాయంను సృష్టంగా కప్పుతూ ప్రావారం అనే చర్మపు పొర ఉంటుంది.

→ ప్రావార కుహరంలో మొప్పలు, ఆస్ట్రేడియం, పాయువు, వృక్క రంధ్రాలు, జనన రంధ్రాలు ఉంటాయి.

→ శరీర కుహరం హృదయం, బీజకోశాలు, మూత్రపిండాల చుట్టూ కుహరాలు ఉంటాయి.

→ ప్రధాన శరీర కుహరం హీమోసీల్, ఇది వివృత రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థకు చెందుతుంది.

→ బైవాల్వియా, కొన్ని గాస్ట్రోపొడా జీవుల జీర్ణాశయంలో జీర్ణ ఎంజైములతో ఏర్పడిన స్ఫటిక దండం ఉంటుంది.

→ మలస్కా జీవుల మొప్పలను కంకభాంగాలు అని అందురు.

→ ప్రావార ఉపకళ ముడతలు పడటం వల్ల ద్వితీయ మొప్పలు ఏర్పడతాయి.

→ కొన్ని గాస్ట్రోపడ్లలో ప్రావార కుహరం ఊపిరితిత్తిగా మార్పు చెంది ఉంటుంది.

→ ఆస్ట్రేడియం అనేది నీటి స్వచ్ఛతను పరీక్షించే ఒక రసాయన గ్రాహకం.

→ ఏకోఫోరా జీవులలో పాదం ఉన్నట్లయితే పాద గాడిలో ఉండే ఒక ముడత రూపంలో ఉంటుంది.

→ పాలిప్లోకోఫోరా జీవుల నాడీ వ్యవస్థలో నాడీసంధులు ఉండవు.

→ నియోపిలైనాను సజీవ శిలాజంగా పరిగణిస్తారు.

→ మలస్కాలో అతి పెద్ద, అతి వైవిధ్యమైన విభాగం గాస్ట్రోపొడా.

→ గాస్ట్రోపోడా జీవులలో టార్షన్ ఫలితంగా ప్రావార కుహరం తలకు వెనుకగా, పైన పూర్వ భాగం వైపుకు వస్తుంది.

→ కాష్టాక్యులా ఆహారాన్ని పట్టుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

→ డెంటాలియంలోని జీవులలో మొప్పలు, ఏట్రియమ్లు ఉండవు.

వర్గము : ఇకైనోడర్మేటా

→ఇవి స్వేచ్ఛగా జీవించే సాగర జీవులు.

→ ఇవి ప్రాథమికంగా ద్విపార్శ్వ సౌష్టవ జీవులు.

→ ప్రౌఢ జీవులు పంచభాగ వ్యాసార్థ సౌష్టవాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

→ అంతరాస్థి పంజరంలో అంతశ్చర్మంలో ఉండే కాల్కేరియస్ అస్థిఖండాలు ఉంటాయి.

→ ఎకినాయిడియా జీవుల నోటిలో అరిస్టాటిల్ లాంతరు ఉంటుంది.

→ సముద్ర దోసకాయల చర్మం మృదువుగా, తోలులాగా ఉంటుంది.

→ పెడిసిల్లేరియాలు అనేవి ఆత్మరక్షణకు, దేహాన్ని శుభ్రపరచడానికి ఉపయోగపడే సంయుక్త అస్థిఖండాలు. జలప్రసరణ వ్యవస్థ శరీర కుహరం నుంచి ఏర్పడుతుంది. దీనిలో సముద్ర నీటితో నింపిన కుల్యలు ఉంటాయి.

→ నాళికా పాదాలు చలనానికి, ఆహారాన్ని పట్టుకోవడానికి, వాయువుల వినిమయానికి, విసర్జనకు ఉపయోగ పడతాయి.

→ కైనాయిడియా, ఏస్టరాయిడియాలలో అంబులేక్రల్ గాడులు తెరచుకుంటాయి.

→ హోలో దురాయిడియాలో శ్వాసవృక్షాలు ఉంటాయి.

→ ప్రత్యేకంగా విసర్జకావయవాలు ఉండవు. విసర్జక పదార్థాలు శ్వాస ఉపరితలాల ద్వారా బయటికి వ్యాపనం చెందుతాయి.

→ నాడీ వ్యవస్థలో నాడీ దండం లోపిస్తుంది.

→ అది ఆంత్రం యొక్క ద్వితీయ రంధ్రం నోరుగా ఏర్పడుతుంది.

→ కైనాయిడియా, ఏస్టరాయిడియాలలో నాళికా పాదాలు చూషకరహితంగా ఉంటాయి.

→ రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ తక్కువగా అభివృద్ధి చెంది ఉంటుంది.

వర్గము : హెమికార్డేటా

→ ఈ వర్గములో చిన్న సముదాయము కలిగి క్రిముల పురుగులలాంటి సముద్ర జీవులు.

→ శరీరము స్థూపాకారముగా ఉండి, పూర్వాంతంలో తుండం, కాలర్, పొడవైన మొండెం ఉంటాయి.

→ ఒక మధ్య ఆస్య అంధ బాహువు – స్టోమోకార్డ్ ఉండును. ఇది తుండములో విస్తరించి ఉండును.

→ శ్వాసక్రియ జతలు కలిగిన మొప్ప చీలికల ద్వారా జరుగును.

→ పరోక్ష అభివృద్ధి టార్నేరియా డింభకము కలిగి ఉండును.

→ విభాగము ఎంటిరోన్యూస్థానందు ఉన్న జీవులను ఎకార ్వరు అందురు.

→ టోరో బ్రాంకియా విభాగములో సహనివేశ రాజ్ఞోఫ్లూరా జీవులను చేర్చిరి.

→ ఆంఫిడ్లు : నిమటోడ్ నోటి చుట్టూగల పెదవులపై అవభాసిని నిర్మిత పల్లాలను ఆంఫిడ్లు అంటారు. ఇవి స్వేచ్ఛా నిమటోడ్లలో బాగా అభివృద్ధి చెంది, రసాయన గ్రాహకాలు (chemoreceptor) గా పనిచేస్తాయి.

→ ఆత్మచ్ఛేదనం : ఈ ప్రక్రియలో శరీరానికి ఏదైన గాయం అయినప్పుడు, ఆ భాగాన్ని జీవి తనంతట తాను పరిత్యజిస్తుంది (స్వయంవిచ్ఛిత్తి లేదా అవయవచ్ఛేదనం). శత్రువులు, పరాన్నజీవుల నుంచి దేహాన్ని రక్షించుకోవడానికి ఈ యంత్రాంగం ఇకైనోడర్మేటా జీవులలో అభివృద్ధి చెందింది.

→ బోత్రిడియమ్లు : ఆకు లాంటి అవయవాలు. కొన్ని సెస్టోడా జీవుల స్కోలెక్స్పై ఉంటాయి. ఇవి అతిథేయి దేహ భాగాలను అట్టిపెట్టుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.

→ సర్కేరియా : ఇది లివర్ ఫ్లూక్ జీవితచరిత్రలో ఏర్పడే స్వేచ్ఛగా ఈదే డింభకం. దీని శరీరం అండాకృతిలో ఉండి తోకను కలిగి ఉంటుంది.

→ కొయనో సైట్లు ; ఇవి స్పంజికల దేహంలో ఉండే ప్రత్యేకమైన కశాభయుత కణాలు. వీటిని కాలర్ కణాలు అని కూడా అంటారు. శరీరంలోని నీటి ప్రవాహాన్ని ఇవి క్రమపరుస్తాయి.

→ కైటెల్లమ్ : ఇది అనెలిడా జీవుల దేహంలోని ఒక నిర్ధిష్ట భాగంలో ఏర్పడే మేఖల వంటి గ్రంథి సంబంధిత నిర్మాణం (ఫెరిటిమాలో 14-16 ఖండితాలు). ప్రజనన కాలంలో ఇది గుడ్లతిత్తిని, శ్వేతకాన్ని (పిల్ల జీవులకు ఆహారం సమకూరుస్తుంది) స్రవిస్తుంది. దీనిని సింగులం అని కూడా అంటారు.

→ గుడ్ల తిత్తి : ఇది అనెలిడా జీవులలోని క్లైటెల్లమ్ నుంచి స్రవించబడిన సంచి లాంటి నిర్మాణం. ఇందులో అండాలు, శుక్రకణాలు నిలువ ఉంటాయి. ఫలదీకరణం, పిండాభివృద్ధి గుడ్లతిత్తి లోపల జరుగుతుంది.

→ కంకాకార ఫలకాలు : ఇవి టీనోఫోరా జీవులలో ఉండే శైలికలు కలిగిన ఫలకాలు. ఇవి గమనానికి ఉపయోగపడతాయి.

→ కంకాభాంగాలు : మలస్కా జీవులలో ఇవి శ్వాసాంగాలు. ప్రతి కంకాభాంగం (మొప్ప) మధ్య అక్షాన్ని కలిగి, ఒకటి లేదా రెండు వరసలలో పటలికలు ఉంటాయి.

→ జ్వాలాకణాలు : ఇవి ప్లాటి హెల్మెంథిస్ జీవులలో విసర్జనకు తోడ్పడే ప్రత్యేక కణాలు. ఇవి విసర్జనతోపాటు ద్రవాభిసరణక్రమతను కూడా నిర్వహిస్తాయి. జ్వాలాకణాలు ప్రాథమిక రకానికి చెందిన విసర్జక అవయవాలు (ఆదిమ వృక్కాలు) గా పరిగణిస్తారు.

→ జెమ్యూల్స్ : కొన్ని స్పంజికలలో అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తికి సహాయపడే అంతర్గత మొగ్గలు. ఇవి ప్రతికూల పరిస్థితులను అధిగమించడానికి తోడ్పడతాయి.

→ రంధ్రఫలకం : ఇది అపరిపక్వ పిల్ల రూపం, ప్రౌఢజీవిని అన్ని విధాలా పోలి ఉంటుంది. : ఇకైనోడర్మేటాకు చెందిన చాలా జీవుల శరీరంపై వర్తులాకారంలో ఉన్న జల్లెడలాంటి ఫలకాన్ని రంధ్ర ఫలకం అంటారు. వీటిలోని రంధ్రాల ద్వారా సముద్రపు నీరు జల ప్రసరణవ్యవస్థలోకి ప్రవేశిస్తుంది.

→ ఆంత్రయోజకాలు : ఇవి సీ అనిమోన్లలో జఠర ప్రసరణ కుహరం (Coelenteron) లో నిలువు విభాజకాలు. ఇవి జఠర కుహరాన్ని గదులుగా విభజిస్తాయి. ఇవి అంతశ్చర్మం లోపలికి మడతలు పడటం వల్ల అభివృద్ధి చెందుతాయి. వీటిలో దంశకణాలు ఉంటాయి.

→ మిరాసీడియం : ఇది స్వేచ్ఛగా ఈదే లివరూక్ డింభకం. దీనికి శైలికాసహిత బాహ్యచర్మం, ప్రవేశక గ్రంథులు ఉంటాయి. ఈ డింభకం మంచినీటి నత్త శరీరంలో స్పోరోసిస్ట్గా మారుతుంది. లివరూక్కు నత్త అకశేరుక అతిథేయి.

→ లిబ్బీ హెన్రియోటా హైమన్
అకశేరుక జంతుశాస్త్రంలో ఎల్. హెచ్. హైమనకు చాలా గొప్ప పేరు ఉంది. హైమన్ 6 సంపూటాలుగా వెలువరించిన సిస్టమాటిక్స్ ఆఫ్ ది ఇన్వర్టిబ్రేట్స్ స్మృతిచిహ్నమైన ముద్రణలు – ఇది జంతుశాస్త్ర చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించ దగిన కృషి.

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 2nd Lesson జంతుదేహ నిర్మాణం will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 2nd Lesson జంతుదేహ నిర్మాణం

→ జీవుల నిర్మాణ క్రమంలో మౌలిక ప్రమాణాలు.

→ కణాలు చిన్నగా ఉండటం వల్ల పోషకాలు, వ్యర్థాల వినిమయానికి కావలసిన అధిక ఉపరితల వైశాల్య ఘనపరిమాణ నిష్పత్తి లభ్యమవుతుంది.

→ రైబోసోమ్లు ప్రోటీన్ల తయారీకి వర్క్ బెంచ్లు.

→ దీనిలో ప్రోటీన్లు ఐస్బర్గ్ వలె తేలియాడుతూ ఉంటాయి.

→ లిపిడ్ ఉత్పత్తి డ్రగ్స్ డిటాక్సిఫికేషన్ జరిగే స్థానం నునుపు ER.

→ ER నుంచి ఏర్పడిన పరివర్తన కోశాలు సిస్ తలంలో గాల్జీ పరికరంతో కలిసిపోతాయి.

→ గాయపడిన లేదా వ్యాధిగ్రస్తమైన కణాల లైసోసోమ్లను తరుచూ ఆత్మహత్యా కోశాలు అంటారు.

→ మైటోకాండ్రియాను కణం యొక్క శక్తి గృహాలు అని పిలుస్తారు.

→ మధ్యస్థ తంతువులు కణ ఆకారాన్ని, కణాంగాల స్థానాన్నీ కాపాడతాయి.

→ సూక్ష్మతంతువులు ఆక్టిన్ అణువులచే నిర్మితమైన ఘనంగా ఉండే తీగలు.

→ సూక్ష్మతంతువులు కండర సంకోచానికి సహాయపడతాయి.

→ సూక్ష్మ నాళికా వ్యవస్థీకరణ కేంద్రం (MTOC) నుంచి సూక్ష్మనాళికలు ఏర్పడతాయి.

→ కేంద్రకాంశం రైబోసోమ్ల జీవసంశ్లేషణలో పాల్గొంటుంది.

→ కేంద్రకం జన్యు సమాచారాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

→ ప్రతిస్కందకాలు (anticoagulants): రక్తం రక్తనాళాలలో ప్రవహించేటప్పుడు రక్తం గడ్డకట్టకుండా నిరోధించే పదార్ధాలు. ఉదా : హెపారిన్.

→ సంధి మృదులాస్థి (articular cartilage) : పొడవైన ఎముకల స్వేచ్ఛాతలంలో కీళ్ళు ఏర్పరచే భాగంలో మృదులాస్థి

→ బ్లబ్బర్ (thermal insulation): తిమింగలాలు, ఇతర జలచర క్షీరదాల చర్మం దిగువన గల మందమైన కొవ్వు పొర. ఇది ఉష్ణ నిరోధకం (thermal insulation) గా పనిచేస్తుంది.

→ కేంద్ర అక్షం: ఇది ఊహాజనిత నిటారు గీత. ఇది ఒక చివర మధ్యస్థానం లేదా ఉపరితలం. దాని వ్యతిరేక దిశలోని మధ్యస్థానం లేదా ఉపరితలాన్ని కలుపుతుంది. దీన్ని ప్రధాన అక్షం అంటారు.

→ డయాపెడిసిస్: రక్త కేశనాళికల కుడ్యం నుంచి ల్యూకోసైట్లు అమీబాయిడ్ కదలికలతో రక్తం నుంచి సంయోజక కణజాలం మాత్రికలోకి చేరడం.

→ అంతరస్తరం (ఎండోథీలియం): రక్తనాళాలు, హృదయం లోపలి తలాన్ని ఆవరించిన సాధారణ శల్కల ఉపకళ.

→ అధిబాహువులు (epiphyses): స్పంజికాస్థితో ఏర్పడిన పొడవు ఎముకల విస్తరించిన అంత్యభాగాలు.

→ లలాటికా తలం (frontal plane) : పూర్వ-పరాంతాలు, అడ్డు అక్షాల ద్వారా పోయే తలం.

→ రక్తకుహరం (haemocoel) : ఆర్థ్రోపొడా, మలస్కాజీవుల అంతరాంగ అవయవాల చుట్టూ గల క్రియాత్మక పర్యాంతరాంగ కుహరం. దీనిలో రక్తం (హీమోలింఫ్) నిండి ఉంటుంది.

→ హేవర్షియన్ కుల్య (haversian canal) : క్షీరదాల ఘానాలలో మజ్జా కుహరానికి సమాంతరంగా గల పొడవైన కుల్యలు. వీటిలో రక్తనాళాలు, శోషరస నాళాలు, నాడులు ఉంటాయి.

→ జలస్థితిక అస్థిపంజరం (hydrostatic skeleton) : సూడోసీలోమేట్, యూసీలోమేట్ జంతువులలో శరీరకుహరం ద్రవ్యంతో నిండి శరీరానికి అంతరాస్థిపంజరం లాగా సరియైన ఆకారాన్ని ఇస్తుంది.

→ స్నాయువు (ligament): సాధారణంగా ఒక ఎముకను ఇంకొక ఎముకను కలిపే సాంద్రమైన తంతుయుత కణజాల తీగ/తాడు. స్నాయువును అతిగా లాగినప్పుడు మంటతో కూడిన వాపు (sprain) సంభవిస్తుంది.

→ మద్య సమాయత తలం (median sagittal plane) : పూర్వ, పరాంత, సమాయత అక్షంలో పయనించే తలం.

→ స్థూలకారియో సైట్ : ఎర్ర ఎమకమజ్జలోని బృహత్కణాలు. ఇవి శకలీకరణంతో రక్తఫలకికలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

→ కండర గ్లాని : వేగమైన శారీరక వ్యాయామం వల్ల అవాయు శ్వాసక్రియ జరిగి లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకొనడం వల్ల కండర సంకోచాన్ని కొనసాగించలేని స్థితి.

→ ఎడిమా (oedema) : చర్మం దిగువ, ఒకటి లేదా రెండు కుహరాలలో అసాధారణ రీతిలో మధ్యాంతర ద్రవం పేరుకొంటుంది. రక్తంలో ప్లాస్మాప్రోటీన్లు ముఖ్యంగా నీరం ఆల్బుమిన్ స్థాయి పడిపోవడంతో ద్రవాభిసరణ పీడనం తగ్గడం వల్ల ఈ స్థితి కలుగుతుంది.

→ ఆస్టియోబ్లాస్టులు : పెరిగే ఎముక మాత్రికలో సేంద్రియ పదార్థాన్ని స్రవించే అపరిపక్వ కణాలు. ప్రౌడదశలో అపరిపక్వ కణాలు పరిపక్వ ఆస్టియోసైట్స్లో మారతాయి.

→ పర్యాంతరాంగ కుహరం (Perivisceral cavity) : అంతరాంగ అవయవాలను ఆవరించి కుహరం. నిమటోడా జీవుల పర్యాంతరాంగ కుహరాన్ని మిథ్యాశరీరకుహరం అంటారు. ఆనెలిడాలో ఉండే కుహరాన్ని యూసీలోమ్ అంటారు.

→ తలం (Plane) : ఏదైనా అక్షం ద్వారా పయనించే బల్లపరుపు తలం.

→ ప్రాథమిక ప్రేరేపణ (Primary induction): RBC సంఖ్య. అసాధారణంగా పెరిగిన స్థితి. ఎత్తైన ప్రాంతాలలో నివసించే వారిలో సాధారణంగా ఈ లక్షణం కనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం అక్కడ ఆక్సిజన్ పాక్షిక పీడనం తక్కువగా ఉంటుంది.

→ ప్రాథమిక ప్రేరేపణ (Primary induction) : ప్రత్యేక కణజాలాల అభివృద్ధిలో వివిధ రకాలుగా ఆవిర్భవించిన కణజాలాల మధ్య ఒక రకమైన మధ్యాంతర చర్య (interaction).

→ మారిఫ్రాంకోల్స్ జేవియర్ చాట్
మారి ప్రాంకోల్స్ జేవియర్ చాట్ ఫ్రాన్కు చెందిన శరీరనిర్మాణ, శరీర ధర్మ శాస్త్రవేత్త. ఇతడికి నవీన కణ జాల శాస్త్ర. వ్యాధి విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త పితామహుడుగా గుర్తింపు ఉంది. ఇతడు కణజాలం అనే పదాన్ని మొట్ట మొదటగా ఉపయోగించిన వ్యక్తి. వ్యాధులు మొత్తం అవయవాలను కాకుండా కణజాలాన్ని దాడి చేస్తా యని ఈయన తెలిపాడు.

Students can go through AP Inter 1st Year Zoology Notes 1st Lesson జీవ ప్రపంచ వైవిధ్యం will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Zoology Notes 1st Lesson జీవ ప్రపంచ వైవిధ్యం

→ జీవులను గూర్చి తెలిపే శాస్త్రాన్ని జీవశాస్త్రం అందురు.

→ జంతువులను గూర్చి తెలియజేయు శాస్త్రమును జంతుశాస్త్రము అందురు.

→ జంతుశాస్త్రవేత్తలు జంతుశాస్త్రంలో కొన్ని ప్రత్యేక శాఖలను గుర్తించినారు.

→ జీవశాస్త్ర పిత “అరిస్టాటిల్” తో సహా అనేకమంది జంతుశాస్త్రజ్ఞులు ఈ శాస్త్రమును అధ్యయనం చేసినారు.

→ ఈ శాస్త్రము అభివృద్ధి చెంది “ట్రాన్స్ జెనిక్ మొక్కలను, జంతువులను అభివృద్ధిచేసి సర్వసమాన సౌభాగ్యమే పరమావధిగా పనిచేయు చున్నారు.

→ జంతుశాస్త్రము అన్ని శాస్త్రములతో సంబంధము కలిగి ఉన్నది.

→ జంతుశాస్త్ర అభివృద్ధిలో ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శిని అత్యంత ప్రాధాన్యత వహించుచున్నది.

→ వివిధ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి జంతుశాస్త్రము అధికంగా ఉపయోగ పడుచున్నది.

→ జంతుజాతులను గుర్తించుటకు నామీకరణ మరియు వర్గీకరణ అత్యంత ఆవశ్యకం.

→ ద్వినామ నామీకరణం అత్యంత ఆదరణ పొందింది.

→ జాతిలో ఉపజాతులు ఉన్నపుడు త్రినామ నామీకరణ సిద్ధాంతము ఉపయోగపడుచున్నది.

→ వర్గీకరణలో గల అంతస్తులను టాక్సానులందురు.

→ వర్గీకరణంలో జాతి అనునది అతి చిన్న ప్రమాణం.

→ లిన్నేయస్, తన గ్రంథమైన సిస్టమానేచురేలో ద్వంద్వ నామీకరణగా ప్రతిపాదించిన దాన్ని ప్రస్తుతం ద్వినామ నామీకరణగా అనుసరిస్తున్నారు.

→ కృత్రిమ పద్ధతి, సహజ వర్గీకరణలు ఉంటాయి. సహజ వర్గీకరణను ఫైలెటిక్ లేదా ఫైలోజెనిటిక్ వర్గీకరణ విధానాలు అందురు.

→ ప్రజననం జరుపుకొని, ఫలవంతమైన సంతానాన్ని ఉత్పత్తి చేయగల జీవుల సముదాయమే జాతి.

→ జాతి గతికశీలం, వ్యూహన అంతర ప్రజననం ప్రదర్శిస్తుంది. జాతి ఒక ప్రత్యుత్పత్తి ప్రమాణం, జీవావరణ ప్రమాణం, పరిణామ ప్రమాణం, జన్యు ప్రమాణంగా ఉంటుంది.

→ డబ్ జాన్సీ, జాతిని మెండెలియన్ జనాభాగా వర్ణించాడు. ఒక జాతికి చెందిన జీవులతోనే లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి జరుపుకునే జీవుల సమూహమే మెండెలియన్ జనాభా అని అందురు.

→ లిన్నేయస్ రెండు రాజ్యాల వర్గీకరణ, హెకెల్ మూడు రాజ్యాల వర్గీకరణ, కోప్ లండ్ నాలుగు రాజ్యాల వర్గీకరణ, విట్టేకర్ ఐదు రాజ్యాల వర్గీకరణలను ప్రతిపాదించారు.

→ పిండదశల్లో ఏర్పడిన స్తరాల ఆధారంగా జంతువులను ద్విస్తరిత మరియు త్రిస్తరిత జీవులుగా పరిగణిస్తారు.

→ కణ, కణజాల అవయవ, అవయవ వ్యవస్థల స్థాయి నిర్మాణం జంతువులలో ఉంటుంది. వీటి ఆధారంగా ప్రోటోస్టోమ్లు, శరీరకుహర రహిత, మిధ్యాశరీర కుహర, షైజోసీలోమేటా జీవులుగా ఉంటాయి.

→ పోషణ : శారీరక పెరుగుదల, జీవనాన్ని కొనసాగించడానికి అవసరమైన ఆహారాన్ని గ్రహించి, జీర్ణించుకొని, శోషించుకొనే ప్రక్రియ.

→ పారిభాషిక పదకోశం : ఇవి గతిజ స్థూల అణువులు. ఇవి దేహంలో వివిధ విధులను నిర్వహిస్తాయి.

→ మాంసకృత్తులు : ఇవి అమైనో ఆమ్లాలు ఒకదానితో ఒకటి పెప్టైడ్ బంధాల ద్వారా బంధించబడి తయారయ్యే పాలీమర్ గొలుసులే ప్రోటీన్లు.

→ కేంద్రకపూర్వ జీవులు : కేంద్రక త్వచాన్ని కలిగి ఉండని ఏకకణ జీవులు.

→ నిజకేంద్రక జీవులు : కేంద్రకం చుట్టూ త్వచాన్నీ, ఇతర త్వచ సహిత కణాంగాలనూ కలిగిన జీవులు.

→ గ్లైకోజన్ : జంతువుల దేహంలో నిల్వ ఉండే పిండి పదార్థం.

→ సకశేరుకాలు : ఈ వర్గపు జంతువులు జీవితంలో ఏదో ఒక దశలో పృష్ఠవంశాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

→ వర్గ వికాసం (Phylogeny) : జీవి యొక్క పరిణామ చరిత్ర.

→ క్రియాసామ్య (analogous) లక్షణాలు : అవయవాల నిర్మాణంలో ఒకే పోలికలు ఉండనప్పటికీ వేరువేరు జీవులలో ఒకే పనిని చేసే అవయవాలు (పక్షిరెక్క, సీతాకోక చిలుక రెక్క).

→ స్థాయీ సంగమం : జనాభాలోని జీవుల మధ్య వరణం / ఎంపిక ద్వారా జరిగే సంగమం లేదా యాదృచ్ఛిక సంగమానికి వ్యతిరేకం.

→ కణజాలం : ఒకే రకమైన జననాన్ని కలిగి అవయవంలో నిర్దిష్ట విధిని నిర్వహించే కణాల సమూహం.

→ జాంతవ భక్షణ : జంతువులు ఆహారాన్ని గ్రహించే విధానం. ఘన లేదా ద్రవరూప సేంద్రియ పదార్థాన్ని సంగ్రహించే పోషణ విధానం.

→ టీనోఫోరా : కంకయుత జెల్లీలు అనే జంతువులను కలిగిన అకశేరుక వర్గం.

→ సర్పిల విదళనం : దీనిలో విదళన తలం సంయుక్త బీజపు ధృవ అక్షానికి ఏటవాలుగా ఉంటుంది. ఈ లక్షణం ప్రోటోస్టోమియా జీవుల ప్రత్యేక లక్షణం.

→ ఛార్లెస్ డార్విన్
బ్రిటీష్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త. తన పరిశోధనా ఫలితాలను జాతుల ఉత్పత్తి (Origin of Species) అనే తన గ్రంథంలో ప్రచురించారు. ‘మార్పులతో కూడిన ‘ వారసత్వమే’ (Descent with modification) పరిణామం అని ఆయన ఉద్దేశం. నిస్సందేహంగా ఆయనను “19వ శతాబ్దపు అత్యున్నత జీవశాస్త్రవేత్త”గా వర్ణించవచ్చు.

Students can go through AP Inter 1st Year Botany Notes 13th Lesson ఆవరణ సంబంధ అనుకూలనాలు, అనుక్రమం, ఆవరణ సంబంధ సేవలు will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Botany Notes 13th Lesson ఆవరణ సంబంధ అనుకూలనాలు, అనుక్రమం, ఆవరణ సంబంధ సేవలు

→ రామేవ్ మిశ్రాను భారతదేశంలో ఆవరణశాస్త్ర పితగా పరిగణిస్తారు.

→ ఆయన ఆగష్టు 26, 1908న జన్మించారు.

→ మిశ్రాకు గౌరవ సూచకంగా ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమి, ప్రపంచ ఆర్ట్స్, సైన్స్ అకాడమి వారు ప్రోత్సాహకాలను ఇచ్చి సత్కరించారు. ఆవరణశాస్త్రంలో గౌరవప్రదమైన సంజయ్గాంధీ అవార్డును బహూకరించారు.

→ జీవులలోని, జీవులమధ్య, భౌతిక పరిసరాలతో జీవులకు గల సంబంధాన్ని తెలిపే జీవశాస్త్ర విభాగాన్ని ఆవరణశాస్త్రం అంటారు.

→ యూజెన్ వార్మింగ్ అనే డానిష్ వృక్షశాస్త్రవేత్త మొక్కలకు నీటికి ఉన్న సంబంధాలను అనుసరించి మూడు ఆవరణ సమూహాలను వర్గీకరించారు. అవి నీటి మొక్కలు, మధ్యరకపు మొక్కలు మరియు ఎడారి మొక్కలు.

→ పూర్తిగా నీటిలోగాని, బాగా తడిగా ఉన్న నేలలో పెరిగే మొక్కలను నీటి మొక్కలు అంటారు. నీటిలో పెరిగే విధానాన్ని బట్టి, ఇవి 5 రకాలు.

→ జలాభావ పరిస్థితులు లేదా నీరు అధికంగా లేని పరిస్థితులు ఉండే ఆవాసాలలో పెరిగే మొక్కలను పెరిగే మొక్కలను మధ్యరకపు మొక్కలు అంటారు.

→ నీరు లోపించిన జలాభావ పరిస్థితులలో పెరిగే మొక్కలను ఎడారి మొక్కలు అంటారు. ఇవి అల్పకాలికాలు, రసభరితమొక్కలు, రసభరితం కాని మొక్కలుగా వర్గీకరించారు.

→ ఒక ప్రదేశంలో క్రమాను గతంగా జాతుల సంఘటనలో ఊహించగల మార్పులు జరగడాన్ని ఆవరణసంబంధ అనుక్రమము అంటారు.

→ ఎలాంటి జీవజాతులు లేని చోట అనగా నగ్నశిలాప్రదేశాలలో మొదలయ్యే ప్రక్రియను ప్రాథమిక అనుక్రమం అంటారు.

→ ఒక ప్రదేశంలో మొదట ఉన్న జీవ సముదాయాలు నాశనం చేయబడిన తర్వాత మొదలయ్యే ప్రక్రియను ద్వితీయ అనుక్రమం అంటారు. ఉదా : పాడుబడిన వ్యవసాయ భూములు, చెట్లు నరకడం వల్ల నాశనమైన అరణ్యాలు.

→ నీరు లేక నీటి పరిసరాలలో ప్రారంభమయ్యే అనుక్రమంను జలక్రమకం అంటారు.

→ శుష్క ఆవాసాలలో ప్రారంభమయ్యే అనుక్రమంను జలాభావ క్రమకం అంటారు.

→ బంజరుభూమిలో మొదట ఆవాసం ఏర్పరుచుకొను మొక్కలను మార్గదర్శక మొక్కలు అంటారు.

→ జీవ, నిర్జీవ అనుఘటకాల మధ్య జరిగే చర్యలను ఆవరణ వ్యవస్థ అంటారు.

→ ఆవరణ వ్యవస్థ అనుపదమును A.G. టాన్స్ ప్రతిపాదించారు.

→ భూమండలంను అతిపెద్ద ఆవరణ వ్యవస్థ అంటారు.

→ పుష్పాలలోని అండాశయాల ఫలధీకరణను అవసరమైన పరాగరేణువులు మార్పిడి, ముఖ్యమైన ఆరోగ్యవంతమైన ఆవరణవ్యవస్థలోని భాగము.

→ ప్రపంచంలో ఆహారధాన్యాల అధిక ఉత్పత్తిలో పరాగసంపర్క సహకారులు ప్రధానపాత్ర వహిస్తాయి.

→ వ్యవసాయ సంబంధ ఉత్పత్తులలో ప్రధానపాత్ర పోషించే పరాగ సంపర్క సహకారి-తేనెటీగ.

→ 1,00,000 పైగా అకసేరుక జాతులు (తేనెటీగలు, సీతాకోకచిలుకలు, ఈగలు) ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరాగసంపర్క సహకారులుగా పనిచేస్తున్నాయి.

→ మీ ఇళ్ళలోను, పరిసరాలలోను వాడే కీటకనాశకాల స్థాయిని తగ్గించి పరాగసంపర్క సహకారులను రక్షించవచ్చు.

→ ఒకసంవత్సర కాలంలో 10మంది వ్యక్తులకు కావలసిన 02 ను ఒక పత్రయుత ప్రౌఢ మొక్క ఒక ఋతువులో విడుదల చేస్తుంది.

→ పూర్తిగా ఎదిగిన మొక్క 48 lbs CO₂ ను ఒక సంవత్సరకాలంలో శోషించి విడుదలచేసే O₂ ఇద్దరు మనుషులకు సరిపోతుంది.

→ కొన్ని సూక్ష్మజీవులు, ప్రధానంగా సయనోబాక్టీరియాలు O₂ ను ప్రత్యక్షంగా విడుదల చేస్తాయి.

→ సైకిల్ లేక నడక, ప్రజారవాణా వ్యవస్థను వాడటం ద్వారా సహజవనరులను రక్షించడం, కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం ఆరోగ్యసంబంధ లాభాలను ఆస్వాదించడంవల్ల ఆవరణ సంబంధ విధులు కొనసాగించవచ్చు.

→ ఉద్యానవనాలలో స్థానికమొక్కలను పెంచడం, వన్యప్రాణులకు ఆవాసాన్ని ఏర్పరచాలి.

→ అనుకూలనాలు : జీవులు వాటి ప్రవర్తనా సంబంధ, శరీర ధర్మ సంబంధ అంశాలలో మార్పులకు లోనవుతూ క్రమంగా పరిసరాలతో సమతుల్యతను చూపే ప్రక్రియ.

→ బయోమ్లు : ఇది ఒక ప్రధానమైన ఆవరణ సంబంధ సముదాయం. ఇది అధిక భాగం ఆక్రమించి ఉంటుంది. సాధారణంగా ప్రధానమైన మొక్కల లక్షణాలచే గుర్తింపబడుతుంది.

→ జీవావరణం : జీవులు ఆవాసం చేసే ప్రపంచంలోని అన్ని ఆవరణ వ్యవస్థలతో కూడిన ప్రదేశం. ఈ భూమండలాన్ని “మహా ఆరవరణ వ్యవస్థ” గా భావిస్తారు.

→ సముదాయాలు లేదా సంఘాలు : ఒక ప్రాంతంలో నివసించే వివిధ జాతులకు చెందిన అనేక జనాభాల సమూహాన్ని సంఘం లేదా సముదాయం లేదా జీవుల సముదాయం అంటారు.

→ ఆవరణ వ్యవస్థ : ప్రకృతిలో ఇది క్రియాత్మక ప్రమాణం. జీవ నిర్జీవ అనుఘటకాల మధ్య జరిగే పరస్పర చర్యలను ఆవరణ వ్యవస్థ అంటారు. ఈ పదాన్ని ప్రతిపాదించింది ఎ.జి. టాన్.

→ ఆవరణసంబంధ అనుక్రమం: ఒక ప్రదేశాన్ని క్రమానుగతంగా వేరువేరు జీవుల సంఘాలు ఆక్రమించడాన్ని ఆవరణ సంబంధ అనుక్రమం అంటారు.

→ ఆవరణ వ్యవస్థ సేవలు లేదా ఆవరణ సంబంధ సేవలు : వాతావరణంలోని వివిధ ప్రక్రియల వల్ల ఉత్పత్తి అయ్యే వనరులు, వీటిని మనం చాలా వరకు తేలికగా తీసుకోవడం జరుగుతుంది. నీటి శుద్ధి, కలప, చేపల ఆవాసం, పంట మొక్కల పరాగ సంపర్కం మొదలైనవి ఈ సేవల కింద పేర్కొనవచ్చు.

→ జలక్రమకం : నీరు లేదా నీటి పరిసరాలలో ప్రారంభమయ్యే మొక్కల అనుక్రమము.

→ జలాభావ క్రమకం : శుష్క ఆవాసాలలో ప్రారంభమయ్యే మొక్క అను క్రమము.

→ జనాభా : ఒక ప్రాంతంలో నివసించే ఒకే జాతికి చెందిన జీవుల సమూహాన్ని జనాభా అంటారు. దీన్నే “ప్రాంతీయ జనాభా” అని కూడా అంటారు.

Students can go through AP Inter 1st Year Botany Notes 12th Lesson పుష్పించే మొక్కల కణజాలశాస్త్రం, అంతర్నిర్మాణ శాస్త్రం will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Botany Notes 12th Lesson పుష్పించే మొక్కల కణజాలశాస్త్రం, అంతర్నిర్మాణ శాస్త్రం

→ అంతర్నిర్మాణ పరంగా, మొక్క దేహము వివిద రకాల కణజాలాలతో నిర్మితమై ఉన్నది.

→ కణజాలాలు రెండు రకాలు. అవి

• విభాజ్య కణజాలాలు
• శాశ్వత కణజాలాలు

→ ఎల్లప్పుడు విభజనచెందే అపరిపక్వ కణజాల సముదాయమును విభాజ్య కణజాలాలు అంటారు.

→ ఇవి కాండ అగ్రంలో (అగ్ర) లేక మధ్యస్థ లేక పార్శ్వంగా ఉంటాయి.

→ విభజనశక్తిని కోల్పోయి, పక్వత చెంది నిర్దిష్ట ఆకారంను ఏర్పరుచుకున్న కణజాలాలను శాశ్వత కణజాలాలు అంటారు.

→ శాశ్వత కణజాలాలు 3 రకాలు అవి

• సరళ కణజాలాలు
• సంక్లిష్ట కణజాలాలు
• ప్రత్యేక కణజాలాలు

→ ఒకే రకమైన కణాలతో ఏర్పడి, ఒకే విధిని నిర్వర్తించే కణాల సముదాయమును సరళ కణజాలాలు అంటారు. ఇవి మృదుకణజాలము స్థూలకోణ కణజాలము మరియు దృఢ కణజాలము అవి 3 రకాలు

→ వేర్వేరు కణాలలో ఏర్పడి, అన్ని కలసి ఒకే విధిని నిర్వర్తించే కణాల సముదాయమును సంక్లిష్ట కణజాలాలు అంటారు. వీటిలో దారువు, పోషక కణజాలములు కలవు.

→ నిర్మాణము, స్థానమును బట్టి కణజాల వ్యవస్థలు 3 రకాలు కలవు. అవి బాహ్యచర్మ కణజాల వ్యవస్థ, సంధాయక కణజాలవ్యవస్థ మరియు నాళికా కణజాల వ్యవస్థ.

→ బాహ్యచర్మ కణజాల వ్యవస్థలో బాహ్య చర్మము, పత్రరంధ్రాలు, కేశాలు అవభాసిని ఉంటాయి.

→ సంధాయక కణజాల వ్యవస్థలో బాహ్యచర్మము, నాళికాపుంజాలు కాక మిగిలినవి (అధశ్చర్మము, సాధారణ వల్కలం, అంతరశ్చర్మం, దవ్వ, దవ్వరేఖలు) ఉంటాయి.

→ నాళికా కణజాలవ్యవస్థలో దారువు, పోషకకణజాలములు కలవు.

→ నాళికాపుంజాలు సహ పార్శ్వ వివృతము (ద్విదళబీజ కాండము), సహ పార్శ్వ సంవృతము (ఏకదళబీజ కాండము) వ్యాసార్థపు (వేర్లు) ద్విసహపార్శ్వము (కుకుర్చిటా కాండము)గా ఉంటాయి.

→ ద్విదళబీజవేరు అడ్డుకోతలో బాహ్యచర్మము, వల్కలము మరియు ప్రసరణస్థంభం ఉంటాయి. ప్రసరణస్థంభంలో దారువు, పోషక కణజాలాలు వేరు వేరు వ్యాసార్ధాల పై ఉంటాయి. దారువు చతుఃప్రథమ దారుకము.

→ ఏకదళబీజవేరు అడ్డుకోతలో దారువు, పోషక కణజాలాలు వ్యాసార్థంగా ఉంటాయి మరియు బహుప్రథమదారుకము.

→ ద్విదళబీజ కాండములో 15-20 నాళికాపుంజాలు ఒక వలయంలో అమరి ఉంటాయి. (నిజ ప్రసరణస్థంభం)

→ ఏకదళ బీజకాండంలో అనేక నాళికా పుంజాలు చెల్లాచెదురుగా అమరి ఉంటాయి. (అటాక్టోస్టీల్)

→ ద్విదళబీజ పత్రంలో పత్రాంతరంలో స్థంభ, స్పాంజి మృదు కణజాలాలు ఉంటాయి. ఏకదళబీజ పత్రంలో స్పాంజి కణజాలం మాత్రమే ఉంటుంది.

→ ద్విదళబీజకాండాలు, వేర్లలో నాళికా విభాజ్య కణావళి వలన వ్యాసం పెరుగుతుంది. దీనిని ద్వితీయ వృద్ధి అంటారు.

→ పుంజాంతర విభాజ్య కణావళి, పుంజాంతస్థ విభాజ్యకణావళి కలసి విభాజ్య కణావళి వలయం ఏర్పడుతుంది.

→ వసంతదారువు, శరద్దారువులను కలిపి వార్షిక వలయము అంటారు. వీటిని లెక్కించి, మొక్క యొక్క వయస్సు అంచనా వేయవచ్చు. దీనిని డెండ్రోక్రోనాలజి అంటారు.

→ ముదిరిన కాండాలలో మధ్యలో ఉన్న ముదురు దారువును అంతర్దారువు/ డ్యూరమెన్ అంటారు.

→ పరిధీయ, లేతరంగులో ఉన్న దారువును రస దారువు అంటారు.

→ వల్కల కణాలు విభాజ్యకణాలుగా మారి బెండు విభాజ్య కణావళి లేక ఫెల్లోజన్ ను ఏర్పరుస్తాయి.

→ ఫెల్లోజన్, ఫెల్లం (వెలుపలిబెండు), ఫెల్లోడర్ (లోపలి ద్వితీయ వల్కలము) లను కలిపి పరిచర్మం అంటారు.

→ ముదిరిన కాండాలలో ఏర్పడే కటకాకార రంధ్రాలను వాయు రంధ్రాలు అంటారు. ఇవి వాయువుల వినిమయానికి తోడ్పడతాయి.

→ వార్షిక వలయం : ద్విదళబీజాల ద్వితీయ అంగాలలో ఒక సంవత్సరంలో ఏర్పడి ఏకకేంద్రక వలయాలుగా కనిపించే వసంత దారువు, శరద్దారువులను వార్షిక వలయం అంటారు. వార్షిక వలయాల సంఖ్యను లెక్కబెట్టి వృక్షాల వయస్సును సుమారుగా అంచనా వేయవచ్చు.

→ శరద్దారువు లేదా మలిదారువు : సన్నని అవకాశికలను కలిగిన దారు నాళాలు ఉన్న దారువును శరద్దారువు అంటారు. ఇది శరదృతువులో ఏర్పడుతుంది.

→ ద్విసహపార్శ్వ నాళికా పుంజాలు : దారువుకి ఇరువైపులా పోషక కణజాలం అమరి ఉండి విభాజ్యకణజాలం ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్న నాళికా పుంజం.

→ బుల్లిఫామ్ కణాలు : ఇవి సమద్విపార్శ్వ పత్రంలోని అభ్యక్ష తలంలో పెద్దవిగా, ఖాళీగా, వర్ణరహితంగా ఉండే కణాలు. పత్రాలు చుట్టుకోవడానికి, విప్పుకోవడానికి ఈ కణాలు తోడ్పడతాయి.

→ కాస్పేరియన్ పేలికలు : ఇవి నీటికి అపారగమ్యంగా ఉండి, అంతశ్చర్మ కణాల స్పర్శరేఖీయ, వ్యాసార్ధ కుడ్యాల మీద నిక్షిప్తమయిన మైనం లాంటి సూబరిన్తో తయారు చేయబడ్డ పట్టీలు.

→ సంక్లిష్ట కణజాలాలు : అనేక రకాల కణాలను కలిగిన శాశ్వత కణజాలాలను సంక్లిష్ట కణజాలాలు అంటారు.

→ సంయుక్త నాళికా పుంజాలు : దారువు, పోషకకణజాలాలు ఒకే వ్యాసార్థం మీద ఉండే ఒక రకమైన నాళికా పుంజాలు.

→ అంతర ప్రథమదారుకం : ప్రథమ దారువు లోపలి వైపు (దవ్వ వైపు), అంతదారువు అంగం వెలుపలి వైపు ఉంటాయి. ఇటువంటి దారువు కాండాలలో కనిపిస్తుంది.

→ బాహ్య ప్రథమదారుకం : ప్రథమ దారువు వెలుపలివైపుకి, అంత్యదారువు లోపలి వైపుకి ఉంటాయి. ఇటువంటి ప్రాథమిక దారువు అమరిక వేర్లలో ఉంటుంది.

→ నారలు : ఇవి మందమైన కుడ్యాలను కలిగి పొడవుగా ఉండే దృఢకణజాల కణాలు. వీటి కొనలు సన్నగా, మొనదేలి ఉంటాయి. ఈ కణాలు సమూహాలుగా ఉంటాయి.

→ అంతర్దారువు : ముదురు గోధుమ వర్ణంలో ఉండే ద్వితీయదారువు మధ్య భాగాన్ని అంతర్దారువు అంటారు. దీనిలో నిర్జీవ మూలకాలు ఉంటాయి. వీటి కుడ్యాలు అధిక లిగ్నిన్ పూరితమై ఉంటాయి. ఇది టానిన్లు, రెసిన్లు, నూనెలు, జిగుర్లు, సువాసన పదార్థాల లాంటి కర్బన పదార్థాలు, సుగంధ తైలాలతో నిండి ఉంటుంది. అంతర్దారువు నీటిని ప్రసరింపచేయదు. కాని కాండానికి యాంత్రిక ఆధారాన్నిస్తుంది.

→ వాయురంధ్రాలు : దారుయుత వృక్షాల బెండులో ఉండే కటకాకార రంధ్రాలను వాయురంధ్రాలు అంటారు. వీటిలో కణాలు దగ్గర దగ్గరగా అమరి ఉంటాయి. వాయురంధ్రాల ద్వారా దారుయుత అంగాల అంతర కణజాలాలు, వెలుపలి వాతావరణం మధ్య వాయువుల వినిమయం జరుగుతుంది.

→ విభాజ్య కణజాలాలు : ఇవి మొక్కలలో చురుకుగా కణవిభజన జరిగే ప్రత్యేకమైన ప్రదేశాలు.

→ పరిచర్మం : ఫెల్లోజన్, ఫెల్లమ్, ఫెల్లోడర్ ను కలిపి పరిచర్మం అంటారు.

→ ఫెల్లమ్ : ఫెల్లోజన్ కణాలనుంచి ఏర్పడే బెండు కణజాలం.

→ ఫెల్లోడర్మ్: బెండు విభాజ్యకణావళికి లోపలివైపు ఏర్పడే ద్వితీయ వల్కలం కణాలు.

→ ఫెల్లోజన్ : దీన్ని బెండు విభాజ్యకణావళి అని కూడా అంటారు. ఇది సాధారణంగా వల్కలంలో కనిపిస్తుంది. ఇది ఫెల్లమ్, ఫెల్లోడర్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

→ రసదారువు : ద్వితీయ దారువు వెలుపలి భాగం లేత వర్ణంలో ఉంటుంది. దీన్ని రసదారువు అంటారు. ఇది వేరు నుంచి పత్రానికి నీరు, ఖనిజాలను సరఫరా చేస్తుంది.

→ దృఢకణాలు : ఇవి గోళాకారం, అండాకారం లేదా స్థూపాకారంగా ఉండే దృఢ కణజాల కణాలు. ఇవి నిర్జీవ కణాలు, వీటిలో అవకాశిక చాలా సన్నగా ఉంటుంది.

→ సరళ కణజాలాలు : నిర్మాణంలోనూ, విధిలోను ఒకే రకంగా ఉండే కణాలను కలిగిన శాశ్వత కణజాలాలను సరళ కణజాలాలు అంటారు.

→ వసంత దారువు లేదా తొలిదారువు : విశాలమైన అవకాశికలను కలిగిన దారునాళాలతో ఉండే దారువును వసంత దారువు అంటారు. ఇది వసంత రుతువులో ఏర్పడుతుంది.

→ పిండి ఒర : అంతశ్చర్మ కణాలలో అధికంగా పిండి రేణువులు ఉంటాయి. అందువల్ల అంతశ్చర్మాన్ని పిండి ఒర అంటారు.

→ పత్రరంధ్ర పరికరం : పత్రరంధ్రం, రక్షక కణాలు, వాటిని ఆవరించి ఉండే అనుబంధ కణాలను కలిపి పత్రరంధ్ర పరికరం అంటారు.

Students can go through AP Inter 1st Year Botany Notes 11th Lesson కణచక్రం, కణ విభజన will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Botany Notes 11th Lesson కణచక్రం, కణ విభజన

→ కణ సిద్ధాంతం ప్రకారము, కణాలు అంతకు ముందు ఉన్న కణాల నుండి విభజన వలన ఏర్పడతాయి.

→ లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి జరుపుకునే జీవులు తమ జీవిత చక్రమును సంయుక్త బీజంతో మొదలు పెడతాయి.

→ ఒక వరుస క్రమంలో జరిగే ప్రక్రియల ద్వారా జీనోమ్లు రెండుగా ఏర్పడుట, వివిధ అనుఘటకాల సంశ్లేషణ మరియు ఒక మాతృకణం రెండు పిల్ల కణాలుగా విభజనచెందే ప్రక్రియను కణ చక్రం అంటారు.

→ కణచక్రంలో రెండు ప్రదాన దశలు ఉంటాయి. అవి అంతార్దశ, M దశలు.

→ అంతర్దశలో G₁, దశ, S దశ, G₂, దశలు కలవు.

→ G. దశలో కణం నిరంతరం పెరుగుదల కొనసాగిస్తూ జీవక్రియా పరంగా అధిక క్రియాశీలత కలిగి ఉంటుంది.

→ S దశలో DNA ప్రతికృతి జరుగును.

→ G₂ దశలో కణద్రవ్య పెరుగుదల జరుగును.

→ S దశలో 4 ఉప దశలు కలవు. అవి ప్రథమ దశ, మధ్య దశ, చలన దశ మురియు అంత్య దశ.

→ ప్రథమ దశలో క్రోమోసోయల్ సంగ్రహణం జరుగుతుంది.

→ మధ్యస్థ దశలో క్రోమోసోమ్లు మద్యరేఖ వద్దకు చేరుకొని, మధ్యస్థ ఫలకం వద్ద రెండు దృవప్రాంతాలు కండెపోగులతో కలసి ఉంటాయి.

→ చలన దశలో ప్రతి క్రోమోసోమ్ చీలిపోయి రెండు క్రోమాటిడ్లుగా ఏర్పడతాయి.

→ క్రోమోసోమ్ల చుట్టూ కేంద్రక త్వచం ఏర్పడుట, కేంద్రకాంశం గాల్జి సంక్లిష్టము, అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలము ఏర్పడుట, అంత్యదశలో కనిపిస్తాయి.

→ కణద్రవ్య విభజనను సైటోక్రినసిస్ అంటారు.

→ క్షయకరణ విభజన ధ్వయస్థితిక కణాలలో జరుగును. దీనిలో క్రోమోసోమ్ల సంఖ్య సగానికి సగం తగ్గించ బడుతుంది.

→ క్షయకరణ విభజనలో క్షయకరణ విభజన I, II లు కలవు.

→ క్షయకరణ విభజన I లో ప్రథమ దశ , మద్య దశ I, చలన దశ I, అంతిమ దశ I ఉంటాయి.

→ ప్రథమ దశ I లో లెప్టోటీన్, జైగోటీన్, పాకీటీన్, డిప్లోటీన్ డయాకైనెసిస్ కలవు.

→ పాకిటిన్ ఉప దశలో పారగతి జరుగును.

→ క్షయకరణ విభజన II, సమవిభజన వలె ఉంటుంది. దీనిలో ప్రథమ దశ II, మధ్యస్థ దశ II, చలన దశ, అంత్య దశ II ఉంటాయి.

→ క్షయకరణ విభజన అనంతరం 4 పిల్ల కణాలు ఏర్పడతాయి.

→ బైవలెంట్ : సూత్రయుగ్మనమై (synapsis) ఉన్న ఒక జత సమజాతీయ క్రోమోజోమ్లు.

→ కణచక్రం (cell cycle) : జీనోమ్ రెట్టింపవడం, చివరగా ఒక కణం విభజన చెందే ప్రక్రియలు చక్రీయంగా జరుగటను, కణాలుగా విడిపోయే ప్రక్రియను కణచక్రం అంటారు.

→ కణ ఫలకం : మొక్కల కణాలలో కణద్రవ్య విభజన చెందునప్పుడు ఏర్పడు కణకవచ పూర్వగామి.

→ కయాస్మేటా : వినిమయం లేదా పారగతి (crossing over) జరిగిన తరువాత ‘X’ ఆకారంలో ఉన్న క్రొమాటిడ్ల నిర్మాణాన్ని కయాస్మేటా అంటారు.

→ క్రొమాటిడ్ : మధ్యస్థ దశలోని ప్రతి క్రోమోసోమ్ నిలువుగా చీలిన అర్థభాగం.

→ సైటోకైనెసిస్ : కణద్రవ్య విభజనను సైటోకైనెసిస్ అంటారు.

→ డిప్లొటీన్ : క్షయకరణ విభజనలోని ప్రథమదశ | లో క్రోమోసోమ్ జతలు విడిపోవుట ప్రారంభమయ్యే దశ.

→ అంతర్దశ (Interphase) : రెండు వరుస (successive) విభజనల మధ్య ఉన్న తయారీదశ.

→ కేంద్రక విభజన (Karyokinesis) : కణవిభజనలో ఒక కేంద్రకం నుండి రెండు కేంద్రకాలుగా ఏర్పడుటను కేంద్రక విభజన అని అంటారు.

→ పాకిటీన్ (Pachytene) : క్షయకరణ విభజన | లోని దశ. దీనిలో క్రోమోసోమ్లు మందంగా స్పష్టంగా కనబడతాయి. ఈ దశలో సమజాతీయ క్రోమోసోమ్ల మధ్య జన్యు పదార్థం మార్పిడి జరుగును.

→ శాంతదశ (Quiscent state – Go) : కణ చక్రంలో కణాలు విభజన చెందకుండా ఉండే నిష్క్రియ దశను శాంత దశ అంటారు.

→ సినాప్టోనిమల్ సంక్లిష్టం (Synaptonemal complex) : క్షయకరణ విభజనలోని ప్రథమ దశ | లో సమజాతీయ క్రోమోసోమ్లను కలిపి ఉంచే ప్రోటీన్ సంక్లిష్టం.

Students can go through AP Inter 1st Year Botany Notes 10th Lesson జీవ అణువులు will help students in revising the entire concepts quickly.

AP Inter 1st Year Botany Notes 10th Lesson జీవ అణువులు

→ జీవకణాలలోనైనా భూ పటలంలో కంటే అధికంగా కర్బనం ఉదజని ఉంటాయి.

→ సజీవ కణజాలాల నుంచి లభించే అన్ని కర్బన సమ్మేళనాలను జీవాణుద్రలు అంటారు.

→ సజీవ కణజాలంలో అమైనో ఆమ్లాలు, న్యూక్లియోటైడ్ క్షారాలు కొవ్వుఆమ్లాలు ఉంటాయి.

→ అమైనో ఆమ్లాలు ఒక అమైనోగ్రూప్, ఒక ఆమ్ల గ్రూప్/కార్బోక్సిలిక్ గ్రూప్ రెండు ఒకే QL – కార్టన్ మీద కలిగి ఉన్న కర్బన సమ్మేళనాలు కనుక వీటిని QC – అమైనో ఆమ్లాలు అంటారు.

→ అమైనో, కారక్సిల్ గ్రూప్ సంఖ్యను అనుసరించి ఇవి ఆమ్ల (ఉదా : గుటామిక్ ఆమ్లము) క్షార (లైసిన్) తటస్థ (వాలిన్) స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

→ లిపిడ్లు సాధారణంగా నీటిలో కరగవు.

→ లిపిడ్లు కొవ్వు ఆమ్లాలు, గ్లైకోలిపిడ్లు మరియు ఫాస్ఫోలిపిడ్లు రూపంలో ఉంటాయి.

→ అడినిన్, గ్వానిన్, సైటోసిన్, యురాసిల్ మరియు థైమిన్లను నత్రజని క్షారాలు అంటారు.

→ ఎడినిలిక్ ఆమ్లం, థెమిడిలిక్ ఆమ్లం, గ్వాని కామ్లం యురిడిలిక్ ఆమ్లము, సైటిడిలిక్ ఆమ్లములను న్యూక్లియోటైడ్లు అంటారు.

→ అమైనో ఆమ్లాలు, చక్కెరలు ప్రాథమిక జీవక్రియోత్పన్నాలు

→ ఆల్కలాయిడ్లు, ఫ్లావానాయిడ్లు, రబ్బరు, యాంటీబయోటిక్స్, జిగురులు ద్వితీయా జీవక్రియోత్పన్నాలు

→ 1000 డాల్టన్ల కన్నా తక్కువ అణుభారం కల అణువులను సూక్ష్మ అణువులు అంటారు.

→ ఆమ్ల అద్రావణీయ భాగంలో ఉన్న బృహదణువులను స్థూల అణువులు లేదా జీవ బృహదణువులు అంటారు.

→ ప్రోటీన్లు పొలిపెప్టైడు, వీటిలో గల అమైనో ఆమ్లాలు ఒక సరళ శృంఖలంలో ఒకదానితో ఒకటి కలపబడి ఉంటాయి.

→ మనం తినే ప్రోటీన్లు ద్వారా అవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు లభిస్తాయి.

→ కొల్లాజెన్ జంతు ప్రపంచంలో అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే ప్రోటీను RUBISCO సమస్థ జీవావరణంలోనే అత్యంత సమృద్దిగా ఉన్న ప్రోటీను.

→ పాలిశాఖరైడ్లు చక్కెరతో కలిసి ఏర్పడిన పొడవైన గొలుసులు.

→ సెల్యులోస్ ఒక సమజాతీయ బహ్వణువు. ఉదా : పత్తిదారం

→ న్యూక్లియోటైడ్ అనేది కేంద్రకామ్లంలోని నిర్మాణ ప్రమాణం.

→ న్యూక్లియోటైడ్లో నత్రజని క్షారము, చక్కెర, ఫాస్ఫేట్ అణువు ఉంటాయి.

→ ప్రోటీన్లులో ఏ అమైనో ఆమ్లం మొదటిది. ఏది రెండవది అనే సమాచారాన్ని ప్రోటీను ప్రాథమిక నిర్మాణము అంటారు.

→ ప్రోటీను పోగులలో వేర్వేరు విధాలుగా మడతలు పడిన, దానిని ద్వితీయ నిర్మాణం అంటారు.

→ పొడవైన ప్రోటీనుగొలుసు దానిమీద అదే మడతలు పడి ఒక డొల్లగా ఉన్న ఊలు బంతి వంటి తృతీయ నిర్మాణంగా ఏర్పడుతుంది.

→ ప్రోటీనులో అమైనోఆమ్లాలు పెప్టైడ్ బంధాలతో ఉంటాయి. పాలిశాఖరైడ్లో మోనోశాఖరైడ్లు గ్లైకోసైడిక్ బంధాలతో ఉంటాయి.

→ DNA ద్వితీయ నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. ఉదా : వాట్సన్ క్రిక్ నమూనా

→ ప్రతి రసాయన చర్య – ఒక ఉత్ప్రేరకచర్య.

→ జీవవ్యవస్థలో ముఖ్యమైన శక్తి రూపము = ATP.

→ ATP : అడినోసిన్ ట్రైఫాస్ఫేట్, సాధారణంగా శక్తి ద్రవ్య రూపంగా వర్ణించబడుతుంది.

→ బయో ఎనర్జిటిక్స్ : జీవకణాల్లో శక్తి పరివర్తనాల అధ్యయనం

→ బయోమాక్రోమోలిక్యూల్స్ : జీవకణజాలాల్లోని ఆమ్ల అద్రావణీయతగల, అధిక అణుభారం కలిగిన పదార్థాలు.

→ జీవాణువులు : జీవకణాజాలాల నుంచి లభించే సమస్త కర్బన సమ్మేళనాలు.

→ ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు : ఆహారం ద్వారా సరఫరా చేయబడే, ఆరోగ్యానికి అవసరమైన ఆమ్లాలు.

→ గ్లైకోసైడిక్ బంధం : పక్క పక్క నుండే చక్కెర అణువులలోని కార్బన్ల మధ్య ఉండే రసాయన బంధం.

→ జీవక్రియ : ఒక జీవి శరీరంలో జరిగే అన్ని రసాయనిక చర్యలను కలిపి జీవక్రియగా పేర్కొంటారు. సరళమైన అణువుల నుంచి సంక్లిష్టమైన అణువులు ఏర్పడే నిర్మాణాత్మక జీవక్రియను నిర్మాణక్రియ (anabolism) అంటారు. సంక్లిష్టమైన అణువులు సరళమైన అణువులుగా విడగొట్టబడే విచ్ఛిన్న జీవక్రియను విచ్ఛిన్న క్రియ (catabolism) అని అంటారు.

→ కేంద్రకామ్లాలు : న్యూక్లియోటైడ్ల బహ్వణువులు.

→ పెప్టైడ్ బంధం : ప్రొటీన్లలోని రెండు అమైనో ఆమ్లాల మధ్యగల బంధం.

→ పాలిశాఖరైడ్లు : చక్కెర అణువుల పొడవైన జీవ బహ్వణువు శృంఖల.

→ ద్వితీయ జీవక్రియోత్పన్నాలు : అతిథేయిలో చెప్పుకోదగ్గ విధులు లేని జీవక్రియ ఉత్పన్నాలు.

→ తృతీయ నిర్మాణ ప్రోటీన్లు జీవక్రియలకి ఆవశ్యకమైన త్రిమితీయ ప్రోటీన్ నిర్మాణం.